IV SA/Wr 346/19
WyrokWSA we Wrocławiu2020-01-24
Skład orzekający: Ireneusz Dukiel, Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Wanda Wiatkowska-Ilków
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wydania zaświadczenia kwalifikacyjnego do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej, opierając się na negatywnej opinii psychologicznej sporządzonej po ukończeniu przez kandydata szkolenia, mimo posiadania przez niego pozytywnej opinii psychologicznej wydanej przed szkoleniem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji miał prawo odmówić wydania zaświadczenia kwalifikacyjnego, opierając się na negatywnej opinii psychologicznej sporządzonej po ukończeniu przez kandydata szkolenia. Opinia wydana przed szkoleniem miała charakter wstępny i warunkowy, a ustawa wymaga weryfikacji kwalifikacji po szkoleniu w celu wydania ostatecznego zaświadczenia.Stan faktyczny
K. H.-K. złożyła wniosek o wydanie zaświadczenia kwalifikacyjnego do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej po ukończonym szkoleniu. Organ I instancji odmówił wydania zaświadczenia, uznając, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków określonych w ustawie, w tym nie daje gwarancji należytego sprawowania pieczy zastępczej, opierając się na negatywnych opiniach psychologicznych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne zastosowanie przepisów ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz dowolną ocenę dowodów z opinii psychologicznych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
|Sygn. akt IV SA/Wr 346/19 | | , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , Dnia 24 stycznia 2020 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, , Sędziowie, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (spr.), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, , Protokolant, sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 24 stycznia 2020 r., sprawy ze skargi K. H.-K., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G., z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia kwalifikacyjnego do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej, , oddala skargę w całości., , ,
Postępowanie w sprawie wszczęte zostało wnioskiem K. H.-K. (dalej: wnioskodawczyni, strona, skarżąca,) z dnia [...] marca 2019 r. , którym zwróciła się do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w B. o wydanie zaświadczenia kwalifikacyjnego po ukończonym szkoleniu dla kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej.
Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w B., działający z upoważnienia Starosty B., postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] , wydanym z powołaniem się na przepisy art. 219, 218 ust. 2 i 217 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst. jedn. Dz.U. z 2018 poz. 2096 ze zm.) oraz art. 45 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1111 ze zm.), odmówił wydania zaświadczenia kwalifikacyjnego z tym uzasadnieniem, że wnioskodawczyni nie spełnia wszystkich warunków określonych w art. 42 ust. 1-3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, niezbędnych do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej i tym samym nie daje gwarancji należytego sprawowania rodzinnej pieczy zastępczej.
Strona wniosła zażalenie na powyższe postanowienie , podnosząc zarzut naruszenia:
- przepisów postępowania , a to art. 8 § 1, art. 9 i art. 11 k.p.a. poprzez niewskazanie i niewyjaśnienie, jakich konkretnych przesłanek ustawowych wnioskodawczyni rzekomo nie spełniła, aby móc ubiegać się o wydanie pozytywnego zaświadczenia kwalifikacyjnego do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej i takowe otrzymać oraz dlaczego i z jakich powodów organ uznał, że wnioskodawczyni nie daje gwarancji należytego sprawowania rodzinnej pieczy zastępczej;
- przepisów postępowania , a to art. 124 § 2 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niezamieszczenie w uzasadnieniu skarżonego postanowienia uzasadnienia faktycznego i prawnego podjętego przez organ rozstrzygnięcia, w tym w szczególności organ I Instancji zaniechał omówienia i wyjaśnienia podstaw prawnych wydanego rozstrzygnięcia, nie wskazał organ faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom ewentualnie odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, nie wskazał również motywów swojego rozstrzygnięcia;
- przepisów art. 42 ust. 13 w zw. z art. 43 w zw. z art. 44 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że wnioskodawczyni nie spełnia wszystkich warunków określonych w art. 42 ust. 1-3 ww. tej ustawy i tym samym nie daje gwarancji należytego sprawowania rodzinnej pieczy zastępczej, podczas gdy prawidłowa analiza zebranego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż wnioskodawczyni spełnia wszelkie warunki do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej i daje gwarancję należytego jej sprawowania.
Formułując powyższe zarzuty wnioskodawczyni wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wydanie zaświadczenia kwalifikacyjnego do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej bądź poprzez orzeczenie, że wnioskodawczyni spełnia wymogi ustawowe do uzyskania takiego zaświadczenia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I Instancji - Powiatowemu Centrum Pomocy Rodzinie, działającego z upoważnienia Starosty B.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] , sprostowanym z urzędu postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie .
W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził ,że organ pierwszej instancji wydając zaskarżone postanowienie nie naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. W pierwszej kolejności Kolegium zauważyło, że organ pierwszej instancji zawarł w treści swojego postanowienia jedynie wniosek końcowy z badania spełnienia przez wnioskodawczynię warunków określonych w art. 42 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej , wskazując, że te nie zostały przez nią spełnione. Dalej wyjaśnił, że wnioskodawczyni nie daje gwarancji należytego sprawowania rodzinnej pieczy zastępczej. Zdaniem Kolegium dokonana przez organ analiza sprawy, ograniczona co prawda do sformułowania wniosku końcowego, nie czyni wydane w sprawie postanowienie wadliwym. Organ II instancji zwrócił uwagę na to , że ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy wypełnia określoną w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania.
Przystępując do ponownego merytorycznego badania sprawy, Kolegium przytoczyło brzmienie przepisu art. 42 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej , który określa wymogi stawiane osobom chcącym pełnić funkcję rodziny zastępczej lub prowadzić rodzinny dom dziecka, w oparciu o które organizator rodzinnej pieczy zastępczej wydaje zaświadczenie stwierdzające posiadanie kwalifikacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka. Według organu II instancji , zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uzasadniał ocenę, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków określonych w art. 42 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, które na mocy art. 45 tej ustawy podlegają badaniu w postępowaniu w przedmiocie wydania zaświadczenia kwalifikacyjnego. Organ wyjaśnił , że przed wydaniem wskazanego zaświadczenia organizator rodzinnej pieczy zastępczej bada spełnienie warunków do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka, o których mowa w art. 42 ust. 1-3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Świadczy o tym nie tylko treść art. 45 tej ustawy, ale także normatywnie określony wzór zaświadczenia kwalifikacyjnego, stanowiący załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 grudnia 2011 r. w sprawie wzoru zaświadczenia kwalifikacyjnego (Dz. U. Nr 272, poz. 1609). Nie jest zatem uzasadnione stanowisko wnioskodawczyni, że wstępna akceptacja jej osoby, dokonana w kontekście dopuszczenia jej do szkolenia dla kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub do prowadzenia rodzinnego domu dziecka, przeprowadzona w trybie art. 43 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, wiąże organ przy późniejszej ocenie spełnienia warunków, o których mowa w art. 42 powołanej ustawy, dla potrzeb wydania zaświadczenia kwalifikacyjnego.
W tym zakresie organ odwoławczy podkreślił, że zaświadczenie to wydawane jest wyłącznie takiemu kandydatowi, który spełni wymienione w ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej dwa wymogi, a mianowicie posiada świadectwo ukończenia szkolenia, o którym mowa w art. 44 ust. 1 wskazanej ustawy oraz spełnia wymogi przewidziane art. 42 tej ustawy. Co ważne, oceny spełnienia warunków koniecznych do wydania zaświadczenia organ dokonuje z uwzględnieniem stanu faktycznego istniejącego w dniu jego wydania. Nie jest to bowiem dokument, który sankcjonuje okres przeszły, lecz potwierdza, że w dacie jego wydania osoba spełnia wszystkie wymagania w stosunku do osób tworzących rodzinę zastępczą lub rodzinny dom dziecka.
Kolegium zgodziło się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, wedle którego wnioskodawczyni nie spełniła łącznie wszystkich warunków określonych w art. 42 ust. 1-3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Przede wszystkim ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego wynika, że wnioskodawczyni "nie posiada predyspozycji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej i z uwagi na niespójną, zewnętrzną motywację, cechy osobowości i styl funkcjonowania emocjonalnego, nie daje gwarancji prawidłowego rozwoju i wychowania dziecka, które pozostawałoby pod jej opieką" (opinia psychologiczna z dnia [...] kwietnia 2019 r.). W aktach sprawy znajdują się ponadto dwie odrębne opinie psychologiczne z dnia [...] kwietnia 2018 r. oraz [...] sierpnia 2016 r., które zgodnie potwierdzają, że wnioskodawczyni nie daje zupełnie gwarancji należytego pełnienia funkcji rodziny zastępczej.
Według organu odwoławczego nie jest uzasadnione powoływanie się przez wnioskodawczynię na opinie psychologiczną z dnia [...] czerwca 2018 r., sporządzoną przez psychologa Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. dla potrzeb kwalifikowana wnioskodawczyni na szkolenie dla kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub do prowadzenia rodzinnego domu dziecka, albowiem - co wynika już z samej jej treści - wnioskodawczyni dopuszczona została do udziału we wskazanym szkoleniu z uwagi na "potrzebę zapoznania jej z funkcjonowaniem i możliwymi sytuacjami, jakie mogą pojawiać się w rodzicielstwie zastępczym". Jednakże - co podkreślono - "przed przyznaniem kwalifikacji i ewentualnym zapoznaniem z dzieckiem niezbędne jest zweryfikowanie kwalifikacji kandydatki po odbytym szkoleniu podczas zespołu kwalifikacyjnego". Organ zatem stwierdził, że opinia, na którą powołuje się wnioskodawczyni, a która była przedmiotem oceny organu podczas posiedzenia Zespołu ds. rodzinnej pieczy zastępczej, miała charakter warunkowy i nie rozstrzygała w pełni kwestii zdolności do sprawowania właściwej opieki nad dzieckiem w myśl art. 42 ust. 1 pkt 5 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej , akcentując konieczność późniejszej oceny kwalifikacji kandydatki już po odbytym szkoleniu, a przed wydaniem zaświadczenia kwalifikacyjnego.
Zdaniem organu II instancji, nie ulega wątpliwości, że wnioskodawczyni nie uzyskała pozytywnej opinii psychologicznej o posiadaniu predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka, a zatem nie spełnia warunku zdolności do sprawowania właściwej opieki nad dzieckiem, określonego w art. 42 ust. 1 pkt 5 lit. b powołanej wyżej ustawy, co w konsekwencji już samodzielnie powoduje odmowę przyznania zaświadczenia kwalifikacyjnego. Kolegium wskazało , że organ pierwszej instancji zgromadził w aktach sprawy opinię z dnia [...] maja 2019 r. co do spełnienia warunków do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej. Wynika z niej, że wnioskodawczyni nie daje rękojmi należytego sprawowania pieczy zastępczej, co powoduje, iż także przesłanka określona w art. 42 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie została wypełniona.
Końcowo organ odwoławczy nadmienił, że opinia sporządzona została przez psychologa spełniającego w pełni kryteria określone w cytowanym art. 42 ust. 1 pkt 5 lit. b powołanej wyżej ustawy, a zatem mogła stanowić podstawę do oceny zrealizowania przez stronę warunków ustawowych.
