IV SA/Wr 392/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.), Sędziowie sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant Aleksandra Markiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 21 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję [...] Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] we W. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od [...] Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] we W. na rzecz skarżącej J. Z. kwotę 200 (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego . Wnioskiem z dnia 26 października 2012r. skarżąca J. Z. - studentka [...] roku studiów [...] stopnia o kierunku [...] na Wydziale [...] Uniwersytetu [...] we W. – zwróciła się o przyznanie jej stypendium Rektora dla najlepszych studentów na rok akademicki 2012/2013. Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] we W. nie przyznała skarżącej stypendium Rektora dla najlepszych studentów, stwierdzając, że zdobyta przez wnioskodawczynię liczba 24,50 punktów jest niewystarczająca do otrzymania przedmiotowego stypendium, ponieważ minimalna liczba punktów uprawniająca do tego świadczenia została ustalona na poziomie 25,50 punktów. [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] we W. decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 253/14 uchylił obie wydane w sprawie decyzje, wskazując, że organy orzekające nie odniosły się w uzasadnieniach decyzji do argumentacji skarżącej w kwestii zaliczenia jej pracy jako publikacji naukowej. Sąd w szczególności wskazał, że w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powinien wyjaśnić stronie zasadność przesłanek którymi kierował się przy załatwieniu sprawy oraz wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także odnieść się do podniesionych w sprawie zarzutów. Kolejną decyzją z dnia [...] stycznia 2015r., nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 175 ust. 2, ust. 4 w związku z art. 173 ust. 1 pkt 3 oraz art.181 i art. 207 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. 2012 r., poz. 572 ze zm.), art. 104 oraz 107 k.p.a. i § 23-33 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] we W. od roku akademickiego 2012/2013 (załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] we W. z dnia [...] października 2012 r.), Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] we W. odmówiła przyznania skarżącej stypendium Rektora dla najlepszych studentów. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zasady przyznawania studentom Uniwersytetu [...] we W. świadczeń pomocy materialnej na rok akademicki 2012/2013, w tym stypendium Rektora dla najlepszych studentów, określa "Regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] we W. od roku akademickiego 2012/2013 (załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] we W. z dnia [...] października 2012 r.), zwany dalej regulaminem. Zgodnie z § 24 ust. 3 regulaminu o stypendium rektora dla najlepszych studentów może ubiegać się student, który uzyskał za poprzedni rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Katalog osiągnięć naukowych, za które student może otrzymać maksymalnie 12 pkt, niezależnie od liczby osiągnięć, został określony w § 31 ust. 2 tego regulaminu. Komisja ustaliła, że studentka uzyskała 23,50 pkt za średnią ocen oraz 1 pkt za autorstwo pracy wygłoszonej na konferencji naukowej - łącznie 24,50 pkt. Ustalony zaś przez Komisję minimalny próg punktowy, od którego osiągnięcia uzależnione było przyznanie stypendium, wynosił 25,50 pkt. Próg ten został ustalony w oparciu o zapisy § 26 i 27 regulaminu, przy uwzględnieniu zasady, że stypendium może otrzymać nie więcej niż 10% studentów danego kierunku studiów. Dalej organ wskazał, że strona ubiegając się o przedmiotowe stypendium wnosiła o uwzględnienie publikacji w formie książki polskojęzycznej, tj. artykułu pt. "[...]", opublikowanego w monografii pn. "[...]". Zdaniem Komisji, brak jest podstaw do przyznania studentce dodatkowych punktów za powyższą publikację, albowiem nie ma ona charakteru naukowego. Stanowi ona zaś de facto zbiór artykułów wygłoszonych podczas konferencji "[...]", która odbyła się we W. w dniach [...] maja 2012 r. Natomiast publikacja - nawet w formie książki (posiadając tym samym numer ISBN) - będąca kompilacją artykułów wygłoszonych na konferencji nie ma waloru publikacji naukowej. Powyższe stanowisko znajduje – zdaniem Komisji oparcie w przepisie § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym (Dz.U. z 2012 r. poz. 877). Przepis ten definiuje monografie naukowe, którymi są m.in. opracowania naukowe zawierające spójne tematycznie referaty wygłoszone na konferencji lub konferencjach naukowych, spełniające wymogi określone w punktach 1-5 tego ustępu, jednak dotyczy to jedynie publikacji w zakresie grupy nauk humanistycznych i społecznych oraz grupy nauk o sztuce i twórczości artystycznej. Wobec tego a contrario, zdaniem organu, w dziedzinie [...], należącej bez wątpienia do grupy nauk ścisłych, opracowanie zawierające referaty konferencyjne nie jest uznawane za monografię naukową. Organ podkreślił, że "[...]" nie jest również czasopismem wymienionym w wykazie opublikowanym w komunikacie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Nadto Komisja wskazała, że za pracę pt. "[...]" przyznano studentce 1 pkt, albowiem praca ta została wygłoszona również na konferencji "[...]" w W. w dniu [...] kwietnia 2012 r., co ustalono na podstawie załączonego przez studentkę certyfikatu wraz z programem przedmiotowej konferencji. W związku z powyższym brak było w ocenie organu jakichkolwiek podstaw do przyznania studentce dodatkowych punktów za to samo osiągnięcie z tego tylko powodu, że praca została wygłoszona ponownie na innej konferencji oraz wydana drukiem w formie zbioru artykułów z tejże konferencji. Końcowo Komisja wyjaśniła, że nie uznała studentce 1 pkt za pracę w komitecie naukowym konferencji naukowej. Wprawdzie w/w złożyła zaświadczenie w formie podziękowań za udział w pracach Komitetu Organizacyjnego [...], tym niemniej nie jest to równoważne z pracą w komitecie naukowym konferencji, a co było warunkiem przyznania dodatkowego punktu. Od powyższej decyzji skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc zarzut nieuwzględnienia punktów z tytułu publikacji w formie książki polskojęzycznej, tj. artykułu pt. "[...]", opublikowanego w monografii pn. "[...]", za które otrzymałaby dodatkowo 5 punktów. Według odwołującej się niezrozumiałym jest fakt podważania wartości naukowej monografii w oparciu o rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym . Zgodnie z tym rozporządzeniem doktoranci m.in. Uniwersytetu [...] publikujący swoje prace we wspomnianej wyżej monografii otrzymali 4 punkty MNiSW, czego potwierdzenie można znaleźć w rekordach wyszukiwania Biblioteki Uniwersytetu [...]. Decyzją z dnia [...] marca 2015r., nr [...] [...]Odwoławcza Komisja Stypendialna podzieliła w całości ustalenia poczynione przez organ I instancji i dokonaną przez tenże organ ocenę prawną tych ustaleń, podkreślając w szczególności, że brak jest podstaw do zaliczenia studentce dodatkowych punktów za publikację "[...]", ponieważ nie ma ona charakteru naukowego. Zdaniem organu monografia ta stanowi de facto zbiór artykułów wygłoszonych podczas konferencji "[...]", która odbyła się we W. w dniach [...] maja 2012 r. W ocenie organu publikacja - nawet w formie książki (posiadając tym samym numer ISBN) - będąca kompilacją artykułów wygłoszonych na konferencji nie ma waloru publikacji naukowej. To stanowisko Komisji znajduje oparcie w przepisie § 8 ust. 2 rozporządzenia M.N. i Sz.W. z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym. Przepis ten definiuje monografie naukowe, którymi są m.in. opracowania naukowe zawierające spójne tematycznie referaty wygłoszone na konferencji lub konferencjach naukowych, spełniające wymogi określone w punktach 1-5 tego ustępu, jednak dotyczy to jedynie publikacji w zakresie grupy nauk humanistycznych i społecznych oraz grupy nauk o sztuce i twórczości artystycznej. A contrario, zdaniem organu, w dziedzinie [...], należącej do grupy nauk o życiu, opracowanie zawierające referaty konferencyjne nie jest uznawane za monografię naukową. Podkreślono także, że za wskazaną wyżej pracę pt. "[...]" przyznano studentce 1 pkt, albowiem praca ta została wygłoszona na konferencji "[...]" w W. w dniu [...] kwietnia 2012r. W związku z powyższym brak było jakichkolwiek podstaw do przyznania studentce dodatkowych punktów za to samo osiągnięcie z tego tylko powodu, że praca została wygłoszona ponownie na innej konferencji oraz wydana drukiem w formie zbioru artykułów z tejże konferencji. Za chybione organ uznał zarzuty dotyczące przyznania punktów MNiSW, doktorantom za artykuły opublikowane w Monografii "[...]", podkreślając, że do oceny osiągnięć doktorantów zastosowanie znajdują inne przepisy niż stosowane do oceny osiągnięć naukowych studenta (studiów I stopnia, II stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich) ubiegającego się o stypendium rektora dla najlepszych studentów. W szczególności przepisy przywoływanego regulaminu nie znajdują zastosowania do oceny osiągnięć doktorantów. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na opisaną wyżej decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi ponowione zostały zarzuty oraz argumentacja zawarta we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca nie godząc się z odrzuceniem przez Komisję jej publikacji naukowej pt. "[...]", stwierdziła, że na potwierdzenie charakteru naukowego tejże publikacji, przedstawiła Komisji wydruk ze strony Biblioteki Głównej Uniwersytetu [...] we W., z którego wynika informacja o przyznaniu doktorantom punktów z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego za publikację w tej samej monografii pt. "[...]". Skarżąca stwierdziła, że stanowisko Komisji wobec tego dokumentu jest wymijające, albowiem Komisja stwierdza jedynie, że doktoranci podlegają innym przepisom, gdy Komisja odrzuciła dowód nie wyjaśniając przyczyny. Zdaniem skarżącej za przedmiotową publikację w monografii pt. "[...]" powinna otrzymać 5 punktów, co w połączeniu z przyznanymi 24,5 punktami uprawnia ją do otrzymania stypendium Rektora dla najlepszych studentów. Nadto skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów określających termin załatwiana spraw, podkreślając, ze decyzję z dnia [...] marca 2015r. otrzymała dopiero w maju, gdy wysłana została 29 kwietnia. W odpowiedzi na skargę [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014r., poz.1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Wobec treści skargi godzi się podnieść, że rozstrzygając w granicach danej sprawy, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że ma prawo wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze , jako, że Sąd bada daną sprawę administracyjną w całokształcie jej okoliczności faktycznych i prawnych (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.). Przeprowadzona w powyższym zakresie kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja z dnia [...] marca 2015r. wydana została z naruszeniem przepisów prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt.1 lit.c p.p.s.a., co powoduje, że decyzja ta podlega usunięciu z obrotu prawnego, poprzez jej uchylenie. Niesporne jest w sprawie, że materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012r., Nr 572 ze zm.). Ustawa ta w art. 207 ust. 1 poddała kontroli pod względem zgodności z prawem decyzje, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz w art. 196 ust. 3 podjęte przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, nakazując odpowiednie stosowanie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) oraz przepisów o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Niewątpliwe jest w sprawie, że zgodnie z art. 173 ust. 1 pkt 3 Prawa o szkolnictwie wyższym, student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium rektora dla najlepszych studentów. Możliwość przyznawania stypendium rektora dla najlepszego studenta przewiduje zaś przepis art. 181 ust.1 Prawa o szkolnictwie wyższym. Do decyzji podejmowanej w powyższym przedmiocie, zgodnie z art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Przy czym decyzja ta, jako wydana w pierwszej instancji przez rektora, jest ostateczna i stosuje się do niej odpowiednio art. 127 § 3 k.p.a., o czym stanowi art. 175 ust.3 w związku z art.207 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym. Oznacza to, że strona niezadowolona z tej decyzji może zwrócić się do rektora z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Powyższe twierdzenia prowadzą do wniosku, zgodnie z którym organ rozpatrując ponownie sprawę w przedmiocie przyznania stypendium rektora dla najlepszego studenta, zobowiązany jest do wydania jednej z decyzji, o której mowa w art. 138 § 1 k.p.a. Przepis ten ściśle określa kompetencje decyzyjne tego organu, co oznacza, że podjęte przez niego rozstrzygnięcie musi przyjąć postać jednej z decyzji wskazanych w tym przepisie. I tak organ ten uprawniony jest do wydania decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Wskazany w w/w art. 138 k.p.a. sposób zakończenia odwoławczego postępowania administracyjnego jako jedynie dopuszczalny, powoduje, że wydanie przez organ odwoławczy decyzji nieprzewidzianej w katalogu ujętym w tymże przepisie narusza prawo. Wskazać przy tym należy, że decyzja administracyjna jest aktem, który w myśl art.107 § 1 k.p.a., składa się z dwóch istotnych elementów, a to : rozstrzygnięcia, zwanego również osnową lub sentencją, oraz uzasadnienia. Obie te części stanowią jedność w znaczeniu materialnym oraz formalnym i żadna z nich nie może istnieć oddzielnie w obrocie prawnym. Podkreślić przy tym należy, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji jest jednym z najistotniejszych elementów decyzji administracyjnej, jako że wyraża rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego przypadku, w kontekście okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. Niewątpliwie rozstrzygnięcie przesądza o istocie sprawy, stąd nie można go zatem ani domniemywać, ani wyprowadzać z treści uzasadnienia. Rozstrzygniecie winno być zatem wyrażone wprost w sentencji decyzji w sposób precyzyjny, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2006 r., sygn. akt II OSK 646/05; z dnia 10 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1440/07; z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1923/07 - dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe spostrzeżenia nabierają szczególnie istotnego znaczenia w odniesieniu do decyzji wydanej na etapie postępowania odwoławczego (w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy), bowiem rozstrzygnięcie zawarte w takiej decyzji powinno przede wszystkim w sposób niebudzący jakiejkolwiek wątpliwości wskazywać na merytoryczną ocenę zaskarżonej decyzji, stanowiąc jednocześnie o istocie sprawy. Przenosząc powyższe uwagi o charakterze ogólnym na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że poddana kontroli Sądu decyzja z dnia [...] marca 2015r. ,jako decyzja wydana na etapie ponownego rozpatrzenia sprawy nie zawiera rozstrzygnięcia /osnowy/. Brak zaś w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia /osnowy/ - pozwala na stwierdzenie, że decyzja ta jest decyzją wadliwą, ponieważ nie odpowiada wymogom art.107 § 1 k.p.a. w związku z art. 138 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że powyższe stanowisko składu orzekającego w niniejszej sprawie stanowi kontynuację linii orzeczniczej, przyjętą w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu. I tak w wyroku z dnia 17 grudnia 2015r., sygn. akt IV SA/Wr 390/15, Sąd m. innymi wskazał, że brak zamieszczenia osnowy w zaskarżonej decyzji administracyjnej oznacza, iż nie spełnia ona wszystkich wymogów wynikających z art. 107 § 1 k.p.a. i tym samym narusza ten przepis w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Oceny tej – z przyczyn , o których była mowa wyżej - nie zmienia fakt, że z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji można wywieść jakie jest stanowisko organu co do żądań objętych przedmiotowym wnioskiem , inicjującym postępowanie w niniejszej sprawie . Zdaniem Sądu nie jest obojętne, w którym miejscu dokumentu przy redagowaniu decyzji administracyjnej powinno znaleźć się jej rozstrzygnięcie (osnowa , sentencja), a więc wypowiedź organu o prawach i obowiązkach strony (stron) . Wymogu z art. 107 § 1 k.p.a. w części dotyczącej obowiązku zawarcia w decyzji rozstrzygnięcia o istocie sprawy, nie spełnia odwołanie się do treści uzasadnienia decyzji, nie jest bowiem dopuszczalne rozstrzyganie o uprawnieniach lub obowiązkach strony w uzasadnieniu podjętego aktu z pominięciem samego rozstrzygnięcia jako istotnego elementu treści decyzji. W świetle powyższych ustaleń, wypowiadanie się przez Sąd, co do merytorycznej zasadności zaskarżonej decyzji przed ponownym rozpatrzeniem odwołania byłoby zdaniem Sądu przedwczesne. Niemniej jednak Sąd pragnie wskazać, że organ rozpoznając ponownie sprawę - mając na względzie przepis art.11 k.p.a., w myśl którego organ powinien wyjaśniać stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, a także mając na uwadze przepis art.107 § 3 k.p.a. – obowiązany jest zwrócić szczególną uwagę na zarzuty skargi, jak i zarzuty podniesione w odwołaniu, a dotyczące tak kwalifikacji /punktacji/ opublikowanych artykułów przez doktorantów w tej samej monografii, jak i dotyczące kwestii punktacji za wygłoszenie przedmiotowego referatu na innej konferencji, a następnie jego publikacji w określonej formie. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny opierając się na przepisie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie I sentencji. O kosztach orzeczono zaś na podstawie art. 200 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Czyniąc zadość wymaganiom określonym w art. 141 § 4 zdanie drugie p.p.s.a., Sąd pragnie wyjaśnić, że wskazania, co do dalszego postępowania wynikają wprost z zaprezentowanych wyżej rozważań.