IV SA/Wr 330/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. z/s w B. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi jest decyzja D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...]. nr [..], uchylająca w części decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej – choroby skóry: alergiczne kontaktowe zapalenie skóry u W. S. w odniesieniu do A sp. z o. o. z siedzibą w B., B S. A. z siedzibą w B., C z sp. o. o. z siedzibą w B., L. M. [...] Przedsiębiorstwo D we W., E sp. z o. o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w S., E. P. Przedsiębiorstwo F w B., G S. A. z siedzibą w P., Przedsiębiorstwo H sp. z o. o. z siedzibą w L. i umarzająca postępowanie w tym zakresie oraz utrzymująca w mocy decyzję w pozostałej części. Organ pierwszej instancji ustalił, że zainteresowany był zatrudniony w okresie: - od 1 lipca 1982 r. do 28 sierpnia 1997 r. na stanowisku aparatowy w B S. A. z siedzibą w B. (obecnie B S. A.), - od 13 czerwca 2005 r. do 31 grudnia 2007 r. na stanowisku dozorcy w Przedsiębiorstwie F E. P. w B., - od 9 czerwca 2008 r. do 9 lipca 2008 r. na stanowisku pracownika produkcji i montera żaluzji w [...] Przedsiębiorstwo D L. M. we W., - od 4 listopada 2008 r. do 3 lutego 2009 r. na stanowisku młodszy konsultant do spraw AGD w E sp. z o. o. (następca E sp. z o. o. z siedzibą w S.), - od 22 czerwca 2009 r. do 21 września 2009 r. na stanowisku inspektora ochrony mienia sklepu w G S. A. z siedzibą w K. (obecnie G S. A. z siedzibą w P.), - od 17 czerwca 2010 r. do 31 lipca 2010 r., od 25 sierpnia 2010 r. do 31 sierpnia 2010 r., od 7 września 2010 r. do 6 października 2010 r. na stanowisku młodszego wartownika w Przedsiębiorstwie H sp. z o. o. z siedzibą w L., - od 1 października 2010 r. do 30 września 2012 r. na stanowisku pracownika gospodarczego zieleni w I sp. z o. o. z siedzibą we W., - od 27 grudnia 2012 r. do 3 czerwca 2013 r. na stanowisku konfekcjonera w J sp. z o. o. z siedzibą w B. (obecnie K sp. z o. o. z siedzibą w B.), - od 1 sierpnia 2016 r. do 31 października 2016 r. na stanowisku aparatowego w B S. A. z siedzibą w B., - od 14 listopada 2016 r. do 30 listopada 2017 r. na stanowisku aparatowego w A sp. z o. o. z siedzibą w A., - od 22 listopada 2017 r do 21 lutego 2018 r. na stanowisku pracownika produkcji w C sp. z o. o. z siedzibą w B., - od 20 kwietnia 2018 r. do 19 lipca 2020 r. na stanowisku aparatowego w J sp. z o. o. z siedzibą w B. Na podstawie przeprowadzonych oględzin miejsca pracy w dniu 16 maja 2019 r., oceny narażenia zawodowego z dnia 16 maja 2019 r. oraz informacji uzyskanej od pracownika organ pierwszej instancji ustalił, że zainteresowany w okresie zatrudnienia na stanowisku monter żaluzji wykonywał prace produkcyjne, gdzie mógł mieć krótkotrwały kontakt z farbą akrylową i smarem. Natomiast w okresie zatrudnienia w K sp. z o. o. zainteresowany, zatrudniony na stanowisku aparatowego, wykonywał następujące czynności: przygotowywanie surowców do produkcji półwyrobów, rozładunek cystern z surowcami (rokamid KAD, gliceryna, esterqat), obsługa topnika do rozpuszczania surowców do produkcji, produkcja półwyrobów, drukowanie kart operacyjnych, dostarczanie półwyrobów do analizy, przesyłanie półwyrobów do zbiorników magazynowych, obsługa pomp przesyłowych i rozładunkowych. Praca w niewielkiej części polegała na dozowaniu surowców, w tym m. in. Katthonu CG (ilość dozowanego Katthonu CG maksymalnie 2 litry na partię, średnio 2 razy w miesiącu). Surowiec ten jest przygotowywany na innym stanowisku pracy, jedynym działaniem pracownika jest wlanie surowca z butelki do mieszalnika przez właz, a czas operacji nie przekracza 8 sekund, łącznie z odkręceniem butelki. Ponadto nadzorował proces produkcji wielu innych surowców w zależności od rodzaju partii produktów. Wyposażony był w odzież ochronną i środki ochrony indywidualnej. Przebywał na zwolnieniu lekarskim od 23 listopada 2018 r. do 22 maja 2019 r. W pozostałych zakładach pracy brak było narażenia na czynniki szkodliwe. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. w orzeczeniu z dnia 9 lipca 2020 r. nr 185/2019 rozpoznał u zainteresowanego chorobę zawodową: alergiczne kontaktowe zapalenie skóry. W orzeczeniu stwierdzono, że od 20 kwietnia 2018 r. pacjent, wykonując pracę aparatowego miał kontakt z Katthonem CG, czyli mieszanką 2-metylo–2H–izotiazol–3–onu i 5–chloro–2–metylo–2H–izitiazol–3–onu. U zainteresowanego rozpoznano na podstawie przeprowadzonych badań nadwrażliwość na metyloizotiazolinon, chlorometyloizotiazolinon – związki chemiczne, z którymi pacjent miał kontakt przez 4 miesiące przed wystąpieniem objawów choroby skóry. Do manifestacji klinicznej kontaktowego zapalenia skóry doszło po ponad 4 miesiącach narażenia w 2018 r. Z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzono, że przyczyną choroby było narażenie na czynnik szkodliwy obecny w środowisku pracy. W piśmie z dnia 7 września 2020 r. DWOMP potwierdził u pacjenta alergię na czynnik, z którym miał kontakt w środowisku pracy. Jak zaznaczono, Katthon CG może powodować wyprysk na drodze powietrznopochodnej, więc opisany sposób wykonywania pracy i stosowania środków ochrony indywidualnej nie może wykluczyć bezspornie kontaktu ze środkiem uczulającym. Wobec powyższego organ pierwszej instancji uznał związek przyczynowy między warunkami środowiska pracy, tj. narażeniem zawodowym na metyloizotiazolinon i chlorometyloizotiazolinon a schorzeniem pod postacią alergicznego kontaktowego zapalenia skóry i stwierdził u pracownika chorobę zawodową – alergiczne kontaktowe zapalenie skóry. W odwołaniu J sp. z o. o. wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie: - art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy, § 5 ust. 2 i ust. 3 oraz § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych przez błędne zastosowanie, polegające na stwierdzeniu, że u zainteresowanego schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, - art. 7 i art. 8 w związku z art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Zakład pracy wskazał, że DWOMP w opinii lekarskiej nie wskazał na prawdopodobieństwo, nawet niskie, związku pomiędzy środowiskiem pracy a chorobą, lecz podkreślił, że "bezspornie" kontaktu ze środkiem uczulającym nie da się wykluczyć. Jednocześnie DWOMP przyznał, że reakcję uczuleniową może wywołać kontakt z tym samym czynnikiem używanym w środkach czystości i kosmetykach. Pracownik miał więc kontakt z alergenem "w swoim środowisku życia". Poza tym, pracownik przebywał na zwolnieniu lekarskim od 23 listopada 2018 r., a badanie przez DWOMP miało miejsce w dniu 4 marca 2019 r. Tak więc, to nie środowisko pracy stanowiło źródło schorzenia. Decyzją z dnia [...] nr [...] D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uchylił w części decyzję organu pierwszej instancji w odniesieniu do A sp. z o. o. z siedzibą w B., B S. A. z siedzibą w B., C sp. z o. o. z siedzibą w B., L. M. [...] Przedsiębiorstwo D we W., E sp. z o. o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w S., E. P. Przedsiębiorstwo F w B., G S. A. z siedzibą w P., Przedsiębiorstwo H sp. z o. o. z siedzibą w L. i umorzył postępowanie w tym zakresie oraz utrzymał w mocy decyzję w pozostałej części. Organ odwoławczy zauważył, że w przypadku stwierdzonej jednostki chorobowej, udokumentowane objawy chorobowe muszą wystąpić w okresie maksymalnie 2 lat od zakończenia narażenia zawodowego. Kryterium to zostało spełnione, bowiem udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w okresie zatrudnienia u odwołującego się. Wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jest obiektywne, przekonujące oraz wyczerpująco uzasadnione i wyjaśnia wszelkie wątpliwości. Orzeczenie DWOMP spełnia wymagania opinii biegłego i stąd organ dał mu wiarę. Jednostka orzecznicza wskazała, że narażenie może wystąpić także na drodze powietrznej. Stosowanie środków profilaktycznych przez pracownika nie wyklucza kontaktu z alergenem w środowisku pracy, a jedynie zmniejsza ryzyko takiego kontaktu i obniża poziom występującego zagrożenia, lecz nie eliminuje go w całości. Organ odwoławczy wskazał, że do manifestacji klinicznej kontaktowego zapalenia skóry doszło w okresie kontaktu z metyloizotiazolinonem i chlorometyloizotiazolinonem w środowisku pracy w 2018 r., a miejscem zatrudnienia, które można wiązać z rozpoznanym schorzeniem jest wyłącznie odwołujący się zakład pracy. Z tych względów postępowanie w części, w jakiej odnosi się do pozostałych pracodawców należało uznać za bezprzedmiotowe i umorzyć. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu K sp. z o. o. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, tj. w zakresie, w jakim utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie: - art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy, § 5 ust. 2 i ust. 3 oraz § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych przez błędne zastosowanie, polegające na stwierdzeniu, że u zainteresowanego schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, - art. 7 i art. 8 w związku z art. 107 § 3 w związku z art. 140 k.p.a., polegające na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca zauważyła, że brak jest wystarczających podstaw, aby przyjąć, że powstałe u pracownika schorzenie zostało bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem wywołane czynnikami szkodliwymi, znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy, a tym samym, że występujące u niego schorzenie jest chorobą zawodową. DWOMP w opinii lekarskiej nie wskazał na prawdopodobieństwo, nawet niskie, związku pomiędzy środowiskiem pracy a chorobą, lecz podkreślił, że "bezspornie" kontaktu ze środkiem uczulającym nie da się wykluczyć. Jednocześnie DWOMP przyznał, że reakcję uczuleniową może wywołać kontakt z tym samym czynnikiem używanym w środkach czystości i kosmetykach. Pracownik miał więc kontakt z alergenem "w swoim środowisku życia". Jeżeli czynniki szkodliwe występują zarówno w środowisku pracy, jak i "w środowisku życia" pracownika, to brak jest podstawy do budowania domniemania "wysokiego prawdopodobieństwa" związku pomiędzy środowiskiem pracy a chorobą. Zatem organ odwoławczy bezpodstawnie przyjął, że rozpoznane schorzenie zostało spowodowane bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem przez warunki środowiska pracy. Poza tym, pracownik przebywał na zwolnieniu lekarskim od 23 listopada 2018 r., a badanie przez DWOMP miało miejsce w dniu 4 marca 2019 r. Tak więc, to nie środowisko pracy stanowiło źródło schorzenia. Organ pominął również, że zgodnie z kartą charakterystyki mieszaniny Kathon CG Preservative, produkt nie zawiera żadnych składników, dla których określona została konieczność monitorowania ich najwyższych dopuszczalnych stężeń w środowisku pracy. Brak konieczności monitorowania NDS oznacza, że produkt nie stwarza istotnego zagrożenia dla zdrowia pracowników. Wymaga wyjaśnienia, w oparciu o jakie przesłanki DWOMP uznał, że krótkotrwały kontakt z tym produktem mógł wywołać chorobę zawodową. Pracownik w okresie zatrudnienia u strony skarżącej w okresie 6 miesięcy wykonywania pracy kontakt z Kathonem CG miał 2 razy w miesiącu przez około 8 sekund, co oznacza że podczas całego okresu pracy u strony skarżącej kontakt ten trwał przez 1 minutę i 36 sekund. Organ nie przeprowadził też żadnego postępowania dowodowego w zakresie skuteczności środków ochrony osobistej pracownika. W odpowiedzi na skargę D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 28 czerwca 2021 r. strona skarżąca podtrzymała argumenty i zarzuty podniesione w skardze. Strona podkreśliła, że reakcję uczuleniową może wywołać kontakt z tym samym czynnikiem (Kathonem CG), używanym w środkach czystości i kosmetykach. Istotne jest też, że kontakt pracownika z alergenem był krótkotrwały, pracownik używał odzieży ochronnej, a objawy alergii utrzymywały się pomimo dłuższego (ponad 3 miesiące) okresu niewykonywania pracy. Uczestnik postępowania W. S. w piśmie procesowym z dnia 29 czerwca 2021 r. wniósł o oddalenie skargi. Jednocześnie wyjaśnił, że przed podjęciem pracy u strony skarżącej i przez 4 miesiące tej pracy nie występowały zmiany na skórze. Reakcja alergiczna pojawiła się dopiero w trakcie pracy u strony skarżącej. Drugie badanie po zaprzestaniu pracy w dniu 21 października 2019 r. nie wykazało zmian chorobowych na dłoni. DWOMP wskazał, że pacjent z alergią na Kathon CG musiał nauczyć się, jak wyeliminować alergen ze swojego środowiska życia, co mogło przedłużyć kliniczną manifestację zmian chorobowych. W piśmie procesowym z dnia 28 października 2021 r. strona skarżąca ponownie podtrzymała argumenty i zarzuty podniesione w skardze. Strona podkreśliła, że brak jest podstaw do budowania domniemania "wysokiego prawdopodobieństwa" związku pomiędzy środowiskiem pracy a chorobą. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 2072) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kodeks pracy w art. 2351 stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Stosownie do art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia m. in. sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. Na podstawie powyższej delegacji ustawowej Rada Ministrów wydała w dniu 30 czerwca 2009 r. rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367). Uregulowania tego rozporządzenia stały się podstawą rozstrzygnięć organów inspekcji sanitarnej. Przepis § 2 rozporządzenia stanowi, że wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia. Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia, o której mowa w § 5 ust. 2, to jest m. in. do poradni chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy. Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie przepisów ustawy o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednostce orzeczniczej (§ 5 ust. 1). Następnie lekarz tej jednostki na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Co istotne, jeżeli zakres informacji zawartych w wymienionej dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, właściwego państwowego inspektora sanitarnego lub pracownika (§ 6 ust. 5 rozporządzenia). Pracownik (i tylko pracownik, nie zaś pracodawca), badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1 rozporządzenia). Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Stosownie do § 8 ust. 2 rozporządzenia, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. To inspektor sanitarny decyduje o wyborze sposobu uzupełnienia materiału dowodowego przez podjęcie wymienionych w tym przepisie czynności. Przepis ten nie wprowadza zatem hierarchii dowodów przez przyznanie prymatu jednej czynności dowodowej nad inną. Orzeczenie lekarskie wydaje się m. in. na podstawie oceny narażenia zawodowego. Ocenę narażenia zawodowego przeprowadza: w związku z podejrzeniem choroby zawodowej – lekarz, który sprawuje profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie (§ 6 ust. 3 pkt 1), w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej – lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej (§ 6 ust 3 pkt 2), a w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – właściwy inspektor sanitarny (§ 6 ust. 3 pkt 3). Narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do czynników o działaniu uczulającym (alergenów) – rodzaj czynnika i stwierdzenie kontaktu z takim czynnikiem w czasie pracy, jeżeli występował on w środowisku pracy, narzędziach pracy, surowcach, półproduktach lub gotowych wyrobach, bez konieczności określania stężenia tego czynnika (§ 6 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia). Ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 Kodeksu pracy, przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na postawie art. 2981 Kodeksu pracy, przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeżeli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego (§ 6 ust. 4 rozporządzenia). W świetle wskazanych przepisów, wydając decyzję w przedmiocie choroby zawodowej, organy inspekcji sanitarnej mają na względzie, czy spełnionych zostało kilka pozytywnych elementów jednocześnie, tj. rozpoznana choroba musi znaleźć się w wykazie chorób zawodowych, musi być stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową, a wyniki oceny warunków pracy pozwalać na stwierdzenie bezpośrednie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że spowodowana została narażeniem zawodowym. Wystąpienie wszystkich tych elementów uzasadnia wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Organ orzekający wydaje decyzję, kierując się opiniami medycznymi zawartymi w orzeczeniach lekarskich, o których mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia. Orzeczenie to jest szczególnym rodzajem dowodu, który w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ma charakter opinii biegłego. Powinno zatem być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego (patrz: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 marca 1994 r., sygn. akt SA/Wr 147/94, publ.: Prokuratura i Prawo 1995/2/53 oraz z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 1200/98, publ.: LEX nr 45833). W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że organ inspekcji sanitarnej nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia chorego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, publ. CBOSA i powołane w nim orzecznictwo). Natomiast sąd administracyjny, kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować dokonane przez niego ustalenia faktyczne, co prowadzi do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. z powodu wydania w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza, lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk. Nie będąc zatem uprawnionym do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08 dostępne w CBOSA), Sąd uznał, że organy sanitarne, opierając się na stanowisku zajętym przez uprawnionego lekarza, zgodnie z prawem rozstrzygnęły sprawę. Z akt sprawy wynika, że uczestnik postępowania zatrudniony był u strony skarżącej od 20 kwietnia 2018 r. do 19 lipca 2019 r., z tym że faktyczny okres wykonywania pracy był krótszy, ponieważ pracownik od 23 listopada 2018 r. do 23 maja 2019 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim (świadectwo pracy z dnia 22 lipca 2019 r.). Narażenie zawodowe dotyczy okresu od 20 kwietnia 2018 r. do 27 listopada 2018 r. Orzeczenie lekarskie nr 185/2019 o rozpoznaniu choroby zawodowej u uczestnika postępowania choroby skóry – alergicznego kontaktowego zapalenia skóry (poz. 18.1 załącznika do rozporządzenia) zostało wydane przez D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. w dniu 9 lipca 2020 r. W orzeczeniu stwierdzono, że od 20 kwietnia 2018 r. pacjent, wykonując pracę aparatowego miał kontakt z Katthonem CG, czyli mieszanką 2-metylo–2H–izotiazol–3–onu i 5–chloro–2–metylo–2H–izitiazol–3–onu. Pacjent dodawał Kathon CG do mieszanki i wykonywał tę czynność dwa razy w miesiącu. Pierwsze objawy choroby skóry wystąpiły kilka dni przed 27 listopada 2018 r. Po leczeniu trwającym 1,5 miesiąca doszło do znacznej poprawy. Pacjent zaprzeczył wcześniejszym chorobom skóry. Nie miał problemów po używaniu kosmetyków czy środków czystości. W marcu 2019 r. w wykonanych testach płatkowych w DWOMP potwierdzono uczulenie na Kathon CG. Obecnie u zainteresowanego rozpoznano na podstawie przeprowadzonych badań nadwrażliwość na metyloizotiazolinon, chlorometyloizotiazolinon – związki chemiczne, z którymi pacjent miał kontakt przez 4 miesiące przed wystąpieniem objawów choroby skóry. Do manifestacji klinicznej kontaktowego zapalenia skóry doszło po ponad 4 miesiącach narażenia w 2018 r. Z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzono, że przyczyną choroby było narażenie na czynnik szkodliwy obecny w środowisku pracy. W piśmie z dnia 7 września 2020 r., stanowiącym odniesienie się do uwag pracodawcy PCC Rokita S. A., DWOMP potwierdził u pacjenta alergię na czynnik, z którym miał kontakt w środowisku pracy. Jak zaznaczono, Katthon CG może powodować wyprysk na drodze powietrznopochodnej, więc opisany sposób wykonywania pracy i stosowanie środków ochrony indywidualnej nie może wykluczyć bezspornie kontaktu ze środkiem uczulającym. Intensywne krótkie narażenie w warunkach środowiska pracy sprzyja rozwojowi reakcji alergicznej w większym stopniu niż powtarzalne wielokrotne narażenie na ten sam czynnik i niewielkim stężeniu używany w środkach czystości i kosmetykach. Zmiany w przebiegu alergicznego kontaktowego zapalenia skóry mogą wycofywać się bez stymulacji alergenem przez około 2 – 3 miesiące. Pacjent z alergią na Kathon CG musiał nauczyć się, jak wyeliminować alergen ze swojego środowiska życia, co mogło przedłużyć kliniczną manifestację zmian chorobowych. W karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej wskazano, że pracownik dozował Kathon CG do mieszalników przez właz w górnej części mieszalnika, maksymalnie 2 litry na partię, średnio 2 razy w miesiącu. Wlanie surowca z butelki do mieszalnika przez właz nie przekraczało 8 sekund, łącznie z odkręceniem butelki. Również w trakcie oględzin w zakładzie pracy w dniu 16 maja 2019 r. stwierdzono, że pracownik dozował Kathon CG przez właz w górnej części mieszalnika, maksymalnie 2 litry na partię, średnio 2 razy w miesiącu. Wlanie surowca z butelki do mieszalnika przez właz nie przekraczało 8 sekund, łącznie z odkręceniem butelki. Pracownik wyposażony był w odzież ochronną oraz środki ochrony indywidualnej. Karta oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej i protokół z oględzin zostały podpisane również przez przedstawicieli zakładu pracy. Należy stwierdzić, że organy sanitarne dokonały wnikliwej oceny materiału dowodowego, w tym orzeczenia lekarskiego. Orzeczenie lekarskie spełnia wszelkie wymogi proceduralne, nie budzi wątpliwości i nie zawiera sprzeczności, jest logiczne i spójne, jednoznaczne i obiektywne, w sposób zrozumiały dla stron i orzekających organów wyjaśnia poczynione rozpoznanie. Wydane zostało na podstawie oceny narażenia zawodowego oraz dostępnej dokumentacji medycznej i przeprowadzonych badań medycznych. Odpowiedź na wątpliwości zakładu pracy zawarta została w piśmie wyjaśniającym DWOMP. W postępowaniu prowadzonym przez lekarzy orzeczników dotyczącym rozpoznania lub wykluczenia choroby zawodowej, którego przedmiotem jest przeprowadzenie stosownych badań lekarskich i ocena stanu zdrowia pracownika, wymagane są wiadomości specjalne (wiedza medyczna), którymi nie dysponuje ani pracodawca ani też organ inspekcji sanitarnej i sąd orzekający w sprawie. Z tych względów o zakresie przeprowadzanych badań medycznych decyduje lekarz orzecznik, posiadający wiedzę medyczną. To uprawniona jednostka diagnostyczno – orzecznicza ocenia, czy dysponuje pełnym materiałem pozwalającym na wydanie orzeczenia w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej. Z treści orzeczenia lekarskiego wynika, że lekarzom zatrudnionym w jednostce orzeczniczej znana była okoliczność dotycząca krótkotrwałego kontaktu pracownika z surowcem Kathon CG średnio dwa razy w miesiącu przez okres około 7 miesięcy od kwietnia do listopada 2018 r. Jak słusznie stwierdził organ drugiej instancji, w przypadku czynników, których mechanizm działania polega na wywołaniu swoistej odpowiedzi immunologicznej organizmu, okres ekspozycji i stężenie czynnika uczulającego nie ma znaczenia dla oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia RM). Wartość stężeń lub natężeń i średni czas narażenia zawodowego ma natomiast znaczenie przy ocenie narażenia zawodowego spowodowanego czynnikami chemicznymi i biologicznymi (§ 6 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia). Zatem zarzut strony odnośnie krótkotrwałego kontaktu z czynnikiem alergizującym jest bezzasadny, ponieważ prawodawca nie wskazał wymaganego prawem czasu ekspozycji i stężenia czynnika jako warunku rozpoznania choroby zawodowej. Wystarczającym kryterium jest określenie rodzaju czynnika i potwierdzenie kontaktu z tym czynnikiem podczas pracy, bez konieczności określenia jego stężenia. W diagnostyce alergicznego kontaktowego zapalenia skóry decydujące znaczenie ma stwierdzenie zawodowego kontaktu skóry z czynnikiem uczulającym. Skoro w badaniu klinicznym potwierdzono nadwrażliwość na substancje znajdujące się w środowisku pracy - metyloizotiazolinon, chlorometyloizotiazolinon, to brak jest podstaw do kwestionowania związku przyczynowo – skutkowego między schorzeniem a warunkami pracy. Wbrew twierdzeniom skargi, brak konieczności monitorowania NDS (najwyższych dopuszczalnych stężeń) nie oznacza, że dany produkt nie stwarza istotnego zagrożenia dla zdrowia konkretnego pracownika. Nieuzasadniony jest zarzut, że DWOMP w opinii lekarskiej nie wskazał na prawdopodobieństwo, nawet niskie, związku pomiędzy środowiskiem pracy a chorobą. W orzeczeniu lekarskim stwierdzono z wysokim prawdopodobieństwem, że przyczyną choroby pracownika było narażenie na czynnik szkodliwy obecny w środowisku pracy. Strona skarżąca zarzuciła również, że reakcję uczuleniową może wywołać kontakt z tym samym czynnikiem używanym w środkach czystości i kosmetykach. Pracownik miał więc kontakt z alergenem "w swoim środowisku życia". W orzeczeniu lekarskim podano jednak, że pacjent nie miał problemów po używaniu kosmetyków czy środków czystości. Natomiast w piśmie z dnia 7 września 2020 r. DWOMP wskazał, że w kolejnym badaniu dermatologicznym przeprowadzonym w dniu 21 października 2019 r. nie zaobserwowano zmian chorobowych na dłoniach. W tym czasie zainteresowany od dłuższego czasu już nie pracował, ale z pewnością używał kosmetyków i środków czystości. DWOMP wyjaśnił również, że intensywne krótkie narażenie w warunkach środowiska pracy sprzyja rozwojowi reakcji alergicznej w większym stopniu niż powtarzalne wielokrotne narażenie na ten sam czynnik i niewielkim stężeniu używany w środkach czystości i kosmetykach. Strona skarżąca podniosła również, że pracownik przebywał na zwolnieniu lekarskim od 23 listopada 2018 r., a pierwsze badanie przez DWOMP miało miejsce w dniu 4 marca 2019 r. Zdaniem strony skarżącej, to nie środowisko pracy stanowiło źródło schorzenia. Jednakże DWOMP w piśmie z dnia 7 września 2020 r. wyjaśnił, że zmiany w przebiegu alergicznego kontaktowego zapalenia skóry mogą wycofywać się bez stymulacji alergenem przez około 2 – 3 miesiące, a pacjent z alergią na Kathon CG musiał nauczyć się, jak wyeliminować alergen ze swojego środowiska życia, co mogło przedłużyć kliniczną manifestację zmian chorobowych. Powyższe stwierdzenie DWOMP nie dowodzi jednak, że środowisko pracy nie stanowiło źródła schorzenia. Pracownik miał bowiem kontakt z alergenem przede wszystkim w środowisku pracy, a zaprzestanie pracy powodowało wycofywanie się zmian skórnych, ponieważ intensywne krótkie narażenie w warunkach środowiska pracy sprzyja rozwojowi reakcji alergicznej. Według strony skarżącej, organ nie przeprowadził też żadnego postępowania dowodowego w zakresie skuteczności środków ochrony osobistej pracownika. Jak wyjaśnił DWOMP w piśmie z dnia 7 września 2020 r. Kathon CG może powodować wyprysk na drodze powietrznopochodnej, a wiec stosowanie środków ochrony indywidualnej nie może wykluczyć kontaktu ze środkiem uczulającym. Poza tym stosowanie środków ochrony indywidualnej może co najwyżej obniżyć poziom występującego zagrożenia, lecz nie eliminuje go w całości. Nieuzasadniony jest więc zarzut naruszenia art. 2351 K.p. i art. 2352 Kodeksu pracy, § 5 ust. 2 i ust. 3 oraz § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, ponieważ organy wykazały, że z wysokim prawdopodobieństwem choroba pracownika została spowodowana działaniem czynników szkodliwych w środowisku pracy. Decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej została podjęta zgodnie z wymaganiami § 8 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, tj. na podstawie danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego oraz pozostałego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Nie znajduje usprawiedliwionych podstaw zarzut naruszenia art. 7 i art. 8 w związku z art. 107 § 3 w związku z art. 140 k.p.a., ponieważ organy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy w sprawie, w szczególności miały na uwadze dane zawarte w orzeczeniu lekarskim, mającym walor opinii biegłego. Natomiast uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymagania wymienione w art. 107 § 3 k.p.a., tj. zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji oraz wskazuje fakty, które organ uznał za udowodnione i dowody, na których się oparł. Wobec tego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku.