IV SA/Wr 321/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 22 kwietnia 2024 r. nr SKO/RŚ-423/83/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy na rzecz skarżącego M. P. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi M. P. (dalej: strona, skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy (dalej: SKO, organ odwoławczy) z 22 kwietnia 2024 r., SKO/RŚ-423/83/2024 utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Zagrodno (dalej: Wójt, organ pierwszej instancji) z 21 lutego 2024 r., nr GOPS.ŚR.74.ŚP.Odm.01.2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że podaniem z 14 listopada 2023 r. strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką (ur. [...] r.), która legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Złotoryi z 24 sierpnia 2023 r., z którego wynika, że została uznana za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności od 31 lipca 2023 r. na stałe, oraz wymagającą – m.in. - stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wójt wydał decyzję z 21 lutego 2024 r., w której odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Wskazał, że chociaż strona sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką stale i regularnie to w okolicznościach sprawy brak jest podstaw do przyznania świadczenia, gdyż nie spełnia przesłanek zawartych w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, ze zm.: dalej: u.ś.r.), który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Wskazał, że zgodnie z dołączonym do wniosku orzeczeniem z 24 sierpnia 2023 r. nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności matki wnioskodawcy. Następnie organ pierwszej instancji odniósł się do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. K 38/13), w którym uznano niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Argumentował mianowicie, że skutkiem jego wejścia w życie nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Ustawodawca nie zmienił tego przepisu, co oznacza, że jego wolą jest wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, później niż do ukończenia 25. roku życia. Skarżoną decyzją z 22 kwietnia 2024 r. SKO – po rozpatrzeniu odwołania strony - utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Na samym wstępie oceniło argumentację organu pierwszej instancji dotyczącą wieku powstania niepełnosprawności matki strony. Wskazało, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. K 38/13) art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W związku z tym organ odwoławczy – opierając się na orzecznictwie sądów administracyjnych – przyjął, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, ocenę spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dokonywać należ z pominięciem kryterium wieku powstania niepełnosprawności, osoby wymagającej opieki. Dlatego też SKO za niezasadną uznało odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu niespełnienia kryterium wskazanego w art. 17 ust. 1b u.ś.r. W dalszej kolejności organ odwoławczy dokonał analizy stanu faktycznego sprawy pod kątem zakresu potrzeb matki strony oraz sprawowanych czynności opiekuńczych. Wskazał mianowicie, że w dniu 12 grudnia 2023 r. pracownik socjalny podjął próbę przeprowadzenia wywiadu rodzinnego z matką strony. Pracownik socjalny wskazał, że nie odpowiada ona racjonalnie na pytania, dlatego przy obecności zainteresowanej, odpowiadał syn. Wskazał także, że matka strony nie jest w stanie odpowiedzieć na pytanie kim dla niej jest strona, nie rozpoznaje najbliższych osób z domu. Nie można z nią przeprowadzić wywiadu, ponieważ jedyne co wie, to to jak się nazywa i umie się podpisać. Z obserwacji pracownika socjalnego wynika zaś, że matka strony jest zadbana, czysta, przy obecności pracownika spożywała posiłek, była pogodna i uśmiechnięta, ale nie rozumiała zadawanych pytań, np. kto przygotował posiłek. Widać, że "żyje we własnym świecie". SKO wskazało, że według oceny pracownika socjalnego, brak jest możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, gdyż matka strony ma bardzo silną demencję starczą. Podczas wywiadu można było zaobserwować, że nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować z racji choroby - wymaga całodobowej opieki osoby drugiej. Organ odwoławczy następnie wskazał, że do kwestionariusza wywiadu środowiskowego dołączono oświadczenie złożone przez stronę pod rygorem odpowiedzialności karnej, które obejmuje wykaz oraz opis poszczególnych czynności opiekuńczych. Biorąc pod uwagę powyższe SKO w dalszej kolejności uzasadnienia oceniło przesłankę przyznania wnioskowanego świadczenia w postaci istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia. Przede wszystkim dokonało szczegółowej analizy historii zatrudnienia strony (str. 10-13 uzasadnienia). W szczególności SKO dokonało analizy zatrudnienia strony w październiku 2023 r. (umowa cywilnoprawna w charakterze ulotkarza), które – w jego ocenie – miało charakter jedynie pozorny. A jego jedynym celem było wykazanie spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, w celu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Tym bardziej, że - jak dostrzegł organ odwoławczy - przed podjęciem ww. pracy strona (mająca 61 lat) w całym swoim dotychczasowym życiu legitymowała się tylko 3,5-rocznym okresem pracy. Odnosząc się do przesłanki niepodejmowania przez stronę zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad matką, SKO stwierdziło, że taka sytuacja w sprawie również nie występuje. Niepodejmowanie przez stronę zatrudnienia ma stan długotrwały, a nie incydentalny. Przy tym w toku postępowania strona nie wykazała, że niepodejmowanie zatrudnienia wynikało z przyczyn niezależnych od niego (np. braku ofert pracy). Wobec tego organ odwoławczy przyjął, że niepodejmowanie pracy wynika z jego dobrowolnego wyboru, a nie z powodu konieczności sprawowania opieki nad matką. SKO uznało zatem, że brak jest podstaw pozwalających na przyjęcie założenia, iż w rozpatrywanym przypadku zaprzestanie aktywności zawodowej czy też jej niepodejmowanie przez stronę związane jest z koniecznością zapewnienia matce opieki. Przywołane wyżej okoliczności sprawy dają podstawy do przyjęcia, w ocenie organu odwoławczego, że jedynym powodem wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego była chęć uzyskania zastępczego źródła dochodu, a nie faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodejmowanie spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad matką. Strona zaskarżyła decyzję SKO w całości. W złożonej skardze zarzuciła naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącego oraz w sprawie nie występuje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta. Ponadto wniósł o zwrot kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę, SKO wnioskowało o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Na wstępie Sąd dostrzega, że kontrola legalności w niniejszej sprawie dotyczy decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wedle organu odwoławczego w rozpatrywanym przypadku zaprzestanie aktywności zawodowej czy też jej niepodejmowanie przez stronę nie jest związane z koniecznością zapewnienia matce opieki. Zdaniem SKO, okoliczności sprawy dają natomiast podstawy do przyjęcia, że jedynym powodem wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego przez skarżącego była "chęć uzyskania zastępczego źródła dochodu", a nie faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodejmowanie spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad matką. W tym zakresie SKO zbudowało swoją argumentację w oparciu o analizę historii zatrudnia skarżącego a także akcentowało fakt, że ostatnie zatrudnienie – na podstawie umowy cywilnoprawnej na okres jednego miesiąca tuż przed złożeniem wniosku z 14 listopada 2023 r., miało jedynie na celu wykazanie spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, w celu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Oceniając takie stanowisko organu odwoławczego Sąd wpierw zauważa, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. (według mającego zastosowanie w niniejszej sprawie stanu prawnego przed 1 stycznia 2024 r.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Należy przy tym zaakcentować, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do tych, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu (por. wyroki NSA z 8 lutego 2023 r., I OSK 631/22 oraz z 19 maja 2021 r., I OSK 226/21). Norma art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wskazuje na warunek rezygnacji (zaprzestania) lub niepodejmowania zatrudnienia, bądź innej pracy zarobkowej, który należy brać pod uwagę przy ocenie spełnienia przesłanek koniecznych do ustalenia prawa do ww. świadczenia. Osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne musi więc sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w wymiarze, w związku z którym jest obiektywnie zmuszona do rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia, bądź nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia (lub innej pracy zarobkowej). Istotna jest tu również ocena, czy zakres sprawowanej opieki wypełnia ustawowe przesłanki, warunkujące ustalenie tego prawa i stwierdzenie związku przyczynowo–skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a możliwością pogodzenia jej z pracą zarobkową. Zauważenia wymaga, że okoliczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia powinny być oceniane na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie świadczenia. Bez znaczenia pozostaje przy tym, czy wnioskodawca zrezygnował z zatrudnienia wcześniej (z innych przyczyn), jeżeli w dacie wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne zaistniała realna konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, uniemożliwiająca podjęcie zatrudnienia (por. wyrok NSA z 16 lutego 2024 r., I OSK 282/23). W sprawie bezsporne jest to, że skarżący mieści się w kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym. Również bezsporne jest, że jego matka legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. Zanim Sąd przejdzie do oceny sposobu załatwienia sprawy przez organ odwoławczy wpierw wskazuje, że za w pełni prawidłową uznał jego ocenę w zakresie niezastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. ze względu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. K 38/13. Niemniej kontrola legalności decyzji w pozostałym zakresie doprowadziła Sąd do wniosku, że narusza ona art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Należy zatem jeszcze raz powtórzyć, że rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia oczywiście musi pozostawać w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Konsekwentnie, nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko taka, która jest podyktowana opieką. Związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Jednocześnie opieka ta musi stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej – powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. A zatem - zdaniem Sądu - normatywna przesłanka niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia powinna być odczytywana – przede wszystkim - jako niepozostawanie w zatrudnieniu wynikające z konieczności sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Z tego powodu akcentowana przez SKO okoliczność historii zatrudnienia tuż przed wystąpieniem z wnioskiem nie może być wystarczającą przesłanką odmowy przyznania świadczenia. Istotnym dla sprawy jest bowiem sam powód niepodejmowania zatrudnienia, w okresie sprawowania opieki (por. uzasadnienie wyroku WSA w Gdańsku z 22 listopada 2023 r., II SA/Gd 529/23). Związku przyczynowo-skutkowego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie można bowiem rozumieć jako konieczności czasowej korelacji pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez wnioskodawcę, wystąpieniem niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki oraz złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z 11 lipca 2024 r., I OSK 1692/23). W świetle powołanego przepisu osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego jest nie tylko osoba, która "rezygnuje" z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, ale również osoba, która takiego zatrudnienia "nie podejmuje". Powołany przepis nie zakreśla przy tym żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia, czy też jego niepodejmowania, z powodu konieczności sprawowania opieki. Dla uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego nie ma zatem znaczenia, od kiedy utrzymuje się rezygnacja z zatrudnienia podyktowana opieką. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie - po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia - wystąpi on o to świadczenie, zaś organ pomocowy nie ma prawa ustalać przyczyn braku zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z 23 października 2024 r., IV SA/Wr 358/24). A więc dla oceny przedmiotowej sprawy z punktu widzenia treści ww. normy kluczowe jest udzielnie przez SKO odpowiedzi na pytanie, czy jako powód braku aktywności zawodowej skarżącego może być uznany wyłącznie fakt sprawowania opieki nad matką. Przy tym rozmiar oraz charakter opieki powinien zostać ustalony na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, zgodnie z generalnymi regułami procesowymi wynikającymi z zasady prawdy obiektywnej (art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a.). A zatem to nie strona ma udowodnić wspomniany związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki, lecz okoliczność ta (lub jej brak) podlega ustaleniu z urzędu w toku postępowania wyjaśniającego. Z kolei wynik tych ustaleń powinien znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji (art. 107 § 1 pkt 6, w zw. z § 3 K.p.a.). Na gruncie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., w postępowaniu dotyczącym świadczenia pielęgnacyjnego organ dokonuje ustalenia zakresu rzeczywiście sprawowanej opieki na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, zarówno na podstawie dokumentów uprawnionych organów, jak i innych zgromadzonych w sprawie dowodów. Dowody te podlegają łącznej ocenie (zob. wyrok NSA z 28 grudnia 2023 r., I OSK 2131/22). Niemniej nie można stracić z pola widzenia szczególnego charakteru środka dowodowego w postaci wywiadu środowiskowego. Zgodnie z art. 23 ust. 4 aa u.ś.r., jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się lub pobierającej świadczenie pielęgnacyjne wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1, organ właściwy oraz wojewoda mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych - do dyrektora centrum usług społecznych, o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901, 1693, 1938 i 2760), w celu weryfikacji tych wątpliwości. Wywiad środowiskowy stanowi specyficzny, szczególny środek dowodowy, przy pomocy którego ustala się sytuację faktyczną osoby (rodziny) ubiegającej się o przyznanie świadczenia. Jako instrument postępowania dowodowego z formalnego punktu widzenia, wywiad przeprowadzony na odpowiednim druku jest dokumentem urzędowym w formie protokołu, bowiem przeprowadzony jest przez uprawniony organ, w formie przewidzianej przez u.p.s. (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 13 stycznia 2022 r., III SA/Gd 798/21). Przy tym kluczowy jest cel przeprowadzenia omawianego środka dowodowego, którym jest potwierdzenie lub rozwianie wątpliwości organu, dotyczących sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Można zatem stwierdzić, że naczelnym celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w trybie art. 23 ust. 4 aa u.ś.r. jest ustalenie, czy rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia pozostaje w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Konsekwentnie, o ile organ zamierza odmówić przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na niespełnienie warunku z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., może to uczynić tylko dysponując prawidłowo zrealizowanym i rzetelnym wywiadem środowiskowym. Sąd dalej wskazuje, że przepisy rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 893) zawierają wiążące czytelne wytyczne dla pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad. Otóż pracownik socjalny, przeprowadzając wywiad, bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby samotnie gospodarującej lub osób w rodzinie, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej im pomocy (§ 4 ust. 1). Dalej, w ramach przeprowadzonego wywiadu pracownik socjalny dokonuje analizy i diagnozy sytuacji danej osoby lub rodziny i formułuje wnioski z nich wynikające, stanowiące podstawę planowania pomocy (§ 4 ust. 2). Dalej wypada podkreślić, że już samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wystarcza do określenia zakresu potrzeb osób niepełnosprawnych (opieki, pielęgnacji, wsparcia). Można wręcz przyjąć domniemanie istnienia kwalifikowanych potrzeb opiekuńczych w związku z takim orzeczeniem. Oczywiście nie pozbawia to znaczenia instytucji wywiadu środowiskowego przeprowadzonego na podstawie art. 23 ust. 4aa u.ś.r. Sąd powtarza, że przepisy art. 23 ust. 4aa u.ś.r. znajdują zastosowanie właśnie w razie wystąpienia wątpliwości dotyczących sprawowania opieki. Mogą zatem być podstawą przeprowadzenia wywiadu środowiskowego na okoliczność zarówno sprawowania opieki właśnie przez wnioskodawcę, jak i sprawowania jej w sposób prawidłowy i zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z orzeczenia o niepełnosprawności oraz adekwatnie do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Przy tym oczywiście wynik wywiadu nie może być interpretowany z pominięciem wskazań opiekuńczych wynikających z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności (por. uzasadnienie wyroku NSA z 6 listopada 2024 r., I OSK 2816/23). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że w aktach sprawy znajduje się arkusz wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 12 grudnia 2023 r. Z kolei w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO podało m.in., że według obserwacji pracownika socjalnego matka skarżącego nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować z racji choroby – "wymaga całodobowej opieki osoby drugiej". SKO powołało również oświadczenie skarżącego dotyczące wykazu oraz opisu czynności opiekuńczych, którego wiarygodności w ogóle nie zakwestionowało. Sad przypomina, że oświadczenie to obejmowało takie czynności jak np. mycie, ubieranie (w tym pieluchomajtek), przygotowywanie posiłków. Ponadto skarżący zaakcentował, że z uwagi na stan matki wymaga ona właściwie całodobowej pieczy. A zatem można przyjąć, że konkluzje pracownika socjalnego w ramach przeprowadzonego wywiadu są zbieżne z treścią orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie można zatem uznać, że wywiad potwierdził ewentualne wątpliwości dotyczące sprawowania opieki. Przeciwnie – w aspekcie formalnym – potwierdził jej niezbędność. Zresztą warto nadmienić, że tej okoliczności w żaden sposób nie negował Wójt w motywach rozstrzygnięcia pierwszoinstacyjnego. Z kolei – zdaniem Sądu – zaskarżona decyzja SKO w istocie nie zawiera żadnych własnych ocen (w tym negatywnych) co do wartości dowodowej wspomnianego wywiadu środowiskowego (w szczególności w aspekcie danych o których mowa w § 4 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego). Skoro na podstawie interpretacji innych okoliczności sprawy (wspomniana historia zatrudnienia) organ odwoławczy dochodzi na tle art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. do odmiennych wniosków niż organ pierwszej instancji to może – co najwyżej - rozważyć powtórzenie wywiadu środowiskowego lub jego uzupełnienie w trybie art. 136 § 1 K.p.a. W przeciwnym wypadku jego decyzja narusza przepisy art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 pkt 6, w zw. z § 3 K.p.a., w związku z art. 23 ust. 4aa oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. To sprawia, że jakakolwiek kontrola prawidłowości zastosowanych przepisów prawa materialnego w niniejszej sprawie (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.) jest niemożliwa, w szczególności w kluczowym aspekcie rzeczywistego zakresu opieki nad matką skarżącego. Sądowa kontrola prawidłowości rozstrzygnięcia organu obejmuje badanie zarówno poprawności interpretacji i zastosowania norm prawnych, jak i poprawności przeprowadzonych czynności procesowych oraz dokonanej przez organ oceny zebranego materiału dowodowego, która winna znaleźć odzwierciedlenie w jego właściwym uzasadnieniu. Sąd administracyjny nie dokonuje bowiem własnych ustaleń w sprawie, ale poddaje ocenie poprawność ustaleń poczynionych przez organ administracji. To zaś sprawia, że treść rozstrzygnięcia bez kompletnego oraz spójnego uzasadnienia nie poddaje się kontroli Sądu pod względem jego zgodności z przepisami prawa. Podsumowując, w przedmiotowej sprawie nie sposób bronić stanowiska o braku związku przyczynowego pomiędzy sprawowaną opieką a niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, ponieważ taka konkluzja okazała się co najmniej przedwczesna. Argumentacja organu odwoławczego, która skupiła się jedynie na analizie zatrudnienia skarżącego a pomijała ocenę potrzeb opiekuńczych matki skarżącego wprost narusza normatywną treść art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a tym samym nie mogła uzasadniać decyzji odmownej. Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję SKO na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku). O kosztach postępowania sądowego (pkt II sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.