IV SA/Wr 380/21

WyrokWSA we Wrocławiu2021-09-28

Skład orzekający: Bogumiła Kalinowska, Ewa Kamieniecka, Marta Pająkiewicz-Kremis

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawną matką, która samodzielnie wykonuje wiele czynności życiowych, wyklucza możliwość podjęcia przez opiekuna zatrudnienia, uzasadniając tym samym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Zakres opieki musi stanowić obiektywną przeszkodę dla możliwości kontynuowania lub podjęcia pracy zarobkowej przez opiekuna. W przypadku, gdy osoba niepełnosprawna samodzielnie wykonuje większość czynności życiowych, a pomoc jest potrzebna sporadycznie, nie można uznać, że opieka wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia.
Stan faktyczny
Skarżący A. S. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Organy odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że opieka nad matką nie ma charakteru stałego i długoterminowego, a jej zakres nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia przez skarżącego. Dodatkowo wskazano, że skarżącemu przyznano już prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, co wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i kodeksu postępowania administracyjnego, kwestionując ustalenia organów co do zakresu opieki i związku między rezygnacją z pracy a sprawowaniem opieki.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w Wydziale IV w dniu 28 września 2021 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi A. S. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] (nr [...]), wydana po rozpatrzeniu odwołania strony od decyzji Burmistrza G. z dnia [...] (nr [...]), odmawiającej ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jak wynika z zaskarżonej decyzji oraz z akt sprawy, w dniu 18 grudnia 2020 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w G. wpłynął wniosek A. S. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką – K. S. Po rozpatrzeniu tego wniosku i po analizie zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych organ pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111, dalej: u.ś.r.), albowiem opieka skarżącego nad matką nie ma charakteru stałego i długoterminowego (czynności nie są wykonywane całą dobę). Ponadto stronie przyznano prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego (na mocy decyzji z [...] nr [...]), co – w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b u.ś.r. – wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wnosząc odwołanie od tej decyzji strona podniosła, że nie zgadza się z organem pierwszej instancji albowiem w sprawie występuje bezpośredni związek pomiędzy brakiem zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad matką. Ponadto podniesiono, że odwołanie się organu do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b u.ś.r. jest o tyle niezasadne, że stronie przysługuje uprawnienie do dokonania wyboru pomiędzy świadczeniami. Powołaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: k.p.a.) oraz art. 17 u.ś.r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ drugiej instancji wskazał, że w myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. opieka uzasadniająca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego powinna mieć charakter osobisty, trwały i ciągły. Jej przedmiotem powinno być stałe lub długotrwałe zaspokajanie potrzeb życiowych osoby potrzebującej. Jednocześnie rezygnacja opiekuna z zatrudnienia musi pozostawać w bezpośrednim związku ze sprawowaniem opieki, zaś wymiar obowiązków pielęgnacyjnych na tyle rozległy, by wykluczał podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Odwołując się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy podniósł, że K. S. uległa przed kilkunastu laty poważnemu wypadkowi komunikacyjnemu, w wyniku którego przez długi czas była osobą niepełnosprawną, zależną od innych. Obecnie jednak matka skarżącego nie wymaga karmienia, podawania leków czy wymiany pieluch. Nie jest też osobą leżącą. K. S. samodzielnie się porusza i wiele czynności życia codziennego wykonuje bez asysty. Pomoc osób trzecich wymagana jest natomiast sporadycznie przy przygotowywaniu posiłków, dostarczaniu zakupów i przy porządkowaniu mieszkania. Czynności pielęgnacyjne w stosunku do matki skarżącego nie muszą być zatem świadczone w sposób ciągły i nieprzerwany, a podopieczna jest w stanie poradzić sobie samodzielne przez kilka godzin dziennie. A. S. może więc zapewnić matce pomoc bez konieczności rezygnacji z zarobkowania. Z tych powodów Kolegium nie znalazło podstaw do przyjęcia, że istnieje związek pomiędzy rezygnacją strony z zatrudnienia a opieką nad matką. Niezależnie od tej argumentacji Kolegium zauważyło, że trafnie odwołujący się zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b w zw. z art. 27 ust. 5 pkt 2 i 3 u.