IV SA/Wr 523/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Sędziowie Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Radom, Protokolant Referent Agnieszka Zych-Zaborska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 marca 2026 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 4 sierpnia 2025 r. nr DOS3-K1027-D17849-33/25 w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 806/21, po rozpoznaniu skargi J. K. (dalej: skarżący) na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: organ) z 24 września 2021 r. (DSE3-K1082-D17849-10/21) w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych - oddalił skargę. Od ww. wyroku skarżący wywiódł skargę kasacyjną po rozpoznaniu której Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 21 maja 2024 r. o sygn. III OSK 1972/22 uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 28 czerwca 2021 r. Zdaniem NSA organ uchybił art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 7 k.p.a., gdyż poza wystąpieniem do Prezesa IPN - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przekazanie informacji o treści zgromadzonych przez Instytut dokumentów dotyczących warunków, o których mowa w art. 2 i art. 3 u.d.o.a. nie podjął żadnych innych czynności dowodowych w sprawie. Organ mógł wystąpić do właściwych jednostek wojskowych o weryfikację, czy istnieją jakiekolwiek dokumenty potwierdzające twierdzenia skarżącego o skierowaniu do jednostki za działalność polityczną. To samo tyczy się zweryfikowania twierdzeń o organizowaniu przez skarżącego strajku w S. poprzez zwrócenie się w tej sprawie do regionalnych struktur N. "[...]". Mowa tu także o możliwości wystąpienia przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych do właściwej wojewódzkiej rady konsultacyjnej do spraw działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych o zaopiniowanie wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. NSA zaznaczyło jednak, że uchwała właściwej wojewódzkiej rady konsultacyjnej, podjęta w trybie art. 5 ust. 6 u.d.o.a. stanowi wprawdzie wyłącznie materiał pomocniczy, który nie przesądza kierunku rozstrzygnięcia organu, lecz mogący ukierunkować organ co do potrzeby przeprowadzenia dalszych, dodatkowych dowodów. Z kolei możliwość przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony (z czego również organ administracji nie skorzystał) wynika z ogólnych zasad dowodzenia, wskazanych w art. 86 i art. 75 § 1 k.p.a. NSA zaznaczyło przy tym, że jakkolwiek przeprowadzenie obu ww. dowodów nie było bezwzględnym obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie, to niewątpliwie, pozwoliłoby stwierdzić, że w sprawie zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe w sposób wyczerpujący, w zakresie możliwym do przeprowadzenia – zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. NSA podkreśliło, że przeprowadzenie sugerowanych przez Sąd dowodów nie pozbawia organu prawa do oceny ich przydatności dla pozytywnego rozpoznania wniosku, a także, wiarygodności, w świetle zasady swobodnej oceny dowodów o jakiej mowa w art. 80 k.p.a. Decyzją z 14 kwietnia 2025 r. (DOS3-K1063-D17849-28D/25) Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W uzasadnieniu wskazał, że mając na uwadze treść wyroku NSA wystąpił do: - W. w B., które przesłało kserokopię karty ewidencyjnej skarżącego; - W1. w K., które wskazało, że skarżący nie figuruje w ewidencji Wojskowej W. na terenie działania Z. w K. C.; - Z., który wskazał, że nie udało mu się znaleźć dokumentów potwierdzających działalność skarżącego, jak również nie uzyskano takich informacji od świadków. Organ podniósł, że 18 grudnia 2024 r. przeprowadzono dowód z przesłuchania skarżącego, który wskazał, że w 1980 r. zapisał się do S., prowadził strajk w S. w W. Dodał, że były prowadzone strajki i rozmowy z ludźmi, którzy nie zgadzali się na działania władz komunistycznych. Po tych strajkach miały zacząć się szykany ze strony SB wobec skarżącego i jego ojca, który miał być zastraszmy, nękany. Skarżący podniósł, że wielokrotnie odmówiono mu wydania paszportu oraz uniemożliwiono pracę w szkolnictwie. Dodał, że po wprowadzeniu stanu wojennego rozprowadzał ulotki, które przyklejał na drzewach. Ulotki miał otrzymywać od kolegów, jednak nie pamięta ich nazwisk. Ulotki nawoływały do nieposłuszeństwa wobec władz komunistycznych, wnioskodawca dostawał je raz na tydzień w ilości około 50-100 sztuk. Wskazał, że podrzucał je pod drzwi, do skrzynek na listy, przy dworcu lub głównej drodze. Działalność ta miała trwać do wiosny 1983 r. kiedy wyjechał na kontrakt do L. Odnośnie służby wojskowej podniósł, że pierwszy bilet dostał do J., jednak ten rozkaz został cofnięty, gdyż odkryto, że posiada rodzinę we F. Został skierowany do [...] do [...]., gdzie przebywał przez cały okres zasadniczej służby wojskowej. Wskazał, że zorganizował tam bunt przed przysięgą w 1974 r. i że znęcano się nad nim przez całą służbę. W lutym 1975 r. został przeniesiony do Bytomia i w kilka innych miejsc. Dodał również, że pracowano po 12-14 godzin dziennie, a za brak wykonania rozkazów grożono więzieniem. Ponadto organ, pismem z 11 lutego 2025 r. zwrócił się do R., która przekazała uchwałę z 18 listopada 2025 r. (nr 215/2025 r.), negatywnie opiniującą wniosek skarżącego, gdyż skarżący przedstawił zbyt mało dowodów w sprawie, by można poprzeć jego wniosek. W kontekście dystrybucji ulotek Rada zwróciła uwagę, że fakt braku szczegółów dotyczących ich pochodzenia, świadków oraz aktywności, czy też jej inicjatorów. Zdaniem organu z akt sprawy nie wynika, że skarżący prowadził działalność określoną w art. 2 u.d.o.a. Skarżący wskazał, że należał do S. w okresie od września 1980 r. do 1989 r., lecz sama przynależność do S. nie jest jednoznaczna z prowadzeniem działalności określonej w art. 2 u.d.o.a. Działalność skarżącego pozbawiona jest przymiotu samodzielności, systematyczności, ciągłości i długotrwałości prowadzenia działalności w opozycji antykomunistycznej oraz elementu organizacyjnego tj. prowadzenia działalności w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi. Samo poświadczenie przez skarżącego, że prowadził działalność opozycyjną lub poniósł represje nie jest wystarczającym dowodem by móc przyznać mu status działacza opozycji lub osoby represjonowanej. Organ podkreślił, że nie dołączono do wniosku zeznań żadnych świadków, zaś zeznania skrzącego w kontekście kolportażu ulotek brzmią niewiarygodnie. Skarżący najpierw wskazał, że rozlepiał ulotki na drzewach, a później niejako rozszerzył zakres tego kolportażu o kilka nowych miejsc. Stwierdził, że otrzymywał ulotki od kolegów, jednak nie pamięta kto to był. Twierdził, że blokowano mu wydanie paszportu, a jak sam wskazał, jego działalność miała się zakończyć wiosną 1983 r., gdy wyjechał na kontrakt do L. Brzmi to niewiarygodnie, biorąc pod uwagę fakt, że wnioskodawca miał być wcześniej represyjnie powołany do wojska, później prowadzić nielegalną działalność, mieć wielokrotnie trudności w uzyskaniu paszportu, a następnie wyjechać na kontrakt do L., gdy jeszcze nie został zniesiony stan wojenny. Organ zaznaczył, że okoliczności prowadzenia działalności antykomunistycznej przez skarżącego nie potwierdził również Z. W ocenie organu wskazane przez skarżącego okoliczności, nie sposób uznać za działalność spełniającą przesłanki z art. 2 u.d.o.a. Organ miał również na uwadze uchwałę podjętą przez R., która po dokonaniu czynności mających na celu wyjaśnienie okoliczności podnoszonych przez skarżącego, negatywnie zaopiniowała jego wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Opinia Rady nie jest wiążąca dla organu, jednak z uwagi na to, iż członkowie Rady są doświadczonymi działaczami opozycji antykomunistycznej i znają szeroko sprawy działalności różnych środowisk, to taka opinia może stanowić nieocenioną pomoc w zrozumieniu specyfiki środowisk antykomunistycznych działających na danym terenie i stanowić środek pomocniczy w ocenie działań podejmowanych przez skarżącego. W ocenie organu, zebrany w sprawie materiał nie potwierdza również, by skarżący podlegał represjom, o którym mowa w art. 3 ust. 2 u.d.o.a. Skarżący wskazał, że pełnił zasadniczą służbę wojskową w [...] w okresie od 29 października 1974 r. do 7 października 1976 r., do której miał zostać powołany represyjnie. Dodał, że blokowano mu wydanie paszportu, nękano w pracy i zwalniano z niej, inwigilowano, w 1988 r. pozbawiono pracy w szkolnictwie, a w 1989 r. ukarano sądownie 10 miesiącami w zawieszeniu z powództwa byłej żony. Skarżący wskazał, że pierwszy bilet dostał do J., jednak ten rozkaz został cofnięty, gdyż odkryto, że strona posiada rodzinę we F. Dodał, że został skierowany do [...] do [...]. Na przesłanej przez W. w B. karcie ewidencyjnej strony, w treści orzeczenia komisji poborowej z 9 marca 1974 r. znajduje się zapis o przeznaczeniu strony do służby w wojskach kwatermistrzowskich, ale powyżej tego zapisu jest również wzmianka o przeznaczeniu, prawdopodobnie do wojsk zmechanizowanych (zapis WO P. Zmech). Znajduje się tam również przekreślony zapis kwatermistrzostwo, a następnie dopisek o rodzaju wojsk - zakwaterowanie i budownictwo. W nazwie specjalności wojskowej znajduje się budowa konstrukcji drewnianych i stolarka budowlana. Biorąc pod uwagę fakt, że wnioskodawca miał wówczas wykształcenie zawodowe jako cieśla-stolarz i taki zawód wykonywał, zdaniem organu, skarżącego przydzielono do odbycia zasadniczej służby wojskowej w jednostce, w której będą przydatne jego umiejętności zawodowe. Orzeczenie komisji lekarskiej nie musiało być wiążące przy powoływaniu do zasadniczej służby wojskowej. Nie można tego również uznać za celowe działanie w postaci represji politycznych, gdyż komisja poborowa wskazała dwa rodzaje przeznaczenia. Skarżący został wezwany do odbycia zasadniczej służby wojskowej, do której byli zobowiązani wówczas wszyscy pełnoletni mężczyźni, a nie na ćwiczenia wojskowe w związku ze swoją działalnością na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Poza tym powołanie do wojska musi być efektem działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, czego skarżący nie dowiódł. Skarżący wskazał również, że był inwigilowany. Organ wskazał, że aby móc przyznać status osoby represjonowanej z powodów politycznych wszystkie przesłanki wskazane w z art. 3 pkt 3 lit. b u.d.o.a. muszą wystąpić łącznie tj. uczestnictwo w wystąpieniu wolnościowym, inwigilacja oraz podjęcie bezprawnego działania na szkodę danej osoby. Skarżący, zdaniem organu, nie udokumentował natomiast uczestnictwa w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce oraz nie wykazał by podjęto wobec niego inwigilację, a także bezprawne działania na jego szkodę. W ocenie organu, skarżący nie przedstawił również dowodów na podleganie represjom wskazanym w art. 3 pkt 3 lit. c oraz art. 3 pkt 3 lit. d u.d.o.a. Aby przyznać status osoby represjonowanej z powodów politycznych zgodnie z ww. artykułami, pozbawienie możliwości wykonywania zawodu lub rozwiązanie umowy o pracę musi być efektem uczestnictwa strony w wystąpieniu wolnościowym. Skarżący nie udokumentował uczestnictwa w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce oraz nie wykazał, by rozwiązano z nim umowę o pracę albo pozbawiono możliwości wykonywania swojego zawodu. Z dołączonego życiorysu wynika, że wnioskodawca mimo dosyć częstego zmieniania miejsca pracy, miał praktycznie ciągłość zatrudnienia w latach 80 i cały czas pracował w swoim zawodzie. Pozostałe wskazane przez stronę okoliczności nie są represjami w rozumieniu art. 3 ww. ustawy. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Szef Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z 4 sierpnia 2025 r. (DOS3-K1027-D17849-33/25) utrzymał w mocy własną decyzję z 14 kwietnia 2025 r. Podniósł, że skarżący we wniosku wskazał, że odbywał zasadniczą służbę wojskową w [...] w okresie od 29 października 1974 r. do 7 października 1976 r., przynależał do Z4. "[...]" od września 1980 r. do 1989 r. Dodał, że od 1974 r. był nękany przez Służbę Bezpieczeństwa za posiadanie rodziny we F., blokowano mu wydanie paszportu w latach od 1980 r. do 1990 r. oraz był nękany w pracy i często zwalniany bezpodstawnie. Zaznaczył, że w 1988 r. nie mógł pracować w szkolnictwie jako nauczyciel zawodu, ponieważ pozbawiono go możliwości kształcenia się w zawodzie nauczyciela-stolarza. Strona podnosi również, że w 1989 r. została przez sąd karny w Jeleniej Górze skazana na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu. Niemniej jednak, zdaniem organu, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby skarżący prowadził przez minimum 12 miesięcy zagrożoną odpowiedzialnością karną, w ramach zorganizowanych struktur lub we współpracy z nimi, działalność, która miała na celu odzyskanie przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowanie politycznych praw człowieka w Polsce. Skarżący nie udowodnił, a organ w toku prowadzonych czynności nie potwierdził, iż skarżący prowadził w ramach "[...]" nielegalne działania w opozycji do władz komunistycznych, zaś samej przynależności do niezależnego i niezarejestrowanego związku zawodowego nie można uznać za prowadzenie aktywnej działalności politycznej. Podczas przesłuchania skarżący wskazał, że we wrześniu 1980 r. zapisał się do S. i prowadził strajk w S. w W. Dodał, że po wprowadzeniu stanu wojennego rozprowadzał ulotki, które przyklejał na drzewach. Później z kolei wskazał, że ulotki podrzucał pod drzwi, do skrzynek na listy, przy dworcu lub głównej drodze. Ulotki nawoływały do nieposłuszeństwa wobec władz komunistycznych. Wnioskodawca dodał, że dostawał je raz na tydzień od kolegów w ilości około 50-100 sztuk, ale nie pamięta od kogo dokładnie. Działalność ta miała trwać do wiosny 1983 r., kiedy skarżący wyjechał na kontrakt do L. Zdaniem organu w działalności skarżącego brak jest przymiotu samodzielności, systematyczności, ciągłości i długotrwałości prowadzenia działalności w opozycji antykomunistycznej oraz elementu organizacyjnego, tj. prowadzenia działalności w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi. Samo poświadczenie przez skarżącego, że prowadził działalność opozycyjną lub poniósł represje, nie jest wystarczającym dowodem by móc przyznać status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Organ podkreślił, że skarżący nie dołączył do wniosku żadnych oświadczeń świadków, którzy potwierdziliby wskazane przez niego okoliczności. (art. 5 ust. 3 pkt. 1 u.d.o.a.). Organ nie dał wiary zeznaniu skarżącego. Skarżący wskazał, że otrzymywał ulotki od kolegów, jednak nie pamięta kto to był. Niewiarygodnie jest także, biorąc pod uwagę fakt, że skarżący miał być wcześniej represyjnie powołany do wojska, późniejsze prowadzenie nielegalnej działalności, które miało spowodować wielokrotnie trudności w uzyskaniu paszportu oraz fakt, że następnie skarżący wyjechał na kontrakt do L., gdy jeszcze nie został zniesiony stan wojenny. Zdaniem organu zeznania skarżącego nie są wystarczająco spójne, by stanowiły podstawę do uznania prowadzenia działalności opozycyjnej w rozumieniu art. 2 u.d.o.a. Nie wykazano, by skarżący działał w ramach zorganizowanych struktur opozycyjnych ani by podejmowane działania narażały go realnie na odpowiedzialność karną lub inne formy represji o charakterze politycznym. Brak wskazania konkretnych osób, brak świadków, a także brak materiału dowodowego, który potwierdzałby opisane działania, powoduje, że organ nie może przyznać waloru wiarygodności złożonym oświadczeniom. Również fakt wyjazdu za granicę w czasie stanu wojennego - przy jednoczesnym twierdzeniu o represjach i braku możliwości uzyskania paszportu - stoi w sprzeczności z ogólną praktyką SB. Wyjazd na kontrakt zagraniczny w okresie stanu wojennego świadczy o braku inwigilacji i może świadczyć co najmniej o bierności wobec systemu. Organ podkreślił, że w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego, działając na podstawie art. 5 ust. 6 u.d.o.a. zwrócił się o zaopiniowanie wniosku skarżącego do D., która negatywnie zaopiniowała wniosek. Warto zaznaczyć, że opinia Rady nie jest wiążąca dla Organu, jednak z uwagi na to, iż członkowie Rady są doświadczonymi działaczami opozycji antykomunistycznej i znają szeroko sprawy działalności różnych środowisk, to taka opinia może stanowić nieocenioną pomoc w zrozumieniu specyfiki środowisk antykomunistycznych działających na danym terenie i stanowić środek pomocniczy w ocenie działań podejmowanych przez stronę. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, by skarżący podlegał represjom, o którym mowa w art. 3 u.d.o.a. Skarżący wskazał, że pełnił zasadniczą służbę wojskową w [...] w okresie od 29 października 1974 r. do 7 października 1976 r., do której miał zostać powołany represyjnie. Dodał, że blokowano mu wydanie paszportu, nękano w pracy i zwalniano z niej, inwigilowano, w 1988 r. pozbawiono pracy w szkolnictwie, a w 1989 r. ukarano sądownie 10 miesiącami w zawieszeniu z powództwa byłej żony. Skarżący wskazał, że pierwszy bilet dostał do J., jednak ten rozkaz został cofnięty, gdyż odkryto, że posiada rodzinę we F. Dodał, że został skierowany do [...] do [...]. Organ podkreślił, że na przesłanej przez W. w B. karcie ewidencyjnej skarżącego, w treści orzeczenia komisji poborowej z 9 marca 1974 r. znajduje się zapis o przeznaczeniu skarżącego do służby w wojskach kwatermistrzowskich, ale powyżej tego zapisu jest również wzmianka o przeznaczeniu, prawdopodobnie do wojsk zmechanizowanych (zapis WO P. Zmech). Znajduje się tam również przekreślony zapis kwatermistrzostwo, a następnie dopisek o rodzaju wojsk - zakwaterowanie i budownictwo. W nazwie specjalności wojskowej znajduje się budowa konstrukcji drewnianych i stolarka budowlana. Biorąc pod uwagę fakt, że skarżący miał wówczas wykształcenie zawodowe jako cieśla-stolarz i taki zawód wykonywał, skarżącego przydzielono zatem do odbycia zasadniczej służby wojskowej w jednostce, w której będą przydatne jego umiejętności zawodowe. Orzeczenie komisji lekarskiej nie musiało być wiążące przy powoływaniu do zasadniczej służby wojskowej. Nie można tego również uznać za celowe działanie w postaci represji politycznych, gdyż komisja poborowa wskazała dwa rodzaje przeznaczenia. Skarżący został wezwany do odbycia zasadniczej służby wojskowej, do której byli zobowiązani wówczas wszyscy pełnoletni mężczyźni, a nie na ćwiczenia wojskowe w związku ze swoją działalnością na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. W sprawie nie udowodniono także, powołanie od odbycia zasadniczej służby wojskowej było spowodowane działalnością skarżącego na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Skarżący wskazał również, że był inwigilowany. Niemniej jednak jak podkreślił organ, zgodnie z art. 3 pkt 3 lit. b u.d.o.a. osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r., brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, i w związku z tym była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa oraz podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia. By móc przyznać status osoby represjonowanej z powodów politycznych wszystkie ww. przesłanki muszą wystąpić łącznie tj. uczestnictwo w wystąpieniu wolnościowym, inwigilacja oraz podjęcie bezprawnego działania na szkodę danej osoby. Skarżący nie udokumentował uczestnictwa w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce oraz nie wykazał by podjęto wobec niego inwigilację, a także bezprawne działania na jego szkodę. Skarżący nie przedstawił również dowodów na podleganie represjom wskazanym w art. 3 pkt 3 lit. c oraz art. 3 pkt 3 lit. d u.d.o.a. Organ podniósł, że za represję uważa się m.in. pozbawienie możliwości wykonywania zawodu lub rozwiązanie stosunku pracy z powodu uczestnictwa w wystąpieniu wolnościowym, tj. działaniu na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania w Polsce praw człowieka o charakterze politycznym. Skarżący nie przedstawił jednak żadnych dokumentów potwierdzających jego udział w wystąpieniu wolnościowym w rozumieniu ustawy. Nie wykazał również, że przyczyną zmiany miejsca zatrudnienia lub ewentualnych trudności zawodowych były działania władz państwowych motywowane jego aktywnością opozycyjną. Wręcz przeciwnie, z przedstawionego życiorysu wynika, iż w latach 80 skarżący pozostawał w praktycznie nieprzerwanym stosunku pracy i wykonywał pracę zgodną z posiadanym wykształceniem i kwalifikacjami. Okoliczność częstych zmian miejsca zatrudnienia nie jest tożsama z represją, o której mowa w ustawie, zwłaszcza w sytuacji braku dowodów świadczących o zewnętrznej ingerencji organów państwowych motywowanej działalnością opozycyjną. Od ww. decyzji skarżący wywiódł skargę do WSA zarzucając jej naruszenie: I. przepisów postępowania tj.: art. 6 k.p.a., 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez dopuszczenie się przez organ uchybienia nie tylko przepisów prawa materialnego lecz także naruszenia przepisów postępowania, co sprawia iż działanie organu wykraczało poza granice prawa; niezebranie wyczerpującego i kompleksowego materiału dowodowego umożliwiającego wydanie rozstrzygnięcia w sprawie; zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności poprzez zaniechanie dopuszczenia dalszych wniosków dowodowych i zaniechanie podjęcia inicjatywy dowodowej przez organ w kierunku wskazanym przez skarżącego oraz niewłaściwą ocenę dowodów zgromadzonych w toku postępowania; brak należytej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego w sprawie; art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji, w jaki sposób organ ocenił materiał dowodowy i dlaczego pominął dalsze wnioski dowodowe; art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego zweryfikowania zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcie, że nie ma podstaw do przyznania skarżącemu statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych; art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 140 oraz art. 136 i art. 15 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP w świetle którego każde działanie w formach władczych organu administracji publicznej powinno zostać poprzedzone wszechstronnym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy poprzez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz odstąpienie przez organ od powtórnego merytorycznego rozpoznania sprawy wraz z ewentualnym przeprowadzeniem uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, w tym przedmiocie - które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem przez organ, że skarżącemu odmawia się potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych; art. 7, art. 77 § 1, art. 75 § 1 k.p.a. i art. 86 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do rzetelnego zebrania materiału dowodowego i wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym zaniechał działań własnych w zakresie zbierania materiału dowodowego i nie wykorzystał wszystkich dostępnych instrumentów prawnych, które mogłyby przyczynić się do pełnej i prawidłowej oceny zasadności złożonego przez skarżącego wniosku tj. organ m.in. nie podjął czynności zmierzających do zweryfikowania przedstawionych przez skarżącego faktów i okoliczności uzasadniających brak możliwości pozyskania przez skarżącego dowodów w sprawie (np. dotyczących zniszczenia dokumentacji związanej z działalnością N. "[...]", z działalnością w S. w W. czy zniszczenia dokumentacji dotyczącej nękania skarżącego i jego ojca pochodzących z jednostek M., które miało miejsce w 1989 r.) i ewentualnego pozyskania kopii tych dokumentów, co w rezultacie doprowadziło do niezasadnej odmowy przyznania skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych; art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. wskutek dowolnego, a nie swobodnego rozpatrzenia i dokonania oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego polegającego m.in. na wyprowadzeniu z materiału dowodowego wniosków z niego niewynikających, niezgodnych z realiami historycznymi sprawy, a ponadto sprzecznych z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. II. prawa materialnego poprzez naruszenie: art. 2 ust. 1 u.d.o.a. wskutek tego, że w sprawie organ naruszył materialnoprawny przepis art. 2 § 1 ustawy przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że działalność, którą skarżący prowadził w latach 1980-1989 r. w ramach struktur N. "[...]" w S. w W. nie stanowiła działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, a w rezultacie błędne ustalenie, że skarżący nie spełnia warunków określonych w art. 2 ust. 1 u.d.o.a i niezasadnej odmowy przyznania skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej; art. 3 ust. 2 u.d.o.a. przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przytoczone przez skarżącego przyczyny skierowania go do przymusowej służby wojskowej nie miały charakteru przyczyn politycznych, związanych z prowadzoną przez skarżącego i jego rodzinę działalnością opozycyjną, a w rezultacie błędne ustalenie, że skarżący nie spełnia warunków określonych w art. 3 ust. 2 u.d.o.a. i niezasadnej odmowy przyznania skarżącemu statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych; art. 3 lit. b-d u.d.o.a. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że strajk organizowany przez skarżącego w ramach N. "[...]" w S. w W. nie stanowił wystąpienia wolnościowego oraz że doświadczane przez skarżącego represje tj. inwigilacja przez organy bezpieczeństwa państwa, pozbawienie możliwości wykonywania swojego zawodu i finalnie rozwiązanie ze skarżącym umowy o pracę, nie następowały w związku z wystąpieniem wolnościowym, a w rezultacie błędne ustalenie, że skarżący nie spełnia warunków określonych w art. 3 ust. 3 lit. b-d u.d.o.a i niezasadnej odmowy przyznania skarżącemu statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych; art. 2 ust. 1 u.d.o.a. przez jego błędną wykładnię, i w rezultacie niewłaściwe zastosowanie, poprzez błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, wyrażającą się w niezasadnym przyjęciu, że skarżący nie udowodnił okoliczności prowadzenia działalności opozycyjnej. W piśmie z 25 lutego 2026 r. skierowanym do Sądu skarżący podkreślił, że przez przymusowe wcielenie go do B1. utracił zdrowie. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 134), dalej: p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57d (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności podnieść należy, że sprawa była już przedmiotem kontroli sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 806/21 oddalił skargę skarżącego na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 24 września 2021 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Naczelny Sąd Administracyjny – po rozpoznaniu skargi kasacyjnej od ww. wyroku – wyrokiem z 21 maja 2024 r. o sygn. akt III OSK 1972/22 uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 28 czerwca 2021 r. Wobec powyższego granice rozpoznania sprawy wyznacza art. 153 p.p.s.a. zgodnie z którym, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten ma charakter przepisu bezwzględnie obowiązującego. Z art. 153 p.p.s.a. wynika zatem, że organy rozpatrując sprawę ponownie, związane są oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w ww. wyroku. W orzecznictwie podkreśla się, że ustanowiona w art. 153 p.p.s.a. zasada związania oceną prawną powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2506/12, CBOSA). Przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat (w:) B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2018). Z treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 maja 2024 r. wynikają wskazania co do dalszego postępowania organu, zgodnie z którymi w sprawie należało po pierwsze przeprowadzić postępowanie dowodowe, w tym wystąpić do: - właściwych jednostek wojskowych o weryfikację, czy istnieją jakiekolwiek dokumenty potwierdzające twierdzenia skarżącego o skierowaniu go do jednostki za działalność polityczną; - regionalnych struktur N. "[...]" celem zweryfikowania twierdzeń skarżącego o organizowaniu przez niego strajku w S. w W., - właściwej wojewódzkiej rady konsultacyjnej do spraw działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych o zaopiniowanie wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych; - przeprowadzić dowód z przesłuchania strony. Po drugie, przy ocenie zebranych dowodów w sprawie, tak jak wskazało NSA organy nie są pozbawione prawa do oceny ich przydatności dla pozytywnego rozpoznania wniosku, a także, wiarygodności, w świetle zasady swobodnej oceny dowodów o jakiej mowa w art. 80 k.p.a. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Szef Urzędu wydał – stanowiącą przedmiot zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie – decyzję z 4 sierpnia 2025 r. utrzymującą w mocy swoją decyzję z 14 kwietnia 2025 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Z treści uzasadnienia tej decyzji wynika w sposób niesporny, że Szef Urzędu wykonał zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego we wskazanym przez ten Sąd zakresie, czym też sprostał wymaganiom art. 153 p.p.s.a. Z akt sprawy wynika bowiem, iż organ uzupełnił braki postępowania dowodowego we wskazanym przez NSA zakresie (k. 87, 88, 89, 111 akt administracyjnych sprawy), a następnie – wbrew zarzutom skargi – dokonał ich oceny zgodnie z art. 80 k.p.a. Podnieść należy, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 906, dalej: u.d.o.a.). Definicję "działacza opozycji antykomunistycznej" zawarto w art. 2 ust. 1 u.d.o.a., według której jest nim osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (art. 2 ust. 2 u.d.o.a.). Z kolei "osobą represjonowaną z powodów politycznych" jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r. m.in. : - przebywała w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce lub w ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz.U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; czy też przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (art. 3 ust. 1 i 2 u.d.o.a.); - brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym była: inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia (art. 3 pkt 3 lit. b) u.d.o.a.), pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu (art. 3 pkt 3 lit. c) u.d.o.a.) lub została z nią rozwiązana umowa o pracę (art. 3 pkt 3 lit. d u.d.o.a.). Dodatkowym warunkiem – w myśl art. 4 ust. 1 u.d.o.a. – status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie: 1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i 2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Skarżący zgodnie z przedstawioną decyzją Prezesa IPN z 15 marca 2021 r. (DSE3-546/OP/2021) nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa i w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez niego lub przy jego udziale, w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Wobec powyższego w sprawie skarżącego nie wystąpiła negatywna przesłanka przyznania mu żądanego statusu. Zdaniem Sądu, Szef Urzędu prawidłowo także uznał – wbrew zarzutom skargi – że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym ten uzupełniony przez organ zgodnie z treścią wyroku NSA, nie potwierdza wystąpienia pozytywnych przesłanek umożliwiających uznanie skarżącego za działacza opozycji lub osobę represjonowaną w rozumieniu art. 2 lub art. 3 u.d.o.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż status "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych" może zostać potwierdzony przez właściwy organ wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę odpowiednio w art. 2 oraz art. 3 u.d.o.a. Przepisy ustawy w ścisły sposób określają natomiast zasady potwierdzania tego statusu, nie dopuszczając w tym zakresie jakiegokolwiek uznania administracyjnego. Tym samym organ administracji jest związany ich treścią i nie może odstąpić od ich stosowania, biorąc pod uwagę inne przyczyny niż w przepisach ustawy przewidziane. Tylko zatem te zdarzenia, które zostały wymienione w cytowanych przepisach, mogą spowodować uznanie, że dana osoba była działaczem opozycji antykomunistycznej lub była represjonowana z przyczyn politycznych. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że żadne inne zdarzenia, okoliczności i kłopoty nie mogą być uznane za działalność antykomunistyczną lub represję w rozumieniu ustawy, choćby w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej, stanowiły dużą dolegliwość. Poza tym, działalność określona w art. 2 u.o.d.o.a. to nie jakikolwiek przejaw aktywności stanowiącej o braku akceptacji dla zastanego stanu rzeczy, a ukierunkowana i prowadzona w ramach zorganizowanych struktur lub w ścisłej współpracy z nimi zakazana działalność na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, trwająca co najmniej 12 miesięcy. Działalność w ramach struktur zakłada członkostwo w określonej grupie (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 lutego 2021 r., IV SA/Wa 1702/20, CBOSA). Dla wykładni przepisów ustawy i oceny spełnienia przesłanek ustawowych do otrzymania statusu "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych" istotna jest również jej preambuła: "Uznając szczególne zasługi dla Polski tych jej obywateli, którzy w latach 1956-1989 z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych angażowali się w działalność antykomunistyczną zmierzającą do odzyskania suwerenności i niepodległości Ojczyzny lub byli z tych powodów represjonowani, uchwala się, co następuje". Z jej treści wynika, że nie każda działalność, choćby była działalnością zasługującą na uznanie, może zostać potraktowana jako działalność opozycyjna. Ustawodawca wprost wskazał, że chodzi o działalność, którą można określić mianem "szczególnych zasług" prowadzoną "z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych" (por. wyroki: WSA w Bydgoszczy z 8 października 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 562/19, WSA w Gorzowie Wlkp. z 20 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 613/20, z 31 maja 2023 r., II SA/Go 150/23, WSA w Łodzi z 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 1118/22, WSA w Krakowie z 19 października 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 943/23, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Go 528/23, CBOSA). Jak wynika z akt sprawy, w tym z treści wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych z 26 marca 2021 r., zdaniem skarżącego podstawą potwierdzenia ww. statusu była jego przynależność do Z4. "[...]". Podczas przesłuchania skarżący wskazał, że we wrześniu 1980 r. zapisał się do S1. i prowadził strajk w S. w W. A po wprowadzeniu stanu wojennego rozprowadzał ulotki, które przyklejał na drzewach. Z kolei później skarżący wskazał, że ulotki te podrzucał pod drzwi, do skrzynek na listy, przy dworcu lub głównej drodze. Ulotki nawoływały do nieposłuszeństwa wobec władz komunistycznych. Wskazał, że dostawał je raz na tydzień od kolegów w ilości 50-100 sztuk, ale nie pamięta od kogo. Działalność ta miała trwać do 1983 r. kiedy to wyjechał do L. Niemniej jednak, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, aby skarżący wykonywał "nielegalną działalność opozycyjną" tak jak wskazał we wniosku, po pierwsze w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, a po drugie aby trwało to przez okres co najmniej 12 miesięcy, o których mowa w art. 2 ust. 1 u.d.o.a. Skarżący pomimo okoliczności, że Szef Urzędu wydłużał termin na dostarczenie dowodów, o czym informował skarżącego (pismo z 11 lutego 2025 r. k. 135), nie przedstawił dowodów potwierdzających spełnienie przez niego powyższych przesłanek warunkujących możliwość potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Rację ma Szef Urzędu, że samo poświadczenie przez skarżącego, że prowadził działalność opozycyjną lub poniósł represje, nie jest wystarczającym dowodem na to, aby móc przyznać mu status działacza opozycji antykomunistycznej. Zresztą oświadczenie skarżącego w ww. zakresie jest co najmniej wewnętrznie niespójne. Z jednej bowiem strony skarżący wskazał, że po wprowadzeniu stanu wojennego rozprowadzał ulotki przyklejał na drzewach, z drugiej zaś podniósł, że wkładał je pod drzwi, do skrzynek na listy, przy dworcu lub głównej drodze. I choć wskazał, że dostawał je "od kolegów" raz na tydzień (50-100 sztuk), to jednocześnie nie pamięta od kogo. Poza tym, co istotne w sprawie, Dolnośląska Wojewódzka Rada Konsultacyjna do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych z 18 lutego 2025 r. nr 215/2025 (k. 138-139 akt administracyjnych sprawy) negatywnie zaopiniowała wniosek skarżącego o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Z uzasadnienia tej uchwały wynika, że dokumentacja skarżącego została uznana przez Radę za niewystarczającą do potwierdzenia ww. statusu. Skarżący przedstawił bowiem "zbyt mało dowodów w sprawie", by można poprzeć jego wniosek. Dystrybucja ulotek, bez wskazania szczegółowych danych dotyczących działania źródła ich pochodzenia, świadków aktywności oraz jej inicjatorów - zdaniem Rady - nie wystarczy zatem do uznania skarżącego za działacza opozycji. Analogicznie, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby skarżący – tak jak wskazywał – brał udział w "strajku w S. w W.". Z treści pisma z 4 października 2024 r. (k. 96 akt administracyjnych) wynika jednoznacznie, że R. podjął szereg działań mających na celu odnalezienie świadków lub dowodów potwierdzających działalność skarżącego w opozycji [...], w regionie jeleniogórskim (w S. w W.), w latach 1980-1989 i pomimo tego "nie udało" mu się znaleźć "jakichkolwiek dokumentów", w tym zeznań świadków, potwierdzających działalność skarżącego. Z tych też powodów nie sposób zgodzić się z zarzutem skargi, aby w sprawie doszło do naruszenia art. 2 u.o.d.o.a. poprzez błędną wykładnię tego przepisu i niezasadną odmowę przyznania statusu działacza opozycji. W aktach sprawy (pomimo przeprowadzenia przez organy uzupełniającego postępowania dowodowego w sprawie) brak dowodów na to, aby skarżący "w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadził, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce". W przedstawionym przez skarżącego materiale dowodowym, skarżący nie wykazał również, że podlegał represjom, o których mowa w art. 3 u.o.d.o.a. Powyższe wyklucza zresztą już tylko sama okoliczność, że – jak wynika z osi czasowej podnoszonych przez niego wydarzeń – zdarzenia na które powołuje się skarżący nastąpiły przed wskazaną przez skarżącego działalnością N. "[...]" w latach 1980-1989 r. Przede wszystkim skarżący nie wykazał, że powołanie go do zasadniczej służby wojskowej w [...] w okresie od 29 października 1974 r. do 1976 r. miało charakter represji, o której mowa w art. 3 pkt 2 u.o.d.o.a. Po pierwsze podnieść należy, że do zasadniczej służby wojskowej w [...] skarżący został przydzielony w okresie 29 października 1974 r. do 1976 r., a do Z4. "[...]" (jak oświadczył) przynależał od 1980 r. do 1989 r. W konsekwencji powyższego przydział skarżącego do wojska (1974-1976 r.) nie mógł zostać uznany za represję za działalność Z4. "[...]" (1980- 1989 r.). Z tej też przyczyny zarzut skarżącego co do "braku inicjatywy dowodowej" organu w tym zakresie (wystąpienie do WCR oraz archiwów wojskowych o pełne akta poborowe i służby, w tym dokumenty dot. przeniesienia do [...], raporty dyscyplinarne, meldunki o buncie przed przysięgą, rozkazy dzienne, księgi meldunkowe, str. 15 skargi) należało uznać za bezzasadny. Po wtóre, niezależnie od powyższego w aktach sprawy – poza twierdzeniami skarżącego – znajduje się przesłana przez W. w B. (na prośbę organu) karta ewidencyjna skarżącego. Z zapisu zawartego na tej karcie wynika natomiast jednoznacznie, że orzeczeniem Komisji Poborowej z 9 marca 1974 r. skarżący został uznany za "zdolnego do służby wojskowej kat. A", przeznaczony do służby w wojskach kwatermistrzowskich oraz w wojskach zmechanizowanych (zapis WO P. Zmech). Dalej, z wpisu umieszczonego pod poz. 17 "rodzaj wojsk lub służb" wynika zaś, że przekreślono zapis "kwatermistrzostwo", a wpisano "zakwaterowanie i budownictwo". W poz. 19 "specjalność wojskowa" wpisano: 06376 "budowa konstrukcji drewnianych i stolarka budowlana", jako funkcję oznaczono "cieśla". Analiza ww. wpisów dowodzi zatem, jak słusznie podniósł organ, że skarżący został przydzielony do zasadniczej służby wojskowej w [...] z uwagi na jego wykształcenie i wykonywany zawód (cieśla-stolarz). Rację ma zatem Szef Urzędu, iż również z tego powodu trudno przyjąć, aby takie działanie miało znamiona represji politycznej. Komisja poborowa wskazała dwa rodzaje przeznaczenia, ostatecznie zaś przydzielono skarżącego do jednostki adekwatnej do jego wykształcenia i umiejętności. Poza tym skarżący został wezwany do odbycia zasadniczej służby wojskowej, do której byli zobowiązani wówczas wszyscy pełnoletni mężczyźni, a nie na "ćwiczenia wojskowe" w związku ze swoją działalnością na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, o których mowa w art. art. 3 pkt 2 u.o.d.o.a. Skarżący zresztą nie wykazał, aby ww. powołanie było spowodowane jego działalnością na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. W nawiązaniu do zarzutu skarżącego o braku możliwości "zweryfikowania prawdziwości oraz ustalenia kolejności adnotacji" zawartych w karcie ewidencyjnej, wskazać należy, że nie sposób opierając się na ww. twierdzeniu skarżącego podważyć mocy dowodowej tegoż dokumentu przedstawionego w formie dokumentu potwierdzonego za zgodność z oryginałem z upoważnienia Szefa W. w B. 27 sierpnia 2024 r. przez Małgorzatę Liszkę (k. 92 akt administracyjnych sprawy). Zgodnie z treścią art. 76 § 1 i 2 k.p.a. dokument urzędowy, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Tym samym korzysta on ze zwiększonej mocy dowodowej polegającej na domniemaniu, że treść takiego dokumentu jest zgodna z prawdą. W praktyce oznacza to, że okoliczności wynikających z takiego dokumentu nie trzeba dowodzić za pomocą innych środków. Skarżący nie przedstawił natomiast żadnego przeciwdowodu w tym zakresie. Dalej, skarżący wskazał, że w ramach represji, blokowano mu wydanie paszportu, nękano w pracy i zwalniano go z niej, inwigilowano, a w 1988 r. pozbawiono go pracy w szkolnictwie, a w 1989 r. ukarano sądownie 10 miesiącami w zawieszeniu z powództwa byłej żony (a skazanie było motywowane politycznie). Materiał dowodowy sprawy nie potwierdza jednak twierdzeń skarżącego również w tym zakresie. Zgodnie z art. 3 pkt. 1 lit. a u.o.d.o.a. osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od 1 stycznia 1956 r. do 31 lipca 1990 r. przebywała: w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, albo przebywała w ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz.U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Tymczasem – jak sam przyznał skarżący – sprawa po pierwsze odbyła się "z powództwa byłej żony", a zatem nie miała ona charakteru publicznoskargowego. A po wtóre, skarżący w wyniku tej sprawy został ukarany sądownie "10 miesiącami w zawieszeniu", czyli nie przebywał on z tego tytułu w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski. Skarżący wskazał również, że był inwigilowany. Zgodnie z art. 3 pkt 3 lit. b u.o.d.o.a. osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r., brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, i w związku z tym była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa oraz podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia. By móc przyznać status osoby represjonowanej z powodów politycznych wszystkie ww. przesłanki muszą wystąpić łącznie tj. uczestnictwo w wystąpieniu wolnościowym, inwigilacja oraz podjęcie bezprawnego działania na szkodę danej osoby. Tymczasem skarżący nie udokumentował uczestnictwa w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, a ponadto nie wykazał by podjęto wobec niego inwigilację, a także bezprawne działania na jego szkodę. Fakt wyjazdu skarżącego do L. w 1983 r. – a zatem w okresie gdy stan wojenny nie został jeszcze zniesiony – przy jednoczesnym twierdzeniu skarżącego o represjach i braku możliwości uzyskania paszportu, jak słusznie zauważył Szef Urzędu stoi wręcz w sprzeczności z ogólną praktyką SB względem osób objętych zakazem wyjazdów w związku z prowadzoną działalnością opozycyjną. Rację ma zatem Szef Urzędu wskazując, że wyjazd na kontrakt zagraniczny w okresie stanu wojennego świadczy (raczej) o braku inwigilacji i może świadczyć co najmniej o bierności wobec systemu. Trudno zatem przyjąć aby przesłanka, o której mowa w ww. art. 3 pkt 1 lit b u.o.d.o.a., została w sprawie skarżącego spełniona. Z materiału dowodowego nie wynika również, aby skarżący był pozbawiony wykonywania zawodu lub też, że ze skarżącym w ramach represji została rozwiązana umowa o pracę (art. 3 pkt 3 lit c i d u.o.d.o.a.). Skarżący choć podniósł, że "nękano w pracy i zwalniano go z niej, inwigilowano, a w 1988 r. pozbawiono go pracy w szkolnictwie" nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających ww. twierdzenia. Odnosząc się natomiast do zarzutów natury procesowej (str. 2 i 3 skargi) podnieść należy, żadna z pozyskanych przez organ zgodnie z wskazaniami NSA informacji (w wyniku wykonania wytycznych wskazanych w wyroku NSA) wynikających z oficjalnych ewidencji lub rejestrów nie potwierdziła twierdzeń skarżącego dotyczącego spełnienia przez niego statusu "działacza opozycji antykomunistycznej" lub osoby represjonowanej z powodów politycznych". Tym samym, trudno też zgodzić się z zarzutami skarżącego, który w skardze dowodził bierności Szefa Urzędu, w tym w szczególności pominięcia tezy "że działalność opozycyjna w czasach PRL -u to nie działalność w światłach jupiterów, a zdecydowanie w ukryciu, najczęściej anonimowa, a w związku z tym nie powinien dziwić organu fakt, iż wnioskodawca nie podaje danych osób od których otrzymywał ulotki, z którymi organizował strajk, które wzywał do buntu podczas służby wojskowej", czy też "że z okoliczności sprawy wynikają jednoznacznie obiektywne trudności w potwierdzeniu działalności opozycyjnej strony w czasie stanu wojennego przez świadków, gdyż wielu z nich już po prostu nie żyje lub nie są znane wnioskodawcy ich personalia". W ocenie Sądu, organ ten nie tylko podjął niezbędne działania w celu zweryfikowania wobec skarżącego przesłanek koniecznych do potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych (patrz: pismo organu do W1. w K., str. 87 akt administracyjnych, W. w B., str. 88 akt administracyjnych, R. "[...]" W., k 89 akt administracyjnych), lecz również przesłuchał skarżącego (art. 103 akt administracyjnych sprawy) i przedłużał postępowania i wzywał (pismo z 11 października 2024 r., k 104 akt administracyjnych oraz pismo z 24 grudnia 2024 r., k 113 akt administracyjnych) skarżącego do przedłożenia dowodów w sprawie. Następnie zaś organ – zgodnie ze wskazaniem NSA – przystąpił do oceny ich przydatności dla pozytywnego rozpoznania wniosku, a także, wiarygodności, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów o jakiej mowa w art. 80 k.p.a. Przeprowadzona ocena dowodów nie ma charakteru dowolnego. Ustalenia organu zostały bowiem dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.)". Sąd zgodził się również ze stanowiskiem Szefem Urzędu co do aktywności dowodowej samego organu, czy też jej braku (zaniechanie inicjatywy dowodowej przez organ jako podstawowy zarzut skarżącego). Obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie oznacza bowiem, że organ administracji ma obowiązek poszukiwania "do skutku" dowodów potwierdzających zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony. Nałożenie na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia jednak strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Podkreślenia nadto wymaga, że niewątpliwie, na organie nie spoczywa nieograniczony obowiązek poszukiwania dowodów potwierdzających, że wnioskodawca spełnia przesłanki przyznania mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z przyczyn politycznych, do czego zdaje się zmierzają zarzuty skarżącego. Poza tym nie sposób pominąć okoliczność, że postępowanie w sprawie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej bądź do przyznania statusu osoby represjonowanej – co do zasady – wszczyna się na wniosek osoby ubiegającej się o ten status, a tym samym nie można zapominać, iż w takiej sytuacji to osoba składająca wniosek obowiązana jest do załączenia do tegoż wniosku dowodów potwierdzających spełnienie przez nią przesłanek, o których mowa w art. 3 lub 3 u.o.d.o.a., czego w sprawie skarżącego zabrakło. Skarżący do wniosku nie załączył bowiem żadnych dowodów, czy też nie powołał się na zeznania jakichkolwiek świadków. Tym samym, skarżący nie może oczekiwać od organu, aby to ten (zamiast) niego – w ramach prowadzonego postępowania wnioskowanego – braki w tym zakresie uzupełnił. Dlatego też, zarzuty skargi w tym zakresie, Sąd uznał, jako niezasadne. Podsumowując, podniesione w skardze zarzuty zawarte w pkt I skargi – czyli te procesowe oraz w pkt II skargi – czyli te materialne są, zdaniem Sądu, niezasadne. Zebrany w sprawie materiał dowodowy (również ten pozyskany przez Szefa Urzędu w ramach uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie) nie daje bowiem podstaw do potwierdzenia skarżącego statusu działacza opozycji antykomunistycznej w rozumieniu art. 2 u.o.d.o.a. bądź do przyznania mu statusu osoby represjonowanej (art. 3 u.o.d.o.a.), co wbrew twierdzeniom skarżącego znalazło wyraz w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Z uwagi na powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.