IV SA/Wr 172/16
WyrokWSA we Wrocławiu2016-10-25
Skład orzekający: Mirosława Rozbicka - Ostrowska, Henryk Ożóg, Wanda Wiatkowska – Ilków
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie otrzymane od Państwa Polskiego jako zadośćuczynienie za naruszenie praw człowieka przez Europejski Trybunał Praw Człowieka stanowi dochód podlegający rozliczeniu przy ustalaniu prawa do zasiłku stałego?Ratio decidendi
Świadczenie otrzymane od Państwa Polskiego jako zadośćuczynienie za naruszenie praw człowieka przez Europejski Trybunał Praw Człowieka, mimo swojej specyfiki, stanowi dochód w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy, dochód obejmuje przychody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z pewnymi wyłączeniami, które nie obejmują tego typu świadczeń. W przypadku uzyskania dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kryterium dochodowe, kwota ta podlega rozliczeniu na 12 miesięcy, co w niniejszej sprawie skutkowało utratą prawa do zasiłku stałego, ponieważ miesięczny dochód przekroczył ustalone kryterium.Stan faktyczny
H. B. pobierał zasiłek stały wraz z opłatą składki zdrowotnej. Po otrzymaniu zadośćuczynienia w wysokości 8000 zł od Państwa Polskiego w związku ze skargą do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, organ pierwszej instancji uchylił decyzję przyznającą zasiłek, uznając, że zadośćuczynienie stanowi dochód, który po rozliczeniu na 12 miesięcy przekracza kryterium dochodowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. H. B. zaskarżył decyzję, argumentując, że zadośćuczynienie nie jest dochodem i nie powinno być wliczane do jego dochodu, a jego sytuacja finansowa uległa pogorszeniu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
|Sygn. akt IV SA/Wr 172/16 | | , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , Dnia 25 października 2016 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska, , Sędziowie, Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków (spr.), , , Protokolant, sekretarz sądowy Katarzyna Leśniowska, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 października 2016 r., sprawy ze skargi H. B., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...], w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania zasiłku stałego wraz z opłatą składki zdrowotnej, , oddala skargę w całości;, przyznaje adwokatowi G. I. od Skarbu Państwa –Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 590,40 (słownie: pięćset, dziewięćdziesiąt 40/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu., ,
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. po rozpatrzeniu odwołania H. B. od - wydanej z upoważnienia Prezydenta W. - decyzji Zastępcy Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr [...] w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] grudnia 2015 r. ([...]), uchylającej w całości - z dniem 1 stycznia 2016 r. - decyzję z dnia [...] marca 2015 r. ([...]; z późniejszą zmianą), przyznającą H. B. zasiłek stały wraz z opłatą składki zdrowotnej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, art. 106 ust. 6. w związku z art. 8 ust. 11 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163, z późn. zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podano że:
Opisaną decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Prezydent W. przyznał H.B. zasiłek stały na okres od 1 grudnia 2013 r. do 31 stycznia 2016 r., a także składkę zdrowotną, w wysokości 9% kwoty zasiłku stałego na czas pobierania świadczenia. Decyzje tę zmieniono w części dotyczącej wysokości świadczenia decyzją z dnia [...] października 2015 r. ([...]).
W dniu 24 listopada 2015 r. H. B. poinformował organ pierwszej instancji, że otrzymał od Państwa Polskiego zadośćuczynienie w wysokości 8000 zł w związku ze skargą do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu.
Mając na - uwadze powyższe, organ pierwszej instancji wydał decyzję z dnia 17 grudnia 2015 r., którą uchylił w całości - z dniem 1 stycznia 2016 r. - decyzję z dnia 19 marca 2015 r. przyznającą zasiłek stały wraz z opłatą składki zdrowotnej. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na przepisy ustawy o pomocy społecznej, tj. art. 8 ust. 1, ust. 3, ust. 4 i ust. 11, i stwierdził, że odszkodowanie w kwocie 8000 zł stanowi dochód i nie mieści się w katalogu odliczeń i obciążeń pomniejszających dochód. Wysokość otrzymanego odszkodowania przekracza pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. 3170 zł, stąd - zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej - podlega ono rozliczeniu na 12 miesięcy, poczynając od listopada 2015 r., czyli od miesiąca, w którym dochód został uzyskany. Wobec tego dochód H. B. wynosi od listopada 2015 r. 666,66 zł miesięcznie i przekracza kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.
H. B. wniósł odwołanie od tej decyzji, wnioskując o jej uchylenie w całości. Oświadczył, że porównanie zadośćuczynienia, które otrzymał z odszkodowaniem o jakim mowa w decyzji, jest nadużyciem. Wskazał, że nie posiada żadnych środków pieniężnych i utrzymuje się jedynie z zasiłku stałego z MOPS.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze zważyło, co następuje:
Bezsporne jest, że w dniu 17 listopada 2015 r. H. B. otrzymał z Ministerstwa Spraw Zagranicznych kwotę 8000,00 zł tytułem zadośćuczynienia. Miało to miejsce w czasie, gdy odwołujący się pobierał zasiłek stały, przyznany decyzją organu pierwszej instancji z dnia 19 marca 2015 r.
Wobec powyższego w sprawie należało ocenić zasadność zastosowania art. 8 ust. 11 powołanej we wstępie ustawy o pomocy społecznej, zwanej dalej "ustawą", który stanowi, że w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty:
1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej,
2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie
- kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.
Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 634 zł. Należy uznać, że otrzymana tytułem zadośćuczynienia kwota 8000 zł przekracza pięciokrotność kryterium, tj. kwotę 3170 zł (5x634 zł), a zatem art. 8 ust. 11 musiał znaleźć zastosowanie. Po rozliczeniu jednorazowego dochodu na 12 kolejnych miesięcy, otrzymano kwotę 666,66 zł (8000 zł : 12), która jest wyższa od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (634 zł). W tych okolicznościach należało uznać, że H. B. utracił uprawnienie do zasiłku stałego, ponieważ - zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy - świadczenie to przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.
Odnosząc się do twierdzeń odwołania, Kolegium wskazało, że jakkolwiek organ pierwszej instancji posługiwał się określeniem "odszkodowanie" zamiast "zadośćuczynienie", to pomyłka ta nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;
2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Ważne przy tym jest, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się:
1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;
2) zasiłku celowego;
3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;
4) wartości świadczenia w naturze:
5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych;
5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. poz. 693);
6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego.
Zadośćuczynienie zasądzone na rzecz H. B. od Państwa Polskiego przez Europejski Trybunał Praw Człowieka nie mieści się w katalogu ww. odliczeń, a zatem nie można pominąć go przy ustalaniu dochodu strony.
W myśl art. 106 ust. 5 ustawy, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki o których mowa w art. 11, 12 i art. 107 ust. 5.
W niniejszej sprawie nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej strony – tym samym konieczne było zastosowanie art. 106 ust. 5 ustawy i uchylenie decyzji przyznającej zasiłek stały.
Skargę na powyższą decyzję złożył H. B.
Podał, że organ wydając zaskarżoną decyzję pozbawił go nie tylko zasiłku stałego ale również prawa do bezpłatnego leczenia specjalistycznego, którego wymaga oraz leków, które są wydawane na receptę.
Zadośćuczynienie, które otrzymał z Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu w kwocie 8000 zł organ I instancji uznał jako odszkodowanie, choć prawidłowa interpretacja wskazuje, że jest to zadośćuczynienie.
Podał, że poinformował organ I instancji, że "całe zadośćuczynienie przeznaczy na zwrot długów, zaciągniętych gdy był bezrobotny. Zresztą przyznane zadośćuczynienie było przyznane za poniesione wszelkie koszty jakie poniosłem w wniesieniu skargi do E.T.P.Cz." Organ nie odniósł się w swoich decyzjach do powyższego faktu i oświadczenia.
Podkreślił, że zaskarżoną decyzję z dnia [...] lutego 2016 r. otrzymał po dwóch interwencjach z dnia 30 marca 2016 r.
Zwrócił się również do Sądu o szybkie rozpoznanie sprawy z uwagi na złą sytuację zdrowotną i finansową.
