IV SA/Wr 382/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak – Kubiak, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków ( spr.), , Protokolant Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi T. D. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej I. uchyla orzeczenie organu I i II instancji; II. orzeka , że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w P. działając na podstawie ogólnie powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133 poz. 1422 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. (Dz.U. Nr 12 poz. 75) wydała orzeczenie z dnia 20 maja 2009 r. Nr 01839/2/09, w którym stwierdziła, że rozpoznała u T. D., skierowanego na badania przez Dowódcę JW Nr [...] w P. schorzenie powodujące niezdolność do służby wojskowej – ziarnicę złośliwą w okresie remisji - § 55 pkt 3 i określiła kategorię zdolności do zawodowej służby wojskowej N – Trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej – Zał. 2, Grupa II. Zaliczyła również badanego do trzeciej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia, jako datę powstania inwalidztwa wskazano maj 2009 r. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono, że rozpoznane schorzenie nie pozostaje w związku ze służbą wojskową, ponieważ warunki i właściwości służby nie miały wpływu na jego powstanie bądź ujawnienie. Schorzenie to powoduje trwałą niezdolność do zawodowej służby wojskowej, ale nie ogranicza zdolności do pracy i dlatego stanowi trzecią grupę inwalidztwa bez związku ze służbą wojskową, od maja 2009 r. Odwołanie od powyższego orzeczenia wniósł T. D. Zarzucił mu: 1. naruszenie norm prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 107 § 3 k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu przy podejmowaniu orzeczenia, co także nie znalazło w ogóle odzwierciedlenia w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, najnowszych wyników badań orzekanego T. D., wedle których w dniu orzekania jest on całkowicie zdrowy, zaś po rozpoznanej chorobie nie ma śladu, 2. naruszenie norm prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez niezastosowanie art. 152, 153 i 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), polegające na zaniechaniu wykonania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 października 2008 roku w sprawie IV SA/Wr 370/09, a tym samym na ocenianiu stanu zdrowia orzekanego w innym kontekście, aniżeli ocena zdolności do dalszego pełnienia zawodowej służby wojskowej (odwołujący się T. D. nie był w dniu orzekania zwolniony ze służby), 3. naruszenie norm prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 6 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jednolity: Dz.U. z 2008 roku, Nr 141, poz. 892, ze zm.), polegające na podjęciu orzeczenia przez wojskową komisję w kontekście starania się o powołanie do zawodowej służby wojskowej wskutek skierowania przez niewłaściwy organ wojskowy a jednocześnie w sytuacji, gdy nie zachodziła podstawa z art. 5 ust. 2 pkt. 1, art. 5 ust. 3 pkt. 1-4, pkt. 7, art. 5 ust. 3 pkt. 5, ani art. 5 ust. 4 pkt. 1 i 2, zaś w tym ostatnim przypadku skierowanie dokonane zostało nawet bez zajęcia stanowiska przez organ właściwy do wyznaczania na stanowisko służbowe. Jednocześnie wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i orzeczenie, iż odwołujący się jest zdolny do zawodowej służby wojskowej, 2. względnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i umorzenie postępowania w I instancji, 3. względnie uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia komisji I instancji. W uzasadnieniu skargi podniósł, że Komisja nie wzięła pod uwagę aktualnych wyników badań lekarskich, z których wynika, że nie ma śladu po chorobie. Tym samym budzi zdziwienie przyjęcie, iż choroba którą rozpoznano u orzekanego powoduje inwalidztwo, które powstało w dniu 20 maja 2009r. Przyjęcie takiej daty, jest niezrozumiałe również dlatego, że to samo schorzenie rozpoznano u niego w orzeczeniu także Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej, które następnie zostało uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 października 2008 r. w sprawie IV SA/Wr 370/08. W orzeczeniu tym stwierdzono inwalidztwo z datą wcześniejszą. Ponadto zaskarżone orzeczenie rażąco odbiega od normatywnego wzorca. W istocie brak jest uzasadnienia a to uniemożliwia praktycznie w ogóle podjęcie jakiejkolwiek polemiki z treścią zaskarżonego orzeczenia. Orzekany jako strona nie ma obowiązku domyślać się toku rozumowania Komisji Lekarskiej, zwłaszcza jeżeli orzeczenie jest dla niego niekorzystne. Stwierdził, że w zakresie jego zdolności do zawodowej służby wojskowej wypowiedziała się już raz Komisja Lekarska w P. jako komisja I instancji. Jednakże orzeczenie II instancji utrzymujące decyzję organu I instancji zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 października 2008 r. w sprawie IV SA/Wr 370/08. Po myśli art. 170 ustawy sądowo-administracyjnej wyrok ten miał moc wiążącą nie tylko dla Sądu i stron, ale także organów administracji publicznej. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w P. nie wykonała powyższego wyroku, w którym to zawarto wytyczne wskazujące na konieczność wzięcia pod uwagę aktualnych wyników strony czy wykonano te wytyczne nie wiadomo z uwagi na brak uzasadnienia orzeczenia w tym przedmiocie. Z treści orzeczenia wynika ponadto, iż nie zostało ono podjęte wskutek wykonania wyżej wymienionego prawomocnego wyroku Sądu Administracyjnego stosownie do treści art. 152 i art. 153 ustawy sądowo-administracyjnej lecz, że zostało wszczęte, na podstawie skierowania dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w P. Ponadto postępowanie wszczęto, w celu oceny zdrowia skarżącego w takim kontekście jakby starał się o powołanie do zawodowej służby wojskowej. Tymczasem na skutek opisanego wyroku z dnia 29 października 2008 r., nie istniało w obrocie prawnym prawomocne orzeczenie lekarskie – podstawa do zwolnienia ze służby wojskowej. Zatem jego stan zdrowia podlegał weryfikacji jako żołnierza zawodowego nie zaś kandydata do tej służby. Przesłanki orzekania w tych dwóch sytuacjach są diametralnie różne. Dodał, że w konsekwencji tego co stwierdził wyżej, zauważa, że nie istniały przesłanki do tego aby kierować orzekanego na badania przed wojskową komisję lekarską w tym trybie. Skoro zatem skierowanie dowódcy Jednostki Wojskowej w Powidzu nie mogło być podstawą badania przez komisję orzeczenie Komisji I instancji w niniejszej sprawie podlega uchyleniu. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska po rozpoznaniu odwołania utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę swojego działania wskazała art. 127 i 138 k.p.a. w związku z § 4 pkt 1, § 27 ust. 4, § 31 i § 32 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji zaś wskazano że po rozpatrzeniu odwołania i analizie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej nie stwierdzono nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że rozpoznanie zawarte w § 8 orzeczenia zostało ustalone w oparciu o całość zgromadzonej w tej sprawie dokumentacji medycznej a jego kwalifikacji orzeczniczej dokonano adekwatnie do tych ustaleń zgodnie z przepisami w/w rozporządzenia. W tej sytuacji organ I instancji prawidłowo zakwalifikował powyższe schorzenia wg § 55 p 3 z Zał. nr 2 do wymienionego rozporządzenia, co w grupie II osób badanych (żołnierze zawodowi) kwalifikuje do Kategorii N – Trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Dodał, że z posiadanych dokumentów wynika ponadto, że w dniu 12 maja 2009r. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. na prośbę organu I instancji wydała opinię w niniejszej sprawie po konsultacji Kierownika Kliniki Onkologicznej Wojskowego Instytutu Medycznego, która potwierdza ustalenia orzecznicze organu I instancji odnośnie kwalifikacji orzeczniczej rozpoznanego schorzenia, określenia kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej, jak i braku związku w/w schorzenia ze służbą wojskową. Orzeczenie powyższe do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zaskarżył T. D. i wniósł na etapie wstępnego badania skargi w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) o uwzględnienie skargi przez organ w całości i uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego go orzeczenia komisji I instancji, w przypadku nie uwzględnienia tego wniosku, uchylenie orzeczenia komisji I i II instancji, uzasadniając żądanie skargi przywołał argumenty zawarte w odwołaniu. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie a uzasadniając swoje stanowisko przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej i kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 §1 w związku z art. 3 §2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zatem uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 zwanej dalej p.p.s.a). Na gruncie orzecznictwa sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie są organami administracji publicznej wydającymi decyzje w indywidualnych sprawach, w tym również decyzje w sprawach zdolności do zawodowej służby wojskowej i do pełnienia tej służby poza granicami ze względu na stan zdrowia. Dlatego też do tego rodzaju decyzji odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r. I SA 2114/97 – LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r. SA/Gd 1655/95- OSP z 1997 r. Nr 7-8, poz. 135 i inne). Ustalając stan faktyczny w sprawie organ związany jest zatem zasadami ogólnymi przyjętymi w kodeksie postępowania administracyjnego, w tym zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego, z której wynika obowiązek szczególnie starannego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W tym celu właściwy organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego). W myśl bowiem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, a ocena dowodów aby nie przekształciła się w samowolę musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny. Przepis art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego nakłada na organ orzekający obowiązek zebrania całego materiału dowodowego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Z powołanego przepisu prawa wynika między innymi, że jest on zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (wyrok NSA z 17 maja 1994 r. SA/Lu 1921/93). Nadto jak wskazuje orzecznictwo, jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale nie kompletnym czy nie w pełni rozpatrzonym (wyrok SN z 23 listopada 1994 r. III ARN 55/94). Realizacja zasady ogólnej prawdy obiektywnej musi znaleźć odbicie w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego - Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (...). W rozpatrywanej sprawie zadaniem wojskowych komisji lekarskich było ustalenie zdolności T. D. do pełnienia zawodowej służby wojskowej, w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] oraz poprzedzające je orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w P. z dnia [...]. Zgodnie z treścią § 16 wskazanego na wstępie rozporządzenia MON (Dz. U. Nr 133, poz. 1422) - orzekając o zdolności do zawodowej służby wojskowej, wojskowe komisje lekarskie zaliczają jednocześnie daną osobę do jednej z kategorii zdolności do takiej służby, według Wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do odbywania takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia. Tym samym komisja orzekająca w pierwszej instancji na podstawie otrzymanej dokumentacji lekarskiej zakwalifikowała rozpoznane u skarżącego schorzenia zgodnie z wspomnianym wykazem zaliczając skarżącego do kat. N. Zgodnie z § 23 ust.2 przywoływanego rozporządzenia Wojskowa Komisja Lekarska wyższego stopnia zajmuje stanowisko na podstawie otrzymanej dokumentacji. W razie potrzeby komisja ta może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie. Organ II instancji w zakresie ustalonym przez organ I instancji utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W ocenie Sądu zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa. Przede wszystkim mając na uwadze zarzuty podnoszone w skardze uznać należy za trafne twierdzenie iż zaskarżone decyzje naruszają przepis art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) – zwaną dalej k.p.a. w szczególności § 3 tego artykułu. Przepis ten stanowi że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Tymczasem zaskarżone decyzje nie spełniają wymogów określonych we wskazanym przepisie. W aktach administracyjnych znajdują się: opinia lekarska z Ambulatorium z Izbą Chorych Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w P., z dnia 5 marca 2009r., zaświadczenie lekarskie W. Centrum Onkologii w P. z dnia 27 lutego 2009r., wyniki badań PET-CT z dnia 20 kwietnia 2009r. i 3 marca 2009r. Mówią one o ogólnie dobrym stanie zdrowia skarżącego i całkowitej remisji metabolicznej. Uzasadnienia decyzji będących przedmiotem badania Sądu w żaden sposób nie wskazują aby organy analizowały powyższe dokumenty lub jeżeli to czyniły dlaczego nie mogły one wpłynąć na ocenę zdrowia odwołującego się do zawodowej służby wojskowej. Skarżący tak w odwołaniu jak i skardze podkreśla, że ocena lekarska, oparta na wynikach badań jest taka, że jest on osobą zdrową a po chorobie "nie ma śladu". Ponadto organ II instancji podkreśla, że istotna dla wyników oceny zdolności do zawodowej służby wojskowej była opinia konsultanta Wojskowej Służby Zdrowia w Dziedzinie Onkologii Klinicznej. Brak jest jednak informacji, czy i jaką dokumentacją medyczną dysponowała ta osoba wydająca opinię, a przede wszystkim czy była w posiadaniu badań przedstawionych przez skarżącego. W świetle dołączonego przez Sąd dowodu w postaci wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 października 2008r., Sygn. akt IV SA/Wr 370/08 i jego uzasadnienia wydaje się również trafny dalszy zarzut skargi naruszenia art. 153 ustawy dnia 30 sierpnia 2002r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Wynika z niego, że przed tutejszym Sądem toczyło się postępowanie zainicjowane skargą odwołującego się a to w związku z wydaniem orzeczenia przez wojskową komisję lekarską o niezdolności zainteresowanego do zawodowej służby wojskowej. Orzeczenie takiej treści zostało wydane w związku z rozpoznaniem u skarżącego ziarnicy złośliwej w okresie remisji. Przyjęto również kwalifikację - § 83 p. 1 zał. Nr 2 do wymienionego wyżej rozporządzenia. Orzeczenia obu instancji zostały uchylone powołanym wyżej wyrokiem z dnia 29 października 2008r. a zalecenia Sądu dotyczyły między innymi obowiązku "wypowiedzenia się" organów co do dowodów złożonych przez skarżącego, zgodnie w wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Po myśli art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Opisane wyżej okoliczności wskazują według Sądu, że niniejsze postępowanie toczy się na skutek uchylenia orzeczeń wojskowych komisji lekarskich wyrokiem w sprawie IV SA/Wr 370/08. Wskazują na to odległości czasowe między sprawami a przede wszystkim dokonane rozpoznanie. Tymczasem Rejonowa Komisja Lekarska w odpowiedzi na skargę stwierdziła, że wymienione sprawy nie mają żadnego formalnego związku ze sobą – ale też nie wskazano w jaki sposób i czy zakończyło się postępowanie administracyjne po uchyleniu orzeczeń wojskowych komisji lekarskich wyrokiem z dnia 29 października 2008r. w sprawie IV SA/Wr 370/09. Dodać w tym miejscu należy że nie kreuje nowej sprawy fakt, że co wynika z orzeczenia organu I instancji przebadano skarżącego na skutek skierowania Dowódcy JW Nr [...] P. Takie skierowanie posiada wbrew zarzutom skarżącego umocowanie w art. 5 ust. 3 pkt 2, art. 5 ust. 4 i art. 5 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jednolity Dz.U. z 2008r., Nr 141, poz. 892). Oceniając obie sprawy niniejszą i IV SA/Wr 370/08 zauważyć też należy, że w obu jest takie samo rozpoznanie lecz różna kwalifikacja – w sprawie rozpoznawanej jest to § 55 pkt 3, a w sprawie IV SA/Wr 370/08 § 83 pkt 1 załącznika Nr 2 do powołanego rozporządzenie – w grupie II osób badanych. Rozbieżność w kwalifikacji jest istotna dla skarżącego i wymagałaby także wyjaśnienia a to w związku z brzmieniem art. 107 § 3 k.p.a. Niezbędne jest również aby przekonać stronę o słuszności orzeczenia, jak również i aby umożliwić sądowi kontrolę zaskarżonego orzeczenia (wyrok NSA z dnia 26 maja 1981r. SA 810/81, ONSA 1981, nr 1 poz. 4). Reasumując skoro zostały naruszone przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym, Sąd orzekł jak w sentencji. Wydając ponowne rozstrzygnięcie w sprawie organ powinien kierować się przedstawionymi wyżej wskazaniami Sądu. Zgodnie zaś z przepisem art. 152 wymienionej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł też, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.