IV SA/Wr 254/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Sędziowie Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 października 2024 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 25 marca 2024 r., nr SKO/RŚ-423/56/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Głogowa z dnia 23 stycznia 2024 r., nr MOPS.DŚR.5102.112.2023.AG. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, SKO, Kolegium) zaskarżoną decyzją z dnia 25 marca 2024 r., nr SKO/RŚ-423/56/2024 działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania A. G. (dalej: Strona, Skarżący, Wnioskodawca), utrzymało w mocy decyzję działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Głogowa, Zastępcy Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Głogowie z dnia 23 stycznia 2024 r., nr MOPS.DŚR.5102.112.2023.AG odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z tytułu opieki nad osobną niepełnosprawną. Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: W dniu 24 listopada 2023 r. do organu wpłynął wniosek Strony o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką Ł. G. (ur. [...] r.). Matka Strony (wdowa) legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu d/s Orzekania o Niepełnosprawności w Głogowie z dnia 28 maja 2022 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. W orzeczeniu tym stwierdzono, że niepełnosprawność istnieje od 70-go roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 12 kwietnia 2018 r. Przyczyną niepełnosprawności matki strony są choroby układu oddechowego i krążenia (symbol przyczyny niepełnosprawności: 07-S) oraz choroby neurologiczne (symbol przyczyny niepełnosprawności: 10-N). Matka Strony wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 23 stycznia 2024 r. organ I instancji odmówił Stronie przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przywołał przepis art. 17 ust. 1 oraz 17 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 390; dalej: u.ś.r.) oraz przedstawił stan faktyczny sprawy, wskazując, że z oświadczenia Wnioskodawcy załączonego do wniosku wynika, że wstaje o godzinie 6:00, pomaga mamie dojść do toalety, potem pomaga jej położyć się z powrotem, a sam szykuje śniadanie, które podaje matce. Następnie podaje jej leki, pomaga w porannej toalecie. Dalej ćwiczy z mamą ręce i nogi, oklepuje plecy. Po ćwiczeniach matka odpoczywa, trochę spaceruje po mieszkaniu, czyta gazetę, a wnioskodawca w tym czasie przygotowuje obiad. Po obiedzie matka kładzie się do łóżka, a wnioskodawca zmywa naczynia, sprząta mieszkanie. Kiedy matka wstanie, po około półtorej godziny, to prowadzi ją do toalety. Po podwieczorku wykonuje z mamą kolejne ćwiczenia rąk i nóg. Po kolacji podaje kolejne leki i pomaga w wieczornej toalecie. Z oświadczenia wynika też, że matka bardzo źle sypia, 3-4 razy w nocy wymaga prowadzenia do toalety. Dołączona do akt sprawy wraz z wnioskiem dokumentacja lekarska potwierdza, że matka Strony choruje na: zespół otępienny, stan po udarze niedokrwiennym mózgu z afazją motoryczną i niedowładem prawostronnym, nadciśnienie tętnicze, kamicę pęcherzyka żółciowego, stan po raku sutka w 2003 r. (karta informacyjna z dnia 21.02.2014 r., karta informacyjna leczenia szpitalnego z dnia 11.02.2014 r. r., karta medycznych czynności ratunkowych z dnia 1.10.2022 r., z dnia 24.12.2021 r.). W dniu 15 grudnia 2023 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy, w trakcie którego ustalono, że Skarżący zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, która pozostaje w stałym leczeniu z powodu chorób o charakterze przewlekłym tj. występuje stan po udarze mózgu z niedowładem prawostronnym, nadciśnienie tętnicze. Ma ona zaburzoną mowę, problemy z poruszaniem się, a stan jej zdrowia ulega stałemu pogorszeniu. Więcej czasu spędza w łóżku, wymaga pomocy w czynnościach życia codziennego, w pielęgnacji. W trakcie wywiadu Wnioskodawca podał rozkład opieki nad matką w ciągu dnia. Wyjaśnił również, że w opiece nad niepełnosprawną matką nie uczestniczą inne osoby. Siostra mieszka w Głogowie, jednak z uwagi na własne problemy zdrowotne nie jest w stanie zapewnić opieki matce. W ocenie pracownika socjalnego Skarżący sprawuje bezpośrednią, całodobową opiekę i pielęgnację nad matką. Opieka sprawowana jest w sposób prawidłowy, z zaangażowaniem i starannością. W oświadczeniu z dnia 29 grudnia 2023 r. Skarżący poinformował, że