ś.r. Strona zrezygnowała bowiem ze specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego. Okoliczność ta nie miała jednakże wpływu na treść rozstrzygnięcia, skoro to nie kwestia zbiegu prawa do świadczeń stanowiła przyczynę odmowy przyznania stronie zasiłku pielęgnacyjnego. W skardze wniesionej na ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 marca 2021 r. skarżący zarzucił: - naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., polegające na zaniechaniu wykładni systemowej oraz celowościowej i niewłaściwe przyjęcie, że okres opieki świadczonej przez skarżącego nie wypełnia wymogów ustawowych, podczas gdy osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga, w zależności od charakteru schorzenia i aktualnego stanu zdrowia, opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej oraz poprzez niewłaściwie przyjęcie braku związku pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a sprawowaniem przez niego opieki nad matką; - naruszenie art. 6, 7, 8, 9, 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, dotyczących faktycznego zakresu opieki skarżącego nad matką. Na tej podstawie skarżący wystąpił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji o przyznanie jej wnioskowanego świadczenia, oraz o zasądzenie kosztów postępowania oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu wskazano, że organy nie wzięły pod uwagę, iż skarżący całą dobę pozostaje w gotowości do opieki nad matką. Ustawowy warunek sprawowania stałej i ciągłej opieki nie jest natomiast równoważny permanentnemu wykonywaniu czynności pielęgnacyjnych. Nie jest też wymagane stałe zamieszkiwanie opiekuna z podopiecznym. Podniesiono również, że ustalenia organów co do zakresu opieki wskazują na jej szeroki charakter, natomiast z drugiej strony podnosi się, że wykonywane przez skarżącego czynności opiekuńcze mają jedynie pomocniczy charakter. Uzasadnienie kwestionowanego rozstrzygnięcia jest więc – zdaniem skarżącego – wewnętrznie sprzeczne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Istota sporu w sprawie sprowadza się do oceny zasadności złożonego przez stronę wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia w związku z wykonywaną przez stronę opieką nad niepełnosprawną matką. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zgodnie z tą regulacją ustawową, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Za okoliczność bezsporną w sprawie uznać należy fakt legitymowania się przez K. S. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a także to, że wnioskodawca opiekuje się niepełnosprawną matką. Stanowiska stron różnią się natomiast co do spełnienia w sprawie przesłanki przedmiotowej, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. in fine, tj. czy zakres wykonywanych przez stronę w stosunku do matki czynności opiekuńczych wyklucza możliwość podjęcia przez stronę zatrudnienia. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zakres tej opieki nie wyklucza podjęcia zatrudnienia przez skarżącego. Stanowisko organu Sąd w pełni podziela. Co w sprawie wymaga wyraźnego zaakcentowania, świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 476/19, LEX nr 2723421). Innymi słowy, świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane wyłącznie w związku ze sprawowaniem opieki, ale z uwagi na brak możliwości podjęcia lub kontynuowania z tego tytułu zatrudnienia, ewentualnie innej pracy zarobkowej. Taki kierunek wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika już z samej tylko gramatycznej wykładni powołanego przepisu i tak też jest interpretowany w orzecznictwie sądowym. Warto w tym miejscu dodać, że w judykaturze zwraca się również uwagę na to, że skoro sposób sprawowania opieki (jako jednej z przesłanek, od spełnienia której zależy przysługiwanie świadczenia pielęgnacyjnego) nie został określony w ustawie o świadczeniach rodzinnych, to w związku z tym należy go rozpatrywać przez pryzmat celu regulacji związanej z prawem do świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie pielęgnacyjne ma zrekompensować utratę uzyskiwanego lub potencjalnego dochodu osobie, która podejmuje się opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 1032/11, LEX nr 1109020). Odwołując się do orzecznictwa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 561/20, dostępny na stronie - https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA) trzeba również odnotować, że opieka nad osobą niepełnosprawną, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie musi być sprawowana nieustannie przez całą dobę, musi natomiast odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką (których to z uwagi na niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić), a swoją intensywnością i zakresem stanowić zarazem obiektywną przeszkodę dla możliwości kontynuowania lub podjęcia pracy zarobkowej przez opiekuna. Innymi słowy, przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których opieka wyklucza możliwość podjęcia (lub wykonywania) jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Regulacja ta nie powinna mieć natomiast zastosowania w sytuacji, w której konieczność sprawowania opieki nie koliduje z możliwością wykonywania pracy czy podjęciem innego zatrudnienia. Odnosząc poczynione uwagi do stanu faktycznego sprawy należy wskazać, że jak wynika z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego telefonicznie (z uwagi na restrykcje epidemiologiczne) w dniu 22 grudnia 2020 r., matka skarżącego przed kilkunastu laty uległa poważnemu wypadkowi komunikacyjnemu, wskutek którego doznała licznych złamań i urazów. Przez długi czas od wypadku K. S. była całkowicie niesamodzielna. Aktualnie jednak wiele czynności związanych z higieną osobistą, ubieraniem się czy aktywnością domową niewymagającą wysiłku wykonuje bez udziału innych osób. Matka skarżącego wymaga natomiast pomocy przy kąpieli (w tym wypadku wspiera ją córka), przygotowaniu posiłków, dostarczaniu zakupów i leków, utrzymaniu porządku w mieszkaniu, opłacaniu rachunków, podczas wizyt lekarskich i przy załatwianiu spraw urzędowych. Asysta wymagana jest także przy sporadycznych spacerach, kiedy to podopieczna jest sprowadzana z drugiego piętra. Zależność od osób trzecich trzeba zatem stwierdzić w wypadku czynności, które niewątpliwie nie wymagają permanentnej, całodobowej obecności opiekuna. Jedyne czynności wykonywane przy matce skarżącego każdego dnia to przygotowywanie posiłków i dostarczanie zakupów, co należy do obowiązków najczęściej wykonywanych przez A. S. Sprzątanie odbywa się co 1-2 dni, prasowanie i pranie raz w tygodniu, opłacanie rachunków raz w miesiącu a pozostałe czynności mają miejsce stosownie do aktualnych potrzeb. Zdaniem Sądu, mając na uwadze te ustalenia należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione jedynie dwie z trzech przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz pozostawanie skarżącej w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Natomiast, jak zasadnie uznano w zaskarżonej decyzji, odmowę ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia niespełnienie trzeciej przesłanki – to jest brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez stronę skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawną matką. Nie kwestionując bowiem tego, że stan zdrowia matki skarżącego rodzi konieczność regularnej pomocy osób trzecich, to jednocześnie należy zauważyć – o czym była już mowa – że przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest sam fakt sprawowania opieki, ale taki stopień zaangażowania wnioskodawcy w pomoc osobie najbliższej, który uniemożliwia opiekunowi podjęcie jakiejkolwiek formy zarobkowania. W ocenie Sądu natomiast, w sprawie prawidłowo ustalono, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. W tym względzie Sąd podziela stanowisko Kolegium, że zakres tej opieki nie koliduje z możliwością świadczenia przez stronę pracy lub zarobkowania w inny sposób. Trafnie organ drugiej instancji argumentuje, że czynności opiekuńcze strony wobec matki (obejmujące w głównej mierze przygotowywanie posiłków, dostarczanie zakupów, utrzymanie porządku w mieszkaniu, w którym stale przebywa zresztą także i sam skarżący, oraz pewne czynności z zakresu higieny osobistej) nie muszą być świadczone przez stronę w sposób ciągły, nieprzerwany i nie wyłączają możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia w takim wymiarze i zakresie, który jednocześnie umożliwi wnioskodawcy codzienne wykonywanie czynności opiekuńczych wobec matki. Nie podobna przy tym twierdzić, co próbuje wykazać skarżący, by przygotowywanie posiłków, asysta przy zabiegach higienicznych czy sprzątanie mieszkania wymagały całodobowej dyspozycyjności i stałej obecności innego domownika przy niepełnosprawnej. Czynności tego rodzaju nie należą bowiem do nagłych, nieprzewidywalnych i trudnych do wcześniejszego zaplanowania. Z drugiej strony np. sprzątanie mieszkania, dostarczanie zakupów, pranie i prasowanie trudno uznać za przedsięwzięcie służące wyłącznie samej podopiecznej, skoro w tym samym lokalu stale przebywa także jej syn (skarżący), który w tym właśnie miejscu zaspokaja swoje podstawowe potrzeby. Wnioski płynące z przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego potwierdzają zatem, że matka wnioskodawcy niewątpliwie wymaga pomocy, jednak pomoc ta nie obejmuje stałej asysty przy podstawowych czynnościach, nie obejmuje także konieczności czuwania przy potrzebującym w każdej sytuacji i w każdym czasie. Przeciwnie, K. S. większość podstawowych czynności życiowych wykonuje samodzielnie, zaś pomoc, która niewątpliwie powinna być jej świadczona, obejmuje zadania angażujące opiekuna w takim zakresie, który daje się pogodzić z zarobkowaniem. Jest bowiem oczywiste, że posiłek może być przygotowany przed opuszczeniem mieszkania przez opiekuna, czy też po jego powrocie z pracy. Podobnie sprzątanie, pranie, prasowanie czy zabiegi higieniczne można bez problemu przeprowadzić w czasie wolnym, jak czyni się to zazwyczaj w większości gospodarstw domowych. Zważywszy więc, że stan zdrowia matki strony, jej dostateczna mobilność i brak schorzeń wymagających stałej obecności osoby trzeciej wyklucza konieczność sprawowania opieki całodobowej, ewentualnie konieczność całodobowego czuwania przy chorym, nie ma podstaw by przyjąć, że twierdzenie strony o potrzebie stałej obecności w miejscu zamieszkania matki znajdowało potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Należy natomiast zaznaczyć, że pozostawanie w gotowości do zapewnienia wsparcia, opieki i pomocy potrzebującym tego rodzicom jest powinnością każdego dorosłego dziecka, szczególnie w zakresie rozmiaru pomocy jakiej udziela skarżąca, co nie jest w każdym przypadku równoznaczne z istnieniem obiektywnych przeszkód do wykonywania pracy zawodowej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 252/21, CBOSA). Dlatego też nie jest uprawnione twierdzenie o związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia (lub zarobkowania w innym sposób) przez skarżącego a stanem zdrowia jego matki. O ile bowiem nie sposób zaprzeczyć, że A. S. wykonuje czynność pielęgnacyjne wobec K. S., o tyle nie ma podstaw by przyjąć, że są one na tyle angażujące, względnie mogą być tak nieprzewidywalne i trudne do zaplanowania, że konieczna jest całodobowa, ewentualnie wielogodzinna obecność opiekuna przy podopiecznym. W postępowaniu administracyjnym dotyczącym ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organ ma obowiązek ustalić, czy zakres opieki stanowi faktyczną przesłankę rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia przez opiekuna. Opieka ta nie musi być sprawowana nieustanie przez całą dobę, jako że sposób jej sprawowania jest uzależniony od rodzaju schorzeń osoby wymagającej opieki. Opieka ta powinna natomiast być sprawowana zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z orzeczenia o niepełnosprawności i mieć charakter opieki długotrwałej lub stałej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 1192/20 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 516/19, dostępne na stronie - http://orzeczenia.nsa.gov.pl) oraz stanowić obiektywną przeszkodę do podjęcia zatrudnienia przez opiekuna lub stanowić powód rezygnacji przez niego z zatrudnienia. Warto też - odwołując się do orzecznictwa sądowego - wskazać, że legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie powinno wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją przez opiekuna z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21). Wymaga także wyjaśnienia, że w przypadku osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu art. 3 pkt 21 u.ś.r., w toku postępowania administracyjnego z zakresu ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie podlega badaniu to, czy w odniesieniu do takiej osoby zachodzi konieczność sprawowania opieki i konieczność udzielania jej pomocy, w rozumieniu § 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2013 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (które określa standardy w zakresie kwalifikowania m.in. do znacznego stopnia niepełnosprawności). Natomiast zakres faktycznie sprawowanej opieki może wskazywać na to, czy rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodejmowanie przez opiekuna pozostają w związku z koniecznymi czynnościami opiekuńczymi. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu zdrowia i potrzeb takiej osoby. Jak już zostało wyjaśnione, sprawowana przez opiekuna opieka nad osoba bliską (w tym przypadku matką) musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Oczywistość tę należy rozmieć w ten sposób, że pomiędzy intensywnością sprawowanej opieki a niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna musi zachodzić bezpośredni związek przyczynowy. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych sprawy nie wykazuje na istnienie takiego związku. Zaangażowanie skarżącego w opiekę nad matką nie wyczerpuje bowiem, w stanie faktycznym sprawy, normatywnych przesłanek do przyznania mu prawa o które wnioskował. Kierując się przedstawioną argumentacją Sąd uznał za nieuzasadniony zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4. 1 u.ś.r. Nie sposób także zgodzić się z zarzutami naruszenia powołanych w skardze norm Kodeksu postępowania administracyjnego. Organy przeprowadziły bowiem postępowanie dowodowe z należytą starannością i dokładnością, przy czym – co należy podkreślić – najistotniejszym dowodem w sprawie jest wywiad środowiskowy, którego w istocie skarżący nie kwestionuje (przynajmniej w zakresie charakteru i częstotliwości czynności pielęgnacyjnych tam opisanych). Twierdzenia skargi o tym, że stan zdrowia podopiecznej wymaga pełnej i całodobowej gotowości opiekuna, nie zostały natomiast – jak już wskazano – wykazane i przeczą im omówione już wnioski, płynące z wywiadu środowiskowego. Z tych względów, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., 2325) Sąd oddalił w całości wniesioną przez stronę skargę, uznając ją za bezzasadną. Na koniec należy dodać, że rezygnacja ze specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego uprawniała do wystąpienia o to ostatnie świadczenie, niemniej jednak kwestia ta pozostawała bez znaczenia dla rozstrzygnięcia, skoro negatywne załatwienie wniosku jest wynikiem zaprezentowanej oceny przesłanek warunkujących uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło