IV SA/Wr 14/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. G. na Burmistrza Żmigrodu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przydzielenie lokalu mieszkalnego postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 22 listopada 2021 r. P. G. (dalej: strona, skarżący) zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z wnioskiem "o interwencję w sprawie uzyskania dokumentów od Burmistrza Żmigrodu" dotyczących przydzielenia lokalu mieszkalnego lub socjalnego. W związku z niejednoznacznym charakterem pisma skarżącego z dnia 22 listopada 2021 r., w wykonaniu zarządzenia Sędziego sprawozdawcy z dnia 15 lutego 2022 r., wezwano stronę do podania - w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania - czy pismo to stanowi skargę na konkretny akt organu administracji publicznej (jeśli tak, to jaki akt i przez kogo wydany), czy skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w zakresie konkretnego postępowania. Jednocześnie pouczono skarżącego, że brak odpowiedzi na wezwanie skutkować będzie uznaniem, iż przedmiotem sprawy jest rozpatrzenie wniosku o przydzielenie lokalu mieszkalnego. Pomimo skutecznie doręczonej przesyłki zawierającej pismo Sądu z dnia 16 lutego 2022 r., skarżący nie odpowiedział na wezwanie. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Żmigrodu wskazał, że Urząd Miejski w Żmigrodzie jest w trakcie zbierania wniosków osób chętnych na zawarcie umowy najmu na mieszkania komunalne. Organ podkreślił, że wolne lokale mieszkalne przydzielane są osobom, które zostały zakwalifikowane przez Społeczną Komisję Mieszkaniową na listę osób oczekujących na taki lokal oraz, że aktualna lista została utworzona w dniu 9 lipca 2019 r. i jest obecnie realizowana. Burmistrz wyjaśnił, że skarżący nie znajduje się na liście osób oczekujących na lokal mieszkalny, w związku z czym nie ma możliwości przydzielenia mu takiego lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych reguluje art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022, poz. 329, dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 p.p.s.a.). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na (art. 3 § 2 p.p.s.a.): 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty, a zatem kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. W konsekwencji, sprawy dotyczące aktów lub czynności niewymienionych w art. 3 p.p.s.a. nie są objęte właściwością sądu administracyjnego i - zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - skargi w tym przedmiocie podlegają odrzuceniu. Rolą sądu administracyjnego jest w pierwszym rzędzie zbadanie każdej z wniesionych skarg pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych, będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Skarżący przedmiotem skargi w niniejszej sprawie uczynił rozpatrzenie przez Burmistrza Żmigrodu wniosku o przydzielenie lokalu mieszkalnego. W związku z powyższym wyliczeniem spraw podlegających właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a także wobec istoty sprawy sądowoadministracyjnej wynikającej z art. 1 p.p.s.a., bezspornym jest, że żądanie skarżącego nie ma charakteru administracyjnoprawnego. Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 grudnia 2014 r. sygn. akt I OSK 1243/13 (dostępnym - podobnie jak wszystkie inne orzeczenia powołane w tym uzasadnieniu - w internetowej bazie orzeczeń NSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że podstawą do kwalifikacji do aktu z zakresu administracji publicznej jest regulacja w przepisach prawa materialnego, które umocowują organ administracji publicznej do wydania jednostronnego aktu w przedmiocie uprawnienia wynikającego z przepisów prawa. W obowiązującym stanie prawnym nie ma podstaw do wydawania aktów o uprawnieniu do lokalu. Uprawnienie do lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu gminy nie wynika wprost z przepisów ustawy, lecz powstaje w wyniku zawarcia umowy najmu. Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 172) nie przewiduje załatwienia spraw przyznania prawa do lokalu w formie aktu administracyjnego. Rozpoznawanie wszelkich sporów w przedmiocie przyznania prawa do lokalu należy do właściwości sądów powszechnych (art. 5, art. 23, art. 25b ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego). Z powołanych powyżej przepisów prawa wynika więc, że to w ustawie o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego poszukiwać należy regulacji w zakresie zasad i trybu przyznawania lokali znajdujących się w mieszkaniowych zasobie gminy. Zgodnie zaś z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08, tylko zakwalifikowanie i umieszczenie na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu (ewentualnie skreślenie z listy) jest aktem należącym do kategorii aktów z art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. i jedynie ta materia podlega ocenie legalności poddanej kognicji sądów administracyjnych. Pozostałe kwestie należą do właściwości sądów powszechnych. Pogląd ten podzielił także Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 maja 2015 r. sygn. akt I OSK 1279/15. W stanie faktycznym niniejszej prawy nie zostało skutecznie wszczęte postępowanie administracyjne dotyczące wpisania skarżącego na listę osób oczekujących na lokal mieszkalny. Z wyjaśnień Burmistrza Żmigrodu wynika, że aktualna lista osób oczekujących na taki lokal została utworzona w dniu 9 lipca 2019 r. i jest obecnie realizowana, o czym skarżący został poinformowany pismem z dnia 28 grudnia 2021 r. Skarżący nie został zakwalifikowany i umieszczony na ww. liście. Tymczasem wyłącznie materia umieszczenia na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu (ewentualnie skreślenia z tej listy) podlega ocenie legalności poddanej kognicji sądów administracyjnych. Skoro zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, skargę należało odrzucić jako niedopuszczalną. W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.