IV SA/Wr 351/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.) Protokolant:: Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 2 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Ł. M. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej oddala skargę. Orzeczeniem Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ł. z dnia [...] nr [...], działając na podstawie ogólnie powołanych przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 listopada 1967r. (Dz.U.2004 Nr 241 poz.2416) z późniejszymi zmianami oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej (Dz.U.2004 Nr 151 poz. 1595) z późniejszymi zmianami, po przeprowadzeniu badań lekarskich rozpoznano u Ł. M.: 1.Osobowość chwiejna emocjonalnie - § 68 p. 1. 2.Przebyta operacja zamknięcia VSD w dzieciństwie bez upośledzenia wydolności hemodynamicznej - § 38 p. 1. 3.Obniżenie ostrości wzroku - § 13 p 1 Vod=0,5 Vos=0,7. 4.Zez rozbieżny utajony - § 11 p. 1. 5.Skrzywienie przegrody nosa - § 26 p. 3. Na podstawie powyższego ustalono stopień zdolności do czynnej służby wojskowej: Grupa I Kategoria "A". Ł. M. odwołał się do przedmiotowego orzeczenia, nie zgadzając się z jego treścią, kwestionując rozpoznanie zawarte w pkt 1, 2 i 4. Wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Orzeczeniem Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...], nr [...] działając na podstawie art.127 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z § 3 ust. 7, § 4 ust. 8, § 9 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25. czerwca 2004r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określania ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz.U. Nr 151, poz. 1594) oraz § 22 ust. 1 i 2, § 23 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dn. 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach uchylono zaskarżone orzeczenie. W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia wskazano, że Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. po rozpatrzeniu odwołania oraz analizie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej uchyliła zaskarżone orzeczenie, ponieważ ze zgromadzonego materiału nie wynika, by skarżący był kierowany przez Wojskowego Komendanta WKU S. do TWKL w Ł. celem określenia zdolności do czynnej służby wojskowej, która, co wynika z załączonych dokumentów, została określona prawomocnym orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] TWKL w Ł. Po rozpoznaniu skargi wniesionej od powyższej decyzji przez Ł. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 9 grudnia 2009r. sygn. akt IV SA/Wr 366/09 stwierdził nieważność decyzji Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że organ rażąco naruszył art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., z którego wynika, że organ odwoławczy uchylając zaskarżoną decyzję orzeka co do istoty sprawy albo umarza postępowanie I instancji. Organ zaś, ani nie rozstrzygnął sprawy co do istoty, ani też nie umorzył postępowania I instancji jako bezprzedmiotowej. Rażące naruszenie powołanego wyżej przepisu powoduje po myśli art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważność decyzji odwoławczej. Organ II instancji ponownie rozpoznając sprawę, na podstawie art. 127 § 1 i art. 138 k.p.a. w związku z § 3 ust. 7, § 4 ust. 8, § 9 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. o w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działań i właściwości (Dz.U. Nr 151, poz. 1594) oraz § 22 ust. 1 i 2, § 23 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 151, poz. 1595 ze zm.) – uchylił zaskarżone orzeczenie i umorzył w tej sprawie postępowanie jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu wskazano, że z dokumentacji orzeczniczej wynika, że skarżący otrzymał w dniu 6 lutego 2004r. orzeczenie wydane przez Powiatową Komisję Lekarską w Ł., w którym uznano orzekanego za niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju – Kat. "D". Organ zaznaczył, że zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 2009r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawy z dnia 21 listopada 2008r., o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 206, poz. 1288), która weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia – w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej "D" lub "E". Skargę na powyższe orzeczenie wniósł Ł. M. Podniósł, że orzeczenie z dnia [...] wydane przez Powiatową Komisję Lekarską – ustalające Kategorię "D", ze względu na stan po operacji "ASD i USD" ostatecznie dyskwalifikuje go w czasie pokoju do zmiany kategorii zdolności do służby wojskowej. Nie zgadza się z taką interpretacją przepisów dlatego, że po zasięgnięciu opinii lekarzy specjalistów, dotyczącej jego stanu zdrowia po przebytej operacji stwierdzili oni, że nie ma przeciwwskazań co do zmiany kategorii wojskowej. Podał, że w marcu 2008r. po uzyskaniu informacji w Ministerstwie Obrony Narodowej, że istnieje możliwość zmiany kategorii wojskowej po zasięgnięciu opinii WKU w S., złożył pismo z prośbą o umożliwienie mu zmiany kategorii wojskowej. Orzeczenia organu I i II instancji w 2008r. wydane po skierowaniu przez WKU były dla niego niekorzystne. Przypomniał tok postępowania organów w sprawie, która jest przedmiotem rozpoznania i stwierdził, że wyrok wydany w dniu 9 grudnia 2009r. nie zmienił trybu postępowania RWKL we W., która powołując się na art. 29 ust. 3 wskazanej wyżej ustawy z dnia 24 października 2009r. wydała niekorzystne orzeczenie. W związku z tym skierował pytanie, czy w Polsce prawo działa wstecz ponieważ jego zmagania o zmianę kategorii zdolności do służby wojskowej rozpoczęły się od 21 stycznia 2008r., a wymieniona ustawa nie obowiązywała w tej dacie. Stwierdził ostatecznie, że orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] nie może być ostatecznym orzeczeniem o stanie jego zdrowia w obecnej chwili. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając swoje stanowisko przywołał argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne - art. 3 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zatem uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 p.p.s.a). Na gruncie orzecznictwa sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie są organami administracji publicznej wydającymi decyzje w indywidualnych sprawach, w tym również decyzje w sprawach zdolności do zawodowej służby wojskowej i do pełnienia tej służby poza granicami ze względu na stan zdrowia. Dlatego też do tego rodzaju decyzji odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r. I SA 2114/97 – LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r. SA/Gd 1655/95- OSP z 1997 r. Nr 7-8, poz. 135 i inne). Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ł. z dnia [...], którą ustalono stopień zdolności do czynnej służby wojskowej : Grupa I Kategoria A. Zaskarżoną decyzją organ II instancji uchylił orzeczenie organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie. Okolicznością niesporną w niniejszej sprawie jest to, że Ł. M. nie odbywał służby wojskowej z powodu orzeczenia kat. "D" zdolności do służby wojskowej – orzeczenie w tej sprawie wydała Powiatowa Komisja Lekarska w Ł. w dniu [...]. Podstawę do orzeczenia kategorii "D" było schorzenie zakwalifikowane do § 38 pkt 6 załącznika Nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992r. w sprawie zasad określenia zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 57, poz. 278 i 1994r., Nr 31, poz. 113 ze zm.). Orzeczenie z dnia [...] Powiatowej Komisji Lekarskiej jest decydujące i wyklucza dalszy tok postępowania w sprawie. Podstawę materialnoprawną złożonego wniosku przez skarżącego, a dotyczącego zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej a także działania wojskowego komendanta uzupełnień są przepisy ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz.U. z 2004r., Nr 24, poz. 2416 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonych orzeczeń. Kwestię zmiany zdolności do czynnej służby wojskowej regulują dwa przepisy tej ustawy – art. 28 i art. 29. Ten ostatni przepis stanowi w ust. 1, że wojskowe komisje lekarskie są właściwe do orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej: 1) osób o nieuregulowanym stosunku do służby wojskowej w okresie, kiedy nie urzęduje powiatowa komisja lekarska; 2) żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową; 3) żołnierzy rezerwy; 4) osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy; 5) innych niż wymienione w pkt 1-4 osób podlegających ze względu na wiek obowiązkowi służby wojskowej, które zgłosiły się ochotniczo do jej odbywania. Wnioskodawca nie należy do kategorii osób wymienionych w pkt 1-4 powyższego przepisu ma bowiem uregulowany stosunek do służby wojskowej, jest osobą niezdolną do czynnej służby wojskowej, posiada kategorię "D", nie pełni też czynnej służby wojskowej, nie jest też osobą przeniesioną do rezerwy niebędącą żołnierzem rezerwy. Żołnierz rezerwy to po myśli art. 59 omawianej ustawy osoba przeniesiona do rezerwy po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej w tym zawodowej służby wojskowej, kandydaci na żołnierzy zawodowych albo bez odbycia tej służby, jeżeli w dalszym ciągu podlega obowiązkowi służby wojskowej oraz w przypadkach, o których mowa w art. 58 ust. 3. Art 58 ust. 3 omawianej ustawy wymienia w jakich sytuacjach osoby są zwalniane z obowiązku służby wojskowej. W ocenie Sądu skarżący należy do grupy osób wymienionych w pkt 5. Kryterium przynależności do tej grupy jest wiek oraz wola pełnienia, odbywania ochotniczo służby wojskowej. Według Sądu ten szeroki katalog osób wymienionych w tym punkcie powoduje – w niespornym stanie faktycznym – co do wieku wnioskodawcy i woli odbywania służby, że wojskowe komisje lekarskie są właściwe do orzekania w sprawach zmiany kategorii wojskowej. Innymi organami, do których należy określenie zdolności do czynnej służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej są powiatowe i wojewódzkie komisje lekarskie. Zasady orzekania tych organów regulują art. 26 i art. 28 powołanej ustawy. Wracając do powołanego wyżej art. 29 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, należy podkreślić, że przepis ten w powołanym brzmieniu (przez dodanie pkt 4 i 5) został wprowadzony ustawą z dnia 27 sierpnia 2009r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 161, poz. 1278) i ogłoszony 30 września 2009r. Zgodnie z art. 23 tej ustawy wchodzi ona w życie z dniem 1 stycznia 2010r. z wyjątkiem art. 1 pkt 36 lit. b i art. 21. Ustawa zmieniająca nie zawiera przepisów przejściowych, zatem zmieniony art. 29 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP obowiązuje z dniem 1 stycznia 2010r. – tym samym wojskowe komisje lekarskie z tą datą korzystają z uprawnień dodanych im ustawą zmieniającą. Należy podkreślić, że zaskarżona decyzja – orzeczenie została wydana w dniu 17 marca 2010r. – w dacie obowiązywania powołanego w nowym brzmieniu przepisu. Powyższe dywagacje Sąd zamieszcza w związku z dotychczasowym orzecznictwem między innymi Naczelnego Sąd Administracyjnego w przedmiocie organów właściwych co do orzekania w sprawie zmiany kategorii zdolności do służby wojskowej (wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2007r. II OSK 271/07, wyrok NSA z dnia 13 września 2006r. II OSK 811/06). Orzeczenia te zapadły w innym stanie prawnym. Odnośnie zaś rozstrzygnięcia organu II instancji stwierdzić należy że odpowiada ono prawu. Treść art. 29 ust. 3a jest jednoznaczna mówi, że w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej "D" lub "E". Wyprowadzenie wniosku z tego jednoznacznie brzmiącego przepisu, korzystnego dla wnioskodawcy jest niemożliwe. Wykładnia językowa przepisu jest czytelna i w związku z tym brak jest podstaw do stosowania innych wykładni. Tym samym wobec treści art. 29 ust. 3a organ II instancji prawidło ustalił, że orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej jest wadliwe i nie może ostać się w obrocie prawnym a jednocześnie brak jest podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego. Na marginesie zauważyć trzeba, że art. 28 ust. 4c zawiera w istocie identyczne uregulowanie jak art. 29 ust. 3a – przy czym zakaz kierowania osób do powiatowej komisji lekarskiej osób z kategorią zdolności do czynnej służby wojskowej "D" lub "E" jest bezwzględny, zaś art. 29 ust. 3a wyklucza kierowanie osób z kategorią "D" lub "E" do wojskowych komisji lekarskich w czasie pokoju. Podkreślić też należy, że podstawę do zmiany sytuacji skarżącego w omawianym zakresie przewiduje art. 29 ust. 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP; mówi on, że skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej na wniosek osób, o których mowa w art. 1 pkt 1 lub 3-5 może wystąpić wyłącznie w przypadku występowania uzupełniających potrzeb Sił Zbrojnych. Treść ust. 5 art. 29 (a także art. 28 ust. 4d) daje dodatkową podstawę do stwierdzenia, że art. 29 ust. 3a (i art. 28 ust. 4c) wyłącza możliwość zmiany kategorii zdolności do służby wojskowej "D" lub "E". Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak wyżej.