III SA/Wr 94/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Ciołek Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca) Asesor WSA Dominik Dymitruk po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 4 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. P. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 5 grudnia 2023 r. nr BP.501.2661.2023.2242.OP8.PTD w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę w całości. Zaskarżonym postanowieniem z 5 grudnia 2023 r., nr BP.501.2661.2023.2242.0P8.PTD Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD, organ II instancji), po rozpatrzeniu wniosku W. P. (dalej: strona, skarżąca) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: WITD, organ I instancji) z 10 sierpnia 2023 r. nr WITD.DI.0152.Z.VIII1423/6/23 o nałożeniu kary pieniężnej. Z akt sprawy wynika m.in., że decyzją z 10 sierpnia 2023 r. WITD nałożył na stronę karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym. Pismem z 2 listopada 2023 r. strona wniosła odwołanie od wspomnianej decyzji organu I instancji, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu argumentowała, że decyzji WITD nigdy jej skutecznie nie doręczono. Powołała przy tym to, że w obszarze jej zamieszkania zdarzają się przypadki nieprawidłowości w działaniu operatora pocztowego. GITD opisanym w sentencji niniejszego wyroku postanowieniem odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, uznając, że nie uprawdopodobniła braku swojej winy do dokonania wskazanej czynności. Stwierdził m.in., że okoliczność niedoręczenia przesyłki i brak awizo są powodem do złożenia reklamacji pocztowej, czego strona nie zrobiła, przesyłając jedynie dokumenty dotyczące reklamacji innej przesyłki. Nie ma więc możliwości potwierdzenia, że przesyłka faktycznie do strony nie dotarła. Strona zaskarżyła powyższe postanowienie zarzucając naruszenie: I. Art. 92 ust. 1 ustawy prawo pocztowe, w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji w sprawie reklamacji usługi pocztowej z dnia 26 listopada 2013 r. - poprzez przyjęcie, że to adresat zobligowany jest do złożenia reklamacji pocztowej, w sytuacji, gdy adresat przesyłki zgodnie z przepisami kompetencji takiej nie tylko nie posiada bez uprzedniego zrzeczenia się podobnej kompetencji przez nadawcę, ale nawet nie posiada danych niezbędnych do jej złożenia, wobec nieznajomości danych oznaczających przesyłkę; II. Art. 58 §1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na: 1) przyjęciu, że nie uprawdopodobniła, iż nie doszło do skutecznej próby doręczenia jej korespondencji przez organ I instancji i w związku z tym nie uprawdopodobniła, że niedochowanie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy skarżącej, podczas gdy skarżąca przedstawiła twierdzenia i dowody, wskazujące odpowiednio na fakt, iż nie pozostawiono w jej skrzynce pocztowej zawiadomienia o awizacji przesyłki organu I instancji oraz że w miejscu zamieszkania skarżącej zdarzają się problemy z prawidłowymi doręczeniami przesyłek pocztowych, co w konsekwencji stanowiło uprawdopodobnienie okoliczności, iż skarżącej nie pozostawiono zawiadomień o awizacji przesyłki, o której istnieniu nie widziała i nie mogła jej skutecznie podjąć w urzędzie pocztowym, a w konsekwencji również: 2) odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania, w sytuacji gdy uprawdopodobniła ona okoliczności związane z brakiem skutecznej awizacji przesyłki i w konsekwencji braku jej zawinienia w terminowym wniesieniu odwołania w sprawie, co z kolei obligowało Organ II instancji do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Mając na uwadze treść podniesionych zarzutów wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji, a także zasądzenie na jej rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Oceniając zaskarżone postanowienie według kryterium zgodności z prawem, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ prawa, w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie było postanowienie GITD z 5 grudnia 2023 r., którym odmówiono stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji WITD z 10 sierpnia 2023 r. o nałożeniu kary pieniężnej. W związku z takim przedmiotem sprawy należy zwrócić uwagę na dwie kluczowe okoliczności. Po pierwsze, czy pierwszoinstancyjna decyzja wymierzająca skarżącemu karę pieniężną została mu skutecznie doręczona – w trybie art. 44 k.p.a., po dwukrotnym awizowaniu na adres, jakim dysponował organ. Po drugie, należy przenalizować spełnienie przez stronę skarżącą przesłanek z art. 58 k.p.a. warunkujących przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się do okoliczności skutecznego doręczenia decyzji, należy wskazać, że w judykaturze trafnie akcentuje się, że w świetle art. 44 k.p.a. ocena ziszczenia się skutku prawnego, o którym mowa w § 4, polegającego na uznaniu pisma za doręczone, nie może być sformułowana wyłącznie w oparciu o stwierdzenie, iż pismo było przechowywane przez pocztę przez okres czternastu dni w jej placówce pocztowej, lecz musi być powiązana także z ustaleniem, że spełnione zostały w czasie biegu tego terminu wszystkie pozostałe wymogi płynące zarówno z § 2, jak i § 3, czyli wymogi związane z pierwszym i powtórnym zawiadomieniem o nadejściu przesyłki (por. wyrok WSA z 10 maja 2017 r., I SA/Op 136/17). Jak wynika z akt sprawy – i co jest w niniejszej sprawie bezsporne - przesyłka zawierająca decyzję WITD z 10 sierpnia 2023 r. o nałożeniu kary pieniężnej została nadana na prawidłowy adres strony. Przesyłka była awizowana w dniu 18 sierpnia 2023 r., natomiast zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Powtórne awizowanie miało miejsce 28 sierpnia 2023 r., przesyłka została zwrócona do nadawcy 5 września 2023 r. Zatem w odniesieniu do tej przesyłki można stwierdzić, że ww. pismo było przechowywane w placówce pocztowej przez okres co najmniej czternastu dni. Na kopercie zawierającej decyzję – co należy powtórzyć - umieszczono również adnotację o powtórnym awizowaniu przesyłki. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest natomiast pogląd, że wszelkie adnotacje poczty na zwróconej przesyłce - zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru - mają walor dokumentu urzędowego, korzystającego z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą (wiarygodności) twierdzeń w nim zawartych (por. wyrok NSA z 2 grudnia 2011 r., I FSK 123/11; wyrok NSA z 8 grudnia 2011 r., I FSK 11/11; postanowienie NSA z 4 listopada 2010 r., I FZ 419/10). Mając na uwadze powyższe oraz fakt, że przesyłka została nadana na właściwy adres, Sąd uznał, że zostały spełnione wszystkie przesłanki doręczenia zastępczego uregulowane w art. 44 § 1-4 k.p.a. Odnosząc się do drugiej okoliczności niniejszej sprawy, należy przywołać art. 58 k.p.a., zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Wszystkie trzy wymogi, od których zachowania uzależniona została przez prawodawcę dopuszczalność przywrócenia uchybionego terminu, muszą być przy tym spełnione łącznie. Niezachowanie choćby jednej z tych przesłanek powoduje konieczność odmowy przez właściwy organ przywrócenia terminu, bez możliwości merytorycznego rozpatrzenia zasadności czynności (odwołania), dla której zakreślony był termin, któremu uchybiono. Przenosząc wymogi wynikające z art. 58 k.p.a. na grunt niniejszej sprawy, początek biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wyznacza zatem dzień faktycznego powzięcia wiadomości o istnieniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu i to niezależnie od źródła, z którego informacja pochodzi, przy czym powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest pojęciem tożsamym z doręczeniem decyzji w trybie art. 44 k.p.a. Jak wynika z akt administracyjnych skarżąca zapoznała się z treścią decyzji WITD 31 października 2023 r. Z kolei 2 listopada 2023 r. wystosowała wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Do powyższego wniosku strona załączyła również odwołanie od decyzji. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu w terminie określonym w ustawie oraz dopełniła wnioskowanej czynności. W niniejszej sprawie szczególną uwagę należy więc poświęcić analizie, czy skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji nastąpiło bez jej winy. Sąd podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 9 października 2019 r. o sygn. akt I OSK 401/18, zgodnie z którym jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że skarżąca w ogóle nie uprawdopodobniła, aby uchybienie terminu do złożenia odwołania spowodowane było bez jej winy. W złożonym wniosku wskazuje, że nie otrzymała żadnej korespondencji związanej ze sprawą co potwierdzają m.in. egzemplarz niedoręczonej decyzji. Wskazała również, że w obszarze jej zamieszkania zdarzają się przypadki nieprawidłowości w działaniu operatora pocztowego. Tymczasem Sąd ponownie przypomina, że wszelkie wspomniane adnotacje na zwróconej przesyłce (zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru) opatrzone stosownymi pieczątkami i podpisami mają walor dokumentu urzędowego i stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki jest dokumentem urzędowym potwierdzającym fakt i datę doręczenia, zgodnie z danymi umieszczonymi na tym dokumencie. Na tej podstawie fakt doręczenia określonej osobie (w tym także zastępczego) i to w określonej dacie przesyłki korzysta z domniemań prawdziwości oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych, czyli wiarygodności. Skutkiem tego jest, iż organ administracyjny dokonując oceny okoliczności związanych z doręczeniem przesyłki nie może odrzucić co do zasady istnienia faktu jej doręczenia stwierdzonego w takim zwrotnym poświadczeniu odbioru. Sąd ponownie podkreśla więc, że w niniejszej sprawie poprawność czynności formalnych doręczyciela (pozostawienie zawiadomień) a co za tym idzie procesowa skuteczność doręczenia zostały właściwie wykazane. Co oczywiste, istnieje możliwość przeprowadzania przeciwdowodu wobec domniemań wynikających z takiego dokumentu, jednak nie można tego dokonywać w całkowicie dowolny sposób. Konsekwentnie, wskazywane przez stronę okoliczności związane z doręczeniami innych przesyłek (reklamacje) takiego uprawdopodnienia nie wprowadzają ponieważ dotyczą innych spraw. Istotne jest również i to, że ciężar uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu spoczywa wyłącznie na stronie a nie na organie. W tym kontekście rację ma organ II instancji, że środkiem uprawdopodabniającym brak winy strony w uchybieniu terminu może być reklamacja uzyskana od operatora pocztowego. Sąd dostrzega więc, że zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe, w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej, gdy przesyłka zostanie doręczona adresatowi, prawo wniesienia reklamacji przysługuje adresatowi w przypadku gdy nadawca zrzeknie się na jego rzecz prawa dochodzenia roszczeń albo gdy przesyłka pocztowa lub kwota pieniężna określona w przekazie pocztowym zostanie doręczona adresatowi. Problem jednak w tym, że skarżąca nie wykazała, że – jako adresat przesyłki z decyzją WITD – podjęła jakiekolwiek środki w celu realizacji tych uprawnień. W realiach przedmiotowej sprawy nie można oczekiwać, aby strona wnosząca o przywrócenie terminy skutecznie "przerzucała" ustawowy obowiązek "uprawdopodobnienia" braku winy w uchybieniu winy na organ orzekający w sprawie. W konsekwencji powyższego Sąd przyjął, że skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.