IV SA/Wr 592/09

PostanowienieWSA we Wrocławiu2010-04-14

Skład orzekający: Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Tadeusz Kuczyński, Małgorzata Masternak-Kubiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie ustalenia związku schorzeń ze służbą wojskową dla celów zaopatrzenia emerytalnego podlega kontroli sądu administracyjnego?
Ratio decidendi
Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich dotyczące ustalenia związku schorzeń ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego nie podlegają kontroli sądu administracyjnego, ponieważ nie mają one autonomicznego bytu, a stanowią jedynie element materiału dowodowego dla organu rentowego. Właściwe do rozpoznania takich spraw są sądy powszechne.
Stan faktyczny
Skarżący J. D. wniósł skargę na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W., która utrzymała w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ż. Orzeczenia te dotyczyły zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz braku związku rozpoznanych schorzeń ze służbą wojskową i braku zaliczenia do grupy inwalidzkiej. Skarżący zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych, naruszenie przepisów dotyczących orzekania o inwalidztwie i zdolności do służby wojskowej, a także nieprawidłowe pouczenie o środkach zaskarżenia. Wniósł o uchylenie zaskarżonych orzeczeń.
Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (sprawozdawca), Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Protokolant Robert Hubacz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej i inwalidztwa postanawia: odrzucić skargę. Orzeczeniem Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ż. z dnia [...] września 2009r. nr [...], w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej i inwalidztwa, działając na podstawie ogólnie powołanych przepisów ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.); ustawy z dnia 10 grudnia 1993r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (t. j. Dz. U. Z 2004r., Nr 8, poz. 66 z późn. zm.); ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeksu postępowania administracyjnego, rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. Nr 151, poz. 1594 z późn. zm.); rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 z późn. zm.); rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 12, poz. 75), w wyniku skierowania Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Z. G. rozpoznano u skarżącego: 1) § 34 p. 6, 34 p.10 i 62 p.2 - Choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa szyjno-piersiowego i lędźwiowego z dyskopatią C6-C7, kręgozmykiem L4, wypukliną jądra miażdżystego L5-S1 z przewlekłą rwą kulszową lewostronną. 2) § 21 p. 1. - Lewostronne upośledzenie słuchu w zakresie tonów wysokich. 3) § 66 p. 1. - Zaburzenia nerwicowe nieznacznie upośledzające zdolności adaptacyjne. 4) § 77 p. 5. - Wygojone wykręcenie stopy prawej. W części dotyczącej zdolności do zawodowej służby wojskowej, powołując się na ustawę z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i Zał. Nr 2, grupa II do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach orzeczono, że skarżący jest zdolny do zawodowej służby wojskowej – Kategoria "Z". W kolejnej części orzeczenia wskazano, że schorzenia określone w punkcie 1-4 nie pozostają w związku ze służbą wojskową, a ponadto, na podstawie art. 20 ustawy z dnia 10 grudnia 1993r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, nie zaliczono skarżącego do żadnej grupy inwalidztwa: 1) z ogólnego stanu zdrowia, 2) w związku ze służbą wojskową, 3) w związku ze służbą wojskową, powstałego wskutek wypadku (choroby), z tytułu których przysługuje świadczenie odszkodowawcze. Skarżący w odwołaniu od orzeczenia Nr [...] z dnia [...] września 2009r. TWKL w Ż., wniósł o uznanie go za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej oraz zaliczenie schorzeń wymienionych w pkt 9 zakwalifikowanych wg § 34 p. 6, § 34 p. 10, § 62 p. 2 i § 21 p. 1 do pozostających w związku ze służbą wojskową. Powołał się na przebieg swojej służby wojskowej jako żołnierza w jednostkach specjalnych i rozpoznawczych (w tym w siłach stabilizacyjnych w Iraku) i wskazał na nawracające dolegliwości bólowe, które – jego zdaniem – mają zawodową etiologię. Orzeczeniem Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] października 2009r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania kpt J. D. od wskazanego orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji w Ż. z dnia [...] września 2009r. działając na podstawie art.127 § 1 i art.138 kpa w związku z § 5 pkt 1, § 30 ust. 1 i 2 , § 31 ust. 1, 2 i 3 rozp. MON z dn. 10 stycznia 2006r.w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U.Nr 12, poz. 75), utrzymano w mocy zaskarżone orzeczenie. W motywach tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. po rozpatrzeniu odwołania, analizie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej zgromadzonej w tej sprawie nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i utrzymała je w mocy. Podniesiono, że ze zgromadzonych dokumentów oraz przeprowadzonych dla potrzeb orzeczniczych TWKL w Ż. badań lekarskich specjalistycznych nie wynika, by aktualny stopień nasilenia rozpoznanych schorzeń upośledzał sprawność ustroju w stopniu uzasadniającym uznanie ich za schorzenia powodujące w Gr.II osób badanych niezdolność do zawodowej służby wojskowej. W tej sytuacji, w ocenie RWKL we W., wojskowa komisja lekarska I instancji prawidłowo określiła brak inwalidztwa. Również w kwestii braku związku ze służbą wojskową schorzeń wymienionych w pkt 9 zaskarżonego orzeczenia ustalenia TWKL w Ż. są prawidłowe, ponieważ co wynika z załączonych dokumentów, brak związku ze służbą wojskową schorzeń ze strony kręgosłupa oraz słuchu został już wcześniej ustalony prawomocnymi orzeczeniami TWKL w Ż. Nr [...] z dn. [...] listopada 2004r. oraz Nr [...] z dn. [...] maja 2007r. i brak jest podstaw do kwestionowania wcześniejszych ustaleń w tym zakresie. Z posiadanej dokumentacji wynika, że schorzenie wymienione w pkt 3 rozporządzenia, zakwalifikowane według § 66 pkt 1 załącznika Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. zostało po raz pierwszy stwierdzone jedenaście miesięcy po zwolnieniu ze służby wojskowej i brak jest podstaw do jego powiązania z właściwościami i warunkami służby wojskowej w rozumieniu przepisów rozporządzenia MON z dnia 31 marca 2003r. w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wojskowej wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach (Dz.U. Nr 62, poz. 567 z późn. zm.). W kwestii schorzenia wskazanego w pkt. 4 rozporządzenia wojskowa komisja lekarska II instancji nie stwierdziła, by z posiadanej dokumentacji wynikało, iż jest ono następstwem wypadku pozostającego w związku ze służbą wojskową w rozumieniu przepisów ustawy z dn. 11 kwietnia 2003r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową. Wobec powyższego brak związku ze służbą wojskową schorzeń wymienionych w pkt. 9 zaskarżonego orzeczenia został ustalony prawidłowo. Załączona przez skarżącego dokumentacja w ocenie RWKL we W. nie stoi w sprzeczności z oceną badających dla potrzeb orzeczniczych TWKL w Ż. lekarzy specjalistów jak i nie zawiera danych mogących stanowić podstawę do kwestionowania kwalifikacji orzeczniczej wojskowej komisji lekarskiej I instancji. W obszernej skardze na powyższe orzeczenie J. D. wniósł o jego uchylenie, jaki i uchylenie orzeczenia go poprzedzającego zarzucając: 1. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a polegający na uznaniu, iż rozpoznane u skarżącego schorzenia nie dają podstawy do uznania go za trwale i całkowicie niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny - kategoria zdrowia "E"; 2. Naruszenie art. 21.1 pkt. 1 i 3 Ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, poprzez wydanie orzeczenia o zdolności do zawodowej służby wojskowej, w sytuacji gdy Wojskowe Komisje Lekarskie orzekają o: 1) inwalidztwie emerytów, 2) związku albo braku związku inwalidztwa z czynną służbą wojskową oraz 3) o związku albo braku związku chorób i ułomności z czynną służbą wojskową; 3. Wydanie orzeczenia niezgodnie z treścią skierowania pochodzącego od Wojskowego Biura Emerytalnego, w tym § 24.1 pkt.6 rozp. MON z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych ... albowiem przedmiotem rozstrzygnięcia miało być min. orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej i zaliczenie emeryta do jednej z kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, a nie do zawodowej służby wojskowej; 4. Naruszenie § 21.1 rozp. MON z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych ..., polegające na wydaniu orzeczenia bez uzyskania od organu kierującego do wojskowej komisji lekarskiej informacji i dokumentacji o stanie zdrowia emeryta wymaganej § 16 cyt rozporządzenia mogących mieć znaczenie dla ustalenia inwalidztwa związku lub braku związku inwalidztwa z czynną służbą wojskową...; 5. Wskazanie w Orzeczeniu nr [...] niewłaściwej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, poprzez podanie za jego podstawę min. § 30 ust. 1 i 2 przywołanego wyżej rozp. MON z dnia 10 stycznia 2006 r., w sytuacji, gdy przepis ten odnosi się do możliwości wniesienia odwołania od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji, a tym samym wprowadza w błąd skarżącego, co do możliwości zastosowania ochrony - środka zaskarżenia; 6. Naruszenie zasad ogólnych wynikających z art. 7 i 11 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niepodjęcie niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego zdrowia skarżącego, nie skierowanie go na dodatkowe badania lekarskie i kierowanie się interesem Organu, który w sprawach emerytalnych utożsamiany jest z interesem Państwa a nie słusznym interesem obywatela. 7. Brak należytego uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, poprzez ograniczenie się do lakonicznych sformułowań będących podstawą rozstrzygnięcia oraz brak dokładnego uzasadnienia przyjęcia konkretnego punktu lub paragrafu w sytuacji użycia w zaskarżonych orzeczeniach zwrotów nieokreślonych tj. "nieznacznie upośledzających" 8. Obrazę art. 112 kpa poprzez błędne i niepełne pouczenie strony co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego. Nadto wniósł o zobowiązanie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. o wskazanie za 2009r.: 1. liczby wydanych przez RWKL we W. orzeczeń i liczby pisemnych sprzeciwów wniesionych przez jej członków składu orzekającego od własnych projektów orzeczenia; 2. liczby otrzymanych do zatwierdzonych przez RWKL we W. orzeczeń wstępnych wydanych przez właściwe TWKL; 3. liczby zatwierdzonych i niezatwierdzonych przez RWKL we W. orzeczeń wstępnych wydanych przez właściwe TWKL; 4. liczby rozpoznanych przez RWKL we W., - jako wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia pisemnych sprzeciwów członków składu orzekającego, wniesionych przez właściwe TWKL. W motywach skarżący podniósł, że będąc emerytem wojskowym, z uwagi na stan zdrowia wystąpił do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Z. G. o skierowanie go na badania lekarskie do wojskowej komisji lekarskiej w celu ustalenia kategorii zdrowia, zdolności do czynnej służby wojskowej, a w szczególności orzeczenia o inwalidztwie emeryta wojskowego powstałego w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej. Organ emerytalny w skierowaniu jako cel badania przez wojskową komisję lekarską wskazał ustalenie istnienia inwalidztwa i jego związku ze służbą wojskową lub chorobami powstałymi w czasie służby. Przedmiotowe orzeczenie było niezbędne, aby skarżącego zakwalifikować do odpowiedniej grupy inwalidzkiej (wskazanej w art. 20.1 pkt. 1, 2, 3 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin), od której uzależnione jest podwyższenie emerytury o 15 % podstawy wymiaru emerytowi, którego inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą, (art. 15.4 Ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin), a także ustalenie jego zdolności do czynnej służby wojskowej i ustalenie kategorii zdrowia wskazanych w art. 30a.1 Ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RPL - a nie jak to wskazano w zaskarżonym orzeczeniu – do zawodowej służby wojskowej. Skarżący podkreślił, że kwestionuje rozpoznane u niego schorzenia, a w szczególności ich kwalifikację i związek ze służbą wojskową. Jednakże przedmiot skargi stanowi kwestia nie zaliczenia emeryta do jednej z grup inwalidztwa oraz niewłaściwe zaliczenie skarżącego do jednej z kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. Podkreślił, że pełnił zawodową służbę wojskową na różnych stanowiskach w Siłach Zbrojnych RP, o dużym ryzyku spowodowania uszczerbku na zdrowiu – w jednostkach specjalnych, a także w jednostkach gdzie był narażony na długotrwałą pracę w wymuszonej pozycji ciała. Pełnił ją także poza granicami kraju, gdzie był narażony na wiele czynników szkodliwych, takich jak stres pola walki. Przed powołaniem do służby wojskowej najpierw w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego, później do wojsk specjalnych) a następnie jako żołnierza pełniącego służbę poza granicami kraju przeszedł gruntowne badania przed właściwą wojskową komisja lekarską, która nie stwierdziła wówczas u niego schorzeń, które rozpoznano następnie orzeczeniem nr [...] z dnia [...] września 2009 r. Orzeczeniem wstępnym nr [...] z dnia [...] maja 2009r. wydanym przez TWKL w Ż., według wiedzy skarżącego, został uznany za niezdolnego do czynnej służby wojskowej oraz orzeczono względem niego kategorię zdrowia "E". Przedmiotowe orzeczenie wymagało zatwierdzenia przez wyższą wojskową komisję lekarską tj. przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską we W., która jak wynika z treści orzeczenia nr [...] z dnia [...] września 2009, nie zatwierdziła orzeczenia wstępnego i wydała wskazówki co do rozpatrzenia sprawy i wydania orzeczenia uwzględniającego jej stanowisko . Skarżący zwrócił