IV SA/Wr 507/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 22 sierpnia 2024 r. nr SKO/RŚ-423/154/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy na rzecz skarżącej B. K. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi B. K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy (dalej: SKO, organ drugiej instancji) z dnia 22 sierpnia 2024 r. (nr SKO/RŚ-423/154/2024) wydana po rozpoznaniu odwołania skarżącej od decyzji Prezydenta Miasta Głogowa (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 17 czerwca 2024 r. (nr MOPS.DŚR.5102.10.3.7.2023.AS) o odmowie przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: W dniu 9 lutego 2023 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Głogowie wpłynął wniosek strony o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad matką W. K. Decyzją z dnia 27 kwietnia 2023 r. organ pierwszej instancji odmówił stronie ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia. Jako podstawę prawną tej odmowy organ wskazał na przepis art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., dalej: u.ś.r.). W związku z zaskarżeniem tej decyzji przez stronę w drodze odwołania, organ drugiej instancji decyzją z dnia 31 lipca 2023 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. Zdaniem SKO, orzeczona przez organ pierwszej instancji odmowa ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w powołaniu na normę z art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie znajduje racji bytu w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, w którym Trybunał orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Organ drugiej instancji zwrócił uwagę, że stwierdzenie niekonstytucyjności części przepisu w wyroku zakresowym wywołuje domniemanie niekonstytucyjności tej zakwestionowanej części. W nawiązaniu do powyższego wskazał, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki których niepełnosprawność powstała później niż okresy wskazane w art. 17 ust. 1b u.ś.r., kryterium momentu powstania niepełnosprawności jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego utraciło przymiot konstytucyjności. Podkreślił także, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym za utrwalony uznać należy pogląd, zgodnie z którym, nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Następnie organ drugiej instancji wskazał, że ograniczenie się przez organ pierwszej instancji do art. 17 ust. 1b u.ś.r. spowodowało, że organ ten nie wyjaśnił w sposób wystarczający kwestii mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W rozwinięciu tej kwestii SKO podało, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego w kontekście istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją strony z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Ponadto, organ nie wyjaśnił również jakie ograniczenia w funkcjonowaniu wynikające z posiadanej niepełnosprawności posiada matka strony. W nawiązaniu do pierwszego zarzutu SKO argumentowało, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie wynika, kiedy strona zrezygnowała ze świadczenia pracy oraz z jakiego powodu. Organ pierwszej instancji swoje twierdzenia w tym zakresie oparł wyłącznie na oświadczeniu strony, w żaden sposób nie weryfikując tego oświadczenia. Z dokumentacji wynika, że ostatnim miejscem świadczenia pracy przez stronę był D. w G. a praca miała charakter nieodpłatny (wolontariat). Na potwierdzenie powyższego strona przedłożyła kserokopię porozumienia o współpracy z dnia 8 lutego 2017 r. z którego wynika, że jako datę rozpoczęcia pracy strony ustaliły dzień 7 lutego 2017 r. sama zaś umowa miała obowiązywać na czas nieokreślony. Brak jest natomiast dokumentów wskazujących na datę zakończenia tej współpracy. W piśmie z dnia 23 marca 2023 r. strona oświadczyła, że zakończyła wolontariat z dniem 31 sierpnia 2022 r. Organ pierwszej instancji w żaden sposób nie zweryfikował tej informacji, chociażby poprzez wystąpienie ze stosownym zapytaniem do strony, niezasadnie opierając się wyłącznie na treści oświadczenia złożonego przez stronę. W odniesieniu do drugiego zarzutu SKO wskazało, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnej opieki, której wymaga matka strony. Zwróciło uwagę, że przeprowadzony wywiad środowiskowy oraz przedłożona dokumentacja medyczna nie wyjaśniają jakie ograniczenia wynikające z posiadanej niepełnosprawności posiada matka strony. Odnotowało, że w aktach sprawy znajduje się co prawda obszerna dokumentacja medyczna, jednak wizyty lekarskie dotyczą głównie wydania powtórnych recept. W podsumowaniu SKO dostrzegło potrzebę przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia czynności jakich matka strony nie może wykonywać samodzielnie (oraz z jakich przyczyn). Nadto również, celem dokonania ustaleń faktycznych w zakresie tego, o jakich porach czynności których nie może wykonywać matka strony samodzielnie są wykonywane przez wnioskodawczynię, ile czasu zajmują, oraz, czy mogłyby być realizowane w takim czasie aby nie kolidowały one z podjęciem przez opiekuna zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W związku z zaleceniami przedstawionymi przez SKO w decyzji z dnia 31 lipca 2023 r. w toku ponownego rozpoznania sprawy organ pierwszej decyzji pismem z dnia 24 sierpnia 2023 r. wezwał stronę do przedłożenia dokumentacji wskazującej datę zakończenia współpracy z D. w G.; złożenia wyjaśnień na temat stanu zdrowia matki ze wskazaniem na to jakie ograniczenia wynikające z niepełnosprawności posiada matka strony oraz jaki jest stopień samodzielności chorej w wykonywaniu codziennych czynności (jakich czynności nie może wykonywać samodzielnie i z jakich przyczyn), nadto, do wskazania na czym konkretnie polega pomoc wnioskodawczyni i ile zajmuje czasu, o jakich porach i w związku z jakimi schorzeniami matka strony nie może tych czynności wykonywać samodzielnie. Organ poinformował nadto stronę o możliwości przedłożenia dokumentacji medycznej dotyczącej stanu zdrowia podopiecznej np. aktualnego zaświadczenia lekarskiego. Kolejnym pismem (z dnia 12 października 2023 r.) organ organ pierwszej instancji wezwał stronę do dostarczenia zaświadczenia z D1. w G. potwierdzającego okres wykonania świadczenia w ramach porozumienia o współpracy (wolontariat), a także przyczynę rezygnacji z ww. porozumienia wskazując, że pismo strony z dnia 22 marca 2023 r. i pismo z dnia 15 września 2023 r. wskazują na inne daty zakończenia współpracy z D. w G. W decyzji z dnia 13 grudnia 2023 r. organ pierwszej instancji po raz drugi odmówił stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Odmowę ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organ uzasadniał w tym przypadku brakiem związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją przez stronę z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Na skutek wniesionego przez stronę odwołania od tej decyzji, SKO decyzją z dnia 29 lutego 2024 r. ponownie uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i sprawę przekazało temu organowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu tej decyzji SKO stwierdziło, że przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie wyjaśniające nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że w przypadku strony nie można mówić o rezygnacji lub niepodejmowaniu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką. Organ drugiej instancji zaznaczył, że materialnoprawną podstawą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest w sprawie przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r. Jak następnie argumentował, organ pierwszej instancji przyjął, że w sprawie brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją przez stronę z zatrudnienia a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad matką. Jednak w ocenie Kolegium, w sprawie w ogóle nie zbadano istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją strony z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Organ pierwszej instancji ograniczył się jedynie do wezwania strony do przedłożenia zaświadczenia o dacie zakończenia współpracy (wolontariat) z D. w G. Ponieważ strona takiego zaświadczenia nie złożyła, organ uznał, że nie jest ona osobą, która zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, a zatem nie spełnia przesłanki do przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Tymczasem Kolegium w swojej poprzedniej decyzji wskazało, że w przypadku gdy strona nie przedłoży koniecznych dokumentów, organ pierwszej instancji powinien sam wystąpić do odpowiednich instytucji w celu uzyskania informacji, które pozwolą na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Natomiast w sprawie nie zostały dokonane żadne ustalenia w powyższym zakresie podczas gdy obowiązkiem organu pierwszej instancji było zarówno odebranie od strony wyjaśnień i dowodów na ich potwierdzenie (świadectwa pracy, umowy o pracę, ewentualnie okresy pozostawania w ewidencji osób bezrobotnych), jak też zweryfikowanie tych informacji przez organ we własnym zakresie. Wskazując na powyższe SKO przypomniało, że na mocy art. 23b ustawy ustawodawca nałożył na organ obowiązek samodzielnego uzyskiwania danych w zakresie wskazanym w tym przepisie. Odnotowało nadto, że jednym z rejestrów publicznych jest rejestr bezrobotnych i poszukujących pracy. Tak więc organ pierwszej instancji powinien był samodzielnie uzyskać informacje z rejestru bezrobotnych i poszukujących pracy odnośnie do ewentualnych okresów, w których strona figurowała w tym rejestrze. Podobnie odnośnie do okresów pozostawania przez stronę w zatrudnieniu obowiązkiem organu było uzyskanie samodzielnych danych dotyczących wszystkich okresów podlegania przez stronę ubezpieczeniu zdrowotnemu i społecznemu, które to ubezpieczenia związane są z pozostawaniem w zatrudnieniu. Zdaniem SKO, organ pierwszej instancji powinien nadto wezwać stronę do przedłożenia dokumentacji umożliwiającej weryfikację wszystkich okresów zatrudnienia oraz ewentualnych okresów pozostawania osobą bezrobotną zarejestrowaną w Urzędzie Pracy, jak też poinformować stronę, że w przypadku niezłożenia wyjaśnień i dokumentów organ przyjmie, że strona nie posiada innych okresów zatrudnienia i figurowania w ewidencji osób bezrobotnych niż ustalone przez organ. Organ drugiej instancji zwrócił nadto uwagę, że strona wskazała, że w okresie od 20 listopada 2003 r. do 27 października 2015 r. pracowała w firmie L. w G., jednak w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających tę okoliczność (strona nie przedłożyła świadectwa pracy potwierdzającego zatrudnienie u w/w pracodawcy). Tym bardziej zatem - stwierdziło SKO – organ pierwszej instancji powinien potwierdzić wszystkie okresy zatrudnienia strony oraz ustalić okresy pozostawania bez zatrudnienia. Decyzją z dnia 17 czerwca 2024 r. organ pierwszej instancji ponownie odmówił stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu podał, że w przypadku strony, faktu rezygnacji przez nią z zatrudnienia nie można wiązać z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Innymi słowy, w ocenie organu, w okresie od 1 lutego 2023 r. do [...] r. nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia. Jak argumentował dalej organ w treści decyzji, z przebiegu zatrudnienia strony wynika, że ostatnie zatrudnienie wnioskodawczyni zakończyło się 26 października 2015 r. (w firmie L1. sp. z o.o.). Kolejno, w latach 2017-2022 posługiwała w klasztorze [...] w G. – w ramach porozumienia o współpracy z dnia 7 lutego 2017 r. (wolontariat), z którego strona zrezygnowała z własnej woli (ze względów psychicznych). To zatem nie choroba matki wpłynęła na decyzję strony o rezygnacji z zatrudnienia/wolontariatu, ale względy natury psychicznej. Powołaną na wstępie decyzją z dnia 22 sierpnia 2024 r. SKO działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ ten w pierwszej kolejności przytoczył ustalenia wywiadu środowiskowego jaki pracownik socjalny przeprowadził z B. K. w dniu 7 marca 2023 r. w miejscu jej zamieszkania. Podczas wywiadu ustalono, że strona zamieszkuje wspólnie z matką W. K. oraz niepełnosprawnym bratem W. K. (l. 57). Według oświadczenia, matka strony pozostaje w stałym leczeniu z powodu chorób o charakterze przewlekłym, tj. depresji, miażdżycy, tętnic wieńcowych, schorzeń kręgosłupa, nadciśnienia, cukrzycy. Ma problemy z poruszaniem się. Od trzech lat nie opuszcza mieszkania. Z uwagi na trudną sytuację zdrowotną wymaga stałej pomocy osoby drugiej i taką pomoc otrzymuje od wnioskodawczyni. W. K. wymaga pomocy w czynnościach dnia codziennego oraz przy pielęgnacji. Według oświadczenia strony odnośnie do codziennej rutyny opiekuńczej - strona pomaga matce rano wstać z łóżka i przejść do łazienki (podtrzymuje matkę, albowiem ma ona problemy z samodzielnym poruszaniem się); myje matce twarz, ręce, następnie zdejmuje matce pampersa i podmywa ją, zakłada świeżego pampersa, ubiera, czesze i prowadzi do pokoju (zajmuje to około pół godziny). Kolejno przygotowuje matce śniadanie, podaje posiłek, który matka spożywa samodzielnie oraz leki. Po śniadaniu strona pomaga matce dotrzeć do toalety, po wyjściu z toalety prowadzi ją do pokoju i pomaga położyć do łóżka. Poza tym strona zajmuje się prowadzeniem domu, robi zakupy, przygotowuje posiłki. W godzinach popołudniowych czyta matce prasę lub książki, spaceruje z nią po pokoju. W porze wieczornej pomaga matce przy kąpieli, tj. rozbiera mamę, pomaga jej wejść do wanny, umyć ją, wytrzeć ręcznikiem, smaruje ciało balsamem i kremem - w przypadku odparzeń, pomaga wyjść z wanny, ubrać bieliznę nocną. Dodatkowo, trzy razy dziennie, (tj. zgodnie z zaleceniami lekarskimi) strona podaje matce leki. Następnie odnotował, że w oświadczeniu z dnia 4 października 2023 r. strona wskazała, że stan zdrowia jej mamy z dnia na dzień się pogarsza. Choroby mają charakter przewlekły i nie ma rokowań na poprawę. U W. K. zdiagnozowano uogólnioną chorobę zwyrodnieniową stawów, zaburzenie równowagi, lordozę odcinka lędźwiowego, towarzyszy temu silny ból kręgosłupa. Podopieczna strony jest osobą leżącą, ma problemy z chodzeniem, porusza się przy pomocy laski i przy asekuracji strony. Cierpi na postępującą demencję, nie rozumie gdzie się znajduje, występują problemy z orientacją w czasie i przestrzeni oraz zanik umiejętności właściwej oceny sytuacji i podejmowania decyzji. Zgodnie z oświadczeniem strony, do czynności wykonywanych w opiece nad matką należą: pobudka (w zależności od potrzeby kilka razy dziennie), pomoc przy wstawaniu z łóżka oraz w poruszaniu się po mieszkaniu, pomoc przy czynnościach higienicznych, przygotowanie ubrań i ubieranie, pomoc przy prowadzeniu do toalety, zmiana pieluchomajtek (około 3 razy dziennie), pomoc przy kąpieli, obcinanie paznokci, mycie i czesanie włosów, kilka razy dziennie smarowanie rąk specjalnymi olejkami przeciwbólowymi. Oprócz tego co najmniej 2 razy dziennie mierzenie ciśnienie, po pomiarach ciśnienia podawanie leków na ciśnienie, na serce, stawy i żołądek. Raz dziennie pomiar cukru we krwi. Przygotowywanie i podawanie posiłków - 4 razy dziennie (posiłki muszą być zblendowane ze względu na refluks). Analizując historię zatrudnienia strony organ drugiej instancji odnotował, że na podstawie akt sprawy, w tym pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Legnicy z dnia 23 kwietnia 2024 r. ustalono, że w okresie od 20 listopada 2003 r. do 26 października 2015 r. strona była zatrudniona w firmie L1. sp. z o.o. Przyczyna ustania tego stosunku pracy nie jest znana, ponieważ strona nie przedłożyła świadectwa pracy z ww. zakładu. Ustalił również, że od 25 kwietnia 2016 r. strona jest zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego przez ZUS Oddział w Legnicy jako osoba pobierająca świadczenie rentowe. Nadto także wskazał, że w dniu 7 lutego 2017 r. strona zawarła z D2. (R.) porozumienie o współpracy dotyczące świadczenia wolontariatu w ramach którego strona zobowiązała się wykonywać świadczenia w zakresie prania i sprzątania. Jak odnotował, pismem z dnia 3 kwietnia 2024 r. organ pierwszej instancji wystąpił do P. pod wezwaniem św. [...] w G. z prośbą o udzielenie informacji dotyczących okresu wykonania świadczenia przez B. K. w ramach porozumienia o współpracy z 7 lutego 2017 r. (wolontariat), a także przyczynę rezygnacji z ww. porozumienia. W odpowiedzi z dnia 9 kwietnia 2024 r. wskazano, ze B. K. posługiwała w klasztorze redemptorystów w Głogowie w latach 2017-2022 w ramach porozumienia o współpracy z dnia 7 lutego 2017 r. Wskazano, że B. K. sama z własnej woli, zrezygnowała z ww. porozumienia "ze względów natury psychicznej". Dodatkowo strona przedłożyła zaświadczenie podpisane przez przełożonego D., w którym wskazano, że B. K. wykonywała świadczenia wolontariusza w D2. (R.) w G. Świadczenia miały miejsce w okresie od 7 lutego 2017 r. do 15 września 2022 r. Zdaniem organu drugiej instancji w sprawie należało przyjąć, że ostatnie zatrudnienie wnioskodawczyni należy odnieść do stosunku pracy w spółce L1. sp. z o.o., który ustał z dniem 26 października 2015 r. W ocenie organu drugiej instancji, wolontariat w D. nie stanowił zatrudnienia ani pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy. Organ przytoczył brzmienie tego przepisu a następnie odwołał się do definicji wolontariusza zawartej w ustawie z dnia 24 kwietnia 2023 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2023 r. poz. 571 ze zm.) podkreślając, że wolontariuszem jest ten kto dobrowolnie i bez wynagrodzenia angażuje się w pracę na rzecz osób, organizacji pozarządowych, organizacji kościelnych czy administracji publicznej. Na tle przytoczonej argumentacji organ drugiej instancji skonstatował, że niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy to sytuacja, w której wnioskodawca z własnej woli zaprzestaje wykonywania czynności zarobkowych wymienionych w art. 3 pkt 22 ustawy. Zwrócił uwagę, że zakończenie stosunku prawnego zatrudnienia lub innego stosunku pracy zarobkowej winno być podyktowane zamiarem sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, związaną z ubiegającym się o świadczenie węzłem obowiązku alimentacyjnego. W ocenie tego organu, w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją czy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a sprawowaną opieką nad matką. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby strona zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością opiekowania się matką albowiem ostatnie zatrudnienie strony ustało w dniu 26 października 2015 r. a znaczny stopień niepełnosprawności matki ustalono od dnia 4 listopada 2022 r. Również w złożonym oświadczeniu z dnia 22 marca 2023 r. strona wskazała, że stan matki pogarszał się od 2022 r. W ocenie SKO, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdził również wystąpienia przesłanki niepodejmowania przez stronę zatrudnienia z uwagi na konieczność opiekowania się schorowaną matką. Strona nie wykazała w toku postępowania, że jest zdolna do zatrudnienia i podjęłaby je gdyby nie sprawowała opieki nad matką. Dodatkowo przy tej okazji organ stwierdził, że także historia przebiegu zatrudnienia strony oraz długotrwały brak aktywności zawodowej strony nie przemawia za przyjęciem, że gdyby nie konieczność sprawowania opieki nad matką to strona obecnie podjęłaby zatrudnienie. Organ w przedstawionej argumentacji odnotował nadto, że w świetle zasad doświadczenia życiowego trudno przyjąć za wiarygodne, że wnioskodawczyni (lat 58) aktualnie byłaby w stanie podjąć pracę zarobkową w sytuacji gdy przez prawie 9 ostatnich lat nie podjęła takiej aktywności. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję SKO z dnia 22 sierpnia 2024 r. strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą. W treści skargi podniesiono, że formując w zaskarżonej tezy organ nie wziął w ogóle pod uwagę ustaleń wywiadu środowiskowego w trakcie którego pracownik socjalny w żaden sposób nie zakwestionował samego faktu sprawowania opieki jak i zakresu czynności opiekuńczych deklarowanych w złożonym przez stronę oświadczeniu. Zdaniem skarżącej, w sprawie organ dokonał pobieżnej oceny oświadczenia wnioskodawczyni odnośnie do zakresu i harmonogramu opieki. W ocenie strony, wskazane dokumenty w sposób wystarczający potwierdzają, że matka wnioskodawczyni potrzebuje – w zakresie opisanym w tych dokumentach - codziennej, stałej opieki. Potwierdzeniem faktu, że matka strony nie może samodzielnie funkcjonować bez stałej lub długotrwałej opieki jest także wydane w stosunku do niej orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Strona zwróciła uwagę, że z przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego wynika, że matka strony jest przewlekle chora. W protokole z tego wywiadu szczegółowo opisano codzienne czynności wykonywane w ramach stałej, całodobowej opieki jaką wykonuje skarżąca nad matką. Czynności te składają się na kompleksową opiekę i pomoc w zwykłych czynnościach życia codziennego dla osoby, która – jak orzekł uprawniony organ – jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. W ocenie skarżącej, Kolegium pochopnie wykluczyło zwykłe czynności życia codziennego z zakresu opieki i pomocy uzasadniającej prawo do dochodzonego świadczenia. Wszystkie te czynności są konieczne do tego, aby zapewnić osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji właściwe warunki życia i zadbać o jej dobrostan adekwatnie do orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności. Wskazując na powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu na swoją rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Z urzędu należy wskazać, że matka strony zmarła w dniu [...] r. (odpis skrócony aktu zgonu na k. 25 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Postępowanie administracyjne w sprawie zainicjował wniosek strony z dnia 9 lutego 2023 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną przez stronę opieką nad matką. Rozstrzygając o zasadności tego wniosku organy administracji publicznej za wzorzec normatywny przyjęły przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Przepis ten w podanym stanie prawnym stanowił, że: świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, organ drugiej instancji przyjął, że w sprawie nie wystąpił związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją a nadto również i niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a sprawowaną przez nią opieką nad matką. Brak przesłanki związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją przez stronę z zatrudnienia a sprawowaniem opieki organ uzasadniał tym, że ostatni stosunek pracy wnioskodawczyni (w L1. sp. z o.o.) ustał jeszcze przed datą uzyskania przez matkę strony orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosunek pracy skarżącej w powołanej wyżej spółce ustał bowiem z dnie 26 października 2015 r., natomiast orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności matka strony legitymuje się od dnia 4 listopada 2022 r. Brak przesłanki związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a sprawowaną opieką organ uzasadniał długotrwałym (około 9-letnim brakiem aktywności zawodowej) oraz zasadami doświadczenia życiowego w świetle których mało prawdopodobnym jest – w ocenie organu – by 58-letnia strona obecnie byłaby w stanie podjąć zatrudnienie gdy od prawie 9 lat nie podjęła pracy zarobkowej. Nadto wskazywał, że strona nie wykazała w toku postępowania, że jest zdolna i podjęłaby zatrudnienie gdyby nie sprawowała opieki nad matką. W ocenie Sądu, o ile zgodzić się trzeba ze stanowiskiem organu odnośnie do braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaną przez stronę opieką nad matką a rezygnacją z zatrudnienia w rozumieniu przytoczonego na wstępie rozważań przepisu, o tyle nie można zaakceptować zaprezentowanej przez organ w zaskarżonej decyzji argumentacji mającej wykazać brak związku przyczynowo-skutkowego także pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a sprawowaną opieką nad matką do jej śmierci tj. do dnia [...] r. W ocenie Sądu, akcentowana w zaskarżonej decyzji okoliczność braku aktywności zawodowej strony od prawie 9 lat nie dyskwalifikuje możliwości przyjęcia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę aktywności zarobkowej a czynnościami opiekuńczymi. Istotna jest tu bowiem ocena, czy zakres sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące ustalenie tego prawa. W szczególności, czy istnieje możliwość pogodzenia czynności opiekuńczych z pracą zarobkową. Warto w tym miejscu odwołać się do poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 lipca 2024 r., sygn. akt I OSK 1692/23, w którym Sąd ten stwierdził, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia, czy też jego niepodejmowania, z powodu konieczności sprawowania opieki. Dla uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego nie ma zatem znaczenia, od kiedy utrzymuje się rezygnacja z zatrudnienia podyktowana opieką. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie – po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia – wystąpi on o to świadczenie, zaś organ pomocowy nie ma prawa ustalać przyczyn braku zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Organ jest jedynie zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną braku zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Jak wynika z akt sprawy, matka strony otrzymała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności w dniu 4 listopada 2022 r. z odnotowanym symbolem niepełnosprawności – 05-R 02-P, wydanym na stałe. W protokole z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego (który miał miejsce w dniu 7 marca 2023 r.) odnotowano, że pozostaje w stałym leczeniu z powodu chorób o charakterze przewlekłym, tj.: depresji, miażdżycy, tętnic wieńcowych, schorzeń wieńcowych, schorzeń kręgosłupa, nadciśnienia, cukrzycy T2. Ma problemy z poruszaniem się (porusza się przy użyciu kuli łokciowej oraz z pomocą wnioskodawczyni). Od 3 lat nie opuszcza mieszkania. Ma problemy z pamięcią, wzrokiem i słuchem. Wymaga całodobowej opieki i taką opieką jej córka B. K. stara się jej zapewnić. Matka strony wymaga pomocy córki przy wstawaniu z łóżka oraz kładzeniu się do niego, przy wstawaniu z fotela, w dotarciu do toalety, przy porannej i wieczornej toalecie, przy przygotowywaniu posiłków, podaniu leków, przy prowadzeniu wszystkich czynności gospodarskich. Przeprowadzający wywiad środowiskowy pracownik socjalny odnotował, że odstąpiono od sporządzenia protokołu z W. K. z uwagi na stan jej zdrowia. Podopieczna strony jedynie potwierdziła sprawowanie opieki nad nią przez córkę B. K. Dodatkowo, w aktach sprawy znajduje się przedstawiony przez stronę szczegółowy opis wykonywanych przy matce czynności pielęgnacyjnych, w którym wskazano w szczególności na: czynność prowadzania do toalety, wymianę pieluchomajtek oraz "przewracanie na inny bok, działanie przeciw odleżynom". W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy odnoszący się do stopnia samodzielności W. K. w codziennym funkcjonowaniu wskazuje, że zakres niezbędnych czynności opiekuńczych jakich wymagała matka strony (do jej śmierci w dniu [...] r.) nie dawał się pogodzić z pracą zarobkową ze strony jej córki B. K. Konkluzja Sądu, wyprowadzona przede wszystkim z treści wywiadu środowiskowego koresponduje z wnioskami końcowymi pracownika socjalnego przeprowadzającego ten wywiad, który w rubryce "D" protokołu z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego zatytułowanego: "Wnioski pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad [...]"zawarł następujące adnotacje: "[...] W. K. wymaga stałej, bezpośredniej opieki, co przez cały czas zapewnia jej córka", "[...] W. K. z uwagi na niepełnosprawność i stan zdrowia nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować w środowisku, czy prowadzić samodzielnie gospodarstwa domowego", "W ocenie pracownika socjalnego zakres usług jaki wykonuje Pani B. K. na rzecz matki noszą znamiona rzeczywistej opieki i pielęgnacji." Przedstawione dotychczas rozważania w sprawie wskazują na nieprawidłowość przyjętej w zaskarżonej decyzji oceny w zakresie braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a sprawowaną opieką nad matką (do jej śmierci w dniu [...] r.). Z materiału dowodowego w sprawie ponad wszelką wątpliwość wynika, że strona sprawowała rzeczywistą opieką i pielęgnację nad matką, zaś ograniczony zakres sprawności matki, związany z trudnościami w poruszaniu się a także schorzenie natury psychicznej niewątpliwie – w ocenie Sądu – stanowiły obiektywną przeszkodę dla aktywności zarobkowej skarżącej. W sprawie, jako nieuprawnione należy przy tym ocenić wywody organu drugiej instancji co do tego, że w świetle zasad doświadczenia życiowego trudno przyjąć, by 58-letnia strona byłaby w stanie podjąć pracę zarobkową w sytuacji pozostawania bez zatrudnienia przez blisko 9 lat. Wiek wnioskodawczyni z chwili wystąpienia z wnioskiem przy uwzględnieniu około 9-letniego okresu braku aktywności zawodowej nie mógł stać na przeszkodzie przyjęciu oceny, że w sprawie występuje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a sprawowaną opieką. Dla przyjęcia takiego związku istotne były natomiast ustalenia faktyczne związane ze stopniem sprawności podopiecznej w ramach codziennego funkcjonowania oraz rodzajem opieki jakiej wymagała matka strony z uwagi na schorzenia stanowiące podstawę wydania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. W tym miejscu należy wskazać, że w wydanym w stosunku do matki strony w orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności jako symbol przyczyny niepełnosprawności wskazano nie tylko 05-R ale i 02-P. Podobnie nieuprawniona jest pomieszczona w zaskarżonej decyzji uwaga organu, że strona nie wykazała w toku postępowania, że jest zdolna do zatrudnienia i podjęłaby aktywność zarobkową gdyby nie sprawowała opieki nad matką. Nie ulega kwestii, że wnioskodawczyni mająca ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest osobą co do której nie istnieją legislacyjne przeciwskazania do tego, aby podejmowała ona zatrudnienie (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dna 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17). W sprawie, strona zwracała uwagę na pogarszający się stan zdrowia matki, w tym problemy natury psychicznej. Podkreślała, że nie jest w stanie podjąć zatrudnienia nawet w najmniejszym wymiarze czasu pracy ze względu na konieczność sprawowania długotrwałej i całodobowej opieki nad matką. W realiach kontrolowanej sprawy organ naruszył zatem art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w brzmieniu wskazanym na wstępie rozważań na skutek błędnego przyjęcia, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepoodejmowaniem przez stronę aktywności zarobkowej a zakresem niezbędnej opieki jakiej wymagała matka strony. Przyjęcie przez Sąd, że w sprawie występuje przesłanka związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a sprawowaną opieką nie przesądza jeszcze na tym etapie sprawy o prawie strony do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Dostrzegając, że strona miała (ma) ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy rzeczą organu jest ocena czy w sprawie nie zachodzi kolizja pomiędzy prawem do świadczenia pielęgnacyjnego a ustalonym prawem do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy oraz czy można przyjąć - w świetle art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429) - że strona spełniała do 31 grudnia 2023 r. wszystkie warunki niezbędne do ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Uzupełniająco należy dodać, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wymaga jednocześnie poczynienia precyzyjnych ustaleń w zakresie okresów w jakich strona pobierała świadczenie rentowe. Kierując się przedstawioną argumentacją Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 93; dalej: p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzekł jak w punkcie I wyroku. W toku ponownego rozpoznania sprawy organ zobowiązany jest uwzględnić wskazane wyżej zalecenia Sądu zgodnie z normą z art. 153 p.p.s.a. O kosztach postępowania (punkt II wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a.