nie podejmuje zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania całodobowej i długoterminowej opieki nad matką oraz dostarczył dokumenty potwierdzające dotychczasowy staż pracy, z treści których wynika, iż ostatnie zatrudnienie ustało w 2002 r. Skarżący od 6 listopada 2023 r. jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Od 1 września 2019 r. do 31 października 2023 r. pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy na matkę. Decyzją z dnia 6 października 2023 r., po rozpoznaniu wniosku Strony z dnia 24 sierpnia 2023 r., odmówiono przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres zasiłkowy 2023/2024 z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Wnioskodawca wskazał, że w wyniku powikłań po udarze matka ma paraliż prawej strony ciała z częściową afazją, która powoduje utrudnioną komunikację, nie mówi płynnie, bełkocze i myli wyrazy. Jest osobą zagubiona w rzeczywistości. Cierpi również na nadciśnienie tętnicze. Wykryto, ponadto raka piersi. Przeszła pod tym kątem operację - mastektomię prawej piersi oraz kilka cykli chemioterapii. Skarżący podkreślił, że stanowi dla matki oparcie i podporę. Ze względu na niedowład prawej strony ciała matka może upaść i zrobić sobie krzywdę, dlatego tak ważna jest jego obecność i wsparcie. Matka nie jest osoba leżącą, porusza się przy asekuracji Skarżącego, który musi również pomagać mamie podczas spożywania posiłków. Matka nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować i wykonywać czynności dnia codziennego. Skarżący pomaga matce w prawidłowym funkcjonowaniu i dba o to, by czuła się bezpiecznie. Wskazał, że opiekę sprawuje bezpośrednio, całodobowo i długoterminowo. Do czynności wykonywanych przez Skarżącego należą: pobudka, codzienna pomoc w podniesieniu z łóżka oraz sadzaniu, pomoc przy wykonywaniu czynności higienicznych, prowadzenie co dwie godziny do toalety, podmywanie, kąpanie, obcinanie paznokci według potrzeb, codzienne czesanie włosów. Zmiana pielucho - majtki średnio 3-4 razy dziennie. Dwa razy dziennie przygotowuje ubrania i ubiera mamę. Trzy razy dziennie przygotowuje i podaje mamie leki, zgodnie z zaleceniem lekarzy. Cztery razy dziennie przygotowuje posiłki, w międzyczasie podaje owoce, przekąski i napoje. Pomaga mamie w ich spożywaniu. Ponadto, codziennie wykonuje z mamą ćwiczenia fizyczne w celu rozruszania stawów rąk oraz nóg, dwa razy dziennie oklepuje plecy. Do obowiązków Skarżącego należą również takie czynności jak: sprzątanie, pranie, prasowanie, organizacja wizyt lekarskich ( podczas których towarzyszy mamie ), opłacanie rachunków, robienie zakupów, realizacja recept, załatwianie spraw urzędowych, codzienne układanie do snu oraz czuwanie podczas snu. Ponadto, jak oświadczył Skarżący, jest jedyną osobą zdolną zadośćuczynić obowiązkowi alimentacyjnemu wobec matki i opiekować się matką całodobowo i długoterminowo. Organ I instancji wskazał, że stan ten potwierdza oświadczenie siostry Skarżącego E. T. Skarżący wskazał, że obecnie, nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, nawet w najmniejszym wymiarze czasu pracy, ze względu na konieczność sprawowania długotrwałej opieki nad matką. Byłby skłonny podjąć jakiekolwiek zatrudnienie, gdyby nie ograniczała go konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Dalej organ I instancji wskazał, że zaświadczenie lekarskie z dnia 18 grudnia 2023 r. potwierdza, że matka Strony choruje w wyniku następstw udaru mózgu, a ponadto: inne rodzaje otępienia naczyniowego, padaczka, refluks żołądkowo- przełykowy, problemy z pęcherzem moczowym, nadciśnienie tętnicze. Matka Strony jest osobą leżącą, niezdolną do poruszania się, ani po mieszkaniu, ani w środowisku i wymaga pomocy ze strony osoby drugiej 24 godziny na dobę. Organ I instancji stwierdził, że w oparciu o zebrany materiał dowodowy, nie budzi wątpliwości fakt, że Skarżący sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, która jest niezdolna do samodzielnej egzystencji, a także że Skarżący jest osobą, która rezygnuje z podjęcia pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, niezdolną do samodzielnej egzystencji, gdyż zakres świadczonych usług wskazuje na to, że Skarżący jest stale zaangażowany w pomoc matce, towarzysząc jej we wszystkich czynnościach życia codziennego. Zakres tej opieki uniemożliwia podjęcia pracy i pozostawanie w dyspozycji pracodawcy. Stan zdrowia matki, a także nieprzewidywalność zmiany jej kondycji zdrowotnej w każdym czasie powoduje, że niemożliwe staje się świadczenie jakichkolwiek usług czy w ramach stosunku pracy, czy zlecenia. Podkreślił, że celem rezygnacji z zatrudnienia/niepodejmowania zatrudnienia stała się konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Interpretacja taka wynika z faktu, że celem wspomnianego świadczenia jest udzielenie rekompensaty osobom, które rezygnują z zatrudnienia lub go nie podejmują celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. W niniejszej sprawie związek między niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną przez Skarżącego opieką jest bezpośredni, tzn. opieka ta w sposób oczywisty stanowi przeszkodę do wykonywania przez Skarżącego pracy zawodowej. Natomiast, zdaniem organu I instancji, Wnioskodawca nie spełnia przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż matka Strony nie posiada orzeczenia ze wskazaniem, że niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. SKO zaskarżoną decyzją z dnia 25 marca 2024 r., po rozpoznaniu odwołania Strony, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W pierwszej kolejności SKO podkreśliło, że skoro nie jest dopuszczalne wydanie orzeczenia na podstawie przepisu, w stosunku do którego - w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 - odpadło domniemanie zgodności z Konstytucją, to w niniejszej sprawie oceny spełnienia przez Skarżącego przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należało dokonać z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki. Następnie SKO wskazało, że z treści przedłożonej przez Stronę dokumentacji medycznej na temat stanu zdrowia matki wynika, że w styczniu 2014 r. doznała ona udaru mózgu niedokrwiennego (z następstwami w postaci niedowładu kończyn prawych i afazji mieszanej - z przewagą ruchowej). Po hospitalizacji została wypisana do domu w stanie ogólnym dobrym, chodząca (przy pomocy osoby towarzyszącej), z afazją ruchową, kończyny prawe niedowład 4/5 wg skali Lovetta. Z zaświadczenia lekarskiego w celu przyznania usług opiekuńczych z dnia 18 grudnia 2023 r. wynika m.in. że matka Strony cierpi na inne rodzaje otępienia naczyniowego, padaczkę, dysfunkcję pęcherza moczowego, refluks żołądkowo- przełykowy, nadciśnienie tętnicze, jest pacjentką leżącą i wymaga opieki 24- godzinnej. Jest niezdolna do poruszania się po mieszkaniu i w środowisku, a zalecane czynności pielęgnacyjne to: pielęgnacja w łóżku, podawanie leków, pielęgnacja miejsc zmienionych chorobowo, zakładanie kompresów i okładów, oklepywanie. inhalacje, mierzenia temperatury ciała, tętna i ciśnienia. Z przedłożonych przez Skarżącego świadectw pracy wynika, że pracował on od 1 września 1980 r. do 8 lutego 2002 r. Decyzją z dnia 17 marca 2003 r. orzeczono o utracie przez Stronę prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 9 marca 2003 r. Decyzją z dnia 6 listopada 2023 r. uznano Skarżącego od dnia 6 listopada 2023 r. za osobę bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Następnie SKO przytoczyło ustalenia wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 15 grudnia 2023 r., treść oświadczenia Strony z dnia 29 grudnia 2023 r. Oceniając wskazane wyżej ustalenia faktyczne, w ocenie SKO, w niniejszej sprawie nie zachodzi związek przyczynowo -skutkowy pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem przez Wnioskodawcę z zatrudnienia, a wykonywaną przez niego opieką nad matką. Kolegium podkreśliło, że analiza istnienia związku przyczynowo -skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki, a rezygnacją (niepodejmowaniem zatrudnienia) wymaga oceny i zbadania kilku obszarów. Po pierwsze - istotny jest stan zdrowia osoby wymagającej opieki, w tym w szczególności ocena zakresu czynności, które faktycznie jest w stanie wykonać samodzielnie, a w jakim wymaga pomocy innych osób. Po drugie - konieczna jest ocena zakresu czynności faktycznie realizowanych przez opiekuna w relacji do możliwości wykonywania pracy zarobkowej i czy zakres ten uniemożliwia tej osobie podjęcia i wykonywanie zatrudnienia. Wreszcie po trzecie - należy zbadać moment i przyczyny zaprzestania aktywności zawodowej opiekuna, jak również zdolności i możliwości podjęcia zatrudnienia. Zakres sprawowanej opieki oraz przyczyny rezygnacji (niepodejmowania) z zatrudnienia łączą się ze sobą w sposób istotny, bowiem zakres sprawowanej opieki niewątpliwie wyznacza możliwości opiekuna w zakresie jego aktywności zawodowej, a przy tym ważne są okoliczności dotychczasowego przebiegu kariery zawodowej opiekuna i jego możliwości fizyczne, a także zawodowe podjęcia zatrudnienia. Nie ulega więc wątpliwości, że ustawowy wymóg rezygnacji z zatrudnienia implikuje konieczność wykazania przez wnioskodawcę wystąpienia bezpośredniego (ścisłego) związku czasowego pomiędzy sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną osobą, a rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem, gdyż świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane tylko na rzecz tych osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu nie podejmują aktywności zawodowej. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. SKO podkreśliło, że sam fakt sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie stanowi jeszcze - w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. - samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Innymi słowy, nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. Przenosząc powyższe na grunt analizowanej sprawy, Kolegium doszło do wniosku, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka rezygnacji przez Skarżącego z konkretnego zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką. W toku postępowania ustalono, że matka Skarżącego udaru niedokrwiennego mózgu doznała w styczniu 2014 r. i od tego czasu wymaga pomocy syna w codziennym funkcjonowaniu. Tymczasem ostatnie udokumentowane zatrudnienie Skarżącego ustało pod koniec lutego 2002 r. Zatem w analizowanej sprawie nie wystąpiła przesłanka rezygnacji przez wnioskodawcę z konkretnego zatrudnienia z powodu konieczności zapewnienia matce opieki. Odnosząc się do przesłanki niepodejmowania przez stronę zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad matką, SKO zauważyło, że taka sytuacja w sprawie również nie występuje. Wnioskodawca ostatnie udokumentowane zatrudnienie wykonywał do dnia 28 lutego 2002 r. Przed podjęciem opieki nad matką, przez kolejnych 12 lat nie pracował. Był to więc stan długotrwały, a nie incydentalny, związany np. z poszukiwaniem pracy. Przy tym w toku postępowania Skarżący nie wykazał, że niepodejmowanie zatrudnienia przez kilkanaście lat przed rozpoczęciem opieki nad matką, wynikało z przyczyn niezależnych od niego (np. braku ofert pracy). Wobec tego Kolegium przyjęło, że niepodejmowanie pracy - przez kilkanaście lat przed rozpoczęciem opieki nad matką- wynikało z jego dobrowolnego wyboru. SKO podkreśliło, że w świetle zasad doświadczenia życiowego, powyższe okoliczności sprawy nie przemawiają za uznaniem, że gdyby nie obecna konieczność opieki nad matką, to Skarżący (mając obecnie 61 lat) podjąłby zatrudnienie, skoro przestał pracować w wieku 39 lat (będąc z założenia zdrowym i zdolnym do pracy mężczyzną), a zaprzestanie wykonywania zatrudnienia - jak już wcześniej wykazano - nie było spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad matką. Dlatego też brak jest podstaw pozwalających na przyjęcie założenia, iż w rozpatrywanym przypadku niepodejmowanie zatrudnienia przez Wnioskodawcę związane jest z koniecznością zapewnienia matce opieki. SKO podkreśliło, że trudno zatem dać wiarę oświadczeniu Skarżącego, że podjąłby pracę, gdyby nie opiekował się matką. Oczywistym jest, że zdając sobie sprawę z wagi takiego oświadczenia, Strona tak właśnie stwierdzi. W ocenie Kolegium, również zakres opieki sprawowanej nad matką przez Skarżącego nie jest przyczyną, z powodu której nie podejmuje on zatrudnienia. W toku postępowania ustalono, że matka potrzebuje pomocy Skarżącego przy przygotowywaniu i podawaniu posiłków (które matka spożywa sama, oprócz posiłków płynnych), przygotowaniu ubrań, mierzeniu ciśnienia, podawaniu leków, opłacaniu rachunków, realizacji recept, załatwianiu spraw urzędowych, pomocy przy dojściu do łazienki i w toalecie ciała, dokonywaniu zakupów, sprzątaniu mieszkania, praniu, zmianie pościeli, pomocy przy ćwiczeniach, przy doprowadzeniu do toalety. Matka Strony nie wymaga leczenia odleżyn, przetok, stomii. Nie jest osobą głównie leżącą, porusza się z asekuracją syna. Nie używa sprzętu ortopedycznego. W ocenie SKO pomoc Skarżącego zasadniczo sprowadza się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują, gdyż osoby pracujące również prowadzą własne gospodarstwa domowe, przygotowują posiłki, robią zakupy, umawiają wizyty lekarskie, udają się do lekarzy, czy też załatwiają sprawy urzędowe. Czynności te nie mają nadzwyczajnego charakteru i dowodzą, że sprawowana opieka nie ma charakteru ciągłego, w znaczeniu sprawowania nieustającej pieczy na tyle absorbującej czasowo by uniemożliwiać w ogóle zatrudnienie. Czynności tzw. porządku dziennego mogą być wykonywane w czasie wolnym od pracy, w tym także przed udaniem się do pracy lub po powrocie z niej, jak np. pomoc przy czynnościach higienicznych czy też przygotowanie posiłków. SKO zauważyło również, że część czynności wykonywanych przez Wnioskodawcę przy matce, mogłaby być realizowana w formie usług opiekuńczych świadczonych przez powołane do tego instytucje. Zdaniem Kolegium matka Strony nie wymaga pielęgnacji, a opieki. Osoby pracujące również opiekują się niepełnosprawnymi członkami swoich rodzin i jak już wcześniej wskazano, niektóre czynności, takie jak np. przygotowanie posiłków, pomoc przy ubieraniu można wykonywać przed pracą opiekuna, natomiast czynności takie jak robienie zakupów, wyjście do lekarza (umawianie wizyt i dojazd), utrzymywanie porządku w domu. gotowanie obiadu, przygotowanie kolacji, spacer, ćwiczenia z osobą niepełnosprawną mogą być wykonywane po pracy opiekuna lub w czasie wolnym od niej. Przy tym nie każde czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego muszą być wykonywane codziennie. SKO podkreśliło, że nie można także pominąć okoliczności, że zakres świadczonej przez Wnioskodawcę pomocy wynika m.in. z podeszłego wieku matki i oczywistym jest, że stan jej zdrowia będzie się pogarszał. To nie oznacza jednak, że Strona spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem wówczas świadczenie to należałoby przyznawać każdemu dorosłemu dziecku, które opiekuje się swoim rodzicem w podeszłym wieku, a Państwo musiałoby utrzymywać każde takie dziecko. Zaznaczyło, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym rodzicem (np. będącym w podeszłym wieku), gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku dziecka względem rodzica, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Pozostawanie w gotowości do zapewnienia wsparcia, opieki i pomocy potrzebującym tego rodzicom jest powinnością każdego dorosłego dziecka, szczególnie w zakresie rozmiaru pomocy jakiej udziela wnioskodawczyni, co nie jest równoznaczne z niezdolnością tych osób do wykonywania pracy zawodowej. Reasumując SKO stwierdziło, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia, czy też muszą z niego zrezygnować w związku z koniecznością sprawowania stałej, permanentnej i regularnej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i to w takim zakresie, który wyklucza możliwość jednoczesnego wykonywania pracy. Tym wymogom nie odpowiada, ustalony w toku postępowania, zakres pomocy jaką świadczy Skarżący swojej matce. Ponadto, w sprawie nie została również spełniona przesłanka rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki, gdyż Skarżący nie wykazał, aby właśnie z tego powodu zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a obecnie jej nie podejmuje. Na powyższą decyzję SKO skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożył Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez Skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; Mając powyższe na uwadze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającą ją decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie Stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), albowiem zarówno Strona, jak i organ, wnieśli o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Podkreślić należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przez organ I instancji nastąpiła z powodu negatywnej przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 b u.ś.r., przy uznaniu, że sprawowana przez Stronę opieka nad bratem wyczerpuje znamiona opieki powodującej brak możliwości wykonywania pracy zarobkowej, ponieważ jest to opieka stała i całodobowa Z kolei organ II instancji utrzymał decyzję organu I instancji w mocy z powodu braku bezpośredniego związku przyczynowego między sprawowaną przez Skarżącego opieką, a rezygnacja oraz niepodejmowaniem zatrudnienia Zanim Sąd przejdzie do rozważań nad zasadniczymi motywami zapadłego wyroku, należy zwrócić uwagę na to, że Kolegium prawidłowo wskazało na brak możliwości zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., który w zakresie, w jakim uzależnia się prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od daty powstania niepełnosprawności w stopniu znacznym jest niezgodny z Konstytucją RP. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 stwierdził, że niezgodnym z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP jest przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim uzależnia się przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od daty powstania niepełnosprawności podopiecznego. Jest to tzw. wyrok zakresowy, w którym co prawda Trybunał Konstytucyjny nie deroguje, tj. nie eliminuje z obrotu prawnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego, jednakże w zakresie, w jakim orzeczono jego niekonstytucyjność nie może stać się podstawą prawną w procesie stosowania prawa (zob. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008, s. 42). W konsekwencji należy rozważyć możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia z pominięciem ww. kryterium, lecz przy konieczności zbadania innych przesłanek wynikających z art. 17 u.ś.r. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, i z niekwestionowanych okoliczności niniejszej sprawy wynika, iż matka Skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wskazującym na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W świetle art. 17 ust. ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie ulega też wątpliwości, że Skarżący, jako zobowiązany do alimentacji względem matki, należy do kręgu podmiotów uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy w okolicznościach sprawy Skarżący spełnia określoną w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłankę przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego, tj. czy występuje związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zatem rezygnacja z zatrudnienia lub niepodejmowanie zatrudnienia musi pozostawać w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zatem nie każda rezygnacja z zatrudnienia/ niepodejmowanie zatrudnienia stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko taka, która jest podyktowana opieką. Jednocześnie opieka ta musi stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej - powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. ustawodawca nie zawęził charakteru sprawowanej opieki, w szczególności nie wskazał aby opieka ta musiała być opieką stałą, wykonywaną bez przerwy, przez 24 godziny na dobę. Nie wskazał nawet na obowiązek zamieszkiwania opiekuna ze swoim podopiecznym. Przyjmuje się zatem, że cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego wskazują na konieczność sprawowania opieki ustawicznej nad osobą niepełnosprawną. Powinna ona być sprawowana codziennie, a opiekun winien pozostawać do dyspozycji podopiecznego, udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy (zob. P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, WKP 2021, uwagi do art. 17 oraz przywołane tam orzecznictwo sądów administracyjnych). Sprawowanie opieki, w powyższym rozumieniu tegoż pojęcia, nie musi oznaczać, że podopieczny nie może podejmować aktywności adekwatnych dla swego stanu zdrowia, w szczególności, że nie może mieć "czasu dla siebie". Podejmowanie takich aktywności nie podważa sprawowanej opieki, która winna być odpowiednią do charakteru istniejącej niepełnosprawności, potwierdzonej w orzeczeniu o niepełnosprawności. Z orzeczenia tego wynika bowiem charakter i zakres stwierdzonej niepełnosprawności i orzeczeniem tym pozostają związane organy orzekające o świadczeniu pielęgnacyjnym. Skutki naruszenia sprawności organizmu osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności oznaczają całkowitą zależność osoby od otoczenia. Zakres sprawowanej opieki nad taką osobą oznacza pielęgnację dotyczącą higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem (§ 29 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (DZ. U. z 2021 r., poz. 857)). Jednocześnie sprawowanie opieki w myśl przepisów ustawy nie musi polegać na opiekowaniu się osobą wyłącznie leżącą. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się, a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 996/21, wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 795/20). Co istotne, legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad tą osobą (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21, wszystkie cytowane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl – CBOSA). Ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być zawsze dokonywana jako aktualna, tj. odnosząca się do czasu, w którym opiekun wystąpił o przyznanie świadczenia. Istotne jest zatem to, czy na dzień złożenia wniosku (w niniejszej sprawie 24 listopada 2023 r.), a najpóźniej na dzień przyznania świadczenia decyzją administracyjną, opiekun spełniał przesłanki przyznania oczekiwanego świadczenia, w tym, przesłankę niepodejmowania zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki. Biorąc zatem pod uwagę powyższe rozważania, w ocenie Sądu okoliczność pozostawania Skarżącego w zatrudnieniu we wcześniejszym okresie (w niniejszej sprawie ostatnie zatrudnienie Strony ustało dnia 28 lutego 2002r. pozostaje bez znaczenia dla oceny jego aktualnej sytuacji. Istotne jest, czy obecnie spełnia, z uwagi na faktyczną opiekę, którą sprawuje nad matką, przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a więc czy aktualnie Skarżący jest potencjalnie gotowy do pracy i czy rozmiar faktycznie sprawowanej nad matką opieki uniemożliwia mu podjęcie aktywności zawodowej w jakimkolwiek zakresie. Kluczowym zatem było przesądzenie, czy istniejące uwarunkowania zdrowotne niepełnosprawnej matki były tego rodzaju, że zakres opieki jaki osoba ta wymagała, wykluczał możliwość podjęcia aktywności zawodowej przez jej opiekuna. Ten natomiast aspekt sprawy wymagał z kolei zbadania skali i charakteru nieodzownej opieki, jaka realizowana była przez Skarżącego względem jego niepełnosprawnej matki. Niewątpliwie część spośród czynności jakie Skarżący wykonuje mieści się w zakresie zwykłych czynności dnia codziennego, związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Powyższe należy jednak odnieść do pozostałych okoliczności sprawy. Matka Skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wskazującym na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z materiału aktowego wynika, że matka Strony jest osobą wymagającą wsparcia w podstawowych czynnościach dnia codziennego i bez pomocy drugiej osoby nie byłaby w stanie samodzielnie funkcjonować w środowisku. Skarżący sprawuje bezpośrednią i całodobową opiekę nad matką, która choruje na: zespół otępienny, stan po udarze niedokrwiennym mózgu z afazją motoryczną i niedowładem prawostronnym (kończyny prawe niedowład 4/5 wg skali Lovetta), a stan jej zdrowia ulega stałemu pogorszeniu. Matka Skarżącego jest niezdolna do samodzielnego poruszania się po mieszkaniu i poza nim. Porusza się przy pomocy Skarżącego. Więcej czasu spędza w łóżku. Wymaga pomocy we wszystkich czynnościach życia codziennego oraz w pielęgnacji. Strona przygotowuje posiłki, pomaga mamie w ich spożywaniu, przygotowuje i podaje leki, pomaga przy czynnościach higienicznych, wykonuje ćwiczenia rąk i nóg, oklepuje, smaruje, mierzy ciśnienie, temperaturę, sprząta, pierze, robi zakupy, umawia wizyty lekarskie. Wskazać należy, że przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie zawiera żadnych szczególnych wymogów co do treści sprawowanej opieki, zaś sposób jej sprawowania w każdym przypadku będzie uzależniony od rodzaju schorzeń osoby niepełnosprawnej i związanych z tym jej indywidualnych potrzeb. Można wprawdzie przyjąć, że w pojęciu opieki nie mieści się wykonywanie czynności związanych z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego – gdyż tego rodzaju czynności w jakimś zakresie wykonywane są tak czy inaczej przez osoby wspólnie zamieszkujące – jednak nie ulega wątpliwości, że większość spośród ww. czynności ma charakter bezpośrednio związany z osobą niepełnosprawną i dotyczy jej osobiście. Dodatkowo do akt zostało dołączone zaświadczenie lekarskie w celu przyznania usług opiekuńczych z dnia 18 grudnia 2023 r. w którym wskazano, że matka Strony choruje w wyniku następstw udaru mózgu, a ponadto: inne rodzaje otępienia naczyniowego, padaczkę, dysfunkcję pęcherza moczowego, refluks żołądkowo- przełykowy, nadciśnienie tętnicze, jest pacjentką leżącą i wymaga opieki 24- godzinnej. Jest niezdolna do poruszania się po mieszkaniu i w środowisku, a zalecane czynności pielęgnacyjne to: pielęgnacja w łóżku, podawanie leków, pielęgnacja miejsc zmienionych chorobowo, zakładanie kompresów i okładów, oklepywanie. inhalacje, mierzenia temperatury ciała, tętna i ciśnienia. Sąd zwraca również uwagę, że jak wynika z uzasadnienia decyzji organu organów obu instancji Skarżącemu został przyznany od 1 września 2019 r. do 31 października 2023 r. specjalny zasiłek opiekuńczy. Świadczenie to przysługuje jeżeli opiekun nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W realiach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że przyznając Skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy od 1 września 2019 r. organy uznały, że spełnia on przesłanki do jego przyznania, to jest że nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celi sprawowania stałej opieki nad matką. Innymi słowy, przyznając Skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy organ uznał, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (jego niepodejmowaniem) a opieką nad matką. Skarżący wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożył 24 listopada 2023 r., a więc po upływie 24 dni od zaprzestania pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego. W uzasadnieniu decyzji Kolegium nie wyjaśniło z jakich powodów na etapie rozpoznawania odwołania Strony przestał istnieć związek przyczynowy pomiędzy sprawowaną przez Skarżącego opieką nad matką a niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia, to jest jak zmniejszył się zakres wykonywanych przez niego czynności opiekuńczych. Trudno zatem przyjąć, aby w okresie tych 24 dni związek przyczynowy przestał występować, skoro niewątpliwie stan zdrowia matki Skarżącego nie uległ poprawie (por. zaświadczenie lekarskie z dnia 18 grudnia 2023 r.). Tym bardziej, że odmowa przyznania Stronie specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres zasiłkowy 2023/2024 nastąpiła z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. W tych okolicznościach należy uznać, że Skarżący wykonuje opiekę nad matką codziennie i regularnie, wymiar sprawowanej opieki jest adekwatny do potrzeb osoby niepełnosprawnej, zaś czynności opiekuńcze odbywają się o różnych porach, w ciągu całego dnia. Nadto, nawet jeśli Skarżący nie wykonuje bezpośrednio czynności opiekuńczych w określonym czasie, bowiem nie wymagają tego potrzeby jego matki, to w tym czasie pozostaje w dyspozycji niepełnosprawnej matki. Nawet jeśli opieka ta nie ma charakteru stricte leczniczego, to obejmuje szereg czynności, które mieszczą się w zakresie pielęgnacji osoby niepełnosprawnej. Ich zakres wyznacza stan zdrowia i potrzeby chorego. W tym przypadku jest to codzienna opieka, obejmująca bieżące czynności, których osoba niepełnosprawna z uwagi na rodzaj schorzenia odnoszący się do jej niepełnosprawności nie jest w stanie wykonać sama. Z okoliczności sprawy wynika także, że potrzeby matki Skarżącego są regularnie zaspokajane. W tym natomiast aspekcie dostrzec trzeba, że rozmiar czynności opiekuńczych realizowanych przez Skarżącego uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia. Z akt wynika bowiem, że matka Strony wymagała całodobowej opieki osoby drugiej, którą sprawuje Skarżący. Wobec powyższego stwierdzić należy, że orzekający w sprawie organ odwoławczy dokonał wadliwej oceny materiału dowodowego i wydał decyzję naruszającą w konsekwencji zarówno wskazane powyżej przepisy prawa materialnego, jak i przepisy postępowania administracyjnego regulujące właściwe rozpoznanie sprawy administracyjnej, w tym przede wszystkim art. 7 i art. 8 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.. Uchybienia te polegają przede wszystkim na niewłaściwej ocenie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącego a sprawowaną przez niego opieką. Natomiast organ I instancji w sposób nieuprawniony odmówił przyznania Stronie świadczenia pielęgnacyjnego z powołaniem się na przesłankę określoną w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Złożyły się na nie koszty zastępstwa w kwocie 480 zł, których wysokość ustalono w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni stanowisko Sądu wyrażone w uzasadnieniu wyroku i oceni ponownie wniosek Strony o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego będąc na podstawie art.153 p.p.s.a. związanym dokonaną oceną prawną i wykładnią prawa. Oceny spełnienia przez Skarżącego przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonać z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki.