IV SA/Wr 321/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w dniu 1 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ustalenia w nowej wysokości odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: I. odrzucić skargę; II. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. W dniu 12 lipca 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wpłynęła skarga R. B. (dalej strona lub skarżący) na "decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., nr [...] z dnia 8 XII 2016 r. (...)". Jednocześnie skarżący wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Zarządzeniem z dnia 2 sierpnia 2018 r. skarżący został wezwany do wyjaśnienia, czy wniesiona skarga w rzeczywistości dotyczy decyzji SKO we W. z dnia 8 grudnia 2016 r., nr [...]. Jak wynika bowiem z akt sprawy o sygnaturze IV SA/Wr 140/17 skarga na powyższą decyzję, złożona w dniu 17 lutego 2017 r., została już rozpoznana przez tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 30 października 2017 r. i obecnie oczekuje na rozstrzygnięcie w Naczelnym Sądzie Administracyjnym wraz ze skargą kasacyjną wniesioną przez pełnomocnika skarżącego. W odpowiedzi skarżący podał, że niniejsza sprawa dotyczy wniosku o umorzenie zaległych opłat z tytułu pobytu w domu pomocy społecznej za okres od grudnia 2014 r. do września 2016 r. Organ nie chce – zdaniem strony – umorzyć tego zadłużenia uznając, że nie zachodzi żaden z przypadków szczególnych, podczas gdy okolicznością przemawiającą za umorzeniem wskazanych należności jest zwiększenie wysokości ponoszonych opłat, na których uiszczenie nie pozwala stronie jej sytuacja materialna. W związku z powyższym tutejszy Sąd zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. o podanie, czy toczyło się bądź toczy postępowanie w sprawie zwolnienia skarżącego z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. W odpowiedzi organ podał, że strona występowała m.in. o umorzenie zadłużenia z tytułu zaległych opłat za pobyt w placówce opiekuńczej. W tym zaś przedmiocie organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 9 lipca 2018 r., nr [...] odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego, a na postanowienie to nie zostało wniesione zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że wniesienie skargi powoduje wszczęcie postępowania, wywołując skutki zarówno procesowe jak i materialnoprawne. Jedną z konsekwencji procesowych związanych z wniesieniem skargi jest tzw. zawisłość sprawy (lis pendens) oznaczająca, że pomiędzy tymi samymi stronami w zakresie tego samego przedmiotu sporu toczy się postępowanie i do czasu jego prawomocnego zakończenia nie można w tym samym zakresie zainicjować kolejnej sprawy. Powyższa zasada została unormowana w art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.), stanowiącym o obowiązku odrzucenia skargi, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Wobec tego stwierdzenie, że sprawa jest w toku stanowi przeszkodę do równoczesnego prowadzenia postępowania sądowego ze skarg tego samego podmiotu i na ten sam akt administracyjny, bądź to samo działanie lub bezczynność organu. Taki stan zaś trwa, aż do momentu uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 600/13 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak i pozostałe powołane orzeczenia sądów administracyjnych). Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy stwierdzić należy, że aktualnie toczą się dwie sprawy wszczęte ze skargi R. B. na opisaną na wstępie decyzję SKO we W., przy czym pierwsza z nich została już osądzona w tutejszym Sądzie w sprawie o sygnaturze akt IV SA/Wr 140/17. Jednakże wydany w tamtej sprawie wyrok z dnia 30 października 2017 r. nie ma jeszcze waloru prawomocności z uwagi na wniesioną przez stronę skargę kasacyjną. W takiej sytuacji kolejna skarga wywiedziona przez stronę na tożsamą decyzję administracyjną nie może zostać rozpoznana i winna ulec odrzuceniu. Jednocześnie, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, nie można było uznać, że jej skarga dotyczyła wniosku o umorzenie zaległych opłat z tytułu pobytu w domu pomocy społecznej. Przedmiotowa skarga wpłynęła bowiem do Kolegium w dniu 7 maja 2018 r., podczas gdy postanowienie Prezydenta W. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zadłużenia z tytułu zaległych opłat za pobyt w domu pomocy społecznej zostało wydane dopiero w dniu 9 lipca 2018 r. Zatem w momencie wniesienia przedmiotowej skargi strona nie mogła mieć wiedzy o wydaniu wskazanego postanowienia. Poza tym, gdyby nawet przyjąć, że złożona skarga dotyczyła właśnie tego aktu, to i tak podlegałaby ona odrzuceniu z uwagi na niewyczerpanie przez stronę skarżącą przysługujących jej środków zaskarżenia (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.). Tylko w ten sposób strona mogłaby doprowadzić do zainicjowania kontroli sądowoadmninistracyjnej aktu wydanego w przedmiocie umorzenia zaległych opłat z tytułu pobytu w domu pomocy społecznej. Sąd administracyjny nie jest bowiem władny do samoistnego rozstrzygnięcia wniosku strony złożonego w tym zakresie i nie może umorzyć wskazanych przez nią należności. W tego rodzaju sprawach właściwe są natomiast organy pomocy społecznej i to do nich winien się w pierwszej kolejności zwrócić skarżący. Z tych względów na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. wniesioną skargę należało odrzucić, o czym orzeczono w punkcie I sentencji niniejszego postanowienia. Jednocześnie – odnosząc się do wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy – trzeba zauważyć, że zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Jednakże w myśl art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić natomiast wówczas, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II OZ 37/13 oraz z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt I OZ 152/13). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został zawarty w skardze niedopuszczalnej, podlegającej odrzuceniu. Stanowiło to więc o oczywistej bezzasadności skargi, co tym samym obligowało Sąd do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z art. 247 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie II sentencji niniejszego postanowienia. Marginalnie trzeba przy tym zauważyć, że strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej – na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. – nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych.