IV SA/Wr 536/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Protokolant Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi L. P. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej postanawia: odrzucić skargę. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. orzeczeniem z dnia [...] nr [...] w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej i inwalidztwa, na podstawie art. 20 ust. 1-3 i art. 1 i 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.) oraz § 4, § 17 i § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby woskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 12, poz. 75 ze zm.) oraz § 4 i § 16 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, wydanym na skierowanie Dyrektora WBE W. uznała L. P. za zdolnego do zawodowej służby wojskowej i przyznała kategorię Z zał. 1 grupa II. Stwierdziła, że rozpoznała u badanego: 1) zaburzenia nerwicowe znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne rokujące poprawę - § 62 pkt 2, 2) skrzywienie przegrody nosa upośledzające drożność nosa - § 26 pkt 4, 3) chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa szyjnego i lędźwiowo-krzyżowego z przewlekłym zespołem bólowym nieznacznie upośledzająca sprawność ustroju - § 34 pkt 5 i § 62 pkt 1, 4) przewlekły przeciążeniowy zespół bólowy prawego stawu kolanowego z podejrzeniem uszkodzenia łąkotki po przebytym urazie skrętnym upośledzający sprawność ruchową - § 77 pkt 6, 5) przebyty uraz kręgosłupa szyjnego z naciągnięciem więzadeł i mięśni szyi nieznacznie upośledzający sprawność ustroju - § 34 pkt 9 (w zast.) 6) hipercholesterolemię nieznacznie upośledzająca sprawność ustroju -§ 60 pkt 1 (w zast.), 7) nieznaczną leukocytozę do obserwacji - § 55 pkt 4 (w zast.). Uznano, że schorzenia ad 4 i 5 rozpoznania pozostają w związku ze służbą wojskową, zaś ad 1, 2, 3, 6, 7 rozpoznania nie pozostają w związku ze służbą wojskową. W części orzeczenia dotyczącej określenia inwalidztwa – nie zaliczono badanego do inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia, jak również, do inwalidztwa w związku ze służbą wojskową; nie zaliczono też do inwalidztwa w związku ze służbą wojskową, powstałego wskutek wypadku/choroby, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze. Orzeczenie powyższe wydano w miejsce niezatwierdzonego przez RWKL we W. projektu orzeczenia nr [...] we W. z dnia [...]. Odwołanie od powyższego orzeczenia złożył L. P. Wniósł o ponowną analizę przeprowadzonych badań lub przeprowadzenie badań uzupełniających, ponieważ w opisie rozpoznania pkt 1 występują nieścisłości. Po badaniu psychiatrycznym zaburzenia nerwicowe lekarz określił jako nie rokujące poprawy, a w rozpoznaniu jako rokujące poprawę. Ustosunkowując się do rozpoznania z pkt 3 przedstawił dolegliwości jakie łączą się z tym schorzeniem i stwierdził, że rozpoczęły się one po przebytym urazie kręgosłupa pozostającym w związku ze służbą wojskową (w rozpoznaniu pkt 5) i podał że nie może się zgodzić ze stwierdzeniem o nieznacznym upośledzeniu. Dodał, że ogólny stan jego zdrowia a zwłaszcza zaburzenia nerwicowe, które pojawiły się w 2006 r., przy których przeżył 5 ataków w czasie których trafił do szpitala, bez wątpienia mają podłoże służby wojskowej. Podniósł, że próbował dosłużyć do pełnej emerytury, do której w momencie odejścia brakowało mu 1,5 roku. Nie widząc jednak innego wyjścia był zmuszony odseparować się od służby wojskowej. Stwierdził też, że analizując rozporządzenie z dnia 8 stycznia 2010 r. widzi opisane objawy, które go dotykają i tym samym eliminują jako zdolnego do zawodowej służby wojskowej. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia [...] nr [...] po rozpoznaniu odwołania, działając na podstawie art. 127 § 1 i art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz przepisów, które powołał organ I instancji – utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. Uzasadniając wydane orzeczenie komisja stwierdziła, że po rozpatrzeniu odwołania oraz analizie całości przedstawionej w sprawie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Analizując cały materiał dowodowy zauważyła, iż w trakcie przeprowadzonych czynności orzeczniczych poprzedzających wydanie orzeczenia TWKL z dnia 24 lutego 2010 r. w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej skarżący był poddany specjalistycznemu badaniu psychiatrycznemu w dniu 15 lutego 2010 r., które to badanie nie wykazało żadnych zaburzeń ze strony zdrowia psychicznego. Regularne leczenie psychiatryczne orzekany rozpoczął w kwietniu 2010 r. – 7 miesięcy przed zwolnieniem ze służby wojskowej i zwolnienie nastąpiło z innych przyczyn niż zdrowotne. Ponadto przed zwolnieniem ze służby – od 1 lipca 2010 r. – do 30 listopada 2010 r. nie pełnił długotrwałej służby w warunkach szczególnego narażenia na stres. W ocenie Komisji mając na uwadze krótkotrwały wywiad chorobowy oraz dotychczasowy przebieg leczenia brak jest podstaw do uznania stwierdzonych zaburzeń za utrwalone; aktualny stopień nasilenia zaburzeń nerwicowych rokuje na uzyskanie poprawy i przy kwalifikacji według § 66 pkt 2 z zał. Nr 1 do rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r. nie upoważnia do stwierdzenia z tego tytułu niezdolności orzekanego do pełnienia zawodowej służby wojskowej oraz nie umożliwia do zaliczenia do grupy inwalidzkiej. Ponadto ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika by właściwości i warunki służby wojskowej orzekanego miały wpływ na powstanie i przebieg zaburzeń nerwicowych. Mając na uwadze rodzaj, charakter i stopień nasilenia tego schorzenia oraz właściwości i warunki służby wojskowej orzekanego należy uznać, że brak jest podstaw do uznania ich za pozostające w związku ze służbą wojskową. Według Komisji organ I instancji, prawidłowo ustalił także rodzaj i stopień nasilenia pozostałych schorzeń wyszczególnionych w pkt 8 zaskarżonego orzeczenia opierając się o zgromadzoną dokumentacje medyczną oraz wyniki specjalistycznych badań lekarskich, badań dodatkowych, a ich kwalifikacji orzeczniczej dokonał adekwatnie do tych ustaleń, zgodnie z przepisami rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r. Z materiału dowodowego nie wynika, aby aktualny stopień schorzeń wyszczególnionych w pkt 8 upośledzał sprawność ustroju odwołującego się w stopniu uzasadniającym uznanie go za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej w grupie II osób badanych, co uzasadniałoby zakwalifikowanie orzekanego do grupy inwalidzkiej. Organ I instancji prawidłowo ustalił także związki pozostałych chorób ze służbą wojskową. Skargę na opisane wyżej orzeczenie złożył zainteresowany i wniósł o uchylenie w całości wydanego orzeczenia. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący wskazał na dotychczas ustalony przez organy stan faktyczny i przebieg sprawy. Zarzucił, że w orzeczeniach powołano się na badania z lutego 2010 r. a pominięto badania z listopada 2010 r., w których zaburzenia nerwicowe są zdiagnozowane, przyjęto okres leczenia od kwietnia 2006 r., pominięto natomiast kartę leczenia z 2006 r. i zapisy w książeczkach zdrowia, które dokumentują pierwsze problemy ze zdrowiem psychicznym. Pominięto też opinię lekarza psychiatry. Przy określeniu warunków służby w ostatnim okresie nie wzięto pod uwagę, że w roku 2010 w większości przebywał na zwolnieniu lekarskim. Również po zwolnieniu ze służby przebywał na zwolnieniu lekarskim. Zarzucił, że nie wzięto pod uwagę, że był uczestnikiem misji NATO stacjonującym w Bośni i Hercegowinie jako SFOR, oraz przez 16 lat pracował w warunkach szkodliwych dla zdrowia. Komisja nie przeprowadzając żadnych dodatkowych badań całkowicie zmieniła diagnozę i opinię lekarza psychiatry, który o wszystkich wymienionych wyżej faktach był poinformowany. Ponadto organ II instancji nie ustosunkował się do treści odwołania dotyczącego schorzeń kręgosłupa. Komisja pominęła przedstawione przez odwołującego się dolegliwości i posiadaną dokumentację w postaci Rejestru Usług Medycznych. Wskazał, że "mając, na uwadze zgromadzone wyżej uchybienia zaskarżone orzeczenie nie działa w pełni zgodnie z § 22 rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r." Według skarżącego powołane wyżej fakty uzasadniają złożony wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w ocenie Komisji skarga jest bezzasadna a zaskarżone orzeczenie jest zgodne z przepisami prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie została rozpoznana merytorycznie albowiem sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia nie należy do właściwości sądów administracyjnych, a co zatem idzie podlega odrzuceniu. Naczelny Sąd Administracyjny w tezach wyroku z dnia 9 marca 2005r., sygn. OSK 1203/04 (publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) wyjaśnił, że wojskowe komisje lekarskie orzekają w dwóch reżimach prawnych, stąd orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie grupy. Pierwsza grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby i kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy - zdolność do służby wojskowej. Można zatem stwierdzić, że przedmiotem takich orzeczeń jest ustalenie stanu zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej w celu powołania jej lub przyjęcia do odbycia tej służby albo zwolnienia ze służby wojskowej. Orzeczenia te mają byt w pełni autonomiczny. Natomiast drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego. Podstawę takich orzeczeń stanowią w obecnym stanie prawnym przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych wojskowych oraz ich rodzin (tj. Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 z późn. zm.), ustawa z 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz.U. Nr 83, poz. 760 z późn.zm.), czy wreszcie ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (tj. Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 z późn.zm.). Można zatem powiedzieć, że przedmiotem takich orzeczeń jest wprawdzie także ustalenie stanu zdrowia (schorzeń) danej osoby, ale wyłącznie na potrzeby ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego. Orzeczenia takie nie mają autonomicznego (samoistnego) bytu, lecz stanowią tylko element materiału dowodowego, niezbędny do wydania decyzji właściwego organu (tj. WBE) o ustaleniu prawa do wojskowej renty inwalidzkiej. Na podstawie postępowania orzeczniczego w TWKL i RWKL ustalono rozpoznania jak w zaskarżonym orzeczeniu. Skarżący nie został zakwalifikowany do żadnej grupy inwalidzkiej, gdyż żadne z rozpoznanych schorzeń nie powoduje niezdolności do zawodowej służby wojskowej. Orzeczenia takie są poddawane kontroli sądów powszechnych w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji w przedmiocie świadczeń odszkodowawczych, rentowych i zaopatrzenia emerytalnego. Decyzje administracyjne w tych sprawach wydawane są przez organy emerytalne (wojskowe, ZUS), lecz nie przez wojskowe komisje lekarskie. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych postępowaniach mają wyłącznie charakter elementu postępowania o przyznanie świadczenia, jako tzw. orzeczenia wstępne i nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Należy bowiem zważyć, że decyzja wojskowej komisji lekarskiej w zakresie ustalenia stanu zdrowia skarżącego ma charakter deklaratoryjny. Ustalenie stanu zdrowia (kategorii zdrowia w kontekście ustalenia prawa do świadczenia rentowego) stanowi tylko jedną z okoliczności spornych, którą sąd powszechny ocenia samodzielnie, z reguły poprzez dopuszczenie dowodu z opinii biegłych lekarzy sądowych. Dla celów świadczeń z zaopatrzenia społecznego, czy też świadczeń odszkodowawczych samo stwierdzenie stanu zdrowia (kategorii zdrowia) nie jest wystarczające. Istotne jest bowiem ustalenie, czy wskazane schorzenia pozostając w związku ze służbą stanowią przyczynę inwalidztwa w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 10 grudnia 1993r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej stwierdzające nawet występowanie określonych schorzeń (składających się na określenie stanu – kategorii zdrowia) nie będzie miało wpływu na przyznanie przez sąd powszechny renty inwalidzkiej, jeżeli postępowanie dowodowe wykaże, że schorzenia te nie były przyczyną inwalidztwa. Mając na uwadze dwa reżimy prawne, w których orzekają wojskowe komisje lekarskie Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 27 października 1999 r. II ZP 9/99 (ONSP 2000/5/167), wyjaśnił, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w sprawie ze skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową. Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu 7 sędziów NSA z dnia 6 listopada 2000r. OSA 1/100 (ONSA 2001/2/47) w odniesieniu do orzeczenia w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i związku ze służbą wojskową stwierdzonych schorzeń i dla m.in. celów zaopatrzenia emerytalnego (rentowego), stwierdzając, że w tych sprawach skarga nie przysługuje. Na tle przytoczonego stanu prawnego stanowisko to jest nadal aktualne, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 9 marca 2005r. OSK 1203/04. W sprawie nie budził wątpliwości, że wydanie orzeczeń przez wojskowe komisje lekarskie nastąpiło w trybie przepisów ustawy z dnia 10 grudnia 1993r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (tj. Dz.U. z 2004r., nr 8, poz. 66) oraz wydanego na podstawie przepisów tej ustawy Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2006r., nr 12, poz. 75). Skierowanie skarżącego do wojskowej komisji lekarskiej nastąpiło przez Wojskowe Biuro Emerytalne a więc organ rentowy. Jak wynika z orzeczenia organu I instancji dotyczy ono zdolności do zawodowej służby wojskowej i inwalidztwa - powołano w nim jak i w decyzji organu II instancji wskazane wyżej przepisy. Sprawa dotyczy więc ustalenia prawa do wojskowej renty inwalidzkiej. Zaskarżone orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w części braku zakwalifikowania do grupy inwalidzkiej, gdyż żadne z rozpoznanych schorzeń nie powoduje niezdolności do zawodowej służby wojskowej, oraz ustalające brak związku poszczególnych schorzeń ze służbą wojskową jest zatem elementem sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych. Wydane decyzje (orzeczenia) wojskowych komisji lekarskich w przedmiotowej sprawie nie stanowią bytu autonomicznego, stanowią tylko element materiału, niezbędnego do wydania decyzji właściwego organu (tj. WBE) i do ustalenia prawa do wojskowej renty inwalidzkiej. Sprawy takie zgodnie z art. 1 kodeksu postępowania cywilnego mają charakter spraw cywilnych, do których rozpoznania właściwe są sądy powszechne (art. 2). Potwierdza to przepis art. 31 ust. 4 powołanej ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin, w myśl którego od decyzji wojskowego organu emerytalnego w przedmiocie prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczenia służy odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Niniejsze rozstrzygnięcie, jak też motywy uzasadnienia nawiązują do stanowiska zajmowanego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, które – zdaniem składu orzekającego w przedmiotowej sprawie – zasługują na pełną aprobatę (por. np. postanowienia WSA w Krakowie: z dnia 25 lutego 2010r., III SA/Kr 496/09, z dnia 21 stycznia 2010r., III SA/Kr 667/09, z dnia 22 stycznia 2010r., III SA/Kr 1255/09, opublikowane w Centralnej Bazie Orzecznictwa Sądów Administracyjnych). Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.).