IV SA/Wr 301/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Krupiński Asesor WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant: Agnieszka Figura po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2005r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję utrzymaną nią w mocy, II. orzeka, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Wojewoda D. działając na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 13 ust.3 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. t.j. 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.), zwanej dalej ustawą, oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa - po rozpoznaniu odwołania T. P. od decyzji Starosty Z. z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie utraty przez T. P. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...]r.- utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że T. P. dnia [...]r. został zarejestrowany (po raz kolejny) w Powiatowym Urzędzie Pracy w Z. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Następnie T. P. zgłaszał się w wyznaczonych terminach w celu potwierdzenia gotowości do pracy, składając jednocześnie oświadczenia, że nie podjął pracy oraz nie osiągnął dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W dniu [...]r. T. P. złożył pisemne oświadczenie o świadczeniu pracy w firmie A Sp. z o.o. + B S.A. w J. G. w dniach: [...],[...],[...],[...]r. W związku z powyższym organ I instancji decyzją z dnia [...]r. orzekł o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem [...]r. z powodu podjęcia pracy zarobkowej. W odwołaniu od tej decyzji T. P. wniósł o jej uchylenie z powodu "merytorycznej wady prawnej oraz bezprawności w świetle znanych faktów" oraz zarzucił, że decyzja organu I instancji została podjęta ponad dwa miesiące od zdarzenia i w dniu jej wydania nie odnosiła się do sytuacji prawnej skarżącego. Ponadto wskazał, że obowiązek powiadomienia urzędu pracy o podjęciu pracy przez osobę bezrobotną dotyczy również pracodawcy, który zatrudnił bezrobotnego. Mając na uwadze powyższe zarzuty organ II instancji podkreślił, iż w sprawie bezsporne jest, że T. P. od dnia [...]r. pozostawał w ewidencji bezrobotnych w organie zatrudnienia w Z. Bezsporne jest również, to że T. P. dnia [...]r. podjął zatrudnienie. Na okoliczność tego faktu T. P. dnia [...]r. złożył pisemne oświadczenie. Natomiast potwierdzenie, że była to praca zarobkowa stanowi pismo PHU A z dnia [...]r. skierowane do T. P. informujące, że wynagrodzenie za przepracowany okres czterech dni zainteresowany otrzyma na konto bankowe w [...]r. Zgodnie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, status bezrobotnego posiada w szczególności osoba nie zatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej. T. P. zaś wykonywał pracę zarobkową, co skutkowało utratą statusu osoby bezrobotnej. Z kolei z treści art. 13 ust. 3 pkt 1 tej ustawy wynika, że Starosta pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2. Tak więc po powzięciu informacji o podjęciu przez T. P. pracy zarobkowej organ I instancji miał prawo orzec o pozbawieniu zainteresowanego statusu bezrobotnego. Podnoszona przez T. P. okoliczność wydania orzeczenia w terminie dwóch miesięcy od dnia zdarzenia nie powstała z przyczyn organu zatrudnienia, gdyż T. P. był zobowiązany na podstawie art. 26 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu powiadomić urząd pracy o podjęciu pracy zarobkowej w terminie 5 dni, od dnia jej podjęcia i nie wywiązał się terminowo z tego obowiązku. W okresie tym składał m. in. oświadczenia o nie osiąganiu dochodów i o tym, że nie podjął pracy. Tym samym działanie organu I instancji jest prawidłowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji "i naprawienie szkód w całości oraz zadośćuczynienie". Dodał również, że dopuszcza ugodowe załatwienie sprawy, jeżeli Wojewoda D. zechce uznać błędy swoich funkcjonariuszy. W skardze tej T. P. zarzucił, że Wojewoda D. realizuje rygorystycznie, błędnie, nawet w szykanie (odwecie) swoje ustawowe władztwo wbrew instytucji pro publico bono i pro private bono, gdyż już od siedmiu lat pozostaje bez pracy, co obraża ustawowe delegacje właściwych organów i naraziło go na różnorodne straty. Skarżący wskazał, że bezsprzeczne jest, że w dobrej wierze i dobrowolnie stawił się w urzędzie pracy, aby zgłosić, że w okresie kiedy był zarejestrowany jako osoba bezrobotna pracował cztery dni, przy czym nie miał oficjalnej umowy i nie otrzymał wynagrodzenia za wykonaną pracę, a pracodawca, który go zatrudnił oszukał w ten sposób też Skarb Państwa. Następnie skarżący wyjaśnił, że wymiarze rzeczowym wynagrodzenie za pracę wynosiło [...] zł netto plus składki na ubezpieczenie zdrowotne i inne daniny przewidziane ustawami. Ponadto skarżący wskazał, iż Sąd powinien orzec o jego statusie osoby bezrobotnej mając na uwadze art. 189 kpc i nowelę art. 2 pkt 1 ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu obejmującą słowa "nie uzyskuje miesięcznych dochodów w wysokości przekraczającej połowę najniższego wynagrodzenia z wyłączeniem przychodów...itd.", która zaczęła obowiązywać od dnia 1 stycznia 2004r. gdyż decyzję w jego sprawie wydano [...]r. Oświadczenie bezrobotnego ma walor prawdy, dopóki organ na podstawie innych informacji (kontroli) nie podejmie właściwych działań mogących to oświadczenie obalić. Powiatowy Urząd Pracy w Z. żądał w praktykowanej formule nie tylko oświadczenia o pracy i zatrudnieniu, ale też o dochodach z tej pracy, co jak wiadomo w dacie pracy - bezprawnym czasie- pracodawca i właściciel firmy ukrywał swój obowiązek i do dnia wniesienia skargi nie wywiązał się z tego obowiązku, co obejmuje art. 13 i 29 Kodeksu Pracy. Bezsprzecznym jest, iż pracodawca ma nadal obowiązek poinformować urząd pracy, gdzie i skąd otrzymał jeszcze dwóch pracowników, co urząd pracy ukrywa i pomija w swoich odpowiedziach. Nawet Państwowa Inspekcja Pracy w W. w piśmie z dnia [...]r. kłamie, iż pracodawca i właściciel A nie mógł uzyskać od T. P. dowodu osobistego w celu sporządzenia umowy o pracę i innych potrzeb dlatego, że skarżący wchodząc na teren zakładu pracy (firmy farmaceutycznej) musiał okazać dowód osobisty w celu wydania dziennej i okresowej przepustki. Starostwo, dom pomocy społecznej, ARiMR łamią art. 12 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, który nakazuje informować o wolnych miejscach pracy. Skarżący zarzucił nepotyzm urzędniczo - towarzyski, korupcję w opisywanym obszarze działania podkreślając, że wyrzucenie go z rejestru bezrobotnych doprowadziło do szkód i naruszeń jego praw bezrobotnego w różnych aspektach (np. syn nie dostał stypendium, bo urząd pracy odmówił potwierdzenia statusu bezrobotnego, brak pracy pozbawił go dwuletnich dochodów). Ponadto skarżący zarzucił niesłuszne zwolnienia podatkowe dla wskazanych przez niego różnych firm, podmiotów gospodarczych. Wyjaśnił również, że załączył do akt sprawy dowód - umowę o dzieło (naciąganą, bo była to praca wykonywana sprzętem pod nadzorem inwestora wykonawcy, która została zawarta w celu budowy Telefonii [...]) "dla wiedzy Prokuratury", na potrzeby niniejszej sprawy zatrudnienie to mogło mieć charakter prac interwencyjnych, a więc z częścią wynagrodzenia pokrywaną przez urząd pracy. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów podanych w uzasadnieniu ostatecznej decyzji podkreślając, że bezsporne jest, iż skarżący uzyskał status bezrobotnego w wyniku kolejnej rejestracji z dniem [...]r. i że T. P. został zapoznany z przepisami ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a tym samym prawami i obowiązkami osoby bezrobotnej, oraz że skarżący oświadczeniem z dnia [...]r. sam poinformował urząd pracy, iż podjął zatrudnienie wskazując nazwę firmy i konkretne dni świadczenia pracy, które złożył po upływie pięciodniowego terminu określonego w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Organ odwoławczy wskazał, iż odrębną sprawą jest natomiast nie wywiązanie się pracodawcy względem skarżącego w zakresie wypłaty wynagrodzenia przewidzianego w umowie. Z akt sprawy nie wynika, że pracodawca nie zaprzecza że skarżącemu przysługuje zapłata za świadczoną pracę, a wiec jest to dodatkowe potwierdzenie, że skarżący świadczył pracę. Opóźnienie w wypłacie wynagrodzenia i przyczyny tego stanu rzeczy nie są przedmiotem tej sprawy, taj jak i działania inspektora kontroli legalności zatrudnienia w kierunku doprowadzenia do spełnienia należnego skarżącemu wynagrodzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga jest zasadna. W świetle przepisów art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę decyzji pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Wojewody D. o utracie przez T. P. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...]r. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 2 ust. 1 pkt 2 lit a i b w związku z art. 13 ust. 3 pkt 1 ustawy. Z treści art. 2 ust. 1 pkt 2 lit a i b ustawy wynika, że status bezrobotnego może uzyskać osoba nie zatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, nie ucząca się w szkole w systemie dziennym, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania (stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy), jeżeli ukończyła 18 lat (z wyjątkiem absolwentów) i nie ukończyła 65 lat w przypadku mężczyzn. Natomiast z treści art. 13 ust. 3 pkt 1 ustawy wynikało, że starosta pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego ( art. 7 i art. 77 kpa ). Organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona ( art. 80 kpa ). Z przepisu art. 107 kpa wynika natomiast, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej W ocenie Sądu wydane w sprawie decyzje naruszają powyższe zasady procedury administracyjnej w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Jak już wyżej wskazano, organy I i II instancji orzekły o utracie przez skarżącego z dniem [...]r. statusu osoby bezrobotnej wskutek podjęcia w tym dniu zatrudnienia. Fakt podjęcia przez skarżącego zatrudnienia organy te ustaliły na podstawie pisemnego oświadczenia skarżącego, w którym poinformował urząd pracy, że pracował cztery dni w firmie A Sp. z o. o. + B S.A. w J. G. w dniach: [...],[...],[...] i [...]r. Organy te wzięły również pod uwagę wspomniane wyżej pismo A z dnia [...]r. skierowane do skarżącego, z którego wynika że skarżący w [...]r. otrzyma wynagrodzenie za przepracowany w tej firmie okres obejmujący cztery dni. Pojęcie zatrudnienia definiuje przepis art. 2 ust. 1 pkt 25 ustawy, z którego wynika, że "zatrudnienie " oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego lub umowy o pracę nakładczą. Pojęcie "innej pracy zarobkowej" określa zaś pkt 16 tego przepisu wskazujący, że oznacza to wykonywanie pracy na podstawie umów: agencyjnej, zlecenia, o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych. W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie nie ustaliły w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący -w okresie kiedy był zarejestrowany jako bezrobotny - podjął zatrudnienie lub wykonywał inną pracę zarobkową. Okoliczność ta ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie, ponieważ podjęcie przez bezrobotnego zatrudnienia lub wykonywanie innej pracy zarobkowej powoduje utratę statusu osoby bezrobotnej ( art. 13 ust. 3 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy) . Przede wszystkim okolicznością budzącą wątpliwości, jest w niniejszej sprawie to, czy skarżący podjął zatrudnienie z własnej inicjatywy czy na podstawie skierowania urzędu pracy. Wątpliwość ta wynika z tego, że skarżący na rozprawie w dniu [...]r. oświadczył, że: " został skierowany do pracy na podstawie skierowania Urzędu Pracy w J. G. i nie został zatrudniony na podstawie umowy oraz że uważa że nie był zatrudniony i nie wie jaki był jego status". Poza tym w aktach administracyjnych sprawy (K -[...]) znajduje się pismo skarżącego skierowane do Wojewody D. (data- wydruk komputerowy - [...]r. ) nazwane skargą na działalność Powiatowego Urzędu Pracy, w którym skarżący stwierdził, że pracował w dniach [...],[...],[...] i [...]r. po skierowaniu go przez Urząd Pracy w J. G. - Centrum Informacji i Planowania Kariery Zawodowej w J. G. ul. W. P. [...]. W piśmie tym skarżący podniósł też, że odrębną kwestią wymagającą wyjaśnienia jest jego badanie lekarskie przed podjęciem zatrudnienia. Skarżący wskazał w nim, że w dniu otrzymania skierowania do pracy tj. [...]r. poinformował telefonicznie Urząd Pracy w Z., że "otrzymał pracę (jego numer telefonu [...]) i o potrzebie wykonania badań lekarskich, a pracownica urzędu pracy skierowała go na badania lekarskie do konkretnego lekarza i w dniu [...]r. udał się na badania lekarskie, których lekarz nie wykonał, bo nie miał podpisanej umowy na badanie bezrobotnych. Wskutek tego podjął pracę bez wymaganych prawem badań lekarskich". Z akt administracyjnych sprawy wynika natomiast, że organy orzekające w sprawie przyjęły, iż skarżący podjął zatrudnienie z własnej inicjatywy. W tym miejscu dodatkowo wskazać trzeba, iż organ II instancji odpowiadając na skargę w ogóle nie ustosunkował się do treści pisma Państwowej Inspekcji Pracy Oddział w W. z dnia [...]r. (stanowiącego załącznik do skargi) z którego wynika, że podczas kontroli w [...]r. i [...]r. Inspekcja ta ustaliła, że skarżący był zatrudniony w [...]r. w firmie A na podstawie umowy o dzieło, która polegała na wykonaniu wykopu pod instalację sanitarną i miała zostać podpisana przez strony po przedstawieniu dowodu osobistego przez skarżącego. Głównym wykonawcą była firma B, a podwykonawcą firma A. W piśmie tym wskazano, że "skarżący pracował trzy dni i nie stawił się więcej na budowie i nie okazał dokumentów na podstawie których miała być sporządzona umowa o dzieło, która miała trwać co najmniej dwa tygodnie. Za wykonanie dzieła skarżący otrzymał zapłatę w kwocie [...] zł netto, która została przekazana przekazem pocztowym w dniu [...]r." W ocenie Sądu organy administracji nie podjęły żadnych czynności aby ustalić, czy skarżący w rzeczywistości podjął zatrudnienie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 25 ustawy czy też była to inna praca zarobkowa, której pojęcie definiuje pkt 16 tego przepisu. Organy te nie wezwały bowiem skarżącego do przedłożenia dokumentów potwierdzających fakt zatrudnienia w firmie A, o którym mowa w jego oświadczeniu z dnia [...]r. w postaci np. świadectwa pracy czy też umowy zlecenia lub o dzieło, zeznania podatkowego ( informacji sporządzonej przez płatnika składek składanej we właściwym urzędzie skarbowym). Tym samym organy te nie ustaliły również, co stanowiło podstawę tego zatrudnienia (ewentualnie innej pacy zarobkowej) tzn. czy skarżący nawiązał np. stosunek pracy lub też zawarł np. umowę zlecenia lub o dzieło albo inną. Poza tym w kwestii ustalenia charakteru (podstawy prawnej) pracy zarobkowej skarżącego i czasu jej trwania organy orzekające w sprawie mogły również - po otrzymaniu oświadczenia skarżącego z dnia [...]r. - zwrócić się o wyjaśnienie do pracodawcy - firmy A. Podkreślić należy, iż organy te były uprawnione żądać od pracodawcy przedstawienia wszelkich dowodów potwierdzających fakt zatrudnienia skarżącego jak np. deklaracji zgłoszenia skarżącego do ubezpieczeń społecznych, listy obecności, listy płac itp. W świetle powyższego przyjąć należy, że organy orzekające w sprawie nie ustaliły w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący z dniem [...]r. podjął zatrudnienie i tym samym utracił z tym dniem status osoby bezrobotnej. Z tych względów zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie mogły ostać się w obrocie prawnym. Odnośnie zaś zarzutu skarżącego, iż Sąd powinien wziąć pod rozwagę art. 189 kpc i "nowelę art. 2 pkt 1 ust. 1 lit i ustawy w słowach -nie uzyskuje miesięcznie dochodu w wysokości przekraczającej połowę najniższego wynagrodzenia, z wyłączeniem przychodów ...itd- która weszła w życie dnia 1 stycznia 2004r , a decyzję wydano [...]r." stwierdzić należy, że przepisy Kodeksu Postępowania Cywilnego nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie, a nowela tego przepisu weszła w życie z dniem 2 lutego 2003r. Natomiast jeżeli chodzi o pojęcie dochodu, o którym mowa w tym przepisie, wyjaśnić trzeba, iż w niniejszej sprawie przepis ten nie znajduje zastosowania, ponieważ dotyczy on dochodu zdefiniowanego w art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy, a więc dochodu z innego tytułu niż zatrudnienie lub inna praca zarobkowa podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Odnośnie zarzutu, że pracodawca nie poinformował urzędu pracy o zatrudnieniu skarżącego, wyjaśnić należy, iż utrata statusu osoby bezrobotnej następuje z dniem podjęcia zatrudnienia, a nie z dniem powiadomienia o tym fakcie organu zatrudnienia. Obowiązek informowania przez pracodawcę urzędu pracy o podjęciu zatrudnienia wynika z treści art. 60 ust. 2 pkt 2 ustawy i jest zagwarantowany sankcją z art. 63 ust. 1 tej ustawy, czyli grzywną, nie niższą niż 500 zł. Kwestia ta może być przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego. Natomiast osoba bezrobotna ma obowiązek powiadomić urząd pracy o podjęciu zatrudnienia niezależnie od obowiązku spoczywającego na pracodawcy (art. 26 ustawy) . Pozostałe zaś zarzuty skarżącego dotyczące np. korupcji, złej pracy (mataczenia, poplecznictwa) urzędników, odszkodowania z tytułu pozostawania od siedmiu lat bez pracy, obowiązku informowania o wolnych miejscach pracy przez ARiMR, opiekę społeczną, nepotyzmu urzędniczo - towarzyskiego, płatności podatków przez [...]- L., umowy o dzieło na rzecz Telefonii [...], pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie tej sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ), orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 tej ustawy Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości. Sąd nie orzekł o kosztach sądowych, ponieważ skarżący jako strona skarżąca decyzję w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej jest zwolniony od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.