IV SA/Wr 509/21

WyrokWSA we Wrocławiu2022-05-06

Skład orzekający: Katarzyna Radom, Marta Pająkiewicz - Kremis, Tomasz Świetlikowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, na której ciąży obowiązek alimentacyjny wobec niepełnosprawnego ojca, jeżeli ojciec pozostaje w związku małżeńskim, a jego małżonka nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, mimo że jest schorowana i czeka na operację?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji zasadnie odmówiły przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Choć data powstania niepełnosprawności nie ma znaczenia dla uprawnienia, kluczowe jest, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonka nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Brak wykazania obiektywnych przeszkód uniemożliwiających małżonce sprawowanie opieki, a także zakres opieki sprawowanej przez skarżącą, który nie wykracza poza zwykłe obowiązki domowe, wykluczają przyznanie świadczenia.
Stan faktyczny
Skarżąca A. S. wnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Organy odmówiły, wskazując na przesłankę negatywną wynikającą z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych – ojciec pozostaje w związku małżeńskim, a jego żona nie ma orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca podnosiła, że jej matka (żona ojca) jest schorowana i nie jest w stanie sprawować opieki, a ona sama sprawuje opiekę nad ojcem, co uniemożliwia jej podjęcie pracy. Sąd administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca) Sędziowie: Asesor WSA Marta Pająkiewicz - Kremis Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 maja 2022 r. w Wydziale IV sprawy ze skargi: A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy orzeczenie Zastępcy Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Wałbrzycha, odmawiającą A. S. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem J. S. Jak wynikało z akt sprawy powołaną na wstępie decyzją organ I instancji odmówił Stronie wnioskowanego świadczenia stwierdzając, że wystąpiła przesłanka negatywna wynikająca z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.) - niepełnosprawność powstała po 61 roku życia. Nadto zakres sprawowanej opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia. Wskazał również, że osoba wymagająca opieki (ojciec Skarżącej) ma współmałżonka, który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie przedstawiono także żadnych dokumentów potwierdzających brak możliwości sprawowania opieki nad mężem. Uzasadniając ten pogląd organ I instancji wskazał, że Skarżąca przedłożyła orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia 9 lipca 2020 r., z którego wynika, że jej ojciec został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, orzeczenie wydano na stałe. Skarżąca nie mieszka z ojcem, którym się opiekuje, ale wraz z dziećmi i mężem w odrębnym mieszkaniu. Ojciec zamieszkuje z żoną, wobec, której nie orzeczono niepełnosprawności. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynikało, że Skarżąca pomaga ojcu przy czynnościach higienicznych (golenie, mycie protezy, czesanie), przygotowuje ubrania i pomaga w ubieraniu, przygotowuje posiłki, sprząta pierze, prasuje, robi zakupy i wychodzi z ojcem na spacer. Istotne znaczenie ma jednak w opinii organu intensywność sprawowanej opieki, jej zakres, stałość, która jest niezbędna do egzystencji osoby wymagającej opieki. Zakres tej opieki powinien być tak absorbujący dla osobowy ją sprawującej, że wyklucza podjęcie zatrudnienia. Opieka winna wykraczać poza zwykłe czynności domowe wykonywane w każdym gospodarstwie domowym. Dalej organ wskazał, że Skarżąca pracowała do listopada 2020 r. obecnie jest zarejestrowana w PUP w W. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku. W opinii organu świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako dodatkowe źródło dochodu członków rodziny osób w podeszłym wieku, jest to świadczenie przyznawane w szczególnych przypadkach jako rekompensata dla osób, które muszą zrezygnować z zatrudnienia, gdyż zakres koniecznej opieki względem członka rodziny nie pozwala na podjęcie zatrudnienia. Organ wskazał, że rodzice ojca Skarżącej nie żyją, natomiast 64 letnia żona nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Nie przedstawiono też żadnych dokumentów wskazujących na to, że nie może ona sprawować opieki nad mężem, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. opisało okoliczności faktyczne sprawy, w tym wyjaśnienia zawarte w odwołaniu, podnoszące m.in., że żona osoby wymagającej opieki jest osobą schorowaną, czeka na operację kolana i nie jest w stanie sprawować opieki nad mężem. W dalszej części uzasadnienia organ przywołał art. 17 u.ś.r. wskazując, że wbrew stanowisku organu I instancji bez wpływu na prawo do wnioskowanego świadczenia ma data powstania niepełnosprawności, co potwierdził w swoim orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny (wyrok z dnia 23 października 2013 r. sygn. akt I K 38/13 OTK-A 2014/9/104). Pogląd ten ma uzasadnienie w licznym powołanym przez organ orzecznictwie sądów administracyjnych, zatem kwestia ta nie może być podstawą odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Stwierdza on, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim, zaś wobec małżonka nie orzeczono niepełnosprawności w znacznym stopniu. Organ wskazał na obowiązek małżonków w zakresie wzajemnego wsparcia wyprzedzający obowiązek dalszych krewnych. Dopiero orzeczenie o niepełnosprawności małżonka daje możliwość ubiegania się o świadczenia przez dalszych krewnych wskazanych w ustawie. W sytuacji odmiennej, tj. braku takiego orzeczenia uprawnienie do świadczenia dla krewnych jest wyłączone. Obowiązek małżonka wyprzedzający obowiązki krewnych wynika z zapisów art. 23, art. 60 i art. 130 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.i.o.). To czy osoba zobowiązana może wypełniać obowiązek opieki nad osobą niepełnosprawną potwierdza orzeczenie o niepełnosprawności potencjalnego opiekuna, takich uprawnień i wiedzy nie ma organ administracji. Rygoryzm tego zapisu uzasadnia cel ustawy, a powołany zapis nie powinien być wykładany rozszerzająco. Zatem uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla krewnych podopiecznego przysługuje dopiero wówczas gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, przez co nie jest możliwe wypełnienie przez niego ustawowego obowiązku alimentacyjnego w sposób właściwy dla okoliczności faktycznych sprawy. Przy czym realizacja tego obowiązku może przybrać formę świadczeń osobistych, sprawowania opieki lub też może mieć wymiar finansowy. W skardze Strona zarzucała naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której przepis ten stanowi podstawę prawną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Stronie jako osobie należącej do kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym wobec ojca; dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. i zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej w konsekwencji przyjęcie, że pozostawanie w związku małżeńskim i brak legitymowania się przez małżonka orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia. Wskazał także na naruszenie art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7, art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjęcie, że fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki ma małżonka, który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy od działań zmierzających do ustalenia czy wymieniona osoba może sprawować opiekę nad mężem. Skarżąca wnioskowała o uchylenie decyzji organów obu instancji, zobowiązanie do przyjęcia wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu sądu zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu Strona wskazał, że niespornie opiekuje się ojcem, który ma orzeczoną niepełnosprawność, co uniemożliwia podjęcie jej pracy. Dalej wskazała, że należy do kręgu podmiotów mogących się ubiegać o świadczenie pielęgnacyjne, a wskazanych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Przepis ten stanowi, że świadczenie przysługuje innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, zatem także Stronie, co potwierdza orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07. Nadto dokonano błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a u.ś.r. bazując wyłącznie na wykładni literalnej, pomijając wykładnię celowościową i systemową. Stosując pominięte reguły interpretacyjne prawo do świadczenia służy także krewnym, jeżeli małżonek osoby wymagającej opieki pomimo braku orzeczenia o niepełnosprawności nie może się nią opiekować, przy czym wynika to z przesłanek obiektywnych niezależnych od jego woli. Dotyczy to wieku, stanu zdrowia wykluczającego sprawowanie takiej opieki, przy czym sytuacja materialna nie pozwala na zastąpienie świadczeń osobistych finansowymi. W rozpoznawanej sprawie małżonka osoby wymagającej opieki jest osobą schorowaną czeka na operację kolana i nie ma możliwości sprawowania opieki nad mężem. Taka wykładnia ww. przepisów ma potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie trzeba wskazać, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 137 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 poz. 329 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Z przywołanych przepisów wynika że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, co nakazywało jej oddalenie. Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości stanowiska przyjętego przez organ administracji, a odmawiającego Skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. W opinii Sądu organy administracji zasadnie, w realiach rozpoznawanej sprawy, przyjęły, że Skarżącej nie służy uprawnienie do korzystania ze świadczenia pielęgnacyjnego. Poza zakresem rozważań należy pozostawić spór dotyczący wykładni i stosowania art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 23 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej. u.ś.r.). Sąd podziela korzystne dla Skarżącej stanowisko organu odwoławczego wywodzone z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt I K 38/13 OTK-A 2014/9/104) oraz orzecznictwa sądów administracyjnych, że moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie ma znaczenia z punktu widzenia przesłanek uprawniających do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ta zatem okoliczność, wbrew poglądom wyrażanym w decyzji przez organ I instancji, nie ma istotnego znaczenia w rozpoznawanej sprawie. W zakresie pozostałych uwarunkowań przyznania wnioskowanego świadczenia trzeba stwierdzić, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że Strona nie spełnia przesłanek do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 17 ust.1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z ust. 1a ww. ustawy osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednocześnie w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ww. ustawy wskazano, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dokonując analizy przywołanych przepisów trzeba wskazać, że krąg i kolejność osób uprawnionych do świadczeń w związku ze sprawowaniem opieki jest przez ustawodawcę ściśle wskazany. Zasadniczo wstępni i opiekunowie wyprzedzają osoby wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Ich krąg z kolei wyznacza ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm., dalej k.r.o.). Istotne w tym miejscu jest wskazanie na przepis art. 128 k.r.o. stanowiący, że obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Przy czym kodeks rodzinny i opiekuńczy ustala kolejność osób zobowiązanych. Zatem obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 k.r.o). Zgodnie z przepisami Kodeksu obowiązek alimentacyjny małżonka wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych (art. 130, art. 60 § 1-3, art. 23 i art. 27 k.r.o.). Nie powinno budzić wątpliwości, że małżonkowie są rodziną i łączą ich więzy wynikające z zawarcia związku małżeńskiego polegające na wzajemnym wsparciu, wspólnym zaspokajaniu różnorodnych potrzeb, wzajemnej opiece. Małżeństwo jest zatem podstawową komórką społeczną, która staje się "rodziną" bliższą niż krewni związani węzłami krwi (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 września 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 524/21, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA). Zasada ta, w opinii Sądu, jest również wyrażana na gruncie niniejszej ustawy, w tym sensie, że obowiązek małżonka wyprzedza obowiązek dalszych krewnych (art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a u.ś.r.). Dalsze osoby obowiązane do alimentacji będą uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego wówczas gdy małżonek osoby wymagającej opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. A zatem gdy nie będzie w stanie sprawować pieczy nad osobą wymagającą opieki, zaś potwierdzeniem tego faktu, zgodnie z literalnym brzmieniem ww. zapisu, jest wskazane orzeczenie o niepełnosprawności. Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy nie jest wątpliwe, że żona osoby wymagającej opieki nie ma takiego orzeczenia, co w świetle literalnej wykładni tego przepisu, dokonanej w zakażonej decyzji wyklucza przyznanie świadczenia Skarżącej. Wykładnia przepisów nie może się jednak zamykać wyłącznie w ich gramatycznym odczytaniu, dla właściwego wyjaśnienia zaznaczenia normy prawnej wynikającej z tego zapisu konieczne jest posiłkowanie się wykładnią celowościową i systemową, co potwierdza orzecznictwie sądów administracyjnych. Zgodnie z wypowiadanymi tam tezami ograniczenia wynikające z regulacji art. 17 ust. 1a i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. nie powinny mieć zastosowania w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (a więc niezależnych od niego) nie jest w stanie sprawować opieki nad potrzebującym, tj. gdy zachodzą okoliczności wymienione w art. 132 k.r.o., do którego odsyła art. 17 ust. 1 u.ś.r. (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Olsztynie z dnia 5 czerwca 2018r., sygn. akt II SA/Ol 320/18 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 382/21, a także w Łodzi z dnia 8 września 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 524/21, CBOSA). Zatem w sytuacji, gdy ustawowo wskazany opiekun z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego nie jest w stanie sprawować opieki nad osobą jej wymagającą obowiązek alimentacyjny (w tym zaś przypadku uprawnienie do świadczeń może przejść na kolejna z uprawnionych osób), nawet wówczas gdy dotyczy to małżonka nie legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności. Rację ma organ administracji, że nie posiada uprawnień do dokonania takiej oceny samodzielnie, w tym zatem zakresie musi się posiłkować dowodami potwierdzającymi takie okoliczności faktyczne. Z reguły będzie to dokumentacja medyczna poświadczająca brak możliwości sprawowania opieki nad drugą osobą, a także podeszły wiek współmałżonka. Chodzi o dowody lub fakty, które prima facie potwierdzą, że opiekun z obiektywnych względów nie może zajmować się osobą wymagającą opieki, przy czym nie chodzi tu sytuacje przejściowe ale długotrwałą niezdolność do świadczenia takiej opieki. A zatem okoliczności, które będą wpisywały się w definicję znacznego stopnia niepełnosprawności określoną w art. 3 pkt 12 u.ś.r. W rozpoznawanej sprawie istnienie takich okoliczności nie zostało przez Stronę wykazane, co więcej nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym. W treści wniosku Strona wskazała wyłącznie, że jej mama (lat 64) ze względu na zły stan zdrowia nie jest w stanie zajmować się mężem. W kolejnym piśmie zaś podała, że czeka na operację kolana. Nie jest to zatem żadna ze wskazanych okoliczności uzasadniających odstąpienie od kolejności osób uprawnionych do świadczeń. Nadto, co ma istotne znaczenie dla sprawy i co słusznie podkreśla organ I instancji w treści decyzji, małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, zaś Skarżąca nie zamieszkuje wspólnie z nim lecz osobno, prowadząc gospodarstwo wspólnie z mężem i dwójką dzieci. Zakres sprawowanej przez nią opieki, co szczegółowo opisano w decyzji, obejmuje czynności wykonywane w każdy gospodarstwie domowym, pranie, sprzątanie, gotowanie, zakupy. Należy zatem podzielić zatem pogląd organu, że w nie jest on tak absorbujący aby wykluczał możliwość podjęcia przez Stronę zatrudnienia. Zgodnie z przywołanym zapisem art. 17 ust. 1 u.ś.r. zakres sprawowanej opieki jest określany jako konieczność stałej lub długotrwałej opieki osobie ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Zarówno charakter omawianego świadczenia, jak i jego cel pozwalają na stwierdzenie, iż stanowi ono pewną formę rekompensaty strat finansowych opiekuna wynikających z rezygnacji z aktywności zawodowej, a co za tym idzie nie może stanowić alternatywnego źródła dochodu. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (niepodejmowania przez niego pracy) a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 u.ś.r. Tej spawie taki związek nie wystąpił zakres czynności, które obciążają Stronę w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem, jak słusznie wskazały organy nie przekracza zwykłych obowiązków domowych. Za bezzasadne uznać trzeba zatem zarzuty skargi podnoszące naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w opinii Sądu okoliczności tej sprawy uzasadniają przyjęty przez organ kierunek rozstrzygnięcia. Brak bowiem podstaw do przyjęcia, że małżonek osoby wymagającej opieki spełnia wymogi uznania go za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności, co w tej sprawie potwierdza zakres i sposób sprawowania przez Skarżącą opieki nad niepełnosprawnym ojcem powoduje, że nie zostały spełnione przesłanki przyznania Skarżącej żądanego świadczenia. Mając na uwadze wskazane okoliczności Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę jako bezzasadną oddalił w całości.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło