IV SA/Wr 2/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędziowie sędzia NSA Henryk Ożóg, sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca), Protokolant Aleksandra Markiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 października 2016 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia Mieszkańców "[...]" w B. z siedzibą w P. na niewykonanie przez Towarzystwo Budownictwa Społecznego sp. z o.o. w B. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 1 kwietnia 2015 r., sygnatura akt IV SAB/Wr 49/15 I. wymierza Towarzystwu Budownictwa Społecznego sp. z o.o. w B. grzywnę w wysokości 500 (słownie: pięćset) złotych; II. dalej idącą skargę oddala; III. zasądza od Towarzystwa Budownictwa Społecznego w B. na rzecz skarżącego kwotę 216,80 (słownie: dwieście szesnaście 80/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prawomocnym wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wr 49/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu skargi Stowarzyszenia Mieszkańców [...] z siedzibą w P. (zwanego dalej stroną, skarżącym lub stowarzyszeniem) na bezczynność Towarzystwa Budownictwa Społecznego sp. z o.o. z siedzibą w B. (zwanej dalej podmiotem zobowiązanym lub spółką) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zobowiązał zarząd spółki do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 17 czerwca 2014 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi zobowiązanemu prawomocnego wyroku (I punkt) oraz stwierdził, że bezczynność zarządu spółki w rozpatrzeniu wniosku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (II punkt). Wskazane orzeczenie zostało doręczone podmiotowi zobowiązanemu w dniu 18 czerwca 2015 r. W skardze wniesionej do tutejszego Sądu w dniu 2 stycznia 2016 r. skarżące stowarzyszenie wskazało, że spółka dopuściła się przewlekłości postępowania i nie wykonała opisanego na wstępie orzeczenia, mimo wezwania doręczonego jej w dniu 14 grudnia 2015 r. i upływu ponad półtorej roku od dnia złożenia wniosku. Stąd też strona wystąpiła o wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę spółka wskazała, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 17 czerwca 2014 r. został przez nią rozpoznany decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., którą odmówiono stronie udostępnienia żądanych danych, albowiem nie wykazała ona istniejącego po swojej stronie interesu publicznego. Spółka dodała, że nie istnieją przesłanki do wymierzenia jej grzywny w maksymalnej wysokości, gdyż wyrok został wykonany i nie nastąpiło rażące naruszenie prawa. Wymiar grzywny, jak i samo jej zastosowanie, powinno odpowiadać okolicznościom konkretnej sprawy. Stąd też podmiot zobowiązany wniósł o oddalenie skargi w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W piśmie procesowym z dnia 25 marca 2016 r. skarżące stowarzyszenie wskazało, że wydana przez spółkę decyzja nr [...] nie została skutecznie doręczona w formie tradycyjnej z oryginalnym podpisem lub pocztą elektroniczną z podpisem kwalifikowanym. Spółka przesłała jedynie zeskanowaną decyzję, która dodatkowo nie spełnia kryteriów poprawności wskazanych w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., zwanej dalej k.p.a.). W związku z tym, że podmiot zobowiązany pozostaje w dalszym ciągu w bezczynności stowarzyszenie wniosło o stwierdzenie, że organ w sposób rażący narusza prawo nie wykonując prawomocnego wyroku i poinformowanie o tym fakcie Burmistrza Miasta i Gminy B. jako zwierzchnika nad zarządem spółki. Pismem z dnia 27 kwietnia 2016 r. podmiot zobowiązany poinformował, że na skutek odwołania skarżącej od decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. akt ten został uchylony przez radę nadzorczą spółki, która jednocześnie orzekła o odmowie udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem z dnia 17 czerwca 2014 r. (decyzja nr 1/2016 z dnia 11 kwietnia 2016 r.). Wskazana decyzja została doręczona stronie w dniu 14 kwietnia 2016 r. W kolejnym piśmie procesowym (z dnia 23 maja 2016 r.) spółka podtrzymała swoje stanowisko w przedmiocie oddalenia skargi, zwracając jednocześnie uwagę na charakter żądanych informacji. Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 19 października 2016 r. skarżący podtrzymał wniesioną skargę. Ponadto przedłożył do akt sprawy wniosek o zasądzenia na jego rzecz sumy pieniężnej w kwocie 2.800 złotych, a także o zwrot kosztów postępowania w kwocie 567,80 złotych zgodnie ze złożonym zestawieniem obejmującym: koszty korespondencji (16,80 złotych), wpis sądowy (200 złotych) oraz koszty dojazdu do Sądu (351 złotych). Wystąpił on również o zwrócenie się do Burmistrza Miasta i Gminy B. z sygnalizacją, że w spółce dochodzi do rażącego naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej p.p.s.a.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (§ 6). Uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w zacytowanym powyżej przepisie (§ 7). Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie organu w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania, mającego na celu zakończenie sprawy decyzją lub w innej formie przewidzianej prawem. O niewykonaniu wyroku można, zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wykonane. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2808/14 oraz z dnia 12 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 2260/15 wraz z powołanym w nim orzecznictwem). W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie budziło wątpliwości, że wniesiona przez stowarzyszenie skarga okazała się uzasadniona w tej części, w której podniesiono zarzut niewykonania prawomocnego wyroku tutejszego Sądu z dnia 1 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wr 49/15 w wyznaczonym terminie. Zgodnie bowiem z nałożonym na spółkę zobowiązaniem, winna ona był rozpoznać wniosek skarżącego z dnia 17 czerwca 2014 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy IV SAB/Wr 49/15 odpis prawomocnego wyroku podmiot zobowiązany odebrał w dniu 18 czerwca 2015 r. Do dnia wniesienia skargi w niniejszej sprawie, tj. do dnia 2 stycznia 2016 r. wskazany wyrok nie został jednak wykonany przez spółkę, mimo uprzedniego wezwania ją do tego przez skarżącego. W związku z tym podmiotowi zobowiązanemu należało wymierzyć grzywnę. Na powyższe stanowisko nie miało wpływu późniejsze załatwienie żądania strony skarżącej poprzez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej z dnia 29 stycznia 2016 r., a następnie z dnia 11 kwietnia 2014 r. Należy jednak podkreślić, że działania spółki zmierzające do rozpoznania żądania skarżącego zostały podjęte na skutek wniesionej skargi i doprowadziły w ostateczności do zakończenia postępowania przed organami spółki. Otworzyło to z kolei skarżącemu możliwość dalszego kwestionowania tym razem już nie bezczynności podmiotu, ale konkretnego stanowiska przez niego wyrażonego. Wskazane okoliczności przemawiały zatem za wymierzeniem organowi grzywny w kwocie 500 złotych, o czym – na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. – orzeczono w punkcie I wyroku. W pozostałym zakresie skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Mimo stwierdzonych uchybień w terminowej realizacji orzeczenia sądowego, nie można uznać by miały ona charakter na tyle rażący, by zawiadamiać o tym fakcie organ wykonawczy gminy, będącej jedynym wspólnikiem spółki. Jak wynika bowiem z treści art. 155 § 1 p.p.s.a., stwierdzenie w toku rozpoznawania spraw istotnych naruszeń prawa lub okoliczności mających wpływ na ich powstanie oraz poinformowanie o nich właściwych organów lub ich organów zwierzchnich zostało pozostawione uznaniu składu orzekającego. W niniejszej sprawie skład uznał, że nie zachodzą przesłanki do skorzystania z tej możliwości, zwłaszcza, że spółka w ostateczności wykonała nałożony na nią obowiązek. Nie można również pominąć, że podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej nie był organ administracji publicznej, lecz spółka komunalna, funkcjonująca w obrocie gospodarczym na zasadach określonych w ustawie z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych oraz ustawy z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego. W toku postępowania brała zaś udział rada nadzorcza, a więc organ spółki ustawowo odpowiedzialny za sprawowanie kontroli jej działalności. W takiej sytuacji nie istniały przesłanki do odrębnego zawiadomienia Burmistrza Miasta i Gminy B. o rażącym naruszeniu prawa przez zarząd spółki w trybie art. 155 § 1 p.p.s.a. Sąd nie znalazł również podstaw do zasądzenia na rzecz skarżącego stowarzyszenia sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 p.p.s.a. Sama okoliczność nawet długotrwałej bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie mogła stanowić o konieczności przyznania tej formy rekompensaty dla strony, pełniącej dodatkowo rolę kolejnego obok grzywny, środka dyscyplinującego organ. Instytucja ta – zdaniem Sądu – winna bowiem być stosowana jedynie w wyjątkowych przypadkach niewykonania wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania wynikało z art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a. i obejmowało koszty uiszczonego wpisu sądowego (200 złotych), a także koszty korespondencji (16,80 złotych). Żądanie zasądzenia kosztów postępowania w pozostałym zakresie nie było uzasadnione. Zgodnie bowiem z art. 205 § 3 p.p.s.a., przysługujące stronie należności z tytułu kosztów przejazdów oraz utraconego zarobku lub dochodu ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach działu 2 tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 z późn. zm.). W świetle unormowań ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (art. 85 ust. 1 w zw. z art. 91), stronie przysługuje zwrot kosztów podróży – z miejsca zamieszkania do miejsca wykonywania czynności sądowej na wezwanie sądu – w wysokości rzeczywiście poniesionych, racjonalnych i celowych kosztów przejazdu własnym samochodem lub innym odpowiednim środkiem transportu. Oznacza to, że tylko w sytuacji gdy sąd w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy zarządzi stawienie się strony lub pełnomocnika na podstawie art. 91 § 3 p.p.s.a. możliwe jest wnioskowanie o zwrot kosztów podróży (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 838/13 wraz z powołanym tam orzecznictwem). W niniejszej sprawie strona dobrowolnie stawiła się na rozprawę przeprowadzoną w dniu 19 października 2016 r. Nie było więc podstaw do zasądzenia zwrotu zawnioskowanych kosztów dojazdu. Odnosząc się z kolei do żądania podmiotu zobowiązanego o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, należy jedynie wskazać, że koszty takie – w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a – przysługują wyłącznie w sytuacji kiedy skarga została uwzględniona i jedynie dla strony skarżącej.