IV SA/Wr 394/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Sędziowie: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Radom, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 25 czerwca 2024 r. nr SKO/RŚ-423/105/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy na rzecz skarżącego M. T. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi M. T. (dalej: strona, skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy (dalej: SKO, organ odwoławczy) z 25 czerwca 2024 r., SKO/RŚ-423/105/2024 utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta Chojnowa (dalej: Burmistrz, organ pierwszej instancji) z 12 kwietnia 2024 r., nr ŚR-433-000054/24 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że podaniem z 17 października 2023 r. strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką (ur. [...] r.), która legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Legnicy z 29 sierpnia 2019 r., z którego wynika, że została uznana za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności od 14 lipca 2019 r. na stałe, oraz wymagającą – m.in. - stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Burmistrz wydał decyzję z 12 kwietnia 2024 r., w której odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia wskazując, że niepełnosprawność matki strony powstała gdy miała 81 lat, wobec tego nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, ze zm.: dalej: u.ś.r.). Ponadto nie kwestionował, że wymaga ona pomocy w codziennym funkcjonowaniu z uwagi na wiek oraz posiadane choroby, niemniej jednak wziął także pod uwagę fakt, iż wcześniej mieszkała sama i zajmowało się nią rodzeństwo strony, dzieląc się opieką nad matką. Co więcej, czynności jakie wykonuje strona przy niepełnosprawnej matce nie powodują aby była ona zobowiązana do rezygnacji z zatrudnienia. Zdaniem organu, są to czynności jakie wykonuje się w każdym gospodarstwie domowym i mogą być wykonywane przy zatrudnieniu chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy zwłaszcza, że matka może pozostać na kilka godzin sama w domu. Skarżoną decyzją z 25 czerwca 2024 r. SKO utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Na samym wstępie oceniło argumentację organu pierwszej instancji dotyczącą wieku powstania niepełnosprawności matki strony. Wskazało, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. K 38/13) art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W związku z tym organ odwoławczy – opierając się na orzecznictwie sądów administracyjnych – przyjął, aby w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, ocenę spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dokonywać z pominięciem kryterium wieku powstania niepełnosprawności, osoby wymagającej opieki. Dlatego też SKO za niezasadną uznało odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu nie spełnienia kryterium wskazanego w art. 17 ust. 1b u.ś.r. W dalszej kolejności organ odwoławczy dokonał analizy stanu faktycznego sprawy pod kątem zakresu potrzeb matki strony oraz sprawowanych czynności opiekuńczych. Posiłkował się przy tym treścią przeprowadzonego wywiadu środowiskowego z 12 grudnia 2023 r. oraz dowodu z przesłuchania strony. W tym kontekście konkludował, że większość czynności opiekuńczych, jakie wykonuje strona, nie wymaga całodobowej bądź nawet stałej w ciągu dnia obecności (podanie leków, przygotowanie i podanie posiłków). Niektóre z tych czynności nie muszą być też wykonywane codziennie (zakupy, wizyty lekarskie, wykupienie recept). Natomiast takie czynności jak pomoc w kąpieli, sprzątnie, prasowanie, etc. mogą być wykonane o każdej porze dnia. SKO stwierdziło, że zakres czynności opiekuńczych polega raczej na udzielaniu pomocy i wsparcia osobie, której choroby mogą utrudniać, lecz nie uniemożliwiać samodzielnego funkcjonowania, natomiast pomoc strony nie wiąże się głównie z wykonywaniem czynności, których osoba niepełnosprawna sama nie byłaby w stanie wykonać. Wskazało też, że matka strony samodzielnie spożywa posiłki, wymaga pomocy przy braniu leków, ubieraniu się, co jego zdaniem nie wymaga całodniowej obecności opiekuna przy niepełnosprawnej. SKO zaakcentowało również, że matka strony nie korzysta z pampersów, samodzielnie zaspakaja potrzeby fizjologiczne, a skoro porusza się przy pomocy chodzika lub kuli. Dlatego nie dało wiary, iż wyłącznie do łazienki musi być podprowadzana przez syna. Przy tym nie zakwestionowało osobistego zaangażowania strony w opiekę nad matką. Niemniej w ocenie organu odwoławczego nie jest to opieka całodobowa o charakterze niezbędnym, wykluczającym jakąkolwiek zawodową aktywność strony, tym bardziej, że skarżący potwierdził, że jego matka może pozostać sama w mieszkaniu przez kilka godzin. SKO w dalszej kolejności oceniło przesłankę przyznania wnioskowanego świadczenia w postaci istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia. Przede wszystkim wskazało, że jak wynika z decyzji Starosty Legnickiego z 17 października 2023 r. strona została uznana za osobę bezrobotną. Dalej ustalono też, że strona od 2005 r. przebywała w Irlandii i tam była zatrudniona. W czerwcu 2021 r. wróciła do Polski ze względu na potrzebę opieki nad matką. Strona przy tym wyjaśniła, że zakończyła pracę w czerwcu 2023 r. Przebywała na okolicznościowym urlopie bezpłatnym, a w chwili obecnej oczekuje od irlandzkiego pracodawcy na dostarczenie świadectwa pracy. Organ odwoławczy uznał - na podstawie przedłożonych przez stronę dowodów w sprawie – że nie można jednoznacznie stwierdzić, czy nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia (strona wprawdzie przedłożyła zaświadczenie o zatrudnieniu jednakże nie przedłożyła świadectwa pracy, na podstawie którego można byłoby ustalić na jaki czas miała zawartą umowę o pracę). Natomiast – w ocenie SKO - niepodejmowanie zatrudnienia nie jest spowodowane obiektywnymi okolicznościami konieczności sprawowania opieki nad osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności. Zaakcentowało, że samo orzeczenie o niepełnosprawności podopiecznej nie rozstrzyga o związku przyczynowym pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez opiekuna, a koniecznością sprawowania opieki w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Reasumując SKO wskazało, że ustalenia faktyczne jakie zostały poczynione w związku z wnioskiem strony o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnegonie wskazują jednoznacznie, że rezygnacja/niepodejmowanie pracy miała i ma wyłączny związek ze sprawowaną opieką, skoro pod nieobecność strony, matką opiekowali się pozostali zstępni. Przeprowadzający wywiad środowiskowy pracownik socjalny nie negował faktu konieczności opieki nad matką strony, która według jego oceny, nie jest w stanie sama funkcjonować i SKO także nie kwestionuje, iż matka strony wymaga opieki, lecz czynności jakie wykonuje w związku z tą opieką, wskazują także, że skarżący nie musi być dyspozycyjny cały dzień. Nie wykonuje on czynności stricte pielęgnacyjnych wobec matki, a z wyjaśnień strony wynika, że matka może pozostać sama bez opieki kilka godzin. Co potwierdza również opinia pielęgniarki środowiskowej (w aktach sprawy). Co także istotne, organ odwoławczy dostrzegł na podstawie akt sprawy, że w rozpatrywanej sprawie jest kilku zstępnych, którzy również opiekowali się i opiekują matką strony. Sformułował też wątpliwości – w oparciu m.in. o dostępną dokumentację medyczną – czy matka istotnie mieszka ze stroną w C. czy we Wschowie. Z powyższych przyczyn, Kolegium nie stwierdziło związku przyczynowo skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a rezygnacją/niepodejmowaniem zatrudnienia. Strona zaskarżyła decyzję SKO w całości. W złożonej skardze zarzuciła: 1. Naruszenie prawa procesowego: 1) Art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego i brak zebrania materiału dowodowego, co z kolei skutkuje wadliwym, tj. niedostatecznie wyjaśnionym stanem faktycznym, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) Art. 7 K.p.a. poprzez brak uwzględnienia w zaskarżonej decyzji słusznego interesu strony. 2. Naruszenie prawa materialnego w postaci art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego zastosowanie. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz rozważenie przez Sąd uchylenia decyzji organu I instancji. Ponadto wniósł o zwrot od organu kosztów postępowania wedle norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi zarzucił, że organ odwoławczy w sposób dowolny stwierdził, iż rezygnacja przez skarżącego z zatrudnienia nie pozostaje w związku ze stanem zdrowia matki. Ponadto, w sposób dowolny i nie poparty doświadczeniem życiowym uznał, że matka skarżącego nie potrzebuje opieki w pełnym wymiarze sprawowanej przez syna. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wnioskowało o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Na wstępie Sąd dostrzega, że kontrola legalności w niniejszej sprawie dotyczy decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wedle organu odwoławczego przede wszystkim zakres czynności opiekuńczych strony względem matki polega raczej na udzielaniu pomocy i wsparcia osobie, której choroby mogą utrudniać, lecz nie uniemożliwiać samodzielnego funkcjonowania. A zatem zakres pomocy strony nie wiąże się (głównie) z wykonywaniem czynności, których osoba niepełnosprawna sama nie byłaby w stanie wykonać. Następnie SKO uznało, że w sprawie nie można jednoznacznie stwierdzić, czy nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia, ponieważ strona wprawdzie przedłożyła zaświadczenie o zatrudnieniu, jednakże nie przedłożyła świadectwa pracy, na podstawie którego można byłoby ustalić na jaki czas miała zawartą umowę o pracę. Organ odwoławczy wreszcie dostrzegł, że w rozpatrywanej sprawie jest kilku zstępnych, którzy również opiekowali się i opiekują matką. Oceniając takie stanowisko organu Sąd wpierw zauważa, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. (według mającego zastosowanie w niniejszej sprawie stanu prawnego przed 1 stycznia 2024 r.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Należy przy tym zaakcentować, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do tych, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu (por. wyroki NSA z 8 lutego 2023 r., I OSK 631/22 oraz z 19 maja 2021 r., I OSK 226/21). Norma art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wskazuje na warunek rezygnacji (zaprzestania) lub niepodejmowania zatrudnienia, bądź innej pracy zarobkowej, który należy brać pod uwagę przy ocenie spełnienia przesłanek koniecznych do ustalenia prawa do ww. świadczenia. Osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne musi więc sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w wymiarze, w związku z którym jest obiektywnie zmuszona do rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia, bądź nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia (lub innej pracy zarobkowej). Istotna jest tu również ocena, czy zakres sprawowanej opieki wypełnia ustawowe przesłanki, warunkujące ustalenie tego prawa i stwierdzenie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a możliwością pogodzenia jej z pracą zarobkową. Zauważenia wymaga, że okoliczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia powinny być oceniane na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie świadczenia. Bez znaczenia pozostaje przy tym, czy wnioskodawca zrezygnował z zatrudnienia wcześniej (z innych przyczyn), jeżeli w dacie wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne zaistniała realna konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, uniemożliwiająca podjęcie zatrudnienia (wyrok NSA z 16 lutego 2024 r., I OSK 282/23). W sprawie bezsporne jest, że skarżący mieści się w kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym. Również bezsporne jest, że jego matka legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. Zanim Sąd przejdzie do oceny sposobu załatwienia sprawy przez organ odwoławczy wpierw wskazuje, że za w pełni prawidłową uznał jego ocenę w zakresie niezastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. ze względu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. K 38/13. Niemniej kontrola legalności decyzji w pozostałym zakresie doprowadziła Sąd do wniosku, że narusza ona art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Należy zatem jeszcze raz powtórzyć, że rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia oczywiście musi pozostawać w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Konsekwentnie, nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko taka, która jest podyktowana opieką. Związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Jednocześnie opieka ta musi stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej – powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. A zatem - zdaniem Sądu - normatywna przesłanka niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia powinna być odczytywana jako niepozostawanie w zatrudnieniu wynikające z konieczności sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Przy tym dla oceny przedmiotowej sprawy z punktu widzenia treści ww. normy kluczowe jest udzielnie przez SKO odpowiedzi na pytanie, czy jako powód braku aktywności zawodowej skarżącego może być uznany wyłącznie fakt sprawowania opieki nad matką. Przy tym rozmiar oraz charakter opieki powinien zostać ustalony na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, zgodnie z generalnymi regułami procesowymi wynikającymi z zasady prawdy obiektywnej (art. 7, w zw. z art. 77 § 1 K.p.a.). A zatem to nie strona ma "udowodnić" wspomniany związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki, lecz okoliczność ta (lub jej brak) podlega ustaleniu z urzędu w toku postępowania wyjaśniającego. Z kolei wynik tych ustaleń powinien znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji (art. 107 § 1 pkt 6, w zw. z § 3 K.p.a.). Na gruncie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., w postępowaniu dotyczącym świadczenia pielęgnacyjnego organ dokonuje ustalenia zakresu rzeczywiście sprawowanej opieki na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, zarówno na podstawie dokumentów uprawnionych organów, jak i innych zgromadzonych w sprawie dowodów. Dowody te podlegają łącznej ocenie (zob. wyrok NSA z 28 grudnia 2023 r., I OSK 2131/22). Niemniej nie można stracić z pola widzenia szczególnego charakteru środka dowodowego w postaci wywiadu środowiskowego. Zgodnie z art. 23 ust. 4 aa u.ś.r., jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się lub pobierającej świadczenie pielęgnacyjne wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1, organ właściwy oraz wojewoda mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych - do dyrektora centrum usług społecznych, o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901, 1693, 1938 i 2760), w celu weryfikacji tych wątpliwości. Wywiad środowiskowy stanowi specyficzny, szczególny środek dowodowy, przy pomocy którego ustala się sytuację faktyczną osoby (rodziny) ubiegającej się o przyznanie świadczenia. Jako instrument postępowania dowodowego z formalnego punktu widzenia, wywiad przeprowadzony na odpowiednim druku jest dokumentem urzędowym w formie protokołu, bowiem przeprowadzony jest przez uprawniony organ, w formie przewidzianej przez u.p.s. (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 13 stycznia 2022 r., III SA/Gd 798/21). Przy tym kluczowy jest cel przeprowadzenia omawianego środka dowodowego, którym jest potwierdzenie lub rozwianie wątpliwości organu, dotyczących sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Można zatem stwierdzić, że naczelnym celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w trybie art. 23 ust. 4 aa u.ś.r. jest ustalenie, czy rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia pozostaje w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Konsekwentnie, o ile organ zamierza odmówić przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na niespełnienie warunku z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., może to uczynić tylko dysponując prawidłowo zrealizowanym i rzetelnym wywiadem środowiskowym. Sąd dalej wskazuje, że przepisy rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 893) zawierają wiążące czytelne wytyczne dla pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad. Otóż pracownik socjalny, przeprowadzając wywiad, bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby samotnie gospodarującej lub osób w rodzinie, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej im pomocy (§ 4 ust. 1). Dalej, w ramach przeprowadzonego wywiadu pracownik socjalny dokonuje analizy i diagnozy sytuacji danej osoby lub rodziny i formułuje wnioski z nich wynikające, stanowiące podstawę planowania pomocy (§ 4 ust. 2). Sąd dostrzega, że tylko w oparciu o konkretne i precyzyjne dane pracownik socjalny może dokonać analizy i diagnozy sytuacji strony a następnie wysnuć z nich prawidłowe wnioski do czego obliguje go powołany wyżej § 4 ust. 2 rozporządzenia w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Dalej wypada podkreślić, że wbrew stanowisko organu odwoławczego już samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wystarcza do określenia zakresu potrzeb osób niepełnosprawnych (opieki, pielęgnacji, wsparcia). Można wręcz przyjąć domniemanie istnienia kwalifikowanych potrzeb opiekuńczych w związku z takim orzeczeniem. Oczywiście nie pozbawia to znaczenia instytucji wywiadu środowiskowego przeprowadzonego na podstawie art. 23 ust. 4aa u.ś.r. Sąd powtarza, że przepisy te znajdują zastosowanie w razie wystąpienia wątpliwości dotyczących sprawowania opieki. Mogą zatem być podstawą przeprowadzenia wywiadu środowiskowego na okoliczność zarówno sprawowania opieki właśnie przez wnioskodawcę, jak i sprawowania jej w sposób prawidłowy i zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z orzeczenia o niepełnosprawności oraz adekwatnie do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Przy tym oczywiście wynik wywiadu nie może być interpretowany z pominięciem wskazań opiekuńczych wynikających z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności (por. uzasadnienie wyroku NSA z 6 listopada 2024 r., I OSK 2816/23). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że w aktach sprawy znajduje się arkusz wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 12 grudnia 2023 r. Z kolei w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO podało m.in., że przeprowadzający wywiad środowiskowy "pracownik socjalny nie negował faktu konieczności opieki nad matką strony, która według jego oceny, nie jest w stanie sama funkcjonować." A zatem można przyjąć, że konkluzje pracownika socjalnego są zbieżne z treścią orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie można zatem uznać, że wywiad potwierdził wątpliwości organów dotyczące sprawowania opieki. Przeciwnie – w aspekcie formalnym – potwierdził jej niezbędność. Z kolei – zdaniem Sądu - decyzja SKO w istocie nie zawiera żadnych własnych ocen organu co do wartości dowodowej wywiadu środowiskowego. Skoro na podstawie interpretacji innych środków dowodowych organ odwoławczy dochodzi do odmiennych wniosków to powinien rozważyć powtórzenie środka dowodowego (wywiadu środowiskowego) lub jego uzupełnienie w trybie art. 136 § 1 K.p.a. W przeciwnym wypadku jego decyzja narusza przepisy procesowe tj. 23 ust. 4aa w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. To sprawia, że jakakolwiek kontrola prawidłowości zastosowanych przepisów prawa materialnego w niniejszej sprawie (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.) jest niemożliwa, w szczególności w kluczowym aspekcie rzeczywistego zakresu opieki nad matką skarżącego. Sądowa kontrola prawidłowości rozstrzygnięcia organu obejmuje badanie zarówno poprawności interpretacji i zastosowania norm prawnych, jak i poprawności przeprowadzonych czynności procesowych oraz dokonanej przez organ oceny zebranego materiału dowodowego, która winna znaleźć właściwe odzwierciedlenie w jego właściwym uzasadnieniu. Sąd administracyjny nie dokonuje bowiem własnych ustaleń w sprawie, ale poddaje ocenie poprawność ustaleń poczynionych przez organ administracyjny. To zaś sprawia, że treść rozstrzygnięcia bez kompletnego oraz spójnego uzasadnienia nie poddaje się kontroli Sądu pod względem jego zgodności z przepisami prawa. Podsumowując, w przedmiotowej sprawie nie sposób bronić stanowiska o braku związku przyczynowego pomiędzy sprawowaną opieką a niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, ponieważ taka konkluzja okazała się co najmniej przedwczesna. Odnosząc się do treści uzasadnienia organu odwoławczego, Sąd wskazuje, że skoro nie można "jednoznacznie" stwierdzić, czy nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia przez stronę oraz poczynione ustalenia faktyczne nie wskazują "jednoznacznie", że rezygnacja/niepodejmowanie pracy miała i ma wyłączny związek ze sprawowaną opieką, to wprost znaczy, że postępowanie dowodowe przeprowadzone w badanej sprawie zawiera istotne braki. Dotyczy to również akcentowanej przez SKO kwestii wątpliwości, czy matka faktycznie zamieszkuje ze stroną w C. Ponadto nie mogła zostać zaakceptowana przez Sąd argumentacja SKO, która dotyczyła obowiązku alimentacyjnego obciążającego rodzeństwa skarżącego. Otóż zasadniczą przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie uprawnionej jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej pozostająca w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą, w stosunku do której na występującego o to świadczenie wnioskodawcy spoczywa obowiązek alimentacyjny. Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. pomija więc tym kwestię podziału czynności opiekuńczych pomiędzy osoby zobowiązane do alimentacji względem osoby niepełnosprawnej. Nie zawiera również wskazania, która z osób zobowiązanych powinna sprawować opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ani też jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. A więc nie uzasadniają odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego normy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, określające obowiązek alimentacyjny, obciążający krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo osoby podlegającej opiece. Zauważyć przy tym należy, że odesłanie w ramach art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. do przepisów przywołanego Kodeksu w zakresie obowiązku alimentacyjnego służy wyłącznie określeniu kręgu osób uprawnionych do wystąpienia o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast sposób sprawowania opieki, który niewątpliwie następuje w ramach realizacji zobowiązania alimentacyjnego, powinien być oceniany w toku postępowania o ustalenie tego świadczenia przez pryzmat przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a nie przepisów kodeksowych. To bowiem treść art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. decydować będzie o tym czy osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym spełnia warunki przyznania tego świadczenia, tj. czy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną opieką istnieje wymagany przez ten przepis związek przyczynowo-skutkowy. Decyzję natomiast o tym, która z osób zobowiązanych do świadczeń alimentacyjnych złoży wniosek o przyznanie świadczenia, pozostawić trzeba, co do zasady, tym właśnie osobom. Zatem w sytuacji, gdy jedno z rodzeństwa, które w rzeczywistości sprawuje pełną opiekę nad rodzicem i z tego tytułu zrezygnowało z pracy lub nie podejmuje zatrudnienia i ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne, nie ma podstaw do pozbawiania go tego prawa jedynie z tego powodu, że żyją inne dzieci, które również taki obowiązek alimentacyjny mogą wypełniać, a nie zwróciły się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (zob. wyroki NSA z 28 grudnia 2023 r., I OSK 2083/22 oraz z 11 kwietnia 2024 r., I OSK 1522/22). W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja SKO narusza przepisy art. 7, art. 11, art. 77 oraz art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 K.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz 23 ust. 4 aa u.ś.r., które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, poprzez podtrzymanie oceny organu pierwszej instancji, że w sprawie brak związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, oraz że opieka ta nie ma charakteru stałego lub długotrwałego. Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję SKO na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c (pkt I sentencji wyroku). O kosztach postępowania sądowego (punkt II sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.