IV SA/Wr 483/13

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata, ustanowionego z urzędu, K. W. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w wysokości 150% stawki minimalnej w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia: I. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. adwokatowi, ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w wysokości 120 zł wraz ze stawką podatku VAT w kwocie 27,60 zł, czyli ogółem 147,60 zł; II. odmówić przyznania wynagrodzenia w pozostałym zakresie; III. zasądzić zwrot wydatków w kwocie 12,60 zł. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 29 sierpnia 2013 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Dnia 3 września 2013 r. Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła pełnomocnika z urzędu adwokata Ł. T. Dnia 15 października 2013 r. Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła w miejsce dotychczasowego pełnomocnika nowego pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata K. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W.wyrokiem z dnia 31 stycznia 2014 r. oddalił skargę na wskazaną w sentencji decyzję i przyznał na rzecz pełnomocnika z urzędu kwotę 295,20 zł (obejmującą również podatek m VAT) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz zasądził kwotę 7,60 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych w postępowaniu. Pismem z dnia 24 marca 2014 r. pełnomocnik z urzędu sporządził skargę kasacyjną od wspomnianego wyroku Sądu. W skardze kasacyjnej został zawarty wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym oraz o zasądzenie zwrotu wydatków w kwocie 8,40 zł (2 x 4,20 zł) obejmujących koszt przesłania skarżącemu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem oraz odpisu skargi kasacyjnej . Wniosek zawiera oświadczenie, że opłaty z tytułu udzielonej pomocy nie zostały opłacone w całości ani w części. Do skargi kasacyjnej pełnomocnik przedłożył kopie potwierdzeń nadania na adres skarżącego dwóch przesyłek listowych poleconych w kwotach 4,20 zł i 4,20 zł z dnia 13 marca 2014 r. i 24 marca 2014 r. Pismem z dnia 24 września 2014 r., skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego, pełnomocnik z urzędu cofnął skargę kasacyjną w związku z przyznaniem zasiłku dla opiekuna i wniósł o umorzenie postępowania kasacyjnego oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym w kwocie 180 zł (221,40 zł wraz z podatkiem VAT), tj. w wysokości 150 % stawki minimalnej uzasadnionej wkładem pełnomocnika w przyczynienie się do wyjaśnienia sprawy oraz o zasądzenie zwrotu wydatków w kwocie 12,60 zł (3 x 4,20 zł) obejmujących koszty wysyłki wyżej wymienionych dwóch pism do skarżącego nadanych w dniach 13 marca 2014 r. i 24 marca 2014 r. oraz koszt wysłania w dniu 24 września 2014 r. niniejszego pisma cofającego skargę kasacyjną. Do pisma tego pełnomocnik dołączył ponownie dwie kopie potwierdzeń nadania dwóch przesyłek listowych do skarżącego w dniach 13 i 24 marca 2014 r. W aktach znajduje się również koperta opatrzona datą stempla pocztowego z dnia 24 września 2014 r. i adresem nadawcy - kancelarii adwokackiej prowadzonej przez pełnomocnika oraz z numerem przesyłki poleconej, zawierająca powyższe pismo cofające skargę kasacyjną. Wniosek zawiera oświadczenie, że opłaty z tytułu udzielonej pomocy nie zostały opłacone w całości ani w części. Postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2014 r. sygn. akt I OSK 1111/14 umorzono postępowanie wszczęte tą skargą kasacyjną z powodu cofnięcia tego środka przez pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu tego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził nadto, że nie orzekł o przyznaniu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż wynagrodzenie to, należne od Skarbu Państwa, przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie odrębnego wniosku. Pełnomocnik z urzędu pismem z dnia 30 października 2014 r. złożył ponownie wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym w kwocie 180 zł (221,40 zł wraz z podatkiem VAT) tj. w wysokości 150 % stawki minimalnej uzasadnionej nakładem pracy i wkładem pełnomocnika w przyczynienie się do wyjaśnienia sprawy oraz wniosek o zasądzenie zwrotu wydatków w kwocie 12,60 zł (3 x 4,20 zł) obejmujących koszty wysyłki wyżej wymienionych dwóch pism do skarżącego nadanych w dniach 13 marca 2014 r. i 24 marca 2014 r. oraz koszt wysłania w dniu 24 września 2014 r. pisma cofającego skargę kasacyjną. Wniosek zawiera oświadczenie, że opłaty z tytułu udzielonej pomocy nie zostały opłacone w całości ani w części. W uzasadnieniu tego wniosku podał, że pismem z dnia 24 września 2014 r. skarżący cofnął skargę kasacyjną w związku z przyznaniem zasiłku opiekuńczego dla opiekuna. Z tego względu umorzono postępowanie kasacyjne. W piśmie tym podał m. in., że specjalny zasiłek opiekuńczy jest nowym świadczeniem wprowadzonym do ustawy o świadczeniach rodzinnych. Materia objęta skargą kasacyjną nie należała do ugruntowanych w orzecznictwie i budziła rozbieżności. Charakter sprawy powodował potrzebę rozstrzygnięcia problemów interpretacyjnych, w tym wątpliwości co do statusu osób, w tym także osób bezrobotnych zarejestrowanych w urzędzie pracy, które spełniały wszystkie pozostałe warunki do przyznania zasiłku, a nie podjęły zatrudnienia z powodu pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie wcześniej wydanych decyzji, które utraciły moc ex lege z dniem wejścia w życie ustawy wprowadzającej specjalny zasiłek opiekuńczy, a więc już wówczas zrezygnowały z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Dodał, że w tym kontekście skarga kasacyjna i przedstawiona w niej argumentacja miała charakter istotny i rzeczowy. Przytoczona różnorodna argumentacja poprzedzona koniecznością analizy intertemporalnej przepisów prawa, w tym analizy orzecznictwa sądów administracyjnych i analizy orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego stanowiła próbę rozstrzygnięcia powstałego zagadnienia prawnego. Związany z tym zwiększony nakład pracy adwokata i wkład w przyczynienie się do wyjaśnienia sprawy, pomimo umorzenia postępowania kasacyjnego, co nastąpiło na prośbę skarżącego, w związku z przyznaniem mu zasiłku dla opiekuna, uzasadnia przyznanie wynagrodzeni we wnioskowanej wysokości. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zawarty w skardze kasacyjnej, a następnie w pismach z dni: z dnia 24 września 2014 r. i z dnia 30 października 2014 r. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm. ). Przepis § 19 cytowanego wyżej rozporządzenia stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 – 5 oraz 2) niezbędne udokumentowane wydatki adwokata. Natomiast § 20 tego rozporządzenia stanowi, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Z treści § 18 ust. 1 pkt 2 lit " b " rozporządzenia wynika, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli sprawy nie prowadził ten sam adwokat w drugiej instancji – 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Stawka minimalna określona w pkt 1 wynosi w niniejszej sprawie 240 zł (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ). Wynagrodzenie adwokata za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, który prowadził sprawę w I instancji, wynosi zatem 50% stawki minimalnej, czyli 120 zł (50 % x 240 zł). Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia, w sprawach w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Stawka podatku od towarów i usług wynosi zaś 23% (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i sług; Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm.). Mając powyższe na uwadze, należało przyznać wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług- w łącznej wysokości 147,60 zł (wynagrodzenie: 120 zł + podatek VAT: 27,60 zł =147,60 zł), co orzeczono w pkt I sentencji. Nieuzasadniony jest natomiast wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie wynagrodzenia w pozostałym zakresie, przekraczającym wysokość stawki minimalnej. Z treści § 19 pkt 1 rozporządzenia wynika, że w przypadku, gdy pomoc prawna jest świadczona przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, sąd podwyższa opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych. Podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa § 2 w ust. 1 rozporządzenia, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-5, przy czym rozdział 5 określa stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zasądzając natomiast opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia (§ 2 ust. 1). Ustawodawca określając wysokość stawek minimalnych za poszczególne czynności lub za udział w poszczególnych postępowaniach dokonał precyzyjnego rozważenia i uwzględnienia wszelkich okoliczności charakterystycznych dla danego typu spraw. W przyjętych stawkach minimalnych oddana została wycena koniecznego nakładu pracy po stronie pełnomocnika związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jednocześnie ustawodawca pozostawił możliwość uwzględnienia przez sąd pewnych nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają diametralnie nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pełnomocnika procesowego (post. Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt III AKz 643/09, LEX nr 553823). Zgodzić się należy ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie, że nie ma powodów do podwyższenia stawki wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu, gdy jego aktywność w wypełnianiu obowiązków w toku całego postępowania nie przekracza granic zwykłej staranności (post. SA w Krakowie z dnia 13 września 2006 r., II AKz 350/06, KZS 2006/10/21). W świetle powyższego, przyjąć trzeba, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zasądzenia wynagrodzenia wyższego od stawek minimalnych, ponieważ pełnomocnik nie wskazał żadnych szczególnych okoliczności wymagających zwiększonego nakładu pracy ani też na czym miałaby polegać jej szczególna aktywność, o której mowa w orzecznictwie uzasadniająca przyznanie wynagrodzenia w podwyższonej wysokości. Aktywność pełnomocnika z urzędu na etapie postępowania kasacyjnego przejawiła się bowiem w złożeniu pismem z dnia 24 marca 2014 r. skargi kasacyjnej, a następnie pisma z dnia 24 września 2014 r. cofającego skargę kasacyjną. Za przyznaniem wynagrodzenia w wyższej kwocie nie przemawia również analiza orzecznictwa sądów administracyjnych, czy stanu prawnego jak również analiza orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. Są to bowiem typowe czynności pełnomocnika podejmowane w celu sporządzenia środka zaskarżenia. Podkreślenia wymaga, że postępowanie wszczęte skargą kasacyjną zostało umorzone z powodu jej cofnięcia przez skarżącego. Ponadto pełnomocnik brał również udział w postępowaniu w I instancji. Zatem wkład pracy i charakter sporawy, o którym w § 2 ust. 1 rozporządzenia, nie uzasadnia przyznania adwokatowi, który brał udział w obu instancjach wynagrodzenia w kwotach przekraczających stawkę minimalną. W tej sytuacji wniosek o przyznanie wyższego wynagrodzenia nie zasługiwał na uwzględnienie, co orzeczono w pkt II sentencji. Ponadto w myśl § 19 pkt 2 rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej obejmują także niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata. W świetle tego przepisu na uwzględnienie zasługuje wniosek pełnomocnika o zwrot wydatków w wysokości 12,60 zł tytułem nadania trzech przesyłek listowych poleconych, co orzeczono w pkt III sentencji. Wydatki te zostały bowiem udokumentowane przez pełnomocnika. Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit "b" i § 18 ust. 1 pkt 1 lit "c" oraz § 2 ust. 1 i 3 i § 19 pkt 2 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należało orzec jak w sentencji.