uwagę na fakt, iż orzeczenie wydane w/g wzoru określonego w załączniku nr 1 do Rozporządzenia MON z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów..., nie daje podstawy do orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej, albowiem przedmiotem orzekania jest ustalenie inwalidztwa, kategorii zdrowia /zaliczenia do grupy inwalidzkiej/ oraz jego związku lub braku związku z czynna służbą wojskową (a nie zawodową służba wojskową). - a komisja winna respektować skierowanie i wydać stosowne orzeczenie w wymaganym zakresie tj. zgodnie z § 24.1 rozporządzenia MON z dnia 10 stycznia 2006 r., gdzie mówi się o czynnej służbie wojskowej. W jego ocenie niepoprawna była także kwalifikacja do grupy II polegających badaniu, albowiem w dniu badania, był emerytem wojskowym, a Grupa II (kolumna piąta wykazu) obejmuje żołnierzy zawodowych i żołnierzy pełniących służbę w charakterze kandydatów na żołnierzy zawodowych w trzecim i dalszych latach nauki (studiów). Organ nie uzasadnił przyjętej kwalifikacji. Stwierdzone u skarżącego schorzenia, w jego ocenie, bezspornie dają podstawę do uznania go za trwale i całkowicie niezdolnego do służby wojskowej i zaliczenia do jednej z grup inwalidztwa. Kończąc zarzuty J. D. podał, że odnosi wrażenie, iż RWKL we W. celowo dopuścił się błędnego pouczenia w decyzji co do prawa wniesienia odwołania albo wniesienia powództwa. Orzeczenia RWKL we W. niejednokrotnie były przedmiotem licznych skarg i organ ten ma pełną świadomość, iż zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa, od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego oraz rentowego nie przysługuje skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r. sygn. akt OSA 1/00 -ONSA 2001/2/47). Pouczenie w tym zakresie jest niepełne i nie precyzyjne. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. wniosła o jej oddalenie, powołując się na swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, gdyż sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Jak to wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w tezach wyroku z dnia 9 marca 2005r., sygn. OSK 1203/04 (publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) wojskowe komisje lekarskie orzekają w dwóch reżimach prawnych, stąd orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie grupy. Pierwsza grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby i kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy - zdolność do służby wojskowej. Można zatem stwierdzić, że przedmiotem takich orzeczeń jest ustalenie stanu zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej w celu powołania jej lub przyjęcia do odbycia tej służby albo zwolnienia ze służby wojskowej. Orzeczenia te mają byt w pełni autonomiczny. Natomiast drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego. Podstawę takich orzeczeń stanowią w obecnym stanie prawnym przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych wojskowych oraz ich rodzin (tj. Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 z późn. zm.), ustawa z 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz.U. Nr 83, poz. 760 z późn.zm.), czy wreszcie ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (tj. Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 z późn.zm.). Można zatem skonstatować, że przedmiotem takich orzeczeń jest wprawdzie także ustalenie stanu zdrowia (schorzeń) danej osoby, ale wyłącznie na potrzeby ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego. Orzeczenia takie nie mają autonomicznego (samoistnego) bytu, lecz stanowią tylko element materiału dowodowego, niezbędny do wydania decyzji właściwego organu (tj. WBE) o ustaleniu prawa do wojskowej renty inwalidzkiej. Na podstawie postępowania orzeczniczego w TWKL i RWKL ustalono rozpoznania jak w zaskarżonym orzeczeniu. Skarżący nie został zakwalifikowany do żadnej grupy inwalidzkiej, gdyż żadne z rozpoznanych schorzeń nie powoduje niezdolności do zawodowej służby wojskowej. Orzeczenia takie są poddawane kontroli sądów powszechnych w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji w przedmiocie świadczeń odszkodowawczych, rentowych i zaopatrzenia emerytalnego. Decyzje administracyjne w tych sprawach wydawane są przez organy emerytalne (wojskowe, ZUS), lecz nie przez wojskowe komisje lekarskie. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych postępowaniach mają wyłącznie charakter elementu postępowania o przyznanie świadczenia, jako tzw. orzeczenia wstępne i nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Należy bowiem zważyć, że decyzja wojskowej komisji lekarskiej w zakresie ustalenia stanu zdrowia skarżącego ma charakter deklaratoryjny. Ustalenie stanu zdrowia (kategorii zdrowia w kontekście ustalenia prawa do świadczenia rentowego) stanowi tylko jedną z okoliczności spornych, którą sąd powszechny ocenia samodzielnie, z reguły poprzez dopuszczenie dowodu z opinii biegłych lekarzy sądowych. Dla celów świadczeń z zaopatrzenia społecznego, czy też świadczeń odszkodowawczych samo stwierdzenie stanu zdrowia (kategorii zdrowia) nie jest wystarczające. Istotne jest bowiem ustalenie, czy wskazane schorzenia pozostając w związku ze służbą stanowią przyczynę inwalidztwa w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 10 grudnia 1993r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej stwierdzające nawet występowanie określonych schorzeń (składających się na określenie stanu – kategorii zdrowia) nie będzie miało wpływu na przyznanie przez sąd powszechny renty inwalidzkiej, jeżeli postępowanie dowodowe wykaże, że schorzenia te nie były przyczyną inwalidztwa. Mając na uwadze dwa reżimy prawne, w których orzekają wojskowe komisje lekarskie Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 27 października 1999 r. II ZP 9/99 (ONSP 2000/5/167), wyjaśnił, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w sprawie ze skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową. Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu 7 sędziów NSA z dnia 6 listopada 2000r. OSA 1/100 (ONSA 2001/2/47) w odniesieniu do orzeczenia w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i związku ze służbą wojskową stwierdzonych schorzeń i dla m.in. celów zaopatrzenia emerytalnego (rentowego), stwierdzając, że w tych sprawach skarga nie przysługuje. Na tle przytoczonego stanu prawnego stanowisko to jest nadal aktualne, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 9 marca 2005r. OSK 1203/04. W sprawie nie może budzić wątpliwości, że wydanie orzeczeń przez wojskowe komisje lekarskie nastąpiło w trybie przepisów ustawy z dnia 10 grudnia 1993r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (tj. Dz.U. z 2004r., nr 8, poz. 66) oraz wydanego na podstawie przepisów tej ustawy Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2006r., nr 12, poz. 75). Skierowanie skarżącego do wojskowej komisji lekarskiej ubiegającego się o ustalenie grupy inwalidzkiej nastąpiło przez Wojskowe Biuro Emerytalne a więc organ rentowy. Sprawa dotyczy więc ustalenia prawa do wojskowej renty inwalidzkiej. Zaskarżone orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w części braku zakwalifikowania do grupy inwalidzkiej, gdyż żadne z rozpoznanych schorzeń nie powoduje niezdolności do zawodowej służby wojskowej, oraz ustalające brak związku rozpoznanych schorzeń ze służbą wojskową jest, zatem elementem sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych. Wydane decyzje (orzeczenia) wojskowych komisji lekarskich w przedmiotowej sprawie nie stanowią bytu autonomicznego, stanowią tylko element materiału, niezbędnego do wydania decyzji właściwego organu (tj. WBE) i do ustalenia prawa do wojskowej renty inwalidzkiej. Sprawy takie zgodnie z art. 1 kodeksu postępowania cywilnego mają charakter spraw cywilnych, do których rozpoznania właściwe są sądy powszechne (art. 2). Potwierdza to przepis art. 31 ust. 4 powołanej ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin, w myśl którego od decyzji wojskowego organu emerytalnego w przedmiocie prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczenia służy odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Niniejsze rozstrzygnięcie, jak też motywy uzasadnienia nawiązują do stanowiska zajmowanego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, które – zdaniem składu orzekającego w przedmiotowej sprawie – zasługują na pełną aprobatę (por. np. postanowienia WSA w Krakowie: z dnia 25 lutego 2010r., III SA/Kr 496/09, z 21 stycznia 2010r., III SA/Kr 667/09, z 22 stycznia 2010r., III SA/Kr 1255/09, opublikowane w Centralnej Bazie Orzecznictwa Sądów Administracyjnych). Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.). Odnosząc się natomiast do wyrażonego w końcowej części skargi żądania by Sąd zobowiązał Rejonową Wojskową Komisję Lekarską we W. o udostępnienie wskazanych tam informacji dotyczących ferowanych przez nią orzeczeń, należy wyjaśnić, że celem zadośćuczynienia temu żądaniu skarżący powinien wystąpić ze stosownym wnioskiem do wskazanego organu. Przedmiotem kontroli Sądu administracyjnego może być jedynie sposób wykonania przez organ tego wniosku. W razie milczenia organu można złożyć w przypisanym trybie skargę na jego bezczynność w wydaniu stosownego aktu w sprawie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło