IV SA/Wr 385/21

WyrokWSA we Wrocławiu2021-12-14

Skład orzekający: Tomasz Świetlikowski, Bogumiła Kalinowska, Ewa Kamieniecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Regionalnego Centrum Kultury w C. prawidłowo odmówił udostępnienia informacji publicznej w postaci skanów rachunków, faktur, umów i zamówień, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy, prywatność osób fizycznych oraz fakt, że informacja ma charakter przetworzony, dla którego nie wykazano szczególnego interesu publicznego?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ nie wykazał w sposób wystarczający konieczności ograniczenia prawa do informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy lub prywatność osób fizycznych. Ponadto, organ nie udowodnił, że żądane informacje mają charakter przetworzony, dla którego nie wykazano szczególnego interesu publicznego, ani nie wykazał wystąpienia nadużycia prawa do informacji publicznej. Organ nie przedstawił wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego swojej decyzji, naruszając tym samym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się do Regionalnego Centrum Kultury o udostępnienie skanów rachunków, faktur, umów i zamówień dotyczących Fundacji A, Fundacji B oraz umów cywilnoprawnych z K. W. i K. J. Organ odmówił udostępnienia części informacji, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy, prywatność osób fizycznych oraz fakt, że informacja ma charakter przetworzony, dla którego nie wykazano szczególnego interesu publicznego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych. Sąd uchylił decyzję organu.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję w całości i zasądzono od Dyrektora Regionalnego Centrum Kultury w C. na rzecz skarżącego kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Dyrektora Regionalnego Centrum Kultury w C. z dnia [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; II. zasądza od Dyrektora Regionalnego Centrum Kultury w C. na rzecz skarżącego kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 22 marca 2021 r. skarżący K. N. zwrócił się do Regionalnego Centrum Kultury w C. (dalej: organ) o udostępnienie w formie elektronicznej następującej informacji publicznej: - skanów rachunków i faktur wystawionych przez Fundację A oraz zawartych z nią umów i zamówień przez organ od 1 stycznia 2021 r. do dnia ostatecznej odpowiedzi na wniosek; - skanów faktur i rachunków, wystawionych przez Fundację "B" oraz zawartych z nią umów przez organ od dnia 1 grudnia 2018 r. do dnia ostatecznej odpowiedzi na wniosek; - skanów umów zlecenia, o dzieło lub innej umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą publiczną – K. W., od 1 stycznia 2021 r. do dnia ostatecznej odpowiedzi na wniosek; - zakresu obowiązków osoby publicznej K. W. wobec organu; - skanów umów zlecenia, o dzieło lub innej umowy cywilnoprawnej zawartej z K. J. od 1 stycznia 2021 r. do dnia ostatecznej odpowiedzi na wniosek. Pismem z dnia 1 kwietnia 2021 r., w zakresie dotyczącym Fundacji A organ zwrócił się do wnioskodawcy o wskazanie w terminie 14 dni, z jakich powodów spełnienie żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego, bowiem występuje obowiązek przetworzenia posiadanych informacji. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że żądana informacja jest informacją prostą i nie wymaga przetworzenia. Decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 104 § 1 i art. 109 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) oraz art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 ze zm.), po rozpatrzeniu opisanego wyżej wniosku o udostępnienie informacji publicznej w zakresie dotyczącym Fundacji A (skanów dokumentów: rachunki, umowa, faktury, zamówienia) organ odmówił udostępnienia informacji publicznej w całości. Uzasadnieniu decyzji organ podał, że zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie od informacji publicznej prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Jednak ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, nie obowiązuje także wówczas, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa do ochrony. Fundacja - zgodnie z art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach - może prowadzić działalność gospodarczą. Dane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, jeżeli spełnione zostały dwie przesłanki - 1) są to informacje o charakterze technicznym, technologicznym, organizacyjnym przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, 2) są to informacje poufne, tzn. nie zostały ujawnione do wiadomości publicznej. Za tajemnicę przedsiębiorcy uznaje się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Za informacje techniczne w świetle wyroku WSA w Warszawie z 15 marca 2012 r. (sygn. akt II SA/Wa 128/12) należy uważać informacje dotyczące eksploatowanych urządzeń oraz związane z cyklem produkcyjnym, zaś informacje technologiczne dotyczą stosowanych formuł chemicznych, wzorów i metod działania. Elementem definicji tajemnicy przedsiębiorcy jest zastrzeżenie o wcześniejszym nieujawnieniu wskazanych informacji do wiadomości publicznej. SN w wyroku z 6 czerwca 2003 r. (sygn. akt IV CKN 211/01) podkreślił, że nie traci charakteru tajemnicy informacja, o której wie pewne ograniczone grono osób zobowiązanych do dyskrecji (np. pracownicy przedsiębiorstwa). Pozostanie określonych informacji tajemnicą przedsiębiorstwa wymaga, aby przedsiębiorca podjął działania zmierzające do wyeliminowania możliwości ich dotarcia do osób trzecich w normalnym toku zdarzeń, bez konieczności podejmowania szczególnych starań. W aspekcie niniejszej sprawy, jak dalej kontynuował organ - osoba zawierająca umowę, w dość znaczący sposób wyraziła wolę objęcia stosowną tajemnicą zapisów umownych oraz innych dokumentów związanych z jej działalnością. Dlatego też organ nie może pozwolić sobie na naruszenie tego obowiązku, gdyż wiązałoby się z całą pewnością z daleko idącą odpowiedzialnością odszkodowawczą po stronie organu. Co więcej - przekazanie skanów żądanych dokumentów może naruszyć ochronę danych osobowych, prywatność (np. pracowników). Przepisy regulujące ochronę prywatności osoby fizycznej zawiera m.in. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (EU) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronnych danych) (Dz. U. UE.L z 2016r., nr 119, poz. 1), które w przepisie art. 1 ust. 2 wskazuję na ochronę podstawowych praw i wolności, a w szczególności na prawo do ochrony danych osobowych. Z kolei art. 4 pkt 1) w/w Rozporządzenia jako dane osobowe określa wszelkie informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej ("osobie, której dane dotyczą"). Możliwa do zidentyfikowania osoba fizyczna to osoba, którą można bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować, w szczególności na podstawie identyfikatora takiego jak imię i nazwisko, numer identyfikacyjny, dane o lokalizacji, identyfikator internetowy lub jeden bądź kilka szczególnych czynników określających fizyczną, fizjologiczną, genetyczną, psychiczną, ekonomiczną, kulturową lub społeczną tożsamość osoby fizycznej. Organ zauważył, że udostępnienie tychże informacji wymaga podjęcia dodatkowych czynności, polegających m. in. na sięgnięciu do dokumentacji, dokonania anonimizacji danych osobowych, jak również dokonaniu skatalogowania poszczególnych informacji prostych. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Informacja przetworzona jest jakościowo nową informacją, nieistniejącą dotychczas w przyjętej treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu zobowiązanego. Informacja przetworzona wymaga podjęcia określonego działania przez organ w odniesieniu do odpowiedniego zbioru informacji będącego w jego posiadaniu, z którego to zbioru uzyskana zostanie informacja publiczna (por. wyrok NSA z 3.11.2009 r., sygn. I OSK 735/09). Analiza przepisów i stanu faktycznego sprawy prowadzi zdaniem organu do wniosku, iż żądane przez wnioskodawcę informacje mają charakter informacji przetworzonych (ze względu na konieczność anonimizacji danych osób nie pełniących funkcji publicznych). Interes publiczny odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz innych ciał publicznych jako pewnej całości, szczególnie z funkcjonowaniem podstawowej struktury państwa. Skuteczne działanie w granicach interesu publicznego wiąże się z możliwością realnego wpływania na funkcjonowanie określonych instytucji państwa w szerokim tego słowa znaczeniu (por. wyrok WSA w Warszawie z 17.05.2005r., sygn. II SA/Wa 481/05). Organ następnie nadmienił, że zwrócił się o uzupełnienie złożonego wniosku, poprzez wykazanie przesłanki potwierdzającej szczególnie istotne znaczenie dla interesu publicznego udostępnienia informacji publicznej. W odpowiedzi wnioskodawca złożył pismo, w którym wniósł o udostępnienie danych - podtrzymał wniosek i nie wykazał przesłanki szczególnie ważnego interesu publicznego. Nadto, w ustawie o dostępie do informacji publicznej nie określono granic korzystania z prawa do informacji. Brak zatem jakichkolwiek ograniczeń, zarówno co do liczby, jak i jakości żądanych informacji. Praktycznie wystarczy wykazanie, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej i taka sytuacja, jak się może wydawać, uzasadnia sama przez się obowiązek udzielania informacji każdemu podmiotowi, który się o to zwróci. Ten stan rzeczy powoduje, że w praktyce dochodzi często do nadużywania prawa do informacji do realizacji celów, które nie wynikają ani z Konstytucji RP, ani z ustawy o dostępie do informacji publicznych. Należy zaaprobować pogląd J. Drachala, według którego nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej będzie polegało na próbie korzystania z jego instytucji dla osiągnięcia celu innego niż dbałość o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów. Z punktu widzenia funkcjonalnej wykładni prawa oznacza to, że prawo do informacji publicznej, a w szczególności procesowe instrumenty jej pozyskiwania, "mają służyć uniwersalnemu dobru powszechnemu, związanemu z funkcjonowaniem struktur państwowych i publicznych. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że "nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej polega na próbie skorzystania z tej instytucji dla osiągnięcia celu innego niż troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa i jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność działania administracji i innych organów władzy publicznej" (I OSK 1601/15). W opinii organu, wnioskodawca nie wykazał przesłanki szczególnie ważnego interesu publicznego, dlatego należało wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej. W skardze skarżący zarzucił opisanej decyzji naruszenie: I. Prawa materialnego: - art. 61 ust 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 1 ust 1 w zw. z art. 6 ust 1 pkt 2 lit. f oraz art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. f ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez niezastosowanie polegające na nieudostępnieniu wnioskowanej przez skarżącego informacji publicznej; - art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w stwierdzeniu, iż wnioskowana przez skarżącego decyzja stanowi informację publiczną przetworzoną, w związku z czym nie może zostać udostępniona skarżącemu, w sytuacji gdy skarżący wnosił o udostępnienie informacji publicznych prostych, w rezultacie przepis ten nie znajduje zastosowania. II. Przepisów postępowania: - art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 1 i 2 oraz 17 ust. 1 u.d.i.p. przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na arbitralnym stwierdzeniu, że żądana informacja nie może zostać udostępniona, w sytuacji gdy okoliczność ta nie została w sposób dostatecznie wyjaśniona ani należycie umotywowana, jak wymagają tego przepisy wskazane w niniejszym zarzucie; - art. 13 ust 1 i 2 u.d.i.p. przez ich niezastosowanie i nieudostępnienie w terminach określonych w tych przepisach wnioskowanej przez skarżącego informacji publicznej niebędącej, zdaniem skarżącego, informacją podlegającą ograniczeniu; - art. 6 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, w zakresie, w jakim przepis ten reguluje, iż podstawą odmowy może być przepis prawa, polegające na rozpatrzeniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej bez podstawy opierającej się o przepis prawa powszechnie obowiązującego. W związku z tak sformułowanymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji administracyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) oraz c) p.p.s.a. oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że tajemnicą przedsiębiorcy objęte są wszelkie dokumenty księgowe, w szczególności rachunki czy faktury związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Wymagane jest też zastrzeżenie o nieujawnianiu informacji do wiadomości publicznej. Wywodził dalej, że uzyskiwane przez stronę informacje wykorzystywane są jedynie do redagowania materiałów prasowych na prywatnej stronie wnioskodawcy w sposób oszczerczy w stosunku do osób związanych w jakikolwiek sposób z Gminą. Wnioskodawca wystąpił w 2019 r. do Gminy i jej jednostek z kilkudziesięcioma wnioskami o udostępnienie informacji publicznej, zawierających łącznie około 120 indywidualnych zapytań w różnych sprawach i dotyczących różnych tematów. W większości do udzielenia odpowiedzi konieczny był duży nakład pracy poświęcony na analizę obszernej dokumentacji, wyszukanie konkretnych informacji i sporządzenie kopii w formie wskazanej we wniosku. Wystąpienia te rozpoczęły się z początkiem 2019 r., kiedy to ojciec skarżącego wnioskodawcy został odwołany przez Burmistrza C., działającego w imieniu wspólnika – Gminy C., z rady nadzorczej Przedsiębiorstwa C sp. z o.o. Zdaniem organu, wnioskodawca nadużywa prawa do uzyskania informacji publicznej, z uwagi na pozbawienie członka rodziny stanowiska i związanych z nim dochodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca zdefiniował w art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 ze zm.; w skrócie "u.d.i.p."), wskazując, że jest nią każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Ustawodawca określając pojęcie informacji publicznej odwołał się do kategorii sprawy publicznej. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami orzecznictwa, informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Organ wskazał na dwa powody odmowy udostępnienia informacji publicznej w zakresie skanów umów, zleceń, rachunków i faktur zawartych lub wystawionych przez wskazaną Fundację na rzecz organu za okresy opisane we wniosku, a mianowicie - uznał żądaną informację za objętą prywatnością osoby fizycznej i tajemnicą przedsiębiorcy, a zatem podlegającą wyłączeniu z udostępniania oraz zakwalifikował ją jako informację publiczną przetworzoną przy założeniu, że skarżący nie wykazał, że uzyskanie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. W pierwszym rzędzie - dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia – należy ocenić prawidłowość zastosowania przez organ art. 5 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Nie jest wystarczające dla ograniczenia prawa do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej i ochronę danych osobowych jedynie przytoczenie przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (EU) z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych (...). Ponadto, jak wskazuje organ, dane osobowe pracowników nie pełniących funkcji publicznych podlegają anonimizacji. W orzecznictwie sądowoadmistracyjnym przyjmuje się, że w sytuacji wystąpienia okoliczności wynikających z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. możliwe jest udostępnienie informacji po zasłonięciu (zamazaniu) tzw. danych wrażliwych. Z kolei w kwestii identyfikacji osób wchodzących w skład zarządu określonej fundacji trzeba wskazać, że takie dane są ujawniane publicznie w urzędowych rejestrach (w Krajowym Rejestrze Sądowym), podlegają bowiem obowiązkowemu zgłoszeniu. Organ ograniczył również prawo skarżącego do uzyskania informacji publicznej z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy. Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie zawiera definicji pojęcia "tajemnica przedsiębiorcy". W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że przy wykładni pojęcia "tajemnica przedsiębiorcy" należy posiłkowo odwoływać się do "tajemnicy przedsiębiorstwa", zdefiniowanej w art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji ((Dz. U. z 2019 r. poz. 1010) . Przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Tym samym ustawodawca pozostawił uznaniu przedsiębiorcy ocenę, czy z uwagi na charakter informacji podejmie on działania w celu zachowania ich w poufności. Warunkiem respektowania "tajemnicy przedsiębiorstwa" jest uprzednie złożenie w odniesieniu do konkretnych informacji zastrzeżenia, że nie mogą one być ogólnie udostępnione. Jednakże złożone zastrzeżenie może stać się skuteczne dopiero w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do ujawnienia informacji, po przeprowadzeniu stosownego badania, pozytywnie przesądzi, że zastrzeżone informacje mają charakter tajemnicy przedsiębiorstwa. Gospodarujący informacją publiczną i przyjmujący zastrzeżenia przedsiębiorcy powinien dokonać oceny zasadności wyłączenia jawności żądanej informacji, bowiem ograniczenie dostępności informacji publicznej ze względu na tajemnicę ustawowo chronioną ma charakter wyjątku od zasady jawności informacji publicznej. Na "tajemnicę przedsiębiorcy" składają się dwa elementy: materialny – posiadanie przez informację określonej wartości dla przedsiębiorcy oraz formalny – wola utajnienia danych informacji. Tajemnicę przedsiębiorcy stanowią więc informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich poufności. Nie tracą natomiast swojego charakteru przez to, że wie o nich pewne ograniczone grono osób zobowiązanych do dyskrecji, np. pracownicy przedsiębiorstwa (wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 192/13, wyrok NSA z dnia 5 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 511/13). Możliwość ograniczenia prawa do informacji publicznej z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy wchodzi w grę, gdy spełnione są następujące przesłanki: 1) brak wcześniejszego upublicznienia określonych informacji dotyczących przedsiębiorcy, 2) uprawdopodobnienie, że informacje te mają ze względu na swój charakter lub sposób zastosowania wartość gospodarczą, co w konsekwencji ich ujawnienia mogłoby narazić takiego przedsiębiorcę na szkodę, 3) podjęcie przez przedsiębiorcę niezbędnych działań w celu zachowania poufności takich informacji. Uzasadnienie decyzji odmawiającej udostępnienia informacji z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy powinno zawierać argumentację wskazującą na okoliczności spełnienia zarówno przesłanek formalnych jak i materialnych odmowy. Organ musi szczegółowo określić, z czego wywodzi daną przesłankę odmowy i w czym znajduje ona uzasadnienie. Ewentualne przesłanki nieudzielenia informacji publicznej muszą być wyjaśnione w sposób wyczerpujący i precyzyjny. Utajnienie bowiem określonej informacji publicznej tylko zgodnie z wolą przedsiębiorcy czyniłoby fikcyjnym konstytucyjnie chronione prawo obywatela do uzyskania informacji publicznej, gdyż dla pozbawienia dostępu do szerokiego katalogu informacji publicznych wystarczająca byłaby formalna deklaracja przedsiębiorcy, iż określone informacje stanowią tajemnicę (wyrok NA z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1939/15). Tajemnica ma charakter obiektywny, nie można wobec tego istnienia takiej tajemnicy przyjmować w oparciu jedynie o oświadczenia osób reprezentujących przedsiębiorcę, które to osoby z istoty rzeczy nie będą zainteresowane ujawnieniem jakichkolwiek faktów ze sfery prowadzonej działalności. W rozpatrywanej sprawie organ ograniczył się jedynie do wskazania, że osoba zawierająca umowę "w dość znaczący sposób wyraziła wolę objęcia stosowną tajemnicą zapisów umownych oraz innych dokumentów". Tego rodzaju ogólnikowe stwierdzenie nie wyjaśnia jednak, z jakich względów informacje te winny być objęte tajemnicą przedsiębiorcy. Organ nie dokonał analizy co do rzeczywistego występowania przesłanek z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Uzasadnienie decyzji odmawiającej w całości żądania strony winno zawierać pełne i wyczerpujące umotywowanie zajętego stanowiska oraz wyjaśnienie, jakie to przesłanki przemawiają za uznaniem informacji za tajemnicę przedsiębiorstwa – oczywiście w sposób nie ujawniający stronie żądanych przez nią informacji, ale na tyle konkretne, by pozwalało Sądowi na kontrolę trafności prezentowanego przez organ stanowiska i realizowało zasadę przekonywania z art. 11 k.p.a. w związku z art.16 ust. 2 u.d.i.p. Organ nawet nie podał kiedy konkretnie i w jakim dokumencie "osoba zwierająca umowę" wyraziła swą wolę objęcia tajemnicą zapisów umownych i innych dokumentów z nią związanych i nie przytoczył klauzuli zawierającej takie zastrzeżenie. Organ nie wyjaśniając w sposób wystarczający kwestii wystąpienia negatywnych przesłanek, uzasadniających odmowę udzielenia informacji publicznej, przede wszystkim nie wykazał w sposób przekonujący, że informacje odnoszące się do treści umów, faktur i rachunków przedstawiają rzeczywiście dla fundacji wartość gospodarczą. Nie rozważono też, czy istotnie ujawnienie tych informacji może zaszkodzić interesom fundacji i z jakich względów. Brak rozważań, czy informacje zawarte w umowach, fakturach i rachunkach stanowią informacje, co do których fundacja podjęła niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Organ nie wskazał, że takie działania zostały podjęte. Należy zauważyć, że "podjęcie niezbędnych działań w celu zachowania poufności" polega nie tylko na ochronie fizycznej informacji, ale niezbędne jest również skorzystanie z instrumentów prawnych. W konkluzji trzeba stwierdzić, że w ocenie Sądu organ w zaskarżonej decyzji nie wykazał konieczności ograniczenia prawa do informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy lub prywatność osoby fizycznej. Drugie zagadnienie, z racji którego odmówiono zadośćuczynieniu żądaniu skarżącego, dotyczy aspektu czy zawarte we wniosku informacje mają charakter informacji publicznej przetworzonej. Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie definiuje pojęcia informacji przetworzonej. Stanowi ona jedynie w art. 3 ust. 1 pkt 1, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje stanowisko, że w pewnych przypadkach suma informacji prostych posiadanych przez adresata może przekształcić się w informację przetworzoną, jeżeli uwzględnienie wniosku wymaga ich zgromadzenia przez przegląd materiałów źródłowych, w których są zawarte, a ilość informacji prostych konieczna dla sporządzenia informacji wskazanej we wniosku jest znaczna i angażuje po stronie wnioskodawcy środki i zasoby konieczne dla jego prawidłowego funkcjonowania. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że żądana przez skarżącego informacja ma charakter informacji przetworzonej, ze względu na konieczność anonimizacji danych osób nie pełniących funkcji publicznych. Udostępnienie informacji wymaga podjęcia dodatkowych czynności, polegających na sięgnięciu do dokumentacji, dokonaniu anonimizacji danych osobowych, jak również dokonaniu skatalogowania poszczególnych informacji prostych. Jednakże w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej przetworzonej z uwagi na brak wykazania szczególnej istotności informacji dla interesu publicznego, niezwykle istotne jest sporządzenie przez organ prawidłowego i wyczerpującego uzasadnienia decyzji. W tym zakresie ustawa o dostępie do informacji publicznej odsyła do odpowiednich przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 16 u.d.i.p., który w ust. 2 stanowi, że do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl zaś art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, na które składają się w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Odmawiając udostępnienia informacji publicznej przetworzonej organ obligowany jest do wykazania zakresu nakładów, jakie musi ponieść, ich czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, konkretnej ilości koniecznych do przeanalizowania i zanonimizowania dokumentów, czy też innego rodzaju okoliczności mogących zakłócić normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudnić wykonywanie przypisanych mu zadań (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1645/14, z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 863/14 i z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 792/11). W rozpatrywanej sprawie oznaczało to zatem konieczność wyczerpującego i szczegółowego przedstawienia w uzasadnieniu podjętej decyzji okoliczności przemawiających za uznaniem informacji publicznej za informację przetworzoną, takich jak choćby ilość zawartych przez organ ze wskazaną fundacją w podanym przez stronę okresie umów, ilość wystawionych przez fundację faktur i rachunków oraz dostępne w organie zasoby kadrowe i techniczne. Ewentualnie – przedstawić ogólną za okres wymieniony we wniosku ilość umów, rachunków, faktur, zamówień, z różnymi podmiotami, to znaczy poprzez wykazanie, że samo wyselekcjonowanie z całego zbioru zgromadzonych dokumentów przez organ – tych konkretnie wskazanych przez skarżącego - angażowałaby organ (czasowo, osobowo etc.) ponad zwykłą miarę. Powołanie się więc jedynie lakonicznie na konieczność "sięgnięcia do dokumentacji", dokonania anonimizacji danych osobowych oraz "skatalogowania poszczególnych informacji prostych" nie czyniło zadość obowiązkom organu i nie mogło prowadzić do uznania, że zawnioskowane informacje mają charakter informacji publicznej przetworzonej. Organ powinien przytoczyć konkretne fakty na poparcie takiego twierdzenia by uczynić je wiarygodnym. Chodzi przy tym o zasoby i okoliczności faktyczne dotyczące tego organu, który jest adresatem wniosku, a nie o to, czy i w jakim zakresie skarżący występuje z wnioskami do innych organów. Nie ma istotnego znaczenia prawnego okoliczność, że skarżący inicjował 120 zapytań do różnych organów w Gminie, lecz – ile i w jakim okresie złożył do organu będącego podmiotem zobowiązanym w tej konkretnej sprawie zainicjowanej wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Organ nie wykazał więc, że żądana przez skarżącego informacja publiczna ma charakter informacji przetworzonej, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. ani nie wykazał wystąpienia w rozpatrywanej sprawie kategorii nadużycia prawa. Z powyższych względów zasadne jest stwierdzenie naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. Wskazania co do dalszych czynności wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku i sprowadzają się do uwzględnienia dokonanej przez Sąd wykładni przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz oceny prawnej zaskarżonej decyzji. Następnie organ zobowiązany będzie do ponownego rozpatrzenia złożonego wniosku, jego analizy na podstawie właściwie zastosowanych przepisów tej ustawy, z zachowaniem prawidłowego trybu procedowania. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania sądowego, obejmujących wpis od skargi, orzeczono w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło