IV SA/Wr 546/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędziowie : Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant : Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oddala skargę. Decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania D. P. od decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] nr [...], którą uchylił w całości decyzję własną z dnia [...] 2006 r. nr [...] wraz ze zmianami, a także przyznał stronie świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem, składkę na ubezpieczenie społeczne i składkę na ubezpieczenie zdrowotne na okres od dnia 1 września 2005 r. do dnia 1 września 2005 r. oraz od dnia 1 czerwca 2006 r. do dnia 30 czerwca 2006 r. oraz odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tego tytułu, składki na ubezpieczenie społeczne i składki na ubezpieczenie zdrowotne na okres od dnia 2 września 2005 r. do dnia 31 maja 2006 r., kwestionowaną decyzję utrzymało w mocy. W jej uzasadnieniu Kolegium podało, że na mocy decyzji z dnia [...] 2006 r. strona otrzymała świadczenie pielęgnacyjne oraz składkę na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad dzieckiem, M. J., na okres od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. Wydając powyższą decyzję, organ pierwszej instancji ustalił, że strona rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad dzieckiem. Decyzją z dnia [...] 2006 r., nr [...] zmieniono decyzję z dnia [...] 2006 r. w zakresie terminu jej obowiązywania i przyznano świadczenia do dnia 30 czerwca 2006 r. W dniu 11 stycznia 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, że w okresie od dnia 2 września 2005 r. do dnia 31 maja 2006 r. D.P. (dawniej N.) prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą i podlegała z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym. Powyższą informację potwierdziło także zawiadomienie z Urzędu Gminy w D. z dnia 16 lutego 2011 r. Mając to na względzie, organ pierwszej instancji wydał w dniu [...] 2011 r. postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie uprawnień strony do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 2 września 2005 r. do dnia 31 maja 2006 r. Następnie, w toku wznowionego postępowania, organ ten wydał zakwestionowaną decyzję, w której uchylił w całości decyzję własną z dnia [...] 2006 r. oraz przyznał stronie świadczenie pielęgnacyjne i składkę na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne na okres od dnia 1 września 2005 r. do dnia 1 września 2005 r. oraz od dnia 1 czerwca 2006 r. do dnia 30 czerwca 2006 r. i odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wraz ze składką na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne na okres od dnia 2 września 2005 r. do dnia 31 maja 2006 r. D. P. odwołała się od powyższej decyzji, prosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu odwołania podniosła, że we wskazanym wyżej okresie podjęła działalność gospodarczą pozostając w błędnym przekonaniu, iż okres urlopu wychowawczego nie jest okresem składkowym w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym. Jak dalej wskazał organ odwoławczy, zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej: ustawa, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59, ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W momencie wydawania decyzji przyznającej odwołującej się świadczenie pielęgnacyjne art. 17 ust. 1 ustawy stanowił, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie z wyżej wymienionymi wskazaniami lub orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednak także w stanie prawnym obowiązującym w dacie orzekania przez organ pierwszej instancji przesłanką warunkującą uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego była rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jak wynika z akt sprawy, wydając decyzję z dnia [...] 2006 r. organ pierwszej instancji dysponował informacją, że strona spełnia warunki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wedle art. 3 pkt 22 ustawy, pod pojęciem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej należy rozumieć wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W styczniu 2011 r. wyszły na jaw istotne dla niniejszej sprawy nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, jednakże nieznane wtedy organowi pierwszej instancji. Jak wynika z akt sprawy, w okresie od dnia 2 września 2005 r. do dnia 31 maja 2006 r. odwołująca się prowadziła pozarolniczą działalność i podlegała z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym. Mając powyższe na względzie Kolegium stwierdziło, że zachodziły zatem podstawy do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją w dnia [...] 2006 r., przyznającą stronie świadczenie pielęgnacyjne wraz ze składką na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne na okres od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. Kolegium podkreśliło ponadto, że organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował w toku wznowionego postępowania przepis art. 17 ustawy w związku z art. 3 pkt 22 ustawy. Przepisy te określają warunki wymagane do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie wynika z nich, że podjęcie i prowadzenie działalności gospodarczej przez osobę ubiegającą się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skutkuje niespełnieniem zasadniczego warunku jego uzyskania w postaci rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w tym działalności gospodarczej. Kolegium zauważyło ponadto, że przyznawanie prawa do świadczeń rodzinnych nie zależy od uznania organu administracyjnego, lecz uzależnione jest od stwierdzenia warunków określonych przepisami ustawy. Dlatego też organ pierwszej instancji nie mógł podjąć rozstrzygnięcia wbrew przepisom ustawy. Warunki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego są określone w sposób konkretny, sprawdzalny, a ich spełnienie podlega obiektywnej ocenie. Nie jest więc możliwe przyznanie prawa do tego świadczenia, gdy warunki te nie zostały spełnione (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2005 r., I SA/Wa 1381/04). Wobec niespełniania przez odwołujacą się, w okresie od dnia 2 września 2005 r. do dnia 31 maja 2006 r., warunków do nabycia prawa do przedmiotowego świadczenia, z powodu prowadzenia działalności gospodarczej, nie przysługiwało jej ono w tym czasie. W konsekwencji należało, jak stwierdził organ odwoławczy, stosownie do art. 151 § 1 pkt 2, uchylić decyzję dotychczasową i odmówić stronie przyznania świadczenia za wskazany okres i przyznać je dnia 1 września 2005 r. oraz od dnia 1 czerwca 2006 r. do dnia 30 czerwca 2006 r. W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administarcyjnego we Wrocławiu D.P. zarzuciła, iż jest ona krzywdząca i niesłuszna. Opisała trudności życiowe, z jakimi borykała się od września 2005 r. i przeszkody w otrzymaniu świadczeń rodzinnych. Wyjaśniła, że działalność gospodarczą zarejestrowała w celu uzyskania ubezpieczenia zdrowotnego. Z działalności tej nie uzyskiwała jednak żadnego dochodu i zrezygnowała z niej, gdy otrzymała “należne świadczenia w czerwcu 2006 r." Poinformowała, że “sytuacja jest zawiniona przez MOPS nie przeze mnie". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymujac argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym złożonym na rozprawie w dniu 6 czerwca 2012 r. skarżąca wniosła o “umorzenie kwot", które “MOPS chce ode mnie żądając zmiany decyzji o świadczeniu." Wojewódzki Sąd Administarcyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. nr 152, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że odpowiada ona prawu. Na wstępie należy zauważyć, że postępowanie administracyjne toczyło się w trybie nadzwyczajnym, tj. wznowienia postępowania, a więc postępowania związanego ze wzruszeniem ostatecznej decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] 2011 r. przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne i składkę na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad dzieckiem, na okres od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. Wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończoną decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła dotknięte było kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 145 § 1 lub art. 145 a § 1 k.p.a. Wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie, podstawę wznowienia postępowania administracyjnego stanowił art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Takie określenie podstawy wznowienia postępowania administracyjnego wymaga wystąpienia łącznie dwóch przesłanek, a mianowicie wystąpienia nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dacie wydania decyzji ostatecznej oraz ich ujawnienie dopiero po wydaniu decyzji ostatecznej. Dokonując pod tym kątem oceny zasadności wznowienia postępowania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie, stwierdzić należy, że na podstawie zebranych w sprawie dowodów prawidłowo organy uznały, że wystąpiła przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wskazać należy, że przez nową okoliczność istotną dla rozstrzygnięcia sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, iż w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od dotychczasowego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2000 r., sygn. akt IV SA 1885/99, publ. Lex 50152). Niesporne w sprawie jest, że skarżąca w okresie od dnia 2 września 2005 r. do dnia 31 maja 2006 r., tj. w okresie, w którym pobierała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad dzieckiem, jednocześnie, dokonała zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz opłacała składki. Informację powyższą organ I instancji uzyskał dopiero w dniu 11 stycznia 2011 r., tj. z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W. Potwierdziło to również zaświadczenie wystawione przez Wójta Gminy D., z którego wynika, że skarżąca rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej w dniu 2 września 2005 r., natomiast została wykreślona z ewidencji tej działalności w dniu 1 czerwca 2006 r. W ocenie Sądu, organy prawidłowo zatem ustaliły wystąpienie podstawy wznowienia i zgodnie z art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy trafnie uznały, że wskazana podstawa uzasadnia zastosowanie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. uchylenie decyzji organu I instancji z dnia 6 kwietnia 2006 r. i wydanie nowej decyzji przyznającej sporne świadczenia w okresie obejmującym dzień 1 września 2005 r. oraz dni od 1 do 30 czerwca 2006 r., a także odmawiającej ich przyznania na okres od dnia 2 września 2005 r. do dnia 31 maja 2006 r. Stosownie do art. 3 pkt 22 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej – oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkowstwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Po myśli art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59, ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Konieczność rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, jak słusznie podkreślił organ odwoławczy, przewidywał również przepis tego artykułu obowiązujący w dniu wydnia decyzji z dnia [...] 2006 r. Nie ulega wątpliwości, że formułując przesłanki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca określił krąg podmiotów uprawnionych do tego świadczenia oraz zawarł wymóg, aby zrezygnowały one z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Oczywistym jest, że prowadzenie przez skarżącą we wskazanym wcześniej okresie działalności gospodarczej, nawet nieprzynoszącej dochodów, spowodowało, iż powyższy wymóg postawiony przez ustawodawcę nie został spełniony. W tej sytuacji, skoro w dniu 11 stycznia 2011 r. organ pomocy społecznej powziął informację, że skarżąca w okresie od dnia 2 września do dnia 31 maja 2006 r. nie spełniała warunków do uzyskania prawa do świadczenia, nie mógł postąpić inaczej, jak tylko wznowić postępowanie w sprawie i uchylić decyzję z dnia [...] 2006 r. Jednocześnie zobligowany do wydania orzeczenia co do istoty sprawy prawidłowo, mając na względzie zgromadzony w tej mierze materiał dowodowy, odmówił przyznania świadczeń w tym czasie i przyznał je w okresie obejmującym dzień 1 września 2005 r. oraz dni od 1 do 30 czerwca 2006 r. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych. Z kolei, z uwagi na wniosek skarżącej sformułowany w piśmie procesowym złożonym na rozprawie, dotyczący "umorzenia kwot" pobranego świadczenia powiedzieć jeszcze można, że rozpoznanie ewentualnego wniosku w tym zakresie leży w kompetencji organu pomocy społecznej, a nie sądu administracyjnego. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.