IV SA/Wr 498/24
WyrokWSA we Wrocławiu2025-07-22
Skład orzekający: Ewa Kamieniecka, Aneta Brzezińska, Daria Gawlak-Nowakowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego jest zasadna, gdy wnioskodawca nie współpracuje z organem pomocy społecznej w celu ustalenia jego rzeczywistej sytuacji dochodowej i majątkowej, a jego deklarowany dochód przekracza kryterium dochodowe?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego. Podstawą odmowy był brak współpracy skarżącego z organami w celu ustalenia jego sytuacji dochodowej, co stanowi naruszenie obowiązku współdziałania z pracownikiem socjalnym. Ponadto, nawet przy założeniu prawdziwości deklarowanych dochodów, przekraczały one kryterium dochodowe, a sytuacja skarżącego nie spełniała przesłanek "szczególnie uzasadnionego przypadku" do przyznania specjalnego zasiłku celowego.Stan faktyczny
Wnioskodawca zwrócił się o przyznanie zasiłku celowego na zakup leków, żywności oraz opłatę za energię elektryczną. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego (dochód z pomocy syna) oraz brak współpracy wnioskodawcy w wyjaśnieniu sytuacji dochodowej (nieprzedstawienie danych syna, brak zaświadczenia z banku). Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, podkreślając brak współpracy i przekroczenie kryterium dochodowego. Wnioskodawca złożył skargę, zarzucając m.in. niepobieranie emerytury i renty oraz posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Protokolant: Starszy referent Przemysław Pawłowski, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 lipca 2025 r. sprawy ze skargi O. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 26 września 2024 r. nr SKO/PS-411/102/2024 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego oddala skargę w całości.
Wnioskiem z dnia 29 maja 2024 r. O. T. (dalej: wnioskodawca, skarżący) zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Legnicy o przyznanie zasiłku celowego na zakup leków, żywności oraz na opłatę za energię elektryczną.
Decyzją z dnia 7 sierpnia 2024 r. nr DS.5102.o.24.2024.KW, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Legnicy, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Legnicy odmówił przyznania wnioskodawcy zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego na zakup leków, żywności oraz opłatę za energię elektryczną. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji, powołując się na okoliczność ustaleń dokonanych w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, wskazał, że wnioskodawca ma 75 lat i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w mieszkaniu, którego jest właścicielem. W trakcie wywiadu środowiskowego skarżący twierdził, że miał przyznaną i wypłacaną emeryturę z F., jednakże świadczenie to zostało wstrzymane w wyniku zrzeczenia się przez skarżącego obywatelstwa rosyjskiego i otrzymania obywatelstwa polskiego. Wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą, którą zawiesił w 2022 r. Podczas wywiadu środowiskowego organ pierwszej instancji ustalił, że wnioskodawca jest felczerem i ma prawo wystawiać recepty, robi to jednak rzadko i nie pobiera z tego tytułu żadnego wynagrodzenia. Skarżący, na mocy odrębnej decyzji organu pierwszej instancji, ma przyznany od maja 2024 r. zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł miesięcznie. Ponadto nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych i pozostaje na utrzymaniu syna, który opłaca za niego rachunki związane z eksploatacją zajmowanego lokalu mieszkalnego, wykupuje mu leki oraz żywność. Organ pierwszej instancji zwrócił uwagę, że skarżący nie wywiązał się z obowiązku, wynikającego z wystosowanego do niego pisma organu pierwszej instancji z dnia 15 lipca 2024 r., przedstawienia dowodu, z którego wynikałoby, że jest współwłaścicielem, wraz z synem, mieszkania przy "ul. [...]" w L. i od kiedy. Ponadto wnioskodawca został również zobowiązany do przedstawienia zaświadczenia z I., z którego wynikałoby czy na jego konto wpływa emerytura lub inne świadczenia. W tej sytuacji organ pierwszej instancji nie dał wiary oświadczeniu wnioskodawcy, że na jego konto w w/w banku nie wpływają żadne świadczenia w sytuacji gdy z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 czerwca 2024 r. (270000/4121/382392/2024) i jego załączników wynika, że odprowadzana jest składka zdrowotna z tytułu pobranego przez wnioskodawcę świadczenia - kod ubezpieczenia 2500 czyli z tytułu rent i emerytur. Niewyjaśnienie tej okoliczności, zdaniem organu pierwszej instancji, powoduje, że nie jest możliwe dokładne
ustalenie sytuacji dochodowej skarżącego i tym samym wskazuje na brak współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym, co w oparciu o art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1214, dalej: u.p.s.) może być przesłanką odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Ponadto w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, na podstawie oświadczenia wnioskodawcy, organ pierwszej instancji ustalił, że dochodem wnioskodawcy była pomoc finansowa od syna w wysokości: 2.162,91 zł, w maju 2024 r. – 1.776,01 zł, w czerwcu 2024 r. – 4.290,14 zł, w lipcu 2024 r. – 1.151,01 zł. Powyższe oznacza, że dochód skarżącego przekroczył kryterium dochodowe określone w u.p.s., co w ocenie organu pierwszej instancji nie uprawnia skarżącego do uzyskania pomocy w formie zasiłku celowego.
Organ pierwszej instancji przeanalizował również możliwość przyznania wnioskodawcy specjalnego zasiłku celowego. Uwzględniając sytuację finansową wnioskodawcy uznał jednak, że nie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie omawianego świadczenia. Z ustaleń organu pierwszej instancji wynikało, że sytuacja skarżącego nie jest szczególna na tle innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej. Sam fakt posiadania, w ocenienie wnioskodawcy, niewystarczających środków finansowych, nie może przesądzać o przyznaniu specjalnego zasiłku celowego. Zdaniem organu pierwszej instancji sytuacja skarżącego nie jest spowodowana wystąpieniem zdarzenia nadzwyczajnego, w jego życiu nie wystąpiło zdarzenie mające znamiona szczególnie uzasadnionego przypadku, a tylko tego typu okoliczności, zdaniem organu pierwszej instancji mogą być brane pod uwagę przy ocenie zasadności przyznania omawianego świadczenia. W ocenie organu pierwszej instancji, otrzymywana przez skarżącego od syna pomoc finansowa, oprócz faktu, że przekracza kryterium dochodowe, jest wystarczająca ma zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych skarżącego.
Od decyzji organu pierwszej instancji skarżący wniósł odwołanie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: organ) decyzją z dnia 26 września 2024 r. nr SKO/PS-411/102/2024 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając decyzję organ zwrócił uwagę, że w toku postępowania przed organem pierwszej instancji skarżący uchylił się od dokładnego wyjaśnienia swojej sytuacji dochodowej. W szczególności nie podał danych osobowych syna (celem przeprowadzenia z nim wywiadu alimentacyjnego), który pomaga skarżącemu w formie zakupów żywności leków i uiszczania opłat związanych z eksploatacją mieszkania, którego skarżący jest właścicielem. Nie przedstawił również zaświadczenia z banku, w którym posiada rachunek (I.), celem wyjaśnienia czy na jego konto wpływa świadczenie emerytalne lub rentowe. Organ powołał się również na art. 8 ust. 3 u.p.s., zgodnie z którym dochodem jest każdy przychód bez względy na tytuł i źródło jego uzyskania, pomniejszony jedynie o obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne oraz kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Warunkiem uznania środków pieniężnych za dochód jest uzyskanie określonego przysporzenia finansowego, do którego należy zaliczyć wsparcie finansowe członka rodziny. Tego rodzaju wsparcie, jako dochód, nie zostało wyłączone przez art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. z oceny sytuacji dochodowej osób aplikujących o udzielenie świadczeń z pomocy społecznej. W związku z tym, zdaniem organu, prawidłowo uznano, że dochód skarżącego stanowi otrzymywana od syna pomoc finansowa oraz wypłacany od maja 2024 r. zasiłek pielęgnacyjny. Łączna kwota wskazanych przysporzeń finansowych przekracza z kolei określone w art. 8 ust. 1 u.p.s. kryterium dochodowe, co uzasadnia odmowę przyznania skarżącemu zasiłku celowego.
W odniesieniu do możliwości przyznania wnioskodawcy specjalnego zasiłku celowego organ także przeanalizował, czy sytuacja wnioskodawcy może być zakwalifikowana jako "szczególnie uzasadniony przypadek" uzasadniający, w oparciu o art. 41 pkt 1 u.p.s. przyznanie wnioskodawcy specjalnego zasiłku celowego. Powołując stanowisko zawarte w orzecznictwie sądowoadministracyjnym organ wskazał, że do szczególnie uzasadnionych przypadków można zaliczyć jedynie sytuacje drastyczne, dotkliwe w skutkach i głęboko ingerujące w plany życiowe osoby, wynikające ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych. Jak wynika z dołączonych do akt kserokopii paragonów dotyczących zakupu leków na kwotę 2.544,77 zł i 66 zł - to zostały one uregulowane, a tym samym w ramach specjalnego zasiłku celowego nie można pokryć wydatków na potrzeby już zaspokojone. W przypadku dołączonej kserokopii recepty wystawionej dnia 17 czerwca 2024 r. na lek o nazwie Abra 5 i Brilique odpłatność wynosi 100%. Odręczne dopiski na recepcie wskazują, że ceny leków kształtują się w wysokości 519,94 zł i 157,08 zł. Nie kwestionując, iż zakup leków należy do potrzeb niezbędnych, to organ zauważył, że skarżący przedstawił receptę na większa liczbę opakowań, które mogę być realizowane sukcesywnie. Wnioskodawca może zatem pokryć koszt najpilniejszych potrzeb w zakresie nabycia leków z uzyskiwanego dochodu. Zdaniem organu również cykliczne rozliczanie opłat związanych z eksploatacją mieszkania nie stanowi zdarzenia wyjątkowego. Organ zwrócił również uwagę, że wnioskodawca występując o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej zobligowany jest do współdziałania z pracownikiem socjalnym poprzez pełne wyjaśnienie swojej sytuacji finansowej. Skarżący, mimo wezwania i pouczenia o konsekwencjach braku w/w współdziałania w wyjaśnieniu swojej sytuacji (pisma organu pierwszej instancji z dnia 28 czerwca i 15 lipca 2024 r.), nie wykazał woli współpracy w podanym zakresie. Nie podał danych syna celem ustalenia zakresu pomocy udzielanej przez niego skarżącemu oraz nie przedstawił zaświadczenia z I. celem ustalenia faktu pobierania świadczenia emerytalnego lub rentowego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję organu, w dużej mierze nieczytelnej, skarżący wskazał m. in., że ma zawieszoną działalność gospodarczą, a jego dochód nie przekracza kryterium dochodowego. Zaznaczył, że ma pełne prawo do świadczeń z pomocy społecznej z uwagi na posiadane orzeczenie o niepełnosprawności, fakt samodzielnego prowadzenia gospodarstwa domowego, niezdolności do pracy z powodu wieku i chorób oraz niepobierania emerytury i renty. Podniósł również, że syn, który pomaga mu finansowo nie wyraził zgody na przekazanie Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Legnicy swoich danych osobowych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga w rozpatrywanej sprawie nie jest zasadna.
Podstawą materialną wydanego rozstrzygnięcia są przepisy u.p.s.
Stosownie do art. 36 pkt 1 lit. c u.p.s. świadczeniami z pomocy społecznej są między innymi zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy.
Zgodnie z treścią art. 39 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2).
Natomiast zgodnie z art. 41 pkt 1 u.p.s., w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.
Niewątpliwie przyznanie beneficjentowi formy pomocy w postaci zasiłku celowego jest związane ze spełnieniem kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 u.p.s. Jak bowiem wynika z art. 8 ust. 1 u.p.s., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobom i rodzinom, które nie przekroczyły wskazanych w punktach 1-3 w ust. 1 tego przepisu kwot kryterium dochodowego. Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej w dniu wydania zaskarżonej decyzji wynosiło 776 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2025 r.), zatem świadczenia z pomocy społecznej, w tym zasiłek celowy, przyznawane są tylko osobom samotnie gospodarującym, których dochód nie przekracza 776 zł.
W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji słusznie uznały, że skarżącemu nie może być udzielone wsparcie z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z art. 39 u.p.s., z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Słusznym było również przyjęcie, że sytuacja życiowa skarżącego nie może zostać zakwalifikowana do "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s, przewidującego możliwość przyznania beneficjentowi specjalnego zasiłku celowego.
Podkreślić należy, że zasiłek celowy oraz specjalny zasiłek celowy są świadczeniami uznaniowymi, co oznacza, że organ orzekając w konkretnej sprawie może, a nie musi przyznać wnioskowaną pomoc, oceniając sytuację wnioskodawcy. Wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych danej sprawy (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 1114/13, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1192/12 oraz z 21 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 1920/11).
W art. 2 ust. 1 u.p.s. wskazano, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (zasada pomocniczości, subsydiarności). Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także zapobieganie wskazanym w art. 2 ust. 1 przywołanej ustawy trudnym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s.), przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, zaś potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.).
Jedną z okoliczności szczególnych, jakie winny zostać wzięte pod uwagę przy udzielaniu świadczeń pomocy społecznej jest kwestia współdziałania wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu jego trudnej sytuacji życiowej. Obowiązek współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej został wielokrotnie zaakcentowany w u.p.s., niemniej jednak przepisy dokładnie nie wskazują sposobu jego realizacji, co przesądza o pozostawieniu kwestii oceny postawy wnioskodawców w tym zakresie organom pomocowym. W ocenie Sądu przywiązywanie szczególnej uwagi do realizacji obowiązku współdziałania jest bardzo istotne, ponieważ pomoc społeczna nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń. W związku z tym bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia, o czym mowa m. in. w art. 11 ust. 2 u.p.s.
Zgodnie bowiem z treścią wskazanego przepisu, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej (art. 11 ust. 2 pkt 1 u.p.s.), może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Z przywołanego przepisu wynika bezsprzecznie, że organy pomocowe zobligowane są do wszechstronnej analizy i oceny postawy beneficjenta pomocy społecznej pod kątem istnienia woli współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a także pozostałych przesłanek wymienionych w cytowanym przepisie, których wystąpienie pozwala na odmowę przyznania bądź wstrzymanie wypłaty świadczeń. Wobec tego na organach obu instancji spoczywa obowiązek przeanalizowania również w tym aspekcie postępowania osoby domagającej się świadczenia na podstawie ustawy o pomocy społecznej. Wskazać bowiem należy, że decyzję w przedmiocie zasiłku celowego musi poprzedzać postępowanie zmierzające do dokładnego ustalenia sytuacji materialnej i osobistej osoby, która ubiega się o pomoc.
Jak wynika z materiału dowodowego sprawy, skarżący jest właścicielem lokalu mieszkalnego przy "ul.[...]" w L. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest wdowcem w wieku 76 lat i utrzymuje się z otrzymywanej od syna pomocy finansowej, której wysokość kształtowała się na poziomie: 2.162,91 zł w kwietniu 2024 r., 1.776,01 zł w maju 2024 r., 4.290,14 zł w czerwcu 2024 r. i 1.151,01 zł w lipcu 2024 r. Z pomocy tej uiszcza opłaty za eksploatację zajmowanego lokalu mieszkalnego, zakupuje leki oraz żywność. W okresie od 2 lutego 2015 r. do 1 marca 2022 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą w zakresie działalności fizjoterapeutycznej, która obecnie jest zawieszona. Z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w Pile z dnia 20 czerwca 2024 r., nr 270000/4121/382392/2024 wynika, że skarżący podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu jako emeryt lub rencista, którego składka na ubezpieczenia zdrowotne finansowana jest przez świadczeniobiorcę – od 22 grudnia 2015 r. Od maja 2024 r. ma przyznany zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł miesięcznie. W trakcie wywiadu środowiskowego w dniu 13 czerwca 2024 r. skarżący oświadczył, że otrzymywał emeryturę z F., której wypłata w 2022 r. została wstrzymana. Nie przedstawił rachunków świadczących o kwotach uiszczanych za czynsz, gaz oraz prąd.
W toku postępowania przed organem pierwszej instancji skarżący był wzywany do wyjaśnienia swojej sytuacji materialnej poprzez: 1) podanie danych osobowych syna, który udziela skarżącemu pomocy finansowej, celem zbadania ustalenia zakresu pomocy udzielanej skarżącemu przez syna; 2) zaświadczenia z I. celem ustalenia faktu wpływu na rachunek bankowy skarżącego emerytury lub renty. Organ pierwszej instancji wzywał skarżącego do wyjaśnienia sytuacji dochodowej w w/w sposób dwukrotnie: pismem z dnia 28 czerwca 2024 r. i pismem z dnia 15 lipca 2024 r. (nr DP.5102.1098.2.2024.MW), informując za każdym razem skarżącego, że brak współdziałania w wyjaśnieniu sytuacji dochodowej może skutkować odmową przyznania świadczeń z pomocy społecznej.
Skarżący nie zadośćuczynił skierowanym do niego wezwaniom. Nie podał danych wspomagającego go finansowo syna, tym samym uniemożliwił zweryfikowanie przez organ pomocy społecznej zakresu udzielanej mu pomocy finansowej, stanowiącej jego dochód. Nie przedkładając zaświadczenia z banku I., w którym posiada rachunek, uniemożliwił weryfikację okoliczności otrzymywania lub nieotrzymywania emerytury lub renty. Wykazał się tym samym brakiem współdziałania z organem pomocy społecznej w zakresie ustalenia swojej rzeczywistej sytuacji życiowej i majątkowej.
Wobec powyższego w rozpatrywanej sprawie organy prawidłowo zastosowały art. 11 ust. 2 pkt 1 u.p.s. i odmówiły przyznania zasiłku celowego z uwagi na brak współdziałania skarżącego w rozwiazywaniu trudnej sytuacji życiowej.
Podkreślić należy, że pomoc przyznawana na podstawie u.p.s. - bez względu na jej rodzaj - ma charakter jedynie przejściowy i czasowy. Nie ma ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe źródło utrzymania dla osób o nią występujących, niezależnie od ich sytuacji życiowej. W związku z tym uzasadnione jest stwierdzenie, że bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia (zob. wyroki NSA: z dnia 29 czerwca 2016 r., I OSK 1055/16, z dnia 13 czerwca 2017 r., I OSK 331/16 CBOSA).
W kontekście braku współdziałania skarżącego z organem pomocy społecznej nie zasługuje na uwzględnienie podniesiona w skardze okoliczność braku zgody syna skarżącego na podanie organowi pomocy społecznej danych osobowych celem ustalenia zakresu pomocy finansowej otrzymywanej przez skarżącego od syna. Zauważyć przy tym należy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. e Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE z dnia 27 kwietnia 2016 r. nr 2016/679 w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. U. UE.L. 2016.119.1), przetwarzanie danych osobowych jest zgodne z prawem, gdy jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi. Decyzja organu pomocy społecznej w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania świadczenia jest elementem sprawowania władzy publicznej i wymaga, jak już wspomniano, dokładnej weryfikacji sytuacji dochodowo-majątkowej osoby ubiegającej się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej celem zapobiegnięcia marnotrawieniu środków publicznych przeznaczonych na tę pomoc.
Również przy założeniu, że zweryfikowany dochód skarżącego jest zgodny z kwotami, podanymi w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, otrzymywanymi od syna w ramach pomocy finansowej, tj. 2.162,91 zł w kwietniu 2024 r., 1.776,01 zł w maju 2024 r., 4.290,14 zł w czerwcu 2024 r. i 1.151,01 zł w lipcu 2024 r. (przy uwzględnieniu otrzymywanego zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 215,84 zł) to podany pułap przekraczał obowiązującą na dzień wydania zaskarżonej decyzji kwotę kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, wynoszącej 776 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2025 r.). W tym zakresie również należy zaznaczyć, jak słusznie argumentowały organy obydwu instancji, że pomoc finansowa członka rodziny również, w oparciu o art. 8 ust. 3 u.p.s. stanowi dochód, który należy wziąć pod uwagę przy analizie sytuacji materialnej aplikującego o przyznanie świadczeń pomocy społecznej. Natomiast z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy nie wynika by skarżący pobierał świadczenia wymienione w art. 8 ust. 4 u.p.s., których nie wlicza się do dochodu uzyskiwanego przez beneficjenta świadczeń pomocy społecznej.
W kontekście odmowy przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego, oprócz poruszonych wyżej okoliczności braku współpracy skarżącego w wyjaśnieniu jego faktycznej sytuacji dochodowej, należy zaznaczyć, że wymieniony (w art. 41 pkt 1 u.p.s.), jako przesłanka przyznania tego świadczenia, szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Jednakże nawet spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o ten zasiłek nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia i to w oczekiwanej przezeń wysokości. Specjalny zasiłek celowy powinien być traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 202/25).
"Szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s., nie może sprowadzać się wyłącznie do okoliczności związanych z sytuacją materialną czy zdrowotną osoby ubiegającej się o świadczenie - tego rodzaju okoliczności, nie negując ich uciążliwości dla wnioskodawcy, nie mają jednak charakteru wyjątkowego w stosunku do innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej - a do takich przypadków ma zastosowanie instytucja opisana w art. 41 pkt 1 u.p.s. (wyrok NSA z 16 grudnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2958/23). Orzekając w sprawie, organ, a wcześniej organ pierwszej instancji, słusznie przyjęły, że sama okoliczność posiadania przez skarżącego niewystarczających środków finansowych, dodatkowo w sytuacji gdy skarżący uchyla się od współpracy z organem pomocy społecznej w zakresie dokładnego ustalenia swojej sytuacji materialnej, nie może stanowić "szczególnie uzasadnionego przypadku" wyraźnie i w sposób niebudzący wątpliwości odmiennego w stosunku do innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej.
Zdaniem Sądu zebrany materiał dowodowy nie dawał żadnych podstaw do stwierdzenia, iż organy uchybiły swym powinnościom w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, w tym wynikającym z art. 7, 8 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a. Wyciągniętych przez organy wniosków nie można uznać za dowolne, a uzasadnień wydanych decyzji za niespełniających wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja organu oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji były prawidłowe. Odmowa przyznania zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego - w świetle zgromadzonego materiału dowodowego - pozostaje bowiem w zgodzie z przepisami prawa materialnego i procesowego, w oparciu o które została wydana.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, skargę - jako niezasadną - należało oddalić w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło