IV SA/Wr 557/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 maja 2021 r. sprawy ze skargi S. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] października 2020. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych podania oddala skargę w całości. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego S. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] odmawiającego przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych podania z dnia [...] lipca 2020 r, sformułowanego jako "skarga z powodu nie wydania decyzji w sprawie odmowy przyznania mieszkania socjalnego" - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej jako "k.p.a.") postanowiło utrzymać w mocy swe poprzednie postanowienie z [...] sierpnia 2020 r. W uzasadnieniu organ przytoczył, że [...] lipca 2020 r. otrzymał pismo z dnia [...] lipca 2020 r., sformułowane jako "skarga z powodu nie wydania decyzji w sprawie odmowy przyznania mieszkania socjalnego". Pismem z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] organ, na podstawie art. 64 § 2 w związku z art. 63 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, wezwał stronę do sprecyzowania żądania zawartego w w/w piśmie, poprzez wskazanie organu oraz rozstrzygnięcia (decyzja, postanowienie z podaniem numeru i daty tego rozstrzygnięcia), które pismem z dnia [...] lipca 2020 r. zostało zakwestionowane, względnie o bliższe określenie przedmiotu sprawy, w ramach której nie wydano oczekiwanej odpowiedzi. Kolegium pouczyło również skarżącego, że wymienione braki formalne, stosownie do postanowień art. 64 § 2 k.p.a., winny być usunięte w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Stosownie do art. 44 § 4 k.p.a., powyższe pismo zostało doręczone stronie w dniu [...] lipca 2020 r. Ponieważ skarżący nie uzupełnił braków formalnych w wyznaczonym terminie, zaś o skutkach niezastosowania się do wezwania został pouczony, to pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] został powiadomiony o pozostawieniu pisma z dnia [...] lipca 2020 r. bez rozpoznania. W dniu [...] sierpnia 2020 r. do organu wpłynął wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych pisma z dnia [...] lipca 2020 r. Motywując swój wniosek podniósł, że nie mógł odebrać korespondencji, gdyż przebywał za granicą i nie miał tam stałego miejsca zamieszkania. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2020 r. o opisanym wyżej numerze organ odmówił stronie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych podania z dnia [...] lipca 2020 r., wskazując, że stosownie do art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Jako przyczynę uchybienia terminu do uzupełniania braków formalnych pisma z dnia [...] lipca 2020 r. skarżący powołał swój pobyt za granicą, co skutkowało brakiem możliwości odbioru wzywającego do uzupełniania tych braków pisma z dnia [...] lipca 2020 r. i udzielenie odpowiedzi w wyznaczonym siedmiodniowym terminie. Przy tym nie uprawdopodobnił on faktu pobytu za granicą, gdyż nie przedłożył żadnych dowodów na potwierdzenie tego faktu. Ponadto wskazano, że w takim przypadku strona - należycie dbająca o własne interesy, planując dłuższy pobyt poza miejscem swojego zamieszkania - powinna wskazać organowi inny adres do korespondencji, bądź ustanowić pełnomocnika (procesowego lub do doręczeń), aby w ten sposób zapobiec niekorzystnym skutkom w postępowaniu administracyjnym. W dniu [...] września 2020 r. wpłynął wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie w/w sprawy. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku organ zauważył, że stosownie do art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Według art. 59 § 1 k.p.a. o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. Jak wynika z treści cytowanego art. 58 k.p.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie 4 przesłanek, tj.: - wniesienie przez stronę prośby o przywrócenie terminu, - dochowanie terminu do wniesienia wniosku - w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, - dokonanie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, - uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony . Brak winy w uchybieniu terminowi zachodzi tylko wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu mogą uzasadniać wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiały dokonanie czynności w przewidzianym terminie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 45/17, Lex nr 2277651; wyrok NSA w Warszawie z dnia 30 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1397/05, Lex nr 315129). Wobec tego przywrócenie terminu jest dopuszczalne jedynie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 28 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1096/11, Lex nr 1132061). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu należy zaliczyć zdarzenie, które wystąpiło nagle i nie było możliwe do przewidzenia np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. W świetle przepisu art. 58 § 1 k.p.a. strona zobowiązana jest uprawdopodobnić brak swej winy w nie dochowaniu terminu, czyli uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda do dokonania określonej czynności była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie, aż do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu). Analizując argumentację skarżącego organ uznał, że sam fakt wyjazdu za granicę nie usprawiedliwia braku winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeśli strona dopuściła się jakiegokolwiek niedbalstwa i jeśli w istocie mogła albo sama, albo poprzez domowników dochować ustawowego terminu. Od strony postępowania można bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw i w tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć więc tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Wyjeżdżając za granicę i wiedząc, że będzie przez dłuższy czas przebywać poza miejscem zamieszkania, skarżący winien był podjąć czynności gwarantujące właściwe prowadzenie spraw, zwłaszcza mając na uwadze prowadzone przed organem postępowanie administracyjne. Jeżeli strona nie podejmuje takich czynności, w konsekwencji czego uchybia terminowi wyznaczonemu do dokonania czynności, to nie można mówić o braku jej winy w powstaniu uchybienia (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 948/18, Lex nr 2622842). Wyjazd za granicę nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności, której strona nie była w stanie przezwyciężyć albo w sposób skuteczny zapobiec. Składając podanie z dnia [...] lipca 2020 r. wnioskodawca miał świadomość toczącego się postępowania i należycie dbając o swoje interesy, wyjeżdżając w toku postępowania za granicę, powinien zabezpieczyć sposób odbioru korespondencji (np. poprzez ustanowienie pełnomocnika procesowego lub do doręczeń) i przekazania jej o tym informacji, w razie dłuższej nieobecności w miejscu zamieszkania (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Wr 2728/19, Lex nr 3047090). W świetle powyższego, uwzględniając całokształt okoliczności faktycznych sprawy, w przekonaniu organu nie sposób uznać wyjazdu za granicę za okoliczność samą w sobie uzasadniającą brak winy w nieterminowym dokonaniu czynności. Sytuacja taka może co najwyżej świadczyć o wadliwym zabezpieczeniu własnych interesów w kraju, co ściśle wiąże się pojęciem winy, o jakiej mowa w art. 58 § 1 k.p.a. Nie można przyjąć zdaniem organu, iż skarżący uwiarygodnił, że uchybienie terminu do usunięcia braków formalnych podania z dnia [...] lipca 2020 r. nastąpiło na skutek przeszkody, której nie mógł usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Tym samym organ przyjął brak jest podstaw do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych pisma. Na powyższe postanowienie skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, podnosząc, że nie mógł odebrać korespondencji, gdyż przebywał za granicą i nie miał tam stałego miejsca zamieszkania. W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przedmiotem zaskarżenia w rozpatrywanej sprawie jest postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych podania z dnia [...] lipca 2020 r, sformułowanego jednym zdaniem jako "skarga z powodu nie wydania decyzji w sprawie odmowy przyznania mieszkania socjalnego". Podanie skarżącego nie zawierało oznaczenia organu, którego działanie skarżący skarżył, nie precyzowało przedmiotu sprawy, żądania, po myśli art. 63 § 2 k.p.a. w stopniu wystarczającym, pozbawione było również uzasadnienia. Tym samym bezsprzecznie uniemożliwiało to Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu nadanie prawidłowego, dalszego biegu złożonemu podaniu celem właściwego załatwienia sprawy. Zasadnie zatem organ wdrożył procedurę przewidzianą w art. 64 § 2 k.p.a., wzywając skarżącego do usunięcia braków formalnych podania poprzez właściwe sprecyzowanie żądania z pouczeniem, że w razie nieusunięcia braków formalnych pisma w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania pismo to zostanie pozostawione bez rozpatrzenia. Wezwanie doręczono skarżącemu w trybie art. 44 § 4 k.p.a. w dniu [...] lipca 2020 r., a ponieważ skarżący nie uzupełnił braków formalnych podania w wyznaczonym terminie, organ pozostawił je bez rozpoznania powiadamiając o tym skarżącego pismem z [...] sierpnia 2020 r. Skarżący złożył w dacie [...] sierpnia 2020 r. wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych pisma z dnia [...] lipca 2020 r. argumentując to faktem przebywania za granicą i nieposiadania stałego miejsca zamieszkania za granicą. W pierwszym rzędzie należało poddać kontroli prawidłowość przyjęcia przez organ, że dochowano zasad doręczania pism w postępowaniu administracyjnym uregulowanych przepisami art. 44 k.p.a., gdyż jak wynika z akt administracyjnych sprawy organ przyjął na podstawie zwrotnego potwierdzenia wezwania, że doręczenie nastąpiło w trybie art. 44 k.p.a. z datą [...] lipca 2020 r. Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Według art. 43 k.p.a., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Z kolei stosownie do art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a. – w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2 art. 44; w tym przypadku chodzi o lokal będący siedzibą spółki). W sytuacji niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3), doręczenie zaś uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Cytowane przepisy wprowadzają warunki uznania pisma za skutecznie doręczone i jeśli zostały dotrzymane to wówczas unormowany w nich tryb wywołuje skutek opisany w § 4, czyli domniemanie doręczenia pisma. Lektura akt administracyjnych sprawy nie wskazuje by doszło do uchybienia któremukolwiek z elementów opisanej procedury doręczenia. Zgodnie zatem z art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie przedmiotowego wezwania nastąpiło [...] lipca 2020 roku, a wyznaczony przez organ termin 7 dni na usunięcie braków podania upłynął bezskutecznie, czego skarżący nie kwestionuje. Instytucja przywrócenia terminu uregulowana została w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. Przepis ten stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Zgodnie z art. 58 § 3 kpa, przywrócenie terminu do złożenia prośby jest niedopuszczalne. Skarżący złożył prośbę o przywrócenie terminu w przepisanym terminie zatem jej rozpatrzenie było dopuszczalne. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy, a jedyną możliwością jego przywrócenia jest uprawdopodobnienie, że dokonanie czynności procesowej w terminie nie było możliwe z powodu obiektywnej przeszkody, której przy zachowaniu należytej staranności nie dało się przezwyciężyć. Strona musi więc uwiarygodnić swoją staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna, czyli gdy strona nie mogła jej usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Wskazany przepis nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Oznacza to, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. W rozpatrywanej sprawie słusznie organ nie dopatrzył się spełnienia przesłanek do przywrócenia terminu. Przede wszystkim skarżący usprawiedliwiał się lakonicznie faktem pobytu w tym czasie za granicą, ale nie uprawdopodobnił tej okoliczności, nie przytoczył konkretnych okoliczności faktycznych. Jeśli nawet rzeczywiście czasowo przebywał w tym okresie za granicą, to mógł powiadomić uprzedzająco organ o swej okresowej nieobecności lub ustanowić pełnomocnika procesowego, ewentualnie pełnomocnika do doręczeń - przecież wiedział o toczącym się postępowaniu, gdyż sam je zainicjował. Nie ma przy tym żadnego znaczenia, czy skarżący ma za granicą stałe miejsce zamieszkania. Wykluczona jest na gruncie uregulowanej w art. 58 k.p.a. instytucji przywrócenia terminu, oraz przyjętej w jej ramach koncepcji uprawdopodobnienia braku winy, akceptacja zachowań bądź zaniechań strony świadczących o niezachowaniu przez nią należytej dbałości w prowadzeniu swych spraw. Ocena organu zaprezentowana w motywach zaskarżonego postanowienia, iż nie można twierdzić o braku winy w uchybieniu terminu, jest słuszna i Sąd ją podziela w całokształcie. Z podanych powodów, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r. poz.2325), Sąd skargę oddalił w całości. Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020, poz. 374 ze zm.).