IV SA/Wr 405/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 25 czerwca 2025 r., nr A.0123.34.2025 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: odrzucić skargę. W dniu 27 lipca 2025 r. R. S. (dalej: skarżący) wniósł, za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej Sądu Okręgowego w Świdnicy, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Świdnicy (dalej: organ) z dnia 25 czerwca 2025 r. (nr A.0123.34.2025) w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej (dalej również: decyzja) na wniosek złożony przez skarżącego w dniu 25 lutego 2025 r., rozszerzony następnie pismem z dnia 31 marca 2025 r. Skarga została przekazana Sądowi przez organ w dniu 18 sierpnia 2025 r. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak wyczerpania przysługujących skarżącemu środków zaskarżenia od decyzji. Z nadesłanych przez pełnomocnika organu akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 11 lipca 2025 r. Natomiast w dniu 18 lipca 2025 r. (data stempla pocztowego) skarżący, zgodnie z zawartym w decyzji pouczeniem, wniósł odwołanie od decyzji do Prezesa Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu jako organu II instancji. Organ pismem z dnia 28 lipca 2025 r. nr A.0123.34.2025 przekazał wniesione przez skarżącego odwołanie wraz z aktami sprawy Prezesowi Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlegała odrzuceniu. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny obowiązany jest z urzędu badać, czy wniesienie skargi jest dopuszczalne. Negatywny wynik takiej kontroli skutkuje brakiem możliwości rozstrzygnięcia sporu i wydania w sprawie wyroku. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), warunkiem dopuszczalności skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Z kolei przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (§ 2). Wyczerpanie środków zaskarżenia, o których mowa w art. 52 § 2 p.p.s.a., przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi, czyli warunek prawidłowego zaskarżenia danego aktu. Obowiązek ten wynika z założenia, że sąd nie wyręcza organów administracji wyższego stopnia i nie narusza podstawowej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Wspomniana zasada daje natomiast stronie prawo do domagania się dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy przez dwa różne organy administracyjne. Rangę tej zasady potwierdza art. 78 Konstytucji RP, w myśl którego każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Jak wynika z akt sprawy, zaskarżona decyzja organu z dnia 25 czerwca 2025 r. nr A.0123.34.2025 została wydana na podstawie art. 16 w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: u.d.i.p.). U.d.i.p. w kompleksowy sposób reguluje procedurę dostępu do informacji publicznej, przewidując w art. 16 ust. 1, że odmowa udostepnienia informacji publicznej przez organ władzy publicznej następuje w drodze decyzji. Przy czym jak stanowi dalej art.16 ust. 2 pkt 1 u.d.i.p., do tych decyzji stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 dalej: k.p.a.), z tym że odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił ze skargą na wskazaną wyżej decyzję organu, od której to decyzji przysługiwało skarżącemu prawo złożenia, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, odwołania do Prezesa Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, o czym skarżący został pouczony w treści decyzji. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący z tego uprawnienia skorzystał, bowiem w dniu 18 lipca 2025 r. wniósł odwołanie od decyzji. W wyniku wniesienia odwołania organ, pismem z dnia 28 lipca 2025 r. nr A.0123.34.2025, na podstawie art. 133 k.p.a., przekazał odwołanie skarżącego wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu. Niemniej jednak skarżący w dniu 27 lipca 2025 r. wniósł skargę na decyzję organu pierwszej instancji. Z powołanego art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. wynika, że skargę do sądu administracyjnego można wnieść na decyzję, która nie podlega już zaskarżeniu w administracyjnym toku instancji poprzez odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z tego względu, że taki środek prawny został już w stosunku do kwestionowanego orzeczenia wykorzystany albo dlatego, że postępowanie w danej sprawie jest jednoinstancyjne, co wynikać musi z przepisów szczególnych. Oznacza to zatem, że w sprawach, w których od decyzji organu pierwszej instancji przysługuje odwołanie, przedmiotem skargi skierowanej do sądu administracyjnego może być tylko decyzja organu odwoławczego. Niedopuszczalna jest natomiast skarga na decyzję organu pierwszej instancji, wydana w tej sprawie (tak m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Po 462/22; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 110/22). Wykładnię art. 52 § 1 p.p.s.a. trafnie prezentuje wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 116/13). Otóż o wyczerpaniu środków zaskarżenia można mówić dopiero po rozpoznaniu przez organ administracji publicznej wniesionego środka zaskarżenia. Zatem niezachowanie przewidzianego w art. 52 § 1 p.p.s.a. trybu ma miejsce zarówno wówczas, gdy strona w ogóle nie wniosła przysługujących jej w postępowaniu administracyjnym środków zaskarżenia, jak też w przypadku złożenia do sądu administracyjnego skargi po uprzednim wniesieniu środka zaskarżenia, ale przed jego rozpoznaniem przez właściwy organ. Innymi słowy nie wystarczy samo złożenie środka zaskarżenia od kwestionowanych decyzji czy postanowienia organu I instancji, lecz wymagane jest, aby skarga została wniesiona na stosowne działanie organu podjęte po rozpatrzeniu takiego środka prawnego. Dopiero akt administracyjny wydany po rozpatrzeniu złożonego przez stronę środka zaskarżenia, przysługującego jej w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w danej sprawie, otwiera tej stronie drogę do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Niedopełnienie przez skarżącego warunku określonego w powyższych przepisach, tj. wniesienie skargi na decyzję organu I instancji w sytuacji jednoczesnego wniesienia odwołania od tej decyzji, skutkuje odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., w myśl którego, sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Użyte w tym przepisie sformułowanie "innych" wskazuje na inne przyczyny, niż te wymienione w pkt 1-5 art. 58 § 1 p.p.s.a. Niedopuszczalność skargi z innych przyczyn występuje zwłaszcza, gdy skarga zostanie wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia (por. postanowienie NSA z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 635/22). Kierując się wskazaną argumentacją, Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.