Postanowienie ostateczne stało się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu , w której skarżąca domagała się uchylenia obu wydanych w sprawie postanowień . Skarga oparta została na zarzutach naruszenia przepisów :
1/ art. 42 ust. 1 pkt 1 i 5 w zw. z art. 43 i w zw. z art. 45 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez :
- błędne przyjęcie, że w obrębie danego postępowania kwalifikacyjnego, możliwym jest powoływanie się i posiłkowanie się opiniami psychologicznymi, wydanymi we wcześniejszych postępowaniach oraz aby w przypadku kandydata do sprawowania funkcji rodziny zastępczej niezawodowej, który legitymuje się pozytywną opinią psychologiczną, o której mowa w art. 42 ust. 1 pkt 5) lit. b) wskazanej ustawy, wydaną przed skierowaniem go do udziału w szkoleniu, istniał obowiązek uzyskania kolejnej takiej opinii po odbyciu takiego szkolenia przez kandydata,
- ich błędne zastosowanie i odmowę wydania świadectwa kwalifikacyjnego skarżącej oraz przyjęcie, że skarżąca nie spełnia wszystkich warunków określonych w art. 42 ust. 1-3 ww. ustawy tj. nie daje rękojmi należytego sprawowania pieczy zastępczej oraz nie legitymuje się opinią o posiadaniu predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej wystawioną przez psychologa, który posiada co najmniej wykształcenie wyższe magisterskie na kierunku psychologia oraz 2-letnie doświadczenie w poradnictwie rodzinnym; podczas gdy skarżąca posiada tego rodzaju opinię (opinia z dnia [...] czerwca 2018r. psycholog K. T.), która potwierdza, że daje ona rękojmię należytego sprawowania pieczy zastępczej i posiada właściwą motywację ku temu,
2/ art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., w zw. z art. 9 k.p.a. i w zw. z art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez:
- niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego w postaci dowodów z opinii psychologów z dnia [...] sierpnia 2016 r., [...] kwietnia 2018 r., [...] kwietnia 2019 r., jak również z dnia [...] czerwca 2018r. i niewyjaśnienie z jakich przyczyn przy ocenie predyspozycji i motywacji skarżącej do pełnienia funkcji rodziny zastępczej i rękojmi należytego sprawowania tej pieczy przez skarżącą organ de facto odmówił wiarygodności opinii z dnia [...] czerwca 2018r. i pominął wnioski płynące z tej opinii w zakresie predyspozycji i motywacji skarżącej do pełnienia funkcji rodziny zastępczej i jakie w tym zakresie zaszły zmiany pomiędzy wydaniem poszczególnych opinii;
- poprzez dokonanie dowolnych ustaleń okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (tj. w zakresie dotyczącym predyspozycji i motywacji skarżącej do pełnienia funkcji rodziny zastępczej i rękojmi należytego sprawowania tej pieczy przez skarżącą) de facto jedynie w oparciu o opinie z dnia [...] sierpnia 2016r., [...] kwietnia 2018r, [...] kwietnia 2019r., z wyraźnym pominięciem opinii z dnia [...] czerwca 2018r., która zawierała wnioski odmienne od ww. opinii i nie wyjaśnienie, z jakich powodów organ dał pierwszeństwo jednym opiniom, a inną pominął;
- błędnej i dowolnej ocenie dowodu z opinii psychologicznej z dnia [...] czerwca 2018 r. i przyjęcie, że była ona opinią warunkową, wskazującą na konieczność przeprowadzenia kolejnego badania przed wydaniem zaświadczenia kwalifikacyjnego,
- nie wskazanie w oparciu o jaki materiał dowodowy organ ustalił, że psychologowie wydający opinie, na które organ się powołał, posiadają kwalifikacje, o których mowa w art. 42 ust. 1 pkt 5) lit. b) ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
- art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez nieuchylenie skarżonego postanowienia organu I Instancji i nieprzekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I Instancji, mimo iż zachodziły ku temu przesłanki.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wywodziła ,że opinie psychologiczne z dnia [...] sierpnia 2016 r., [...] kwietnia 2018 r., [...] kwietnia 2019 r. nie powinny być brane w ogóle pod uwagę w niniejszej sprawie . W tym zakresie wskazała ,że właściwe postępowanie kwalifikacyjne, którego dotyczy niniejsza sprawa, rozpoczęło się złożeniem stosownego wniosku przez skarżącą w MOPS w Ł. Na skutek złożonego wniosku zostało przeprowadzone postępowanie kwalifikacyjne, w ramach którego przeprowadzono badania psychologiczne, zwieńczone wydaniem pozytywnej opinii psychologicznej z dnia [...] czerwca 2018 r. o posiadaniu predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, o której mowa w art. 42 ust. 1 pkt 5 lit. b) ustawy o wspieraniu rodziny i systemie opieki zastępczej i zakwalifikowaniem skarżącej do odbycia szkolenia. Po pozytywnym zakończeniu szkolenia MOPS w Ł. nie mógł wydać zaświadczenia kwalifikacyjnego ze względu na to, że nie jest organem terytorialnie właściwym. Właściwy terytorialnie organ I Instancji do wydania zaświadczenia kwalifikacyjnego - w oparciu o przedstawiony przez skarżącą materiał dowodowy - nie miał podstaw prawnych, aby opierać się o opinie z dnia [...] sierpnia 2016 r., [...] kwietnia 2018 r. (jako wydane w odrębnym/innym postępowaniu, niż to obecnie się toczące), jak również by pozyskiwać kolejną opinię.
Według skarżącej , ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie wymaga, aby kandydat, który legitymuje się pozytywną opinią psychologiczną, o której mowa w art. 42 ust. 1 pkt 5) lit. b) tej ustawy, wydaną przed skierowaniem go do udziału w szkoleniu, miał obowiązek uzyskania kolejnej takiej opinii po odbyciu takiego szkolenia. Wobec tego organy w niniejszej sprawie winny poprzestać na opinii z [...] czerwca 2018 r.
Zdaniem skarżącej , błędne jest stanowisko organu, jakoby opinia z dnia [...] czerwca 2018 r. miała charakter warunkowy. Posiadanie predyspozycji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej oraz motywacji w tym zakresie przez kandydata wydaje się kwestią stałą i niezmienną w stosunkowo krótkim okresie czasu, jaki upłynął między poszczególnymi opiniami (przy jednoczesnym podtrzymywaniu przez kandydata woli i chęci do sprawowania takiej funkcji po odbytym szkoleniu), niezależną od szkolenia. Zresztą świadczy o tym treść art. 43 ust. 1 powołanej ustawy , wskazujący, że kandydat do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka może odbyć szkolenie, o którym mowa w art. 44 ust. 1, po otrzymaniu od organizatora rodzinnej pieczy zastępczej wstępnej akceptacji dokonanej na podstawie oceny spełniania warunków, o których mowa w art. 42 ust. 1 i 2. Przepis ten normuje zatem, kiedy możliwe jest skierowanie kandydata do odbycia takiego szkolenia. Jest to możliwe dopiero wówczas, gdy organizator rodzinnej pieczy zastępczej dokona akceptacji oceny spełniania przez kandydata warunków umożliwiających pełnienie funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka. Skoro skarżąca została zakwalifikowana do udziału w szkoleniu przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej i takie szkolenie odbyła, to oczywistym jest przyjęcie, że spełnia warunki, o których mowa w art. 42 ust. 1 i 2 omawianej ustawy, w tym daje rękojmię należytego sprawowania pieczy zastępczej.