W piśmie procesowym z dnia 10 października 2016 r. działający z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, 2) stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3) przyznanie kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych wg stawki maksymalnej.
Zaskarżonym decyzjom zarzucił "naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 8 ust. 1, ust. 3, ust. 4 i ust. 11 ustawy poprzez stwierdzenie, że otrzymane od rządu Rzeczypospolitej Polskiej przez skarżącego, świadczenie odszkodowawcze w kwocie 8000 zł wypłacone w związku z naruszeniem art. 6 § 1 o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności na skutek wniesionej przez zainteresowanego skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu w drodze jednostronnego uznania, stanowi dowód w rozumieniu w/w przepisów konstruujących zasady nie ma charakteru przysparzającego lecz kompensacyjny, wobec przepisów, a zatem jego uzyskanie nie mogło skutkować pozbawieniem skarżącego prawa do zasiłku stałego wraz z opłatą składki zdrowotnej".
Stwierdził, że w niniejszej sprawie doszło do szczególnie niepożądanej prawnie anomalii będącej skutkiem naruszenia przywołanych przepisów prawa, które w sferze faktycznej wyraża się poważnym pogorszeniem sytuacji finansowej oraz bytowej skarżącego stanowiącym konsekwencję skutecznej obrony jego elementarnych praw chronionych Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Następstwa otrzymania odszkodowania doprowadziły do degradacji i zniweczenia prawnego skutku orzeczenia ETPC, które doprowadzić miało do naprawienia wyrządzonej skarżącemu szkody majątkowej i niemajątkowej. Taki stan rzeczy prowadzi do podważenia sensu regulacji przyjętych na mocy Konwencji, a także stoi w sprzeczności z konstytucyjnymi wartościami wyrażonymi w normach konstruujących zasadę demokratycznego państwa prawa oraz zasadę sprawiedliwości społecznej, co wymaga usunięcia jego negatywnych następstw orzeczeniem tutejszego Sądu.
Ponawiając zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego podał, że jego zasadność znajduje wyraźne potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych – w tym w miejscu wskazał na tezę wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 18/11 oraz wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie sygn. akt III SA/Gd 872/13.
Dodał, że świadczenie odszkodowawcze otrzymane przez skarżącego również według norm prawnopodatkowych nie ma charakteru przysparzającego i z tej przyczyny korzysta ze zwolnienia podatkowego – co wynika szczególnie z treści art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Reasumując stwierdził, że fakt zaliczenia uzyskanej kwoty 8000 zł świadczenia odszkodowawczego jako dochodu pozbawił skarżącego prawa do zasiłku stałego oraz świadczeń zdrowotnych na okres 12 miesięcy. Powyższe obrazuje jaki skutek dla strony odnosiła skuteczna obrona jego podstawowych praw i w jaki sposób w związku z naruszeniem prawa przez w/w decyzje zostało zbilansowane przez państwo wcześniej wypłacone świadczenie odszkodowawcze, uznane za słuszne i należne przez ETPC, którego otrzymanie w szczególności drastycznie pogorszyło sytuację finansową i bytową skarżącego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając ten wniosek przywołał argumenty zawarte w brzmieniu zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do twierdzeń skargi, że strona musi zwrócić zadłużenie osobom, od których pożyczał pieniądze Kolegium wskazało, że orzecznictwo sądowoadministracyjne dotyczące powyższej kwestii stoi na stanowisku, że nie ma podstaw do przyznania pomocy finansowej na uregulowanie zaległości finansowych. Wskazał jednocześnie na wyrok NSA z dnia 18 lutego 1998 r., I SA 1174/97, w którym wyrażono przedstawiony pogląd.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem a więc polega na weryfikacji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie zgodności zaskarżonej decyzji z prawem ograniczyć się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnieść z urzędu.
Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona według wskazanych wyżej zasad nie daje podstaw do uznania, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa.
Przypomnieć należy, że przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] lutego 2016 r. Nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Zastępcy Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr [...] w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] grudnia 2015 r. (MOPS) [...] uchylającą w całości z dniem 1 stycznia 2016 r. decyzję z dnia [...] marca 2015 r. przyznającą skarżącemu zasiłek stały wraz z opłatą składki zdrowotnej.
Podstawę materialnoprawną powyższych decyzji stanowił art. 106 ust. 6 oraz art.8 ust. 3 i 11 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.) – dalej ustawa.
Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;
2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Do tak ustalonego dochodu nie wlicza się:
1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;
2) zasiłku celowego;
3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;
4) wartości świadczenia w naturze;
5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych;
5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. poz. 693);
6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego.
Ust. 11 tegoż przepisu stanowi zaś w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty:
1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej,
2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.
W myśl art. 106 ust. 5 ustawy, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobierania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5.
Istotny dla sprawy stan faktyczny był niesporny. Stronie decyzją MOPS z dnia [...] czerwca 2015 r. przyznano zasiłek stały oraz składkę zdrowotną, od 1 grudnia 2013 r. do dnia 31 stycznia 2016 r.
Dnia 17 listopada 2015 r. Ministerstwo Spraw Zagranicznych przelało na rachunek skarżącego kwotę 8000 zł. Jako tytuł tej operacji wskazano: Skarga Nr 57374/09 zadośćuczynienie dla H. B.
Po przeliczeniu kwoty 8000 zł według zasad określonych w art. 8 ust. 11 ustawy – dochód miesięczny skarżącego wynosi od grudnia 2015 r. kwotę 666,66 zł.
Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 634 zł, a otrzymana kwota przekracza pięciokrotność kryterium dochodowego (634 zł x 5 = 3170 zł).
W myśl art. 37 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy – zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.
W tych okolicznościach należy uznać, że dochód skarżącego od grudnia 2015 r. przekracza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku stałego.
Zarzuty pełnomocnika skarżącego opierają się na twierdzeniu, że uzyskana w listopadzie 2015 r. kwota jest odszkodowaniem, które nie powinno być wliczone do dochodu. Na poparcie swoich tez pełnomocnik przedstawił opisane wyżej wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
Wskazał też na art. 21 ustawy o finansach publicznych, który zwalnia z podatku osoby, które między innymi otrzymały odszkodowanie.
Według skarżącego zaś omawiana kwota jest zadośćuczynieniem, które nie jest dochodem, a tym samym nie powinna podlegać wliczeniu do dochodu określonego w art. 8 ustawy o pomocy społecznej.
Ustosunkowując się do powyższych zarzutów należy przede wszystkim odnieść się do załączonej do akt administracyjnych decyzji Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 25 sierpnia 2015 r. wydanej w związku ze skargą H. B.
Wynika z niej, że "skarżący zarzucił naruszenie artykułu 6 § 1 Konwencji, że został pozbawiony prawa dostępu do sądu z powodu odmowy pomocy prawnej adwokata występującego na trzy dni przed upływem terminu wniesienia kasacji".
Przedstawiciel Rządu polskiego złożył następującej treści oświadczenie: cytat: "Uwzględniając niebezpieczeństwie wnioskodawcy on rzekomo poniesionej wskutek górnej wymienione naruszenia artykułu 6 § 1 Konwencji, Rząd deklaruje, że oferują one na rzecz skarżącego kwotę 8000 zł (osiem tysięcy złotych), który ma obejmuje wszelką szkodę i szkodę niemajątkową, a także kosztów i wydatków, plus jakikolwiek podatek, który może być pobrany do wnioskodawcy, który uznają za uzasadnione w obecnych okolicznościach sprawy."
Z uwagi na propozycję rządu polskiego Trybunał we wskazanej decyzji stwierdził, że "uwzględniając charakter przyjęć zawartych w deklaracji rządu, jak również wysokość odszkodowania zaproponowanego - co jest zgodne z kwotą przyznanych w podobnych przypadkach - Trybunał uznaje, że nie jest już uzasadnione dalsze rozpatrywanie skargi (artykuł 37 § 1 (c))".
Z powołanych fragmentów, istotnych według Sądu do określenia tytułu wypłaconej kwoty (w tłumaczeniu nieprofesjonalnym), wynika, że nie mamy do czynienia z odszkodowaniem w rozumieniu art. 361 kodeksu cywilnego, na który powołuje się Sąd we wskazanych przez pełnomocnika skarżącego wyrokach. W obu powołanych sprawach doszło bowiem do powstania szkody w majątku skarżącego a wypłacona kwota, którą organy wliczyły do dochodu była przywróceniem stanu poprzedniego w majątku skarżącego.
Stąd stwierdzenie obu Sądów, że nie mamy do czynienia z dochodem.
Tymczasem w niniejszej sprawie, mimo, że pojawiło się w nich pojęcie odszkodowania to w istocie wypłacona kwota nie spełnia takiego zadania, nie ma funkcji wyrównania ubytku w majątku.
Trybunał nie wskazał powstałej szkody. Nie to było zresztą celem Trybunału. Celem Trybunału było ustalenie, czy zostały naruszone prawa skarżącego do Sądu i organ ten uznał, że tak się stało, że skarżący został "pozbawiony praw dostępu do sądu z powodu odmowy pomocy prawnej adwokata występującego na trzy dni przed upływem terminu wniesienia kasacji".
Nie ma znaczenia, że przedstawiciel rządu polskiego proponując uiszczenie kwoty 8000 zł przyjął, że rekompensuje ona ewentualnie poniesione straty i koszty.
Zgodzić się ze skarżącym należy, że wypłacona należność spełnia raczej funkcję zadośćuczynienia określonego w art. 445 kodeksu cywilnego.
Przepis ten mówi, że w wypadkach przewidzianych w artykule poprzedzającym sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.
W przepisie tym chodzi o naprawienie szkody niemajątkowej tzw. krzywdy.
Powyższe rozważania Sąd przeprowadził aby wykazać, że opisane przez pełnomocnika skarżącego wyroki były oparte na innym stanie faktycznym niż w niniejszej sprawie, a tym samym nie można przeprowadzić takiego samego procesu myślowego odnośnie ustalenia wysokości uzyskanego dochodu.
Poza tym wracając do treści art. 8 ustawy o pomocy społecznej należy podkreślić, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku – przy czym ustawodawca zaznaczył, że miesięczne przychody wlicza się do dochodu bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania.
Przepis ten ma jednoznaczne brzmienie. Wszystkie przychody – poza wyrażonymi w ustępie 4 (art. 8 ustawy) wlicza się do dochodu.
Ponadto ustawa o pomocy społecznej, jak również ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.) to dwie niezależne, nie mające ze sobą związku ustawy, które regulują odrębne kwestie i wprowadzają niezależnie od siebie instytucje i rozwiązania.
Wobec, jak stwierdzono wyżej, brzmienia art. 8 ustawy o pomocy społecznej, nie ma znaczenia zapis wynikający z art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym dotyczący zwolnień podatkowych. Ponadto art. 21 ust. 1 pkt 3a i 3b brzmi, "wolne od podatku dochodowego są: odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie przepisów o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu państwa polskiego (ust. 1 pkt 3a), inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:
a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć gdyby mu szkody nie wyrządzono, (art. 21 ust. 1 pkt 3b).
W niniejszej sprawie, jak wynika z powołanego tłumaczenia decyzji Trybunału, mamy do czynienia z sytuacją opisaną w art. 21 ust. 1 pkt 3b ppkt b. Mówi się w nim o ewentualnych utraconych korzyściach – a jeśli tak, w myśl tego przepisu (art. 21 ust. 1 pkt 3b ppkt b) ustawy o podatku dochodowym, nie są one wolne od podatku dochodowego.
Reasumując należy stwierdzić, że świadczenie otrzymane przez skarżącego 17 listopada 2015 r. jest dochodem w rozumieniu art. 8 ust. 3. Podlega zatem przeliczeniu według zasad określonych w art. 8 ust. 11. Tak określony dochód przekracza kryterium dochodowe uzasadniające przyznanie zasiłku stałego.
Tym samym skoro skarżący otrzymał zasiłek stały na okres, w którym przekracza kryterium dochodowe, na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy decyzję z dnia 19 marca 2015 r. przyznającą taki zasiłek należało uchylić.
W tych oko licznościach na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak wyżej.
H.B. 25.11.2016 r.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło