III SAB/Wr 85/20
WyrokWSA we Wrocławiu2020-04-24
Skład orzekający: Anna Moskała, Katarzyna Borońska, Magdalena Jankowska-Szostak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pozostawienie wniosku o zezwolenie na pobyt stały bez rozpoznania z powodu nieprzedłożenia kserokopii wszystkich zapisanych stron paszportu, w sytuacji gdy wezwanie organu było nieprecyzyjne i niejasne, stanowiło prawidłowe zastosowanie art. 64 § 2 k.p.a. i tym samym uzasadniało stwierdzenie, że organ nie pozostawał w bezczynności?Ratio decidendi
Pozostawienie wniosku bez rozpoznania z powodu nieprzedłożenia kserokopii wszystkich zapisanych stron paszportu było nieprawidłowe, ponieważ wezwanie organu było nieprecyzyjne, niejasne i nie spełniało wymogów art. 9 k.p.a. Brak zrozumiałego wezwania uniemożliwia obciążenie strony negatywnymi konsekwencjami. W związku z tym organ pozostawał w bezczynności, a sąd zobowiązał go do rozpatrzenia wniosku.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o zezwolenie na pobyt stały. Po długim okresie bezczynności organ wezwał go do osobistego stawiennictwa i uzupełnienia braków formalnych poprzez "złożenie wszystkich zapisanych stron paszportu". Skarżący uzupełnił dokumentację, ale organ pozostawił wniosek bez rozpoznania, uznając braki za nieuzupełnione. Skarżący wniósł skargę na bezczynność organu. WSA we Wrocławiu stwierdził bezczynność i rażące naruszenie prawa, przyznając skarżącemu zadośćuczynienie. NSA uchylił część wyroku dotyczącą umorzenia postępowania w zakresie zobowiązania do wydania aktu, wskazując na wadliwe uzasadnienie i brak oceny prawidłowości pozostawienia wniosku bez rozpoznania. WSA ponownie rozpoznał sprawę, oceniając prawidłowość wezwania organu.Rozstrzygnięcie
Zobowiązał Wojewodę D. do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie 2 miesięcy od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; zasądził od Wojewody D. na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi A. A. na bezczynność Wojewody D. w sprawie wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt stały I. zobowiązuje Wojewodę D. do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie 2 miesięcy od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. A. A. (dalej: strona, skarżący) reprezentowany przez pełnomocnika złożył skargę na bezczynność Wojewody D. (dalej: Wojewoda, organ), w postępowaniu w związku ze sprawą
z wniosku, złożonego [...] grudnia 2017 r. w sprawie wydania zezwolenia na pobyt stały. Działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z § 3 pkt 1, art. 50 § 1, art. 54 § 1
i art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zarzucił naruszenie art. 210 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2017 r. poz. 2206 ze zm., dalej uoc). Strona wniosła o: 1) zobowiązanie Wojewody do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi; 2) stwierdzenie bezczynności Wojewody; 3) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4) przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 19.000 zł na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a.; 5) zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w dniu [...] grudnia 2017 r. złożył drogą pocztową wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt stały, który to został doręczony organowi w dniu [...] stycznia 2018 r. Podkreślił, że dopiero [...] czerwca 2018 r. Wojewoda wezwał go do osobistego stawiennictwa. W dniu [...] czerwca 2018 r. skarżący stawił się w siedzibie organu i jednocześnie dopełnił obowiązku uzupełnienia wymaganej dokumentacji. Z uwagi na milczenie organu cudzoziemiec
w dniu [...] listopada 2018 r. wniósł ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Skarżący stwierdził również, że do dnia złożenia skargi organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, jak również nie wydał rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że nie jest zgodne z stanem faktycznym twierdzenie pełnomocnika strony, iż skarżący uzupełnił wszelkie braki formalne złożonego przez niego wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt stały. Wskazał, że w dniu [...] czerwca 2018 r. cudzoziemiec,
w odpowiedzi na wezwanie organu, stawił się osobiście w D. Urzędzie Wojewódzkim i złożył odciski linii papilarnych, lecz pomimo użycia dokumentu podróży do potwierdzenia swojej tożsamości podczas składania odcisków linii papilarnych, nie złożył fotokopii wszystkich zapisanych stron swojego dokumentu podróży. Zauważył przy tym, że zasada pisemności działań administracji publicznej oraz przepisy artykułów Kodeksu postępowania administracyjnego regulujących kwestie metryk, protokołów i utrwalania przebiegu czynności w sprawach administracyjnych, wskazują, że okazanie paszportu powinno zostać udokumentowane w wersji papierowej w aktach sprawy, o czym też cudzoziemiec został poinformowany przez doświadczonego pracownika wykonującego w danym dniu zadania związane z obsługą klienta cudzoziemskiego. Mimo to nie dokonał stosownej czynności. Z uwagi na powyższe, organ pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. zawiadomił stronę o pozostawieniu przedmiotowego wniosku bez rozpoznania. Zawiadomienie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi strony w dniu [...] stycznia 2019 r. Jednocześnie Wojewoda podkreślił, że sposób prowadzenia sprawy nie wynika ze złej woli pracowników Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców, ale jest skutkiem ogromnej ilości składanych wniosków przez cudzoziemców, koniecznością równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach oraz odpływem pracowników merytorycznych prowadzących postępowania i brakiem możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych.
Wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2019 r., sygn. akt III SAB/Wr 50/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu skargi strony: 1) stwierdził, że Wojewoda D. pozostawał w bezczynności; 2) stwierdził, że bezczynność Wojewody D. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji; 4) przyznał od Wojewody D. na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 2.000 złotych; 5) zasądził od Wojewody D. na rzecz skarżącego kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uwzględniając skargę uznał, że w realiach rozpoznawanej sprawy mamy do czynienia z bezczynnością organu. Wskazał, że z analizy akt administracyjnych i sądowych sprawy wynika, że skierowany do Wojewody wniosek skarżącego z dnia [...] grudnia 2017 r., który do organu wpłynął [...] stycznia 2018 r. nie został załatwiony do dnia złożenia skargi do Sądu. Niewątpliwie takie zachowanie organu narusza art. 35 § 3 k.p.a. Analiza akt potwierdza, że Wojewoda przez okres od stycznia do czerwca 2018 r. nie podejmował żadnych czynności. Pierwszą czynność w sprawie zrealizował dopiero w dniu [...] czerwca 2018 r., a zatem pół roku po złożeniu wniosku, wzywając stronę o uzupełnienie braków formalnych, co strona uczyniła i do czasu złożenia skargi do Sądu w grudniu 2018 r. żadnych innych czynności nie podejmował, jak również nie wyznaczył nowego terminu załatwienia sprawy. Wojewoda kolejną czynność podjął dopiero w dniu [...] stycznia 2019 r., kiedy to przekazał ponaglenie strony do Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców oraz pozostawił wniosek strony bez rozpoznania. Wojewoda do czasu wniesienia skargi podjął jedną czynność i z akt nie wynika, aby wystąpiły jakiekolwiek uzasadnione przyczyny takiego zachowania.
Sąd stwierdził, że niedopuszczalna jest sytuacja, w której organ administracji dokonuje wstępnej oceny formalnej wniosku - jego kompletności (zaczyna działać, podejmuje pierwszą w sprawie czynność) po pięciu miesiącach od jego złożenia (naruszając znacznie terminy określone w art. 35 k.p.a.), a nadto nie wyznacza nowego terminu załatwienia sprawy.
W ocenie Sądu, w prowadzonym w sprawie postępowaniu, zaistniała bezczynność organu, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w związku z naruszeniem zasad i terminów określonych w art. 35 i art. 36 k.p.a. oraz w art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 12 k.p.a. Zachowanie organu nie znajdowało żadnego uzasadnienia, nie było podyktowane żadnymi przeszkodami procesowymi, działaniami strony, czy innymi okolicznościami, które uniemożliwiały załatwienie sprawy.
Zgodnie z przyznaną prawem kompetencją Sąd przyznał skarżącemu sumę pieniężną w kwocie "3.000 zł", uznając, że będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (opisanej wcześniej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego), jak i trudności, z jakimi cudzoziemiec musi zmagać się nie posiadając stosownego zezwolenia na pobyt na terytorium obcego państwa. Jednocześnie Sąd postanowił odstąpić od wymierzenia organowi grzywny, podkreślając, że powszechnie wiadomym jest, że ilość załatwianych przez organ wniosków w sprawie o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt i pracę dla cudzoziemców jest bardzo duża oraz że czynione są starania dla poprawy mobilności organu w tym zakresie.
Z uwagi na fakt, że na moment orzekania sprawa została załatwiona przez organ, Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody do załatwienia sprawy.
Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 2372/19, Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej skarżącego, uchylił punkt trzeci zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 kwietnia 2019 r. sygn. akt III SAB/Wr 50/19 i w tym zakresie przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, że na uwzględnienie zasługiwał zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionego przez skarżącego w skardze zarzutu bezczynności organu, w tym także polegającej na pozostawieniu wniosku bez rozpoznaniu na skutek nieprecyzyjnego wezwania do uzupełnia braków formalnych wniosku, co stanowi podstawę do uznania, że wezwanie takie nie miało miejsca, a także nieustosunkowanie się przez Sąd w uzasadnieniu wyroku do tych zarzutów jak
i nieskonfrontowanie wskazanego wyżej zarzutu ze stanowiskiem organu oraz zgromadzonym materiałem dowodowym.
NSA zauważył, że dla stwierdzenia, iż sprawa została załatwiona przez organ administracji niezbędne jest, aby wydany został akt administracyjny w rozumieniu art. 3 § 1 pkt 1- 4 p.p.s.a. a zatem takie rozstrzygnięcie, które może podlegać kontroli sądu administracyjnego. Załatwienie przez organ sprawy w inny sposób obliguje sąd do zbadania prawidłowości takiej czynności w postępowaniu, którego przedmiotem jest bezczynność (przewlekłość) organu. Taką czynnością, która nie może być przedmiotem odrębnego zaskarżenia do sądu administracyjnego jest pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Kwestia ta, wobec niejednolitości orzecznictwa sądów administracyjnych była przedmiotem uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego, który dnia 3 września 2013 r. w sprawie I OPS 2/13 (dostępne http://:orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, iż na pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.) przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. W uzasadnieniu tej uchwały wyrażono pogląd, który w pełni podziela Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, że "nie można pozostawienia podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. uznać za akt lub czynność wymienioną w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ nie jest spełnione kryterium, że dotyczy to uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Czynność ta bowiem nie potwierdza, ani też nie zaprzecza, że dotyczy uprawnienia lub obowiązku wynikających wprost z ustawy. Podejmując tą czynność, organ prowadzący postępowanie informuje stronę, że nie rozpozna jej sprawy na podstawie wniesionego podania, ponieważ ta w terminie nie uzupełniła braków tego podania. Poza tym, pozostawienie sprawy bez rozpoznania z tej przyczyny, co do zasady (tzn. o ile możliwość wystąpienia z żądaniem nie jest ograniczona terminem prawa materialnego) nie pozbawia strony uprawnienia do rozpoznania jej sprawy. Strona może bowiem powtórnie wystąpić z wnioskiem o wszczęcie postępowania, który nie będzie już zawierał braków, których usunięcia żądał organ w odniesieniu do pierwszego podania".
Tym samym przedwcześnie - zdaniem NSA - a przez to wadliwie Sąd pierwszej instancji ocenił, że sprawa została załatwiona a zatem postępowanie w zakresie zobowiązania do wydania aktu jest bezprzedmiotowe. NSA podkreślił, że rzeczą Sądu w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu w sytuacji pozostawienia wniosku bez rozpoznania jest kontrola zgodności z prawem tej czynności. A zatem jedynie wówczas, gdy Sąd uzna, że organ trafnie zastosował sankcję określoną w art. 64 § 2 k.p.a. może przyjąć, że zawarte w skardze żądanie wydania aktu jest nieuzasadnione lub bezprzedmiotowe. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji pominął w swoich motywach ocenę trafności zastosowania art. 64 § 2 k.p.a. co czyni uzasadnionym zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Brak rozważań dotyczących prawidłowości zastosowania art. 64 § 2 k.p.a. nie pozwala na kontrolę instancyjną w omawianym zakresie, a to powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Natomiast jako przedwczesne NSA uznał pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Dopiero bowiem ocena trafności zastosowania art. 64 § 2 k.p.a. przez pryzmat m.in. przepisów prawa materialnego: art. 210 oraz 202 ust. 2 i 203 ust. 2 ustawy
o cudzoziemcach pozwoliłoby na odniesienie się do wskazanych w skardze kasacyjnej kwestii.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd pierwszej instancji miał ocenić czy okoliczności niniejszej sprawy pozwalały organowi na pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Przedmiotem oceny Sądu będzie zatem zarówno kompletność wniosku cudzoziemca, jak i prawidłowe, rzetelne i zrozumiałe wezwanie do usunięcia jego ewentualnych braków formalnych. Jedynie w sytuacji stwierdzenia, że doszło do skutecznego pozostawienia wniosku bez rozpoznania Sąd pierwszej instancji uprawniony będzie do umorzenia postępowania w zakresie zobowiązania do wydania aktu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Na wstępie pokreślić należy, iż sprawa była przedmiotem oceny dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w dniu 4 grudnia 2019 r. wyroku sygn. akt II OSK 2372/19, w którym NSA uchylił punkt trzeci zaskarżonego wyroku
i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego we Wrocławiu.
Tak więc zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 p.p.s.a., należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak również kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na Sądzie rozpoznającym ponownie daną sprawę, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1328/10, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z treścią art. 3 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
Należy przypomnieć, że brzmienie art. 149 § 1 p.p.s.a. wskazuje, iż uwzględnienie skargi na bezczynność (lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ) polega na zobowiązaniu organu administracji publicznej do wydania w określonym terminie aktu (pkt 1) lub stwierdzenia albo uznania uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 2). Powyższy przepis w pkt 3 - jako odrębną postać uwzględnienia skargi na bezczynność - przewiduje stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłości postępowania. Przepis ten przyznaje sądowi administracyjnemu kompetencję do stwierdzenia, że wystąpiła bezczynność lub przewlekłość, jeżeli z uwagi na zakończenie postępowania nie ma już potrzeby wydawania aktu lub dokonania czynności. Ta forma rozstrzygnięcia będzie zastosowana przez sąd administracyjny w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organ załatwi sprawę. W takiej sytuacji sąd, rozstrzygając sprawę, uwzględni stan istniejący
w chwili wniesienia skargi (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 19 lipca 2019 r. w sprawie
I OSK 3710/18, dostępne na http://:orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy także podnieść, że z bezczynnością organu mamy do czynienia nie tylko w przypadku, gdy mimo upływu terminu sprawa nie jest załatwiona, ale również w przypadkach, gdy organ odmawia jej rozpoznania lub załatwienia, bo mylnie sądzi, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej, innego aktu lub podjęcia określonej prawem czynności (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt. I SAB/Lu 2/18)
Mając na uwadze wytyczne NSA wskazane w wyroku z dnia 4 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK 2372/19, rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny winien ocenić czy okoliczności niniejszej sprawy pozwalały organowi na pozostawienie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały bez rozpoznania. Przedmiotem oceny Sądu będzie zatem zarówno kompletność wniosku cudzoziemca, jak i prawidłowe, rzetelne i zrozumiałe wezwanie do usunięcia jego ewentualnych braków formalnych.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy we wskazanym zakresie, należy zatem ocenić, czy organ prawidłowo zastosował normę art. 64 § 2 k.p.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań [niż wskazany w art. 64 § 1 k.p.a. wymóg podania przez wnioskodawcę jego adresu] ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
W świetle powyższej normy warunkiem zastosowania rygoru pozostawienia podania bez rozpoznania jest po pierwsze rzeczywiste istnienie braku formalnego pisma, czyli takiego jego niedostatku, który stoi w sprzeczności z wymogami stawianymi mu przez prawo. Po drugie konieczne jest uprzednie jasne i zrozumiałe wezwanie do usunięcia określonego braku, które będzie sporządzone w sposób zgodny z wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadą zaufania uczestników postępowania do rozpoznającego sprawę organu władzy publicznej. W wyroku z dnia 12 września 2013 r., II OSK 919/12, LEX nr 1375646, NSA bardzo szeroko wyznaczył zakres obowiązków organu administracji publicznej, który występuje do wnoszącego podanie o usunięcie jego braków. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organy administracji publicznej czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Negatywne konsekwencje z art. 64 § 2 k.p.a. mogą być zastosowane wobec wnioskodawcy tylko wtedy, gdy nie wywiąże się on z treści wezwania. Nie jest dopuszczalne pozostawienie podania bez rozpoznania obciążonego brakami, jeśli o ich usunięcie strona nie została właściwie wezwana.
W okolicznościach niniejszej sprawy, pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. skarżący został wezwany, na podstawie art. 202 ust. 2 i art. 203 ustawy
o cudzoziemcach oraz art. 64 § 2 k.p.a. do osobistego stawiennictwa oraz "złożenia wszystkich zapisanych stron paszportu", w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Dodatkowo został poinformowany
o obowiązku złożenia odcisków linii papilarnych.
Zgodnie z powołanymi przepisami, cudzoziemiec składa wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt stały osobiście, nie później niż w ostatnim dniu jego legalnego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jeżeli wniosek
o udzielenie zezwolenia na pobyt stały nie został złożony przez cudzoziemca osobiście, wojewoda wzywa go do osobistego stawiennictwa w terminie nie krótszym niż 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (art. 202 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach).
Stosownie natomiast do regulacji art. 203 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemiec składa wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na odpowiednim formularzu.
Formularz ten zawiera:
1) dane cudzoziemca lub informacje, o których mowa w art. 13;
2) dane lub informacje dotyczące małżonka cudzoziemca, o których mowa w art. 13;
3) następujące dane dotyczące dokumentu podróży cudzoziemca:
a) serię i numer,
b) datę wydania i datę upływu ważności,
c) nazwę organu wydającego,
d) liczbę osób wpisanych do dokumentu podróży;
4) informacje o:
a) podróżach i pobytach zagranicznych cudzoziemca w okresie 5 lat przed dniem złożenia wniosku,
b) poprzednich pobytach oraz aktualnym pobycie cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
5) informację o zatrzymaniu cudzoziemca, umieszczeniu go w strzeżonym ośrodku lub w areszcie dla cudzoziemców, o zakazie opuszczania przez niego kraju, odbywaniu kary pozbawienia wolności lub o jego tymczasowym aresztowaniu;
6) informację o zobowiązaniach podatkowych cudzoziemca wobec Skarbu Państwa;
7) wzór podpisu cudzoziemca.
Uwzględniając powyższe, należy zauważyć, że - po pierwsze - żaden
z powołanych przepisów nie zobowiązuje wnioskodawców w sposób jednoznaczny do dostarczenia dokumentów takich jak kopia paszportu. W złożonym zaś formularzu wniosku skarżącego wszystkie informacje, o których mowa w art. 203 ustawy o cudzoziemcach zostały przez niego zawarte. Brakami formalnymi wniosku są zaś tylko te wymagane i wskazane przez przepisy ustawy o cudzoziemcach
w art. 203.
Po drugie, przyjmując, iż wniosek strony pod względem wymogów formalnych jest weryfikowany dopiero w terminie późniejszym niż w chwili jego złożenia, to budzą zastrzeżenia podjęte działania organu wzywające skarżącego do uzupełnienia braków tego wniosku w piśmie z dnia [...] czerwca 2018 roku. Jeżeli nawet koniecznym było przedłożenie fotokopii wszystkich zapisanych stron dokumentu podróży, organ winien był sprecyzować przedmiotowe wezwanie
w sposób zrozumiały, precyzyjny i wyraźny - do czego było zobligowany na postawie art. 9 k.p.a. Tymczasem posłużenie się sformułowaniem "złożenie wszystkich zapisanych stron paszportu" mogło być dla skarżącego niejasne.
Zdaniem składu ponownie rozpoznającego niniejszą sprawę, przedmiotowe wezwanie organu zostało sformułowane w niewłaściwy sposób i mało zrozumiale, co sprawia, że budzi ono wątpliwości dla przeciętnego obywatela. Jak wiadomo skarżący jest obywatelem państwa obcego i nie włada w sposób dostateczny językiem polskim, co jest dodatkową przeszkodą w prawidłowym rozumieniu niejasnego wezwania.
W pismach formułowanych przez organ, m.in. w wezwaniu do uzupełniania braków formalnych, stosuje on zamiennie i niejednoznacznie słów: "okazanie", "złożenie", "przedstawienie" (jak zauważono w skardze kasacyjnej). Zgodnie ze słownikiem PWN słowa te oznaczają odpowiednio: "pokazanie dokumentu", "wręczenie dokumentu", "danie do obejrzenia/akceptacji". Żadne ze słów nie świadczą jednak o konieczności dostarczenia kserokopii.
Co więcej - jak wynika z akt administracyjnych sprawy - skarżący nie został
w chwili osobistego stawienia się w siedzibie organu dnia [...] czerwca 2018 r. pouczony przez pracownika urzędu o nieuzupełnieniu braków w zakresie przedłożenia kopii paszportu. Biorąc również pod uwagę fakt okazania oryginału paszportu pracownikowi organu, skarżący mógł pozostać w przeświadczeniu, że dochował należytej staranności i uzupełnił wszystkie braki wynikające z wezwania
w terminie.
Brak zrozumiałego, precyzyjnego oraz wyraźnego wezwania strony przez organ stanowi naruszenie zasady ogólnej wynikającej z art. 9 k.p.a., który stanowi że to na organie administracji ciąży obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące
w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielania im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Okoliczność, że organ nie dopełnił ciążących na nim obowiązków nie może zaś w żadnym wypadku skutkować negatywnymi konsekwencjami dla strony postępowania, które w tym wypadku polegały na tym, że organ pozostawił wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały bez rozpoznania.
Podsumowując, pozostawienie podania bez rozpoznania było nieprawidłowe z powodu niewystąpienia drugiej z omawianych wcześniej przesłanek zastosowania normy art. 64 § 2 k.p.a. Mianowicie organ nie był uprawniony do rozliczania wnioskodawcy z nieuzupełnienia braków formalnych wniosku, o które nie wezwał
w sposób precyzyjny.
Z tego powodu – zdaniem Sądu - organ powinien w sposób prawidłowy wezwać skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku, tj. do dostarczenia kserokopii wszystkich zapisanych stron dokumentu podróży (paszportu).
Skoro sprawa pomimo wniesienia skargi, na dzień wyrokowania, nie została załatwiona poprzez wydanie stosownego aktu bądź podjęcie odpowiedniej czynności, to stosownie do postanowień art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd zobowiązał Wojewodę do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie 2 (dwóch) miesięcy od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, orzekając o tym
w punkcie I sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a. (punkt II sentencji wyroku).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło