IV SA/Wr 443/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Protokolant Robert Hubacz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 listopada 2009 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej dla Wrocławia - Stare Miasto sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz 47 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), Wojewoda D. - po rozpatrzeniu odwołania J. Z. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] r. nr [...] orzekającej o anulowaniu czynności materialno-technicznej zameldowania J. Z. w lokalu mieszkalnym przy Al.. [...] we W. - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podał, że postępowanie w sprawie wymeldowania J. Z. z miejsca pobytu stałego w mieszkaniu przy Al. [...] we W. w trybie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych wszczęte zostało z urzędu w dniu 30 marca 2009 r. na podstawie informacji powziętej od Prokuratury Rejonowej dla W. – S.. Prokuratura Rejonowa poinformowała, że w toku prowadzonego przez nią postępowania ustalono, że J. Z. od pięciu lat nie przebywa pod adresem zameldowania na pobyt stały. W dniu 8 kwietnia 2009 r. organ I instancji przesłuchał do protokołu J.Z. , która zapoznała się z wnioskiem Prokuratury o wymeldowanie jej z lokalu przy Al. Gen. J. [...] we W. i oświadczyła, że w lokalu tym jest zameldowana od stycznia 2004 roku. Mieszkanie jest własnością jej córki i zięcia. Podała ponadto, że obecnie mieszka w M. przy ul. O.nr [...] . Oświadczyła też, że korespondencję w prowadzonej sprawie będzie odbierała pod adresem zameldowania na pobyt stały. Pismem z dnia 10 kwietnia 2009 r. poinformowała Urząd Miejski o zawiadomieniu, które złożyła w Prokuraturze Okręgowej we W. o przekroczeniu uprawnień przez prokuratora Prokuratury Rejonowej dla W. – S.. W dniu 5 maja 2009 r. organ I instancji przesłuchał do protokołu M. Z. – H., córkę J. Z.. Ś. podał, jest współwłaścicielem mieszkania przy Al. Gen. J. H. [...] we W. i potwierdził, że będąca jej matką J. Z. jest zameldowana w przedmiotowym lokalu od stycznia 2004 r. Świadek jednocześnie przyznał, że J. Z. nie mieszka i nigdy nie mieszkała w miejscu zameldowania na pobyt stały, jest tam tylko zameldowana. W mieszkaniu tym nie ma żadnych należących do niej rzeczy osobistych. W mieszkaniu tym bywa jednak codziennie i pomaga świadkowi w opiece nad córką świadka, mieszka natomiast w M.. W wyniku informacji powziętej od córki strony, która przesłuchana do protokołu w dniu [...]r. zeznała, że J. Z. nigdy nie mieszkała w przedmiotowym lokalu mieszkalnym, organ I instancji zmienił kwalifikację prowadzonego postępowania z wymeldowania na anulowanie czynności materialno-technicznej zameldowania. W dniu [...]r. J. Z. potwierdziła, że w sensie fizycznym nie mieszka w lokalu przy Al. [...] we W., jednak codziennie przyjeżdża do córki, aby pomóc w opiece nad jej dzieckiem. Oświadczyła, że wszystkie rzeczy osobiste znajdują się w jej domu w M. przy ul. O. 8 i tam też zamieszkuje. Jednocześnie odmówiła dobrowolnego wymeldowania się z przedmiotowego lokalu, ponieważ nie widzi w tej chwili takiej potrzeby. Podała, że po załatwieniu swoich spraw sama podejmie decyzję o wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego. Rozpatrując odwołanie organ podał, że zgodnie z art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. Wskazał, że powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent W. orzekł o anulowaniu czynności materialno - technicznej zameldowania J. Z. w lokalu przy Al. Gen. J. H. [...] we W., gdyż uznał, że J. Z. nie spełniła warunku koniecznego do zameldowania w przedmiotowym lokalu ani w dacie zameldowania, ani też po dokonaniu czynności zameldowania. Odwołanie od decyzji organu I instancji wniosła J. Z. podnosząc, że jest ona wadliwa i narusza normy moralne i prawne. Rozpatrując odwołanie organ II instancji podał, że jak wynika z akt sprawy, J. Z. jest zameldowana w miejscu pobytu stałego od stycznia 2004 roku, jednak w trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że nie zamieszkała w przedmiotowym lokalu przy Al. Gen. J. H. [...] we W. w dacie dokonywania czynności meldunkowej, w związku z czym dokonana czynność nie odpowiada prawdzie. Zarówno odwołująca się, jak i jej córka przyznały, że odwołująca się nie mieszka i nigdy nie mieszkała w miejscu zameldowania na pobyt stały. W przedmiotowym lokalu bywa codziennie i pomaga córce w opiece nad dzieckiem, a także przyjmuje korespondencję. Sama odwołująca się przyznała jednocześnie, że jej centrum życiowe znajduje się w M. przy ul. O. [...] , gdzie nocuje i przechowuje swoje rzeczy osobiste. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2006 r., sygn. II OSK 883/05, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym czynność materialno-techniczna, jaką jest zameldowanie, nie nosi cech ostateczności, ani prawomocności i organ administracji właściwy w sprawach meldunkowych ma obowiązek skorygowania błędnego wpisu ewidencyjnego. Czynności tej - wyeliminowania błędnego wpisu - dokonuje organ administracji na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W związku z powyższym organ odwoławczy zauważył, że przyjęcie i zarejestrowanie zgłoszenia pobytu stałego pod spornym adresem nastąpiło pomimo braku spełnienia przez odwołującą się przesłanek faktycznego zamieszkiwania pod adresem wskazanym w zgłoszeniu meldunkowym. Skutkiem tego jest anulowanie materialno-technicznej czynności zameldowania tej osoby w trybie decyzji administracyjnej. Na marginesie sprawy organ II instancji zauważył, że zgodnie z art. 10 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia [...] r., sygn.[...], organ odwoławczy podał, że pod pojęciem pobytu stałego należy rozumieć miejsce, w którym osoba realizuje swoje podstawowe czynności życiowe, tj. mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, pierze, wypoczywa, przechowuje rzeczy osobiste codziennego użytku, podejmuje gości, przyjmuje korespondencję. Z analizy akt sprawy zdaniem organu wynika, że obecnie miejscem takim dla J. Z. jest dom przy ul. O. [...] w M., który stanowi jej centrum życiowe i tam odwołująca się powinna być zameldowana na pobyt stały. Powołane wyżej okoliczności uzasadniają zdaniem organu odwoławczego konieczność zastosowania art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez organ I instancji i w rezultacie anulowanie czynności materialno - technicznej zameldowania. Organ dodał, że jeżeli obecny stan faktyczny ulegnie zmianie i dana osoba ponownie zamieszka w lokalu z zamiarem pobytu stałego, kwestia jej ponownego zameldowania stanie się otwarta. W tych okolicznościach sprawy organ odwoławczy uznał, że brak jest podstaw do zmiany lub uchylenia decyzji wydanej przez organ I instancji, w związku z czym decyzję tę utrzymał w mocy. W skardze na tę decyzję J. Z. domagała się uchylenia wydanych w sprawie decyzji. Podniosła, że zameldowanie jej na pobyt stały w lokalu mieszkalnym przy Al. Gen. J. H. [...] we W. został praktycznie i faktycznie "skonsumowany". Zdaniem skarżącej, jej zameldowanie w przedmiotowym mieszkaniu spełnia wymogi wyrażone w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Podała też, że zameldowane to ułatwia jej rozwiązanie wielu spraw życiowych. Na potwierdzenie faktu codziennego przebywania w przedmiotowym lokalu mieszkalnym dołączyła do skargi dowody, z których ma wynikać, że partycypowała w kosztach remontu lokalu, którego postępowanie dotyczy. Zdaniem skarżącej, skierowany do Prezydenta Miasta W. wniosek Prokuratora Rejonowego o wymeldowanie jej z miejsca pobytu stałego jest w świetle materiału sprawy wnioskiem bezprawnym. W ocenie skarżącej, żaden organ władzy publicznej nie ma - w świetle przepisów prawa – uprawnień do anulowania w 2009 roku czynności prawnej podjętej prawidłowo w styczniu 2004 roku. W tej sytuacji wydane w sprawie decyzje w ocenie skarżącej uznać należy za wadliwe. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie decyzji lub postanowienia następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Wojewody Dolnośląskiego z dnia 24 sierpnia 2009 r., którą to decyzją wydaną z powołaniem się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz 47 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), Wojewoda D. - po rozpatrzeniu odwołania skarżącej J. Z. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] r. nr [...] orzekającej o anulowaniu czynności materialno-technicznej zameldowania J. Z. w lokalu mieszkalnym przy Al. [...] we W.– utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Prawidłowo zdaniem Sądu, organy rozpoznające sprawę przyjęły, że materialno-prawną podstawę jej rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności. Na wstępie należy zauważyć, że określony przepisami powyższej ustawy obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. W wyroku z dnia [...] r. sygn. [...] (Lex nr 480499) Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. wskazał, że posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Ewidencja ta polegająca na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób, służy także ochronie interesów samych zainteresowanych oraz ochronie praw osób trzecich, co oznacza, że obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji RP za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki. (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 6 listopada 2007 r., sygn. II SA/Ol 645/07, niepubl.). Podkreślić należy, że zameldowanie nie przesądza o posiadaniu prawa do lokalu, lecz jest jedynie potwierdzeniem przebywania określonej osoby w określonym miejscu. Wprawdzie w poprzednio obowiązującym, przed dniem 19 czerwca 2002 r., stanie prawnym art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności uzależniał zameldowanie od przedstawienia uprawnienia do przebywania w lokalu mieszkalnym, lecz Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. sygn. K. 20/01 (Dz. U. Nr 78, poz. 716) uznał art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych za niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. z art. 2 Konstytucji RP stwierdzając, że: "ust. 2 art. 9 dotyczył danych, które nie są objęte ewidencją ludności. Potwierdzenie posiadania uprawnienia do przebywania w lokalu mieszkalnym nie służy bowiem rejestrowaniu tych uprawnień przez organ meldunkowy. Ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu". Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest jedynie ustalenie, czy prawidłowo dokonano zameldowania skarżącej w dniu 5 stycznia 2004 r. w lokalu mieszkalnym nr [...] położonym we Wrocławiu przy Al. [...] a więc czy zameldowanie to nastąpiło zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa, tj. art. 47 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Zauważyć należy, że czynność zameldowania polegająca na dokonaniu wpisów w określonej ewidencji jest czynnością materialno-techniczną, która jest prawnie regulowaną formą działania administracji wywołującą skutki prawne poprzez działanie o charakterze faktycznym. Ustawodawca przewiduje załatwianie spraw administracyjnych w formie czynności materialno-technicznej w przypadku, gdy należy zastosować prawo materialne bez rozstrzygania sporu co do jego treści lub ze względu na to, że nie trzeba dokonywać ustalenia obowiązującego prawa w drodze jego wykładni. Natomiast eliminacja czynności materialno-technicznej oraz jej skutków z obrotu prawnego następuje w drodze czynności prawnej właściwego organu dokonanej w formie decyzji administracyjnej stwierdzającej nieważność lub anulującej czynność materialno-techniczną, którą w niniejszej sprawie jest czynność zameldowania. Podstawę prawną dla takiego działania organu w niniejszej sprawie i wydania decyzji w tym przedmiocie jest art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. W tym miejscu w związku z zarzutami skargi należy podkreślić, że czynność materialno-techniczna jaką jest zameldowanie, nie ma cech ostateczności, ani prawomocności (por. wyrok NSA OZ w Gdańsku z dnia 4 grudnia 2001 r. sygn. akt II SA/Gd 523/2000, niepubl.), co oznacza, że w każdym czasie możliwe jest skorygowanie błędnego wpisu ewidencyjnego (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2006 r. sygn. II OSK 883/2005, niepubl.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że stwierdzenie nieważności (anulowanie) czynności materialno-technicznej jest instytucją wyjątkową, mającą zastosowanie w sytuacjach oczywistych, to znaczy tylko wtedy, gdy wątpliwości, o których mowa w art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności ujawniły się już po dokonanej czynności materialno-technicznej związanej z zarejestrowaniem faktu zameldowania (por. wyrok NSA OZ w Lublinie z dnia 9 lutego 1993 r. sygn. SA/Lu 1187/92, ST 1993/11/68 oraz glosę aprobującą W. Tarasa, ST 1993/11/68). Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Wprawdzie początkowo na podstawie informacji powziętej od Prokuratury Rejonowej dla W. [...] zostało z urzędu wszczęte postępowanie w sprawie wymeldowania J. Z. z miejsca pobytu stałego w mieszkaniu przy Al. [...] we W., to jednak w toku przeprowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego wyszły na jaw okoliczności związane z zameldowaniem skarżącej w tym lokalu, o których w momencie wszczęcia postępowania organ meldunkowy nie posiadał wiedzy, a które skutkowały koniecznością podjęcia przez organ stosownego działania w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, to jest zmiany przedmiotu postępowania z "wymeldowania J. Z. z miejsca pobytu stałego w mieszkaniu przy Al. [...] we W." na "anulowanie czynności materialno-technicznej zameldowania". Z niekwestionowanych bowiem okoliczności faktycznych, prawidłowo ustalonych przez organy rozstrzygające sprawę w obydwu instancjach wynika, że doszło do zameldowania skarżącej we wskazanym lokalu z naruszeniem przepisów prawa. Zarówno bowiem z zeznań będącej córką skarżącej współwłaścicielki przedmiotowego lokalu mieszkalnego, jak i wyjaśnień samej skarżącej wynika, że skarżąca J. Z. nigdy nie mieszkała i nie mieszka w miejscu zameldowania na pobyt stały, to jest w lokalu mieszkalnym nr [...] położonym przy Al. [...] we W. W lokalu tym bywa codziennie i pomaga świadkowi w sprawowaniu opieki nad córką świadka, natomiast mieszka i wszystkie swoje rzeczy ma w domu położonym w M. przy ul. O.. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności osoba posiadająca obywatelstwo polskie i przebywająca stale na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana zameldować się w miejscu pobytu stałego. W tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego (art. 5 ust. 2). Pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności). Stosownie do art. 10 ust. 1 ustawy osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby licząc od dnia przybycia. Natomiast zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych fakt pobytu osoby w lokalu potwierdza właściciel lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym podpisując formularz meldunkowy. W rozpoznawanej sprawie dopełniono wprawdzie wymaganych przepisami prawa czynności niezbędnych do zameldowania skarżącej w lokalu mieszkalnym położonym przy Al. [...] we W., jednak z niekwestionowanych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że skarżąca nigdy nie mieszkała i nie mieszka także obecnie w w/w lokalu z zamiarem stałego pobytu, a jedynie bywa w nim codziennie, natomiast swoje centrum życiowe ma w domu położonym w M. przy ul.[...] . Z okoliczności tych wynika, że w dacie zameldowania skarżącej na pobyt stały w przedmiotowym lokalu nie został spełniony drugi z niezbędnych warunków do zameldowania w tymże lokalu, tj. przebywanie skarżącej w dacie zameldowania w lokalu, w którym została zameldowana z zamiarem stałego pobytu, gdyż w tym czasie, jak i obecnie przebywa ona z zamiarem stałego pobytu w domu mieszkalnym położonym w M. przy ul. [...] . Brak pobytu skarżącej w lokalu, w którym została zameldowana wbrew dyspozycji art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności daje podstawę do przyjęcia, że dokonana w styczniu 2004 roku czynność zameldowania nastąpiła z istotnym naruszeniem prawa, o czym organ meldunkowy nie posiadał wiedzy w dacie dokonywania tej czynności. Zameldowanie skarżącej pomimo niespełnienia wymagań określonych w art. 10 ust. 1 tej ustawy czyni czynność zameldowania wadliwą od samego początku (ex tunc) - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2003 r. sygn. V SA 1575/2002 (niepubl.). W tej sytuacji, wobec nie budzącego wątpliwości Sądu stanu faktycznego sprawy, właściwie organy decyzyjne, na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, prawidłowo orzekły o anulowaniu czynności materialno - technicznej zameldowania J Z. w lokalu mieszkalnym położonym we Wrocławiu przy Al. [...] . Decyzje te w niczym nie naruszają zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Odnosząc się do twierdzeń skarżącej dotyczących nakładów poniesionych przez nią na przedmiotowy lokal mieszkalny, jak i przyczyn, które zdecydowały o podjęciu przez nią postanowienia o zameldowaniu się w lokalu mieszkalnym, którego postępowanie dotyczy, zauważyć należy, że twierdzenia te, w świetle przytoczonych wyżej przepisów prawa stanowiących podstawę rozstrzygnięcia sprawy, pozostają bez wpływu na wynik postępowania. Skoro zatem wydane w sprawie decyzje nie naruszają prawa, skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. .