IV SA/Wr 558/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.) Protokolant asystent sędziego Sylwia Misztal po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 27 lutego 2014 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody D. z dnia [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] 2013 r., nr [...] Wojewoda D., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 33 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.), dalej: ustawa, po rozpatrzeniu odwołania [...] od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] 2013 r., nr [...] orzekającej o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 3 stycznia 2012 r., zakwestionowaną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w dniu 28 grudnia 1999 r. strona zgłosiła się do Powiatowego Urzędu Pracy we W. Oświadczyła m.in., że jest zdolna oraz gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie. Decyzją z dnia [...] 2000 r. strona nabyła status osoby bezrobotnej z dniem rejestracji oraz prawo do zasiłku od dnia 5 stycznia 2000 r. Z kolei, decyzją z dnia [...] 2000 r. orzeczono o utracie prawa strony do zasiłku od dnia 5 lipca 2000 r. z powodu upływu okresu jego pobierania. Na dzień 21 września 2011 r. wyznaczono stronie termin zgłoszenia do Urzędu Pracy w celu potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. Strona nie zgłosiła się w wyznaczonym terminie. W dniu 28 września 2011 r. przedstawiła natomiast zaświadczenie lekarskie z dnia [...] 2011 r. wystawione na zwykłym druku, w którym stwierdzono, iż matka strony jest na leczeniu w PZP, oraz że pacjentka wymaga stałej opieki, którą sprawuje jej syn - strona. W dniu [...] 2011 r., powołując w podstawie prawnej decyzji art. 33 ust. 4 pkt 10 ustawy, organ pierwszej instancji orzekł o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem 20 września 2011 r. z powodu nieprzedstawienia zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do pracy wskutek choroby. Decyzja ta została uchylona przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...] 2011 r. i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia. W dniu 3 stycznia 2012 r. strona oświadczyła, że nie jest gotowa podjąć pracy w pełnym wymiarze czasu pracy w związku ze sprawowaniem stałej opieki nad chorą matką. Decyzją z dnia [...] 2012 r. organ pierwszej instancji orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie wydanej przez Prezydenta W. decyzji z dnia [...] 2011 r. nr [...], orzekającej o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 20 września 2011 r. z powodu nieprzedstawienia zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do podjęcia pracy na odpowiednim druku oraz o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 3 stycznia 2012 r. z powodu braku gotowości do podjęcia pracy. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia [...] 2012 r. Jednakże, wyrokiem z dnia 3 października 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 271/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje obu instancji. W dniu 26 kwietnia 2013 r. strona złożyła oświadczenie, że od dnia 3 stycznia 2012 r. nie jest gotowa podjąć zatrudnienia z powodu sprawowania opieki nad chorą matką. W dniu [...] 2013 r. organ pierwszej instancji wydał decyzję nr [...], w której orzekł o umorzeniu w całości postępowania dotyczącego (jak wynika z uzasadnienia tej decyzji) pozbawienia strony statusu osoby bezrobotnej z dniem 20 września 2011 r. z powodu nieprzedstawienia zaświadczenia o niezdolności do podjęcia pracy na odpowiednim druku. Od tej decyzji strona nie wniosła odwołania. Następnie zakwestionowaną decyzją, wydaną na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy, orzeczono o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem 3 stycznia 2012 r. ze względu na brak jej gotowości do podjęcia pracy. Od tej decyzji strona złożyła odwołanie zarzucając błędne ustalenie stanu faktycznego. Odwołujący się stwierdził, iż nie podziela argumentacji zawartej w uzasadnieniu decyzji, gdyż: "podtrzymuje swój brak gotowości do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy z powodu sprawowania stałej opieki nad swoją chorą mamą, na dowód czego przedstawia stosowne zaświadczenia lekarskie i nie wynika to z przyczyn zależnych od jego osoby". Ponadto wskazał, że przedstawiał zaświadczenia lekarskie w Urzędzie Pracy, które były honorowane, co powinno być odnotowane. Stwierdził również, że pozbawienie statusu osoby bezrobotnej naraża jego osobę na stres, ryzyko utraty zdrowia, niepokój itp. zaś w związku z orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 271/12 powinien otrzymać zadośćuczynienie. W ocenie strony zakwestionowana decyzja jest krzywdząca, bo zaistniały stan rzeczy nie wynika z przyczyn zależnych od niego. Do odwołania strona dołączyła zaświadczenia lekarskie z dnia [...] 2013 r. oraz z dnia 23 maja 2013 r., dokumentujące stan zdrowia [...]. Jak dalej podał organ odwoławczy, zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2. Przepis art. 75 ust. 3 ustawy dotyczy bezrobotnego, który w okresie nie dłuższym niż 10 dni przebywa za granicą lub pozostaje w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia. Taki bezrobotny nie zostaje pozbawiony statusu bezrobotnego, jeżeli o zamierzonym pobycie lub pozostawaniu w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia zawiadomił powiatowy urząd pracy. (...) Przepis ten nie ma zastosowania w sprawie skarżącego. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy bezrobotny - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g lub lit. i, j, 1, lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (...). Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy określa w powyższej definicji warunki, które powinna spełniać osoba ubiegająca się o przyznanie i zachowanie statusu bezrobotnego. Jednym z niniejszych kryteriów jest gotowość do podjęcia pracy, w przypadku osoby, która nie jest osobą niepełnosprawną, w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej. Odwołujący się, niebędący osobą z orzeczoną niepełnosprawnością, w dniu [...] 2012 r. oraz w dniu [...] 2013 r. złożył oświadczenia, w których podał, iż od dnia 3 stycznia 2012 r. nie jest gotowy do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy w związku ze sprawowaniem stałej opieki nad chorą matką. Swoje oświadczenia podtrzymał w odwołaniu. W związku z tym, rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej od dnia 3 stycznia 2012 r. należy uznać za zgodne z przepisami ustawy. Poza tym podkreślić należy, że stan faktyczny sprawy wbrew zarzutom odwołania nie został błędnie ustalony. Natomiast okoliczność, iż brak gotowości do podjęcia pracy przez stronę nie wynika z przyczyn od niej zależnych nie może prowadzić do uwzględnienia odwołania. Na powyższą decyzję [...] złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Organom orzekającym zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego. Podkreślił, że wydane rozstrzygnięcie jest dla niego krzywdzące, gdyż brak gotowości podjęcia zatrudnienia wynika z przyczyn od niego niezależnych, czego dowodem są znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji są przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.), dalej: ustawa, a w szczególności przepis art. 33 ust. 4 pkt 1 który stanowi, że starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Zgodnie z tym przepisem bezrobotnym jest o osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g lub lit. i, j, l, lub cudzoziemiec - członek rodziny obywatela polskiego, niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieucząca się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli spełnia ponadto inne wymienione w tym przepisie przesłanki (lit. a do l). Jak wynika z powyższego, status osoby bezrobotnej jest zdefiniowaną instytucją prawną, a nie stanem faktycznym wynikającym z braku wykonywania pracy zarobkowej. Konsekwentnie do tego trzeba przyjąć, iż nie każdy podmiot pozbawiony pracy, znajdujący się w trudnej sytuacji życiowej i materialnej, jest osobą bezrobotną w rozumieniu prawa. Istota uprawnień osoby bezrobotnej nie wynika bowiem z samego faktu braku źródła dochodów lecz ustawodawca powiązał te uprawnienia ze stosowną aktywnością osoby pozostającej bez takich źródeł w przezwyciężaniu sytuacji, w jakiej się znalazła (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 1998 r., sygn. II SA 565/98, LEX nr 41865). Jedną z form takiej aktywności jest gotowość osoby bezrobotnej do podjęcia zaoferowanej jej pracy, jeżeli praca ta spełnia określone w art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy, warunki odpowiedniej pracy. W treści art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy określone bowiem zostały przesłanki konieczne dla nabycia statusu bezrobotnego, a jedną z nich jest właśnie zdolność i gotowość do podjęcia (w przypadku osoby pełnosprawnej, którą jest skarżący) zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie, lub służbie lub innej pracy zarobkowej. Zgodnie z tym przepisem ustawy obowiązkiem osoby bezrobotnej jest więc pozostawanie w gotowości do podjęcia zatrudnienia. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że pojęcie gotowości do podjęcia zatrudnienia oznacza sytuację, gdy dana osoba ma zamiar, chęć i możliwość wykonywania pracy i jednocześnie nie występują żadne przeszkody po stronie tej osoby, aby świadczyć pracę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2010 r., I OSK 1008/10, CBOSA). Warunek ten musi być przy tym spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez cały czas korzystania z statusu bezrobotnego. Jednakże gotowości do pracy nie można sprowadzać wyłącznie do czynników subiektywnych, istniejących po stronie zainteresowanego. Gotowość do podjęcia pracy musi być oceniana również w kategoriach obiektywnych. Dlatego gotowość do podjęcia pracy musi oznaczać rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy (wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2011 r., I OSK 338/11, CBOSA). Nie ulega zatem wątpliwości, że ratio ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wymaga, by osoba bezrobotna pozostawała w pełnej gotowości do podjęcia zaoferowanej jej pracy, z uwzględnieniem ustawowego wyjątku, o którym mowa w art. 75 ust. 3 tej ustawy, a który nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Pamiętać bowiem należy, że zastrzeżenie zawarte w tym przepisie posiada charakter czasowy. Skarżący natomiast deklaruje stały, a nie czasowy (trwający do 10 dni) brak gotowości do podjęcia zatrudnienia. Przy czym, z akt z sprawy bezspornie wynika, iż skarżący został zapoznany z przywołanymi regulacjami prawnymi, ponieważ w dniu rejestracji prawidłowo poinformowano go o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej. Potwierdzają to dokumenty będące w aktach sprawy i podpisane przez stronę w dniu rejestracji po zapoznaniu się z ich treścią. Skarżący rejestrując się jako osoba bezrobotna, miał zatem pełną świadomość uprawnień i obowiązków wynikających z posiadania tego statusu. Składając zatem dwukrotnie oświadczenia w przedmiocie braku gotowości podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy z powodu konieczności sprawowania opieki nad matką skarżący, wobec brzmienia obowiązujących w tej mierze przepisów prawa, nie mógł oczekiwać zachowania statusu osoby bezrobotnej, bez względu na stan zdrowia jego matki i związane z nim uciążliwości. W związku z zadeklarowanym brakiem gotowości podjęcia zatrudnienia okoliczność tego rodzaju nie mogła mieć żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia pozbawiającego statusu osoby bezrobotnej. Z tych względów stanowisko organów administracji, które odmówiły skarżącemu zachowania prawa do posiadania statusu osoby bezrobotnej Sąd uznał za słuszne i nie znajdując uzasadnienia do uwzględnienia wniesionej skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.