Skarżąca zwróciła uwagę na to , że biegła psycholog w opinii z dnia [...] czerwca 2018r. wskazywała na konieczność weryfikacji kwalifikacji kandydatki przed ewentualnym zapoznaniem się z dzieckiem, nie zaś przed wydaniem zaświadczenia kwalifikacyjnego, jak wskazuje organ II instancji. Jej zdaniem , ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie wymaga, aby kandydat, który legitymuje się pozytywną opinią psychologiczną, o której mowa w art: 42 ust. 1 pkt 5) lit. b) przywołanej ustawy wydaną przed skierowaniem go do udziału w szkoleniu, miał obowiązek uzyskania kolejnej takiej opinii po odbyciu takiego szkolenia. Natomiast art. 43 omawianej ustawy wydaje się mieć jedynie to znaczenie, aby na zupełnie wstępnym etapie eliminować potencjalnych kandydatów (niespełniających wymaganych kryteriów) i nie dopuszczać ich do udziału w szkoleniu.
Skarżąca podniosła , że wnikające z opinii wnioski psychologów są diametralnie różne i w żaden sposób nie dają się ze sobą pogodzić. W opinii z dnia [...] czerwca 2018 r. oceniono, bowiem predyspozycje i motywacje do pełnienia funkcji rodziny zastępczej pozytywnie, a w pozostałych opiniach negatywnie. Według skarżącej , znamiennym jest, że opinia pozytywna dla skarżącej wydana została w okresie pomiędzy opiniami "negatywnymi". Powyższe powoduje, że zupełnie niewiarygodnym jest, aby motywacja i predyspozycje skarżącej w tak krótkim okresie czasu uległy takim przemianom, jak wskazywać się wydają opinie psychologiczne. Organ nie zbadał tej kwestii wystarczająco dobrze i nie wyjaśnił, dlaczego przy ustalaniu motywacji i predyspozycji skarżącej oparł się na niekorzystnej dla niej opiniach, wydanych przez psychologów pracujących przy PCPR w B., a pominął zupełnie wnioski płynące z opinii psychologa K. T., a w oparciu o tę opinię skarżąca została dopuszczona do udziału w szkoleniu. Analiza wszystkich opinii psychologicznych wydaje się prowadzić do wniosku, że motywacja oraz postawa skarżącej są niezmienne, tylko oceny powyższych - w zależności od osoby psychologa - się różnią. Według skarżącej, opinie wydane przez psychologów przy PCPR w B. są dla niej niekorzystne z uwagi na pierwotnie negatywne nastawienie do jej osoby, co skarżąca odczuwała, a co nie miało miejsca w ośrodku Ł. Zdaniem Skarżącej , najlepiej o jej motywacji i prawidłowej postawie świadczy okoliczność, że zdecydowała się na udział w badaniu i w szkoleniu w odległym dla niej ośrodku ł., nie bacząc na dolegliwości, związane z koniecznością dojazdów i z kosztami.
Samorządowe Kolegium Odwoławczego w J. G. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie , podtrzymując stanowisko i uzasadnienie wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Z kolei odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, wyjaśniło, że ocena spełnienia warunków określonych w art. 42 ust. 1 w zw. z art. 45 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej przeprowadzona została w oparciu o ostatnią, tj. sporządzoną dla potrzeb postępowania w przedmiocie wydania zaświadczenia kwalifikacyjnego, opinię psychologiczną z dnia [...] kwietnia 2019 r. Powołanie w zaskarżonym postanowieniu opinii z dnia [...] kwietnia 2018 r. oraz [...] sierpnia 2016 r. miało charakter jedynie posiłkowy, obrazujący szerszy kontekst predyspozycji skarżącej do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej, co w warunkach sprawy miało swoje uzasadnienie. Dokonując z kolei oceny przydatności dowodowej opinii psychologicznej z dnia [...] czerwca 2018 r., sporządzonej przez psychologa Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł., Kolegium miało na względzie nie tylko wnioski w niej zawarte, lecz również fakt sporządzenie jej poza postępowaniem prowadzonym przez uprawniony organ oraz cel, dla którego opinia ta została wydana. Powodem zasięgnięcia opinii psychologicznej o predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub do prowadzenia rodzinnego domu dziecka było rozstrzygnięcie kwestii dopuszczenia skarżącej do odbycia szkolenia dla kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się wstępny charakter takiej akceptacji .Jednakże - co podkreślono w rzeczonej opinii z dnia [...] czerwca 2018 r. - "przed przyznaniem kwalifikacji i ewentualnym zapoznaniem z dzieckiem niezbędne jest zweryfikowanie kwalifikacji kandydatki po odbytym szkoleniu podczas zespołu kwalifikacyjnego". Stwierdzić zatem należy, że opinia, na którą powołuje się skarżąca miała charakter warunkowy i nie rozstrzygała w pełni kwestii zdolności do sprawowania właściwej opieki nad dzieckiem w myśl art. 42 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy, akcentując konieczność późniejszej oceny kwalifikacji kandydatki już po odbytym szkoleniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego, o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 25 stycznia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( tj. Dz. U. z 2018 r , poz. 2107 ). Przy czym Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest skrępowany zarzutami skargi i sformułowanymi w niej wnioskami, co wprost wynika z art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: p.p.s.a. Dokonując oceny legalności zaskarżonego aktu administracyjnego sąd administracyjny bada jedynie, czy przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że uchylenie takiego aktu administracyjnego względnie stwierdzenie jego nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 p.p.s.a.).
Dokonując zatem pod takim kątem oceny postanowienia będącego przedmiotem osądu Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że nie jest ono obarczone wadami wynikającymi z naruszenia zasad i przepisów postępowania administracyjnego.
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącej z dnia [...] marca 2019 r., skierowanym do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w B., o wydanie zaświadczenia kwalifikacyjnego po ukończonym szkoleniu dla kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej. Przedmiotowy wniosek uruchomił postępowanie normowane przepisami kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie wydawania zaświadczeń , a to przepisów działu VII kodeksu postępowania administracyjnego zatytułowanego "Wydawanie zaświadczeń", zawartych w art. 217 – 220 k.p.a. Przewidują one wydawanie zaświadczeń w dwóch przypadkach, po pierwsze – jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (art. 217 § 2 pkt 1), po drugie zaś – jeżeli dana osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (art. 217 § 2 pkt 2). W każdym z tych dwóch przypadków zaświadczenie wydaje się na żądanie osoby ubiegającej się o wydanie zaświadczenia (art. 217 § 1 k.p.a.). W sytuacji, gdy podstawą wydania zaświadczenia jest przepis art. 217 par. 2 pkt 2 k.p.a. (interes prawny osoby ubiegającej się o zaświadczenie w jego uzyskaniu) organ jest obowiązany wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów lub stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 218 § 1 k.p.a.)
Z powyższego wynika więc, że zaświadczeniem w rozumieniu k.p.a. jest urzędowe potwierdzenie w formie pisemnej obiektywnie istniejącego (aktualnie lub w przeszłości) stanu rzeczy (faktycznego lub prawnego), dokonane przez organ administracji publicznej na żądanie zainteresowanej osoby, której interes oparty jest na prawie (por. Z. Kmiecik, Charakter prawny zaświadczenia a możliwość ustalania weryfikacji jego treści, PiP z. s10, 2004 r. s. 58). Oznacza to, że zaświadczenia są aktami, które potwierdzają istnienie uprawnień czy obowiązków, określonych (tzn. stworzonych lub ustalonych) uprzednio indywidualnym aktem prawnym. Potwierdzają one ,że stan ustalony, jest wyłącznie przejawem tego, co zawarte jest w źródłach, na których bazuje organ wydający zaświadczenie (vide: wyrok NSA z 16 września 2005 r. sygn. II OSK 36/05, ONSAiWSA 2006/2/64, wyroki WSA w Warszawie z 23 marca 2006 r. sygn. I SA/Wa 1356/04, Lex nr 202335 oraz z 21 listopada 2008 r. sygn. III SA/Wa 1612/08, Lex nr 519918). Przy czym ustawodawca przewidział możliwość przeprowadzenia w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego na skutek złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia , o czym stanowi art. 218 § 2 k.p.a.
Z przytoczonych wyżej przepisów wynika więc, że postępowanie to może się zakończyć w trojaki sposób, a mianowicie:
1/ przez wydanie zaświadczenia dotyczącego stanu faktycznego lub stanu prawnego, którego potwierdzenia żąda osoba zainteresowana;
2/ przez odmowę w ogóle wydania zaświadczenia;
3/ przez odmowę wydania zaświadczenia o żądanej treści z powodu nie potwierdzenia się w toku postępowania wyjaśniającego istnienia stanu faktycznego lub prawnego, którego potwierdzenia żąda osoba ubiegająca się o zaświadczenie.
W realiach badanej sprawy mamy do czynienia z ostatnią z wymienionych sytuacji. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia sprowadza się więc do oceny zasadności odmowy wydania przez organ zaświadczenia o żądanej przez stronę treści. Z treści przedmiotowego wniosku wynika, że dotyczył on wydania zaświadczenia kwalifikacyjnego wydawanego w trybie art. 45 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej , który przewiduje, że na wniosek kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka , posiadającego świadectwo ukończenia szkolenia , o którym mowa w art.44 ust.1 , organizator rodzinnej pieczy zastępczej właściwy ze względu na miejsce zamieszkania kandydata, wydaje zaświadczenie kwalifikacyjne zawierające potwierdzenie ukończenia tego szkolenia oraz spełniania warunków , o których mowa w art.42 tej ustawy . Przewidziany w art. 45 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej wniosek jest tym, o którym mowa w art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. Z treści cytowanego przepisu wynika, że przedmiotowe zaświadczenie wydawane jest wyłącznie na wniosek kandydata, a zatem organ administracji nie wydaje takiego zaświadczenia z urzędu. Zgodnie z tym unormowaniem kandydat , który odbył przewidziane przepisami ustawy szkolenie organizowane przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej, ma prawo wystąpić do organizatora pieczy zastępczej właściwego według miejsca zamieszkania kandydata o wydanie zaświadczenia kwalifikacyjnego. A zatem musi on spełniać wymogi przewidziane tym przepisem, a więc w pierwszej kolejności wnioskodawca musi legitymować się świadectwem ukończenia wskazanego powyżej szkolenia. Dokument ten stanowi niezbędne minimum wymagane przez art. 44 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, aby przystąpić do właściwej procedury kwalifikacyjnej na rodzinę zastępczą lub do prowadzenia rodzinnego domu dziecka. Oznacza to , że otrzymanie świadectwa kwalifikacyjnego możliwe jest jedynie po uprzednim uzyskaniu świadectwa ukończenia przedmiotowego szkolenia. Świadectwo ukończenia szkolenia nie jest więc wystarczającym dokumentem do ustanowienia rodziną zastępczą lub rodzinnym domem dziecka. Nie jest to bowiem jedyny wymóg , który został wskazany przez ustawodawcę w analizowanym przepisie . Zaświadczenie kwalifikacyjne wydawane jest wyłącznie takiemu kandydatowi, który spełni łącznie wymienione w omawianej ustawie dwa wymogi, a mianowicie ma świadectwo ukończenia przedmiotowego szkolenia oraz spełnia wymogi przewidziane art. 42 tej ustawy . A zatem w przypadku braku wskazanego wyżej świadectwa lub też braku spełnienia jednego z wymogów wymienionych w art. 42 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej , organizator rodzinnej pieczy zastępczej obowiązany jest wydać postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia kwalifikacyjnego , o którym mowa w art.45 tej ustawy. W tym zakresie organ nie ma luzu decyzyjnego .
Jedynie na marginesie sprawy , zauważyć należy , że z przepisów art. 44 i 45 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej , nasuwa się wniosek, że szkolenie kandydatów może zostać odbyte poza powiatem ich miejsca zamieszkania, natomiast zaświadczenie kwalifikacyjne jest wydawane przez organ według właściwości miejsca zamieszkania kandydatów.
W art. 48 powołanej wyżej ustawy zawarto delegację ustawową dla Ministra Pracy i Polityki Społecznej do określenia w drodze rozporządzenia wzoru zaświadczenia kwalifikacyjnego zawierającego potwierdzenie ukończenia szkolenia, spełniania warunków i posiadania predyspozycji do sprawowania pieczy zastępczej , mając na uwadze konieczność rzetelnej predyspozycji kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka. W rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 grudnia 2011 r. w sprawie wzoru zaświadczenia kwalifikacyjnego (Dz. U. Nr 272, poz. 1609) zamieszczono wzór takiego zaświadczenia, które jest wydawane według wzoru zawartego w załączniku do tegoż rozporządzenia. Z wspomnianego wzoru zaświadczenia kwalifikacyjnego wynika, że w zaświadczeniu tym oprócz potwierdzenia ukończenia szkolenia znajduje się też potwierdzenie spełniania warunków wymienionych w art. 42 ust.1-3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz potwierdzenie posiadania predyspozycji do sprawowania pieczy zastępczej. Posiadanie takiego zaświadczenia kwalifikacyjnego stanowi podstawę , w oparciu o którą zakwalifikowany kandydat jest wpisywany do rejestru prowadzonego przez starostę , zgodnie z art. 46 powołanej wyżej ustawy .Natomiast nie wpisuje się do wskazanego rejestru kandydatów do pełnienia funkcji rodziców zastępczych posiadających tylko świadectwo ukończenia szkolenia.
Jak wynika z treści przytoczonego wyżej art. 45 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej , normującego kwestię wydawania zaświadczenia kwalifikacyjnego , odsyła on do spełniania warunków , o których mowa w art. 42 tej ustawy. Wypada zatem przytoczyć brzmienie tegoż przepisu. Stosownie do art. 42 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, pełnienie funkcji rodziny zastępczej oraz prowadzenie rodzinnego domu dziecka może być powierzone osobom, które:
1/ dają rękojmię należytego sprawowania pieczy zastępczej;
2/ nie są i nie były pozbawione władzy rodzicielskiej, oraz władza rodzicielska nie jest im ograniczona ani zawieszona;
3/ wypełniają obowiązek alimentacyjny - w przypadku gdy taki obowiązek w stosunku do nich wynika z tytułu egzekucyjnego;
4/ nie są ograniczone w zdolności do czynności prawnych;
5/ są zdolne do sprawowania właściwej opieki nad dzieckiem, co zostało potwierdzone:
a) zaświadczeniem lekarskim o stanie zdrowia wystawionym przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 357 i 730), oraz;
b) opinią o posiadaniu predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka wystawioną przez psychologa, który posiada co najmniej wykształcenie wyższe magisterskie na kierunku psychologia oraz 2-letnie doświadczenie w poradnictwie rodzinnym;
6/ przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z tym że w przypadku cudzoziemców ich pobyt jest legalny;
7/ zapewnią odpowiednie warunki bytowe i mieszkaniowe umożliwiające dziecku zaspokajanie jego indywidualnych potrzeb, w tym:
a) rozwoju emocjonalnego, fizycznego i społecznego,
b) właściwej edukacji i rozwoju zainteresowań,
c) wypoczynku i organizacji czasu wolnego.
Jak stanowią dalej ust. 2 i 3 art. 42 wskazanej wyżej ustawy, pełnienie funkcji rodziny zastępczej niezawodowej lub zawodowej oraz prowadzenie rodzinnego domu dziecka może być powierzone osobom, które nie były skazane prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo , zaś w przypadku rodziny zastępczej niezawodowej co najmniej jedna osoba tworząca tę rodzinę musi posiadać stałe źródło dochodów .
Cytowany przepis określa wymogi , stawiane osobie chcącej pełnić funkcję rodziny zastępczej , w oparciu o które organizator pieczy zastępczej wydaje zaświadczenie kwalifikacyjne , o którym mowa w art.45 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Wskazane w art. 45 tej ustawy wymagania w stosunku do osób tworzących rodzinę zastępczą lub rodzinny dom dziecka mają charakter zamkniętego katalogu wymogów , które muszą być spełnione łącznie.
Jednocześnie ustawodawca przewidział ,że okoliczności , o których mowa w cytowanych wyżej w ust.1-3 art. 42 wskazanej wyżej ustawy , ustala się na podstawie przeprowadzonej przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej analizy sytuacji osobistej , rodzinnej i majątkowej , o czym wprost stanowi ust.7 art. 42 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Zauważyć należy ,że również wzór zaświadczenia kwalifikacyjnego , zawartego w powołanym wyżej rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 grudnia 2011 r. przewiduje ,że na podstawie przeprowadzonej analizy , o której mowa w art. 42 ust.7 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz zgromadzonych dokumentów , w szczególności opinii pedagogiczno-psychologicznej zaświadcza się ,że kandydat spełnia warunki do pełnienia funkcji rodziny zastępczej , o których mowa w art. 42 ust.1-3 tej ustawy oraz posiada predyspozycje do sprawowania pieczy zastępczej , a także został zakwalifikowany do pełnienia funkcji m.in. rodziny zastępczej .
Wskazać też należy, że ustawodawca art. 43 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej przewidział wstępną akceptację kandydatów , stanowiąc ,że kandydat do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub do prowadzenia rodzinnego domu dziecka może odbyć szkolenie, o którym mowa w art. 44 ust. 1 tej ustawy , po otrzymaniu od organizatora rodzinnej pieczy zastępczej wstępnej akceptacji dokonanej na podstawie oceny spełniania warunków, o których mowa w art. 42 ust. 1 i 2 omawianej ustawy. Istota powyższego unormowania sprowadza się do tego, że kandydat do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka po otrzymaniu od organizatora rodzinnej pieczy zastępczej wstępnej akceptacji może odbyć szkolenie organizowane przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej lub prowadzone przez ośrodek adopcyjny. Ustawodawca w cytowanym wyżej przepisie użył słowa "może", co wskazuje na możliwość rozpatrywania fakultatywności odbycia szkolenia. Jednakże wykładnia literalna komentowanego przepisu, jak również wykładnia systemowa unormowań ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej , a w szczególności w kontekście ustawowych wymogów do wydania zaświadczenia kwalifikacyjnego , o którym mowa w art. 45 tej ustawy , pozwala na stwierdzenie, że odbycie powyższego szkolenia ma jednak charakter obligatoryjny. Innymi słowy , osoba lub małżeństwo, aby zostać rodziną zastępczą zawodową, niezawodową lub prowadzić rodzinny dom dziecka, muszą uzyskać świadectwo ukończenia szkolenia.
