IV SA/Wr 318/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kwoty z tytułu nienależnie pobranego zasiłku celowego. I. oddala skargę w całości; II. przyznaje adwokatowi L. R. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 590,40 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych w tym 23 % VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 98, art. 104 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania M.B. dalej strona, skarżący, od decyzji wydanej z upoważniania Burmistrza Gminy i Miasta L. Ś. przez Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. Ś. z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], w przedmiocie zwrotu kwoty 300 zł z tytułu nienależnie pobranego zasiłku celowego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podano, że wskazaną decyzją organu I instancji orzeczono o konieczności zwrotu przez stronę kwoty 300 zł z tytułu nienależnie pobranego zasiłku celowego przeznaczonego na zakup opału w miesiącu marcu 2015 r. Organ I instancji zwrócił uwagę, że ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...], uchylono w całości decyzję z dnia 10 marca 2015 r., nr [...], w przedmiocie zasiłku celowego. Z tego względu pobrany przez skarżącego zasiłek celowy uznany został za świadczenie nienależnie pobrane, które podlega zwrotowi. W odwołaniu strona wskazała na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1, art. 80, a także art. 107 § 3 k.p.a. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie przedmiotowej sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zwróciła uwagę na wadliwie przeprowadzone postępowania dowodowe, co czyni zapadłe rozstrzygnięcie nieprawidłowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uzasadniając swoją decyzję podało, że na podstawie art. 98 ustawy o pomocy społecznej świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny. Natomiast w art. 104 ust. 4 ustawy wskazano, że wysokość należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej. Kierując się powyższymi przepisami ustawy organ I instancji orzekł w stosunku do strony o konieczności zwrotu kwoty nienależnie pobranego zasiłku celowego, wskazując jako podstawę takiego rozstrzygnięcia ostateczną decyzję tego organu z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...]. W decyzji tej organ pierwszej instancji uchylił w całości decyzję z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], w przedmiocie przyznania zasiłku celowego. W tak ustalonym stanie sprawy decyzja w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia ma swoją podstawę w ostatecznym rozstrzygnięciu co do prawa do zasiłku celowego. Skoro więc organ I instancji uznał, że konkretne świadczenie nie przysługiwało z uwagi na zmianę sytuacji materialnej świadczeniobiorcy, jego pobranie przez stronę czyni je świadczeniem nienależnie pobranym, które podlega zwrotowi. Zdaniem organu w kwestii przywołanych w treści odwołania okoliczności uznać należy, że nie mogły one podlegać uwzględnieniu w toku niniejszego postępowania. Ustalenie stanu faktycznego dotyczącego okoliczności uzyskania jednorazowego dochodu w związku ze sprzedażą mieszkania było przedmiotem sprawy prowadzonej przez organem I instancji, a zakończonej decyzją z dnia 17 lutego 2016 r., nr [...], od której strona nie wniosła odwołania. A zatem ustalony w tym rozstrzygnięciu stan sprawy okazał się definitywny w zwyczajnym toku instancji administracyjnej. Mógł zatem stanowić wystarczającą podstawę do orzeczenia konieczności zwrotu kwoty 300 zł z tytułu nienależnie pobranego zasiłku celowego. Uznano zatem, że ustaleń tych nie sposób podważyć w toku aktualnego postępowania, które dotyczy innego przedmiotu. Brak kwestionowania przez stronę ówczesnej decyzji z dnia 17 lutego 2016 r. powoduje więc, że oprotestowane rozstrzygnięcie uznać należy za prawidłowe. W skardze na powyższą decyzję strona zarzuciła naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., na podstawie których organ administracyjny zobowiązany jest do zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego mającego wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie wniósł o jej uchylenie, a także uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania. Zdaniem skarżącego uchybienia organu polegają na zaniechaniu przeprowadzenia wnioskowanego przez stronę dowodu z przesłuchania świadka oraz zaniechanie wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podstaw do szczegółowego wyliczenia przyjętej przez organ kwoty świadczeń podlegających zwrotowi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a uzasadniając ten wniosek przywołał argumenty i twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi podkreślił, że przywołane w treści skargi okoliczności, stanowiące analogię do tych wskazanych w odwołaniu, nie mogą stanowić o wadliwości podjętego rozstrzygnięcia. Ustalenie stanu faktycznego dotyczącego okoliczności uzyskania jednorazowego dochodu w związku ze sprzedażą mieszkania było przedmiotem sprawy prowadzonej przed organem I instancji, a zakończonej decyzją z dnia 17 lutego 2016 r., nr 329/2016, od której strona nie wniosła odwołania. A zatem ustalony w tym rozstrzygnięciu stan sprawy okazał się definitywny w zwyczajnym toku instancji administracyjnej. Mógł zatem stanowić wystarczającą podstawę do orzeczenia konieczności zwrotu kwoty 300 zł z tytułu - nienależnie pobranego zasiłku celowego. Uznano, że ustaleń tych nie sposób było podważyć w toku postępowania odwoławczego, które dotyczyło innego przedmiotu. Odnosząc się natomiast do wskazanego w treści uzasadnienia skargi naruszenia przez Kolegium art. 107 § 3 k.p.a. wskazano, że nie znajduje on żadnego uzasadnienia. Z treści oprotestowanej decyzji wynika jasno, że podstawą uznania nienależnie pobranego zasiłku celowego w kwocie 300 zł podlegającego zwrotowi było uchylenie w całości decyzji, mocą której świadczenie to zostało przyznane. A zatem, nie ulega wątpliwości, że w tej sytuacji do zwrotu pozostaje pełna kwota zasiłku celowego, tj. 300 zł. Dla wyjaśnienia tego faktu nie są potrzebne szczegółowe wyliczenia. W piśmie z dnia 2 listopada 2016 r., stanowiącego uzupełnienie skargi pełnomocnik strony skarżącej zarzucił zaskarżonej decyzji: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: a) art. 6 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej przez błędną wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie, że świadczeniem nienależnie pobranym jest zasiłek celowy pobrany na podstawie decyzji, która następnie została uchylona - gdy tymczasem świadczeniem nienależnie pobranym jest tylko takie świadczenie pieniężne, które zostało uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej; b) art. 98 ustawy o pomocy społecznej przez niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że zasiłek celowy pobrany na podstawie decyzji, która następnie została uchylona podlega zwrotowi jako świadczenie nienależnie pobrane - podczas gdy nie zawsze zasiłek celowy pobrany na podstawie decyzji, która następnie została uchylona, jest świadczeniem nienależnie pobranym, albowiem świadczeniem nienależnie pobranym jest tylko takie świadczenie pieniężne, które zostało uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej; 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: a) art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 15 k.p.a., art. 16 § 1 k.p.a., art. 110 k.p.ą. - w zw. z art. 140 k.p.a. - przez błędne przyjęcie, że ustalony w decyzji z dnia 17 lutego 2016 r. stan sprawy mógł stanowić wystarczającą podstawę do orzeczenia konieczności zwrotu kwoty 300 zł z tytułu nienależnie pobranego zasiłku celowego, a zatem ustaleń dokonanych w decyzji z dnia 17 lutego 2016 r. nie sposób podważać - podczas gdy: - Samorządowe Kolegium Odwoławcze było obowiązane poczynić samodzielnie ustalenia w zakresie tego, czy in concreto mamy do czynienia z świadczeniem nienależnie pobranym w świetle art. 6 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej w zw. z jej art. 98 oraz art. 104 ust. 1 i 3, a także w zakresie tego, czy in concreto skarżący został w sposób prawidłowy pouczony o obowiązkach wynikających z art. 109 ustawy i konsekwencjach ewentualnego niedochowania tych obowiązków, a nadto, w zakresie tego, czy in concreto istnieją przesłanki uchylające obowiązek zwrotu świadczeń nienależnie pobranych w świetle art. 104 ust. 4 ustawy w zw. z art. 98 in fine - czego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ogóle nie uczyniło; - przedmiot postępowania oraz decyzji z dnia 17 lutego 2016 r. organu I instancji był odmienny od przedmiotu postępowania oraz decyzji z dnia 4 kwietnia 2016 r. - zwłaszcza jeżeli uwzględnić, że decyzja z dnia 17 lutego 2016 r. nie rozstrzygała (bo nie mogła rozstrzygać) o tym, czy zasiłek celowy w kwocie 300 zł na zakup opału był świadczeniem nienależnie pobranym przez skarżącego, czego dowodzi lektura uzasadnienia decyzji z dnia 17 lutego 2016 r. organu I instancji; b) art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., 107 § 3 k.p.a. - w zw. z art. 140 k.p.a. - przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także zaniechanie zawarcia w uzasadnieniu faktycznym decyzji rozważań - w zakresie tego: -czy zasiłek celowy w kwocie 300 zł na zakup opału przyznany skarżącemu decyzją organu I instancji z dnia 10 marca 2015 r. w ogóle został uzyskany (pobrany) przez skarżącego, a jeżeli tak, to czy uzyskanie (pobranie) tego świadczenia nastąpiło na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej, a jeżeli tak, to na czym miało to konkretnie polegać, a także czy skarżący został w sposób wyczerpujący pouczony o skutkach przedstawienia nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej - zwłaszcza jeżeli, - czy decyzja z dnia 17 lutego 2016 r., która uchylała decyzję z dnia [...] marca 2015 r., została doręczona adwokatowi P. K., a jeżeli tak, to kiedy została ona doręczona oraz czy ten adwokat był umocowany do odbioru tej decyzji, a więc, czy termin do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] lutego 2016 r. rozpoczął swój bieg – zwłaszcza jeśli uwzględnić, że w przeciwieństwie do pozostałych dokumentów zalegających w aktach sprawy w przypadku decyzji z dnia 17 lutego 2016 r. brak jest potwierdzenia odbioru tej decyzji przez adresata, - czy zgodnie z prawem i zasadnie organ I instancji zaniechał przesłuchania w charakterze świadka M.K., zwłaszcza jeżeli uwzględnić zarzut podniesiony przez skarżącego w odwołaniu z dnia 15 kwietnia 2016 r., do którego nie odniosło się Kolegium, - czy in concreto mamy do czynienia z przypadkiem szczególnym, o którym mowa w art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej a więc, czy żądanie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla skarżącego nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy - zwłaszcza jeżeli uwzględnić, że skarżący korzysta z pomocy społecznej otrzymując zasiłek stały w kwocie 70, 93 zł, c) art. 136 k.p.a. przez zaniechanie przeprowadzenia z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie w zakresie: - przesłuchania w charakterze świadka M. K. na okoliczności jak we wniosku z dnia 15 października 2015 r.; - wyjaśnienia, czy oraz komu, kiedy oraz w jaki sposób została doręczona decyzja z [...] lutego 2016 r., a jeżeli została ona doręczona adwokatowi P.K., to czy skarżący udzielił temu adwokatowi takiego pełnomocnictwa, które uprawniało do doręczenia temu adwokatowi decyzji z [...] lutego 2016 r., - wyjaśnienia, czy zasiłek celowy w kwocie 300 zł na zakup opału przyznany skarżącemu decyzją z dnia [...] marca 2015 r. w ogóle został uzyskany (pobrany) przez skarżącego; d) art. 138 § 1 pkt 2) i § 2 k.p.a. przez zaniechanie uchylenia decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. a następnie zaniechanie przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji - podczas gdy decyzja z dnia [...] kwietnia 2016 r. została wydana również z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia- zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wobec tak sformułowanych zarzutów pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W piśmie procesowym z dnia 22 listopada 2016 r., odnosząc się do zarzutów prawa materialnego, Kolegium wyjaśniło, że powodem uznania rzeczonej kwoty za nienależnie pobraną nie był – jak wskazał pełnomocnik – fakt uchylenia pierwotnej decyzji przyznającej świadczenie z pomocy społecznej, lecz uznanie, że skarżący nie poinformował organu pomocy społecznej o uzyskaniu jednorazowego świadczenia ze sprzedaży lokalu mieszkalnego, czego konsekwencją było dopiero wzruszenie ostatecznego rozstrzygnięcia o przyznaniu zasiłku celowego. W tej sytuacji organy prawidłowo zastosowały przepis art. 6 pkt 16 i art. 98 ustawy o pomocy społecznej. Odnośnie zarzutów naruszenia przepisów postępowania Kolegium wskazało, że wydając zaskarżoną decyzję kierowało się stanem faktycznym ustalonym w ostatecznej decyzji organu I instancji z dnia 17 lutego 2016 r., wydanej na podstawie art. 106 ust. 5, od której skarżący nie wniósł odwołania. Organ zauważył, że decyzja z dnia 17 lutego 2016 r. szczegółowo odnosi się do okoliczności stanowiących podstawę uznania zasiłku celowego za nienależnie pobrany, jak i dowodów, na których oparł się organ pomocy społecznej, a także tych, których organ nie był w stanie uwzględnić w toku postępowania, a które aktualnie stanowi, podstawę zarzutów skargi. Dodatkowo Kolegium wskazało, że powyższa decyzja została skierowana do pełnomocnika skarżącego i odebrana przez niego w dniu 18 lutego 2016 r., na co wskazuje dołączone przez organ zwrotne potwierdzenie odbioru. Nie sposób zatem, w ocenie Kolegium rozpatrywać wydanych decyzji organu I instancji w przedmiocie zasiłku celowego, jako rozstrzygnięć niezależnych od siebie, skoro wydane zostały po ustaleniu powodów uznania kwoty świadczenia z pomocy społecznej za nienależnie pobraną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, zgodnie z którą sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej powoływana jako p.p.s.a.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Kontrola działalności organów administracyjnych sprawowana jest przez Sąd pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Ze względu na powyższą zasadę kontroli oraz treść art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] maja 2016 r. w przedmiocie zwrotu kwoty 300 zł z tytułu nienależnie pobranego przez skarżącego zasiłku celowego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 163). Zgodnie z art. 6 pkt 16 tej ustawy, świadczeniem nienależnie pobranym jest świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub w okolicznościach niepowiadomienia o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Zgodnie z art. 98 ustawy o pomocy społecznej świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny, przy czym art. 104 ust. 4 ustawy stosuje się odpowiednio. Decyzja w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń, ustalająca wysokość tych należności oraz termin ich zwrotu, musi być poprzedzona decyzją administracyjną uchylająca lub zmieniającą decyzję, mocą której przyznane zostało osobie świadczenie, w oparciu o przesłanki wynikające z art. 106 ust. 5 komentowanej ustawy. W niniejszej sprawie tryb ten miał zastosowanie, gdyż prawomocną decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] organ I instancji uchylił decyzję z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] przyznającą skarżącemu zasiłek celowy w kwocie 300 zł na zakup opału. Podkreślić należy, że jeśli zostanie ustalone, że w sprawie zachodzi co najmniej jedna z określonych w art. 6 pkt 16 materialnych przesłanek definicji nienależnie pobranego świadczenia, to organ ma obowiązek wydania decyzji, o której mowa w art. 98 w związku z art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Definicja nienależnie pobranego świadczenia obejmuje dwie sytuacje faktyczne występujące w alternatywie rozłącznej co oznacza, że spełnienie jednej z nich jest już wystarczające do uznania świadczenia za nienależnie pobrane. Przepis art. 6 pkt 16 stanowi bowiem, że świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie pieniężne uzyskane 1) na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji 2) lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie wystąpiła jedna z opisanych wyżej sytuacji. Mianowicie poza sporem pozostaje, że skarżącemu został przyznany zasiłek celowy w kwocie 300 zł na zakup opału w miesiącu marcu 2015 r. Nie budzi też wątpliwości, że skarżący nie powiadomił organu pomocy społecznej o fakcie zbycia lokalu mieszkalnego przy ul. [...] położonego w L. Ś., na kwotę 32.550 zł. Art. 109 ustawy o pomocy społecznej stanowi bowiem, że osoby i rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej są obowiązane niezwłocznie poinformować organ, który przyznał świadczenie, o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. Skoro skarżący uzyskał kwotę za zbycie lokalu mieszkalnego to winien poinformować organ o powyższym fakcie. Ustalenia organu w tym zakresie są prawidłowe, a tym samym oczywistym w sprawie jest, iż doszło do naruszenia obowiązku poinformowania o zmianie sytuacji majątkowej. Lektura akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wskazuje, że skarżący w decyzji o przyznaniu zasiłku celowego został wprost pouczony, że osoby i rodziny korzystające ze świadczeń pomocy społecznej obowiązane są informować Ośrodek o każdej zmianie ich sytuacji osobistej i majątkowej, która wiąże się z podstawą przyznania świadczenia, a takiej treści pouczenie znajduje się w końcowym fragmencie ww. decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi sformułowanych przez skarżącego, uzupełnionych następnie przez jego pełnomocnika podkreślenia wymaga, że wydając zaskarżoną decyzję organ kierował się stanem faktycznym ustalonym w ostatecznej decyzji organu I instancji z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...], uchylającej w całości decyzję przyznającą skarżącemu zasiłek celowy. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika decyzja ta została doręczona osobiście pełnomocnikowi skarżącego – adw. P. K. w dniu 18 lutego 2016 r., co wynika z nadesłanego przez organ dowodu doręczenia tej decyzji, a udzielonego pełnomocnictwa skarżący wypowiedział dopiero w dniu 1 maja 2016 r. (k. 30 akt sądowych). W rzeczonej decyzji organ rozważał też możliwość udzielenia pomocy na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy. Organ wskazał, że z uwagi na brak współpracy skarżącego z pracownikiem socjalnym trudno jest wskazać uzasadnione okoliczności warunkujące przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Nie stwierdzono też szczególnych obciążeń finansowych związanych z codzienną egzystencją skarżącego, nie zostały też przedstawione dowody na to, że strona ponosi wysokie koszty (np. leczenia) w stosunku do posiadanego dochodu. Organ jednocześnie wskazał - co należy podkreślić odnośnie zarzutów braku przesłuchania wskazanego świadka - że w toku prowadzonego postępowania usiłował zrealizować wskazane wnioski dowodowe, jednakże nawet dwukrotne wezwanie świadka do stawiennictwa nie dało żadnego rezultatu. Jednocześnie organ I instancji w decyzji z dnia 4 kwietnia 2016 r. orzekającej o zwrocie kwoty z tytułu nienależnie pobranego zasiłku zawarł pouczenie, o treści art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności na wniosek osoby zainteresowanej może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Skarżący w żadnym piśmie (także w odwołaniu) nie wskazał na żaden szczególny przypadek uzasadniający zastosowanie wymienionego przepisu. Zdaniem Sądu organy, wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego, dokonując ustaleń w rozpatrywanej sprawie nie naruszyły przepisów prawa procesowego, gdyż działały w granicach obowiązującego prawa, prowadząc postępowanie w sposób budzący zaufanie do tych organów, wyjaśniając należycie zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu przedmiotowej sprawy i podejmując wszelkie niezbędne działania dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wnioski organu odwoławczego wyprowadzane z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykraczały poza swobodną ocenę dowodów, więc nie stanowią naruszenia prawa. Sąd ocenił także zupełność uzasadnienia zaskarżonej decyzji i stwierdził jej zgodność z przepisami prawa. Na marginesie dodać należy, iż sformułowany przez ustawodawcę w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej cel, jakiemu mają służyć świadczenia z pomocy społecznej, wskazuje, że ich podstawową rolą jest doprowadzenie do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej osoby lub rodziny, której zmiana stała się niemożliwa przy założeniu samodzielnego działania tych osób. Skoro świadczenia z pomocy społecznej mają służyć przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej, to ich udzielanie nie jest możliwe, gdy w wyniku samodzielnych starań tej osoby nastąpi poprawa jej sytuacji życiowej. Udzielanie świadczeń z pomocy społecznej, mimo ustania trudnej sytuacji życiowej definiowanej przez jedno z rodzajów ryzyka określonego w art. 7, jest równoznaczne z korzystaniem z pomocy publicznej z naruszeniem prawa (por. C. Martysz, S. Nitecki, G. Szpor, Komentarz do ustawy o pomocy społecznej, s. 33). Prawa nabyte z naruszeniem zasady subsydiarności nie korzystają z ochrony; decyzje o ich przyznaniu mogą być usuwane z obrotu prawnego (S. Nitecki, Zasada praw nabytych a weryfikacja decyzji administracyjnej w ramach postępowania administracyjnego na przykładzie ustawy o pomocy społecznej, w: Jednostka w demokratycznym państwie prawa, red. J. Filipek, s. 448), a wypłacone świadczenia uznane za nienależnie pobrane. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie wynagrodzenia adwokata ustanowionego w ramach pomocy prawnej orzeczono zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015 r., poz. 1801).