Za taką interpretacją przemawia również treść art. 44 ust. 1 omawianej ustawy, w myśl którego kandydaci do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub do prowadzenia rodzinnego domu dziecka są obowiązani posiadać świadectwo ukończenia szkolenia organizowanego przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej lub prowadzonego przez ośrodek adopcyjny . Tym samym obligatoryjność odbycia szkolenia nie może budzić wątpliwości. Wobec tego użycie przez ustawodawcę w przepisie art.43 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej , słowa "może" odnosi się do takiej sytuacji, gdy dopiero po uprzednim zaakceptowaniu kandydatury danej osoby , organ jest uprawniony do podejmowania dalszych działań, w tym do kierowania do odbycia szkolenia organizowanego przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej , o którym mowa w art. 44 ust.1 tej ustawy. Jest to możliwe dopiero wówczas, gdy organizator rodzinnej pieczy zastępczej dokona wstępnej akceptacji oceny spełniania warunków umożliwiających pełnienie funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka.
Z powyższych unormowań wynika więc ,że wstępna akceptacja spełnienia warunków określonych w art. 42 ust. 1 i 2 stanowi pierwszy etap procedury kwalifikacyjnej na rodzinę zastępczą niezawodową i ma szczególne doniosłe znaczenie dla dalszego postępowania. W świetle bowiem powołanych przepisów brak wstępnej akceptacji w istocie uniemożliwia ewentualnym kandydatom możliwość pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej i tym samym uniemożliwia realizację ustawowego uprawnienia.
W takim też kontekście należy oceniać spełnianie warunków , do których odwołuje się art.45 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Przepis, do którego odwołuje się przytoczona norma, wśród rozlicznych wymogów, jakie powinien spełniać kandydat do pełnienia funkcji rodziny zastępczej oraz prowadzenia rodzinnego domu dziecka, formułuje wymóg uzyskania opinii psychologa o zdolności do sprawowania właściwej opieki nad dzieckiem w kontekście posiadania predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, czy prowadzenia rodzinnego domu dziecka powinien. Według art. 42 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, zaświadczyć o tym może psycholog, który posiada co najmniej wykształcenie wyższe magisterskie na kierunku psychologia oraz 2-letnie doświadczenie w poradnictwie rodzinnym. Wobec wyraźnej treści przywołanego przepisu oraz zamkniętego katalogu wymogów wskazanych w art. 42 ust. 1 i 2 tej ustawy, należy przyjąć, że opinia , do której odwołuje się przywołany przepis stanowi wprost podstawą orzekania w przedmiocie kwalifikacji kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej , determinując niekiedy kierunek rozstrzygnięcia w przypadku wydawania zaświadczenia kwalifikacyjnego.
Przechodząc od tych ogólnych rozważań na grunt okoliczności badanej sprawy , nie sposób uznać, aby w warunkach niniejszej sprawy , wydanie - w trybie art. 45 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej- zaświadczenia kwalifikacyjnego mogło być artykułowane jedynie przy powołaniu się na znajdującą się w aktach sprawy opinię psychologiczną z dnia [...] czerwca 2018r. , jak domaga się tego skarżąca , sporządzoną na etapie wstępnej akceptacji kandydata i na potrzeby podjęcia przez organ czynności o skierowaniu tego kandydata do odbycia przewidzianego tą ustawą szkolenia. Z opinii tej wynika jednoznaczne zalecenie , wedle którego " Przed przyznaniem kwalifikacji i ewentualnym zapoznaniem z dzieckiem niezbędne jest zweryfikowanie kwalifikacji kandydatki po odbytym szkoleniu podczas zespołu kwalifikacyjnego". A zatem w cytowanej opinii psychologicznej , na która powołuje się skarżąca , wprost przesądzono, że pozytywna wstępna akceptacja kandydata nie może stanowić podstawy do wydania zaświadczenia kwalifikacyjnego .
Pozostaje poza sporem w badanej sprawie, że skarżąca odbyła szkolenie dla kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej w okresie od [...] września 2018 r. do [...] grudnia 2018 r. , uzyskując stosowne świadectwo ukończenia szkolenia w tym zakresie. Świadczy to o zaliczeniu przez nią pierwszego etapu procedury kwalifikacyjnej na rodzinę zastępczą niezawodową.
Wobec tego przy rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku powinnością organu jako organizatora rodzinnej pieczy zastępczej było ustalenie spełniania dalszych wymogów , o których mowa w art. 42 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Do jego kompetencji należało dokonanie tego na podstawie analizy sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej , o czym wprost stanowi ust.7 art. 42 tej ustawy. W ocenie Sądu, organ II instancji zadość uczynił powyższemu obowiązkowi , badając spełnienie przez skarżącą warunków kwalifikacyjnych wymienionych w tym przepisie . Wbrew zarzutom skargi organy obu instancji przy ocenie spełnienia przez nią warunku posiadania predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej nie mogły poprzestać tylko na zaoferowanej przez skarżącą opinii psychologicznej z dnia [...] czerwca 2018r. , albowiem jak trafnie zauważyło Kolegium , miała ona charakter warunkowy , wstępny i była sporządzana wyłącznie na potrzeby skierowania skarżącej jako kandydata na szkolenie. Zignorowanie przez organ jednoznacznych zaleceń wynikających z tej opinii , co do konieczności ponownej oceny predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej , świadczyłoby o niedostatecznie wnikliwym wyjaśnieniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych .
Skoro wspomniana opinia psychologiczna z dnia [...] czerwca 2018r. była sporządzana dla innych celów i była związana z wstępną akceptacją kandydata , o której mowa w art. 43 powołanej wyżej ustawy , to tym samym nie mogła determinować kierunku rozstrzygnięcia na użytek wydawania zaświadczenia kwalifikacyjnego w trybie art.45 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej . Kierując się dyspozycją tegoż przepisu organ był zobligowany posiłkować się aktualną opinią psychologiczną o posiadaniu predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej , o której mowa w art. 42 ust.1 pkt 5 lit. b tej ustawy , do której odwołuje się również wzór zaświadczenia kwalifikacyjnego , stanowiącego załącznik do powołanego wyżej rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wzoru zaświadczenia kwalifikacyjnego. Z §1 tegoż rozporządzenia wynika, że zaświadczenie kwalifikacyjne zawiera potwierdzenie, po pierwsze, ukończenia szkolenia , o którym mowa w art. 44 powołanej wyżej ustawy ,a po drugie , spełniania warunków posiadania predyspozycji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia domu dziecka.
Nie ulega wątpliwości ,że uzyskanie wiedzy o predyspozycjach oraz o motywacjach jest istotne z punktu widzenia prawidłowości sprawowania pieczy zastępczej, z tego też powodu wprowadzono unormowanie przewidujące opinię o predyspozycjach i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej , wydawaną przez uprawnionego psychologa. Przy czym spełnienie wymogu określonego przepisem art. 42 ust.1 pkt 5 lit. b tej ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej , dotyczącego posiadania predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej , powinno być wykazane opinią uprawnionego psychologa na etapie prowadzonego przez organ postępowania , wszczętego wnioskiem o wydania zaświadczenia kwalifikacyjnego , o którym mowa w art. 45 tej ustawy . Tym samym opinia sporządzona na potrzeby odbycia przez skarżącą szkolenia dla kandydata nie mogła stanowić podstawy do wydania wnioskowanego zaświadczenia.
Zasadnie więc organ przy rozpatrywaniu sprawy posiłkował opinią psychologiczną dotyczącą motywacji i predyspozycji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej z dnia [...] kwietnia 2019 r., sporządzoną - na użytek postępowania wszczętego przedmiotowym wnioskiem - przez psychologa J. M., która - jak wynika z BIP Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w B. - jest jednym z czterech psychologów prowadzących konsultacje psychologiczne dla rodzin zastępczych . Z informacji uzyskanej w Internecie wynika także ,że wspomniany psycholog od 2014 r. prowadzi własny gabinet psychologiczny. Organ II Instancji stwierdził też , że "opinia sporządzona została przez psychologa spełniającego kryteria". Tego ustalenia skarżąca skutecznie nie podważyła i tym samym nieuprawniony jest jej zarzut dotyczący wydania opinii przez psychologa nie spełniającego warunków, o których mowa w art. 42 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
Wprawdzie ma rację skarżąca , kiedy wywodzi ,że uzasadnienie postanowienia pierwszo-instancyjnego dotknięte jest daleko posuniętą lakonicznością w zakresie wskazania z jakich przyczyn nie spełnia ona wszystkich warunków określonych w art.42 ust.1-3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej , lecz nie można nie dostrzegać tego ,że w uzasadnieniu organ I instancji powołuje się na ustalenia z posiedzenia Zespołu ds. rodzinnej pieczy zastępczej, które zmaterializowały się w protokole z posiedzenia z dnia [...] maja 2019 r. W wspomnianym protokole zawarte są szczegółowe ustalenia faktyczne, które legły u podstaw konkluzji , do jakiej doszedł organ. Dostrzeżone braki w tym zakresie zostały usunięte w postępowaniu zażaleniowym , bowiem sprawa została merytorycznie rozpoznana po raz drugi i organ II instancji poczynił - na podstawie zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego - ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych , z których wyprowadził logiczne i merytorycznie uzasadnione wnioski , co znalazło odzwierciedlenie w spełniającym wymogi art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnieniu postanowienia tegoż organu. W związku z tym jako niezasadny przedstawia się zarzut naruszenia przepisów postępowania, wskazanych w petitum skargi poprzez nieuchylenie skarżonego postanowienia organu I instancji i nieprzekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, mimo iż zachodziły ku temu przesłanki. Wbrew zarzutom skargi organ odwoławczy nie zastępował organu I instancji w wyjaśnieniu kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia. Wszystkie istotne dla sprawy okoliczności zostały wyjaśnione już w toku postępowania pierwszo-instancyjnego i organ II instancji bazował wyłącznie na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ I instancji. Nie zachodziła bowiem potrzeba przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w trybie art.136 k.p.a. W związku z tym całkowicie bezpodstawne jest twierdzenie skarżącej , jakoby organ I instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania dowodowego.
Natomiast w sytuacji , kiedy organ odwoławczy wykonał wszystkie obowiązki wynikające z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego , to uchylenie w postępowaniu odwoławczym (zażaleniowym) prawidłowego co do meritum rozstrzygnięcia organu I instancji , mającego podstawę w obowiązujących przepisach prawa i w zgromadzonym przez ten organ materiale dowodowym , tylko w celu uzupełnienia przez organ I instancji uzasadnienia wydanego przez ten organ rozstrzygnięcia , naruszałoby nie tylko zasadę dwuinstancyjności postępowania oraz regułę " uczciwego procesowania" , ale także sprzeczne byłoby z zasadą szybkości postępowania. Organ II instancji odniósł się wyczerpująco do wszystkich wysuniętych przez stronę zarzutów oraz rozważył wszystkie okoliczności faktyczne i prawne w tej sprawie . Fakt, że dokonana przez organ ocena tych okoliczności jest niekorzystna dla strony nie oznacza, że organ uchybił przepisom prawa procesowego, w szczególności art. 80 k.p.a.
W efekcie braku stwierdzonych naruszeń prawa procesowego , nie doszło także do naruszenia prawa materialnego , a to art. 42 ust. 1 pkt 1 i 5 w zw. z art. 43 i w zw. z art. 45 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Ze znajdującego się w aktach sprawy odpowiedniego dokumentu w postaci opinii psychologicznej z dnia [...] kwietnia 2019 r. wprost wynikało z jakich przyczyn skarżąca nie spełnia wymogu określonego przepisem art. 42 ust. 1 pkt 5 lit. b tej ustawy. Powoływanie się przez skarżąca na pozytywną w tym zakresie opinię z dnia [...] czerwca 2018 r. nie może odnieść zamierzonego skutku prawnego z uwagi na jej wstępny i warunkowy charakter , o czym była już mowa wyżej. Z uwagi na wykazaną - powyżej w rozważaniach - dwuetapowość postępowania kwalifikacyjnego w zakresie oceny kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, organ pomimo posiadania przez kandydata pozytywnej opinii psychologicznej , wydanej przed skierowaniem go do udziału w szkoleniu, miał obowiązek uzyskania kolejnej takiej opinii po odbyciu przez niego szkolenia, przeprowadzając w tym zakresie niezbędne postępowanie wyjaśniające , któremu to obowiązkowi organ I instancji sprostał. Przemawia za tym treść przytoczonych na wstępie przepisów, a w szczególności art. 45 powołanej wyżej ustawy.
Reasumując powyższe , stwierdzić należy, że skarga przedstawia się jako bezzasadna, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do jej oddalenie na postawie art.151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło