IV SA/Wr 625/25
WyrokWSA we Wrocławiu2026-02-18
Skład orzekający: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca), Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy wyrok rozwodowy powierza władzę rodzicielską obojgu rodzicom, a miejsce zamieszkania dziecka ustalone jest przy matce, ugoda sądowa precyzująca szczegółowy harmonogram kontaktów ojca z dzieckiem może stanowić podstawę do przyznania świadczenia wychowawczego każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty, na podstawie art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji pominęły istotny dowód w postaci ugody sądowej precyzującej harmonogram kontaktów ojca z dzieckiem. Ugoda ta, mimo braku expressis verbis sformułowania "opieka naprzemienna", może uzasadniać przyjęcie takiej opieki w rozumieniu art. 5 ust. 2a ustawy, jeśli jej postanowienia wskazują na porównywalne i powtarzające się okresy sprawowania opieki przez oboje rodziców. Brak wszechstronnej analizy ugody przez organy stanowi naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego.Stan faktyczny
Skarżący, ojciec dziecka, otrzymał świadczenie wychowawcze. Następnie matka dziecka również złożyła wniosek o świadczenie. ZUS wezwał rodziców do dostarczenia dokumentów potwierdzających sprawowanie wyłącznej lub naprzemiennej opieki. Matka przedłożyła wyrok rozwodowy i ugodę sądową dotyczącą kontaktów ojca z dzieckiem. ZUS uchylił prawo skarżącego do świadczenia, uznając, że nie sprawuje on opieki naprzemiennej. Prezes ZUS utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zakwestionował uchylenie świadczenia i obowiązek zwrotu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Protokolant: Specjalista Magdalena Dworszczak, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 września 2025 r. nr 010070/680/364989/2023, postępowanie 379615051 w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Przedmiotem skargi M. Ł. (dalej jako: wnioskodawca, skarżący) jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: Prezes ZUS) z 12 września 2025 r., utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: ZUS, organ) z 11 grudnia 2023 r. o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2023/2024 na córkę M. (postępowanie: 379615051).
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika m.in., że w dniu 1 lutego 2023 r. wnioskodawca zwrócił się do ZUS o świadczenie wychowawcze na dziecko M. Ł. na okres świadczeniowy 2023/2024.
ZUS poinformował o przyznaniu wnioskowanego świadczenia pismem z 17 lutego 2023 r.
Następnie z wnioskiem o świadczenie wychowawcze w dniu 19 czerwca 2024 r. na to samo dziecko i okres wystąpiła matka – M. Ł.
W związku ze złożeniem wniosków od dwóch osób uprawnionych ZUS w dniu 26 lipca 2023 r. wezwał rodziców dziecka do dostarczenia dokumentów potwierdzających sprawowanie wyłącznej lub naprzemiennej opieki nad dzieckiem. Na ww. wezwanie matka dziecka w dniu 26 lipca 2023 r. dołączyła do akt sprawy:
- Wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu – Wydział XIII Cywilny Rodzinny z 8 października 2018 r., Sygn. akt XIII RC 1037/18, którym: (I) rozwiązano związek małżeński rodziców dziecka; (II) wykonanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią córką powierzono obojgu rodzicom, ustalając iż miejscem zamieszkania małoletniej będzie każdorazowe miejsce zamieszkania matki; (III) nie orzeczono o kontaktach pozwanego ojca z małoletnią córką; (IV) zasądzono od pozwanego ojca alimenty na rzecz małoletniej córki.
- Protokół rozprawy z 11 kwietnia 2019 r. przed Sądem Rejonowym dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu II Wydział Rodzinny i Nieletnich w sprawie o ustalenie kontaktów m.in. z małoletnią o Sygn. akt III Nsm 231/19 w toku której zawarto ugodę mocą której ustalono kontakty ojca z córką w następujący sposób: (I) w co drugi weekend miesiąca od piątku do odebraniu małoletniej ze szkoły do poniedziałku rano przy czym ojciec małoletniej zaprowadzi dziecko do placówki szkolnej poczynając od 12 kwietnia 2019 r.; (II) w każdy wtorek ojciec odbierał będzie dziecko z placówki szkolnej i zaprowadzał dziecko do placówki szkolnej w środę rano; (III) w czwartki w tygodniu, w którym nie przypada kontakt weekendowy ojca z dzieckiem, ojciec odbierał będzie dziecko z placówki szkolnej i odprowadzał do miejsca zamieszkania o godz. 19.30; (IV) w Święta Wielkanocne w latach nieparzystych poczynając od Wielkiej Soboty od godz. 10.00 do poniedziałku do godz. 19.00 przy czym uczestnik będzie odbierał i przywoził córkę z i do każdorazowego jej miejsca zamieszkania; (V) w Święta Bożego Narodzenia w latach nieparzystych od 24 grudnia od godz. 10.00 do 25 grudnia do godz. 19.00, zaś w latach parzystych od 26 grudnia od godz. 10.00 do 1 stycznia do godz. 19.00 przy czym ojciec będzie odbierał i przewoził córkę z i do każdorazowego miejsca jej zamieszkania; (VI) w drugim tygodniu ferii zimowych od poniedziałku od godz. 10.00 do niedzieli do godz. 19.00 przy czym ojciec będzie odbierał i przywoził córkę z i do każdorazowego miejsca jej zamieszkani; (VII) w okresie wakacyjnym od 16 lipca od godz. 10.00 do 31 lipca do godz. 19.00 oraz od 16 sierpnia od godz. 10.00 do 31 sierpnia do godz. 19.00 przy czym uczestnik będzie odbierał i przywoził córkę z i do każdorazowego miejsca jej zamieszkania.
ZUS decyzją z 11 grudnia 2023 r. uchylił wnioskodawcy przyznane informacją z 17 lutego 2023 r. prawo do świadczenia wychowawczego. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r. poz. 1576, ze zm.; dalej: ustawa), w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Zgodnie z wyrokiem rozwodowym Sądu Okręgowego we Wrocławiu władza rodzicielska nad dzieckiem powierzona jest obojgu rodziców ustalając, że miejscem zamieszkania będzie każdorazowe miejsce zamieszkania ich matki. ZUS jednocześnie wyjaśnił, że nie jest organem właściwym do rozstrzygania kwestii związanych z ustaleniem sprawowania opieki nad dzieckiem, należy zatem wystąpić do sądu o zmianę postanowienia w zakresie opieki nad dzieckiem. Organ poinformował jednocześnie, że wypłacone świadczenie wychowawcze za okres świadczeniowy 2023/2024 stanowi nienależne pobrane świadczenie, o którym mowa w art. 25 ustawy.
W odwołaniu wnioskodawca, że zgodnie z wyrokiem rozwodowym władza rodzicielska nad dzieckiem powierzona została obojgu rodzicom. W jego ocenie sprawowana przez niego opieka jest "prawie naprzemienna" ponieważ wykonuje ją w takim samym wymiarze co matka dziecka.
W wyniku rozpatrzenia odwołania wnioskodawcy Prezes ZUS decyzją z 12 września 2025 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie ZUS. Uzasadniając swoje stanowisko podał m.in., że w przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może wezwać do dostarczenia dokumentów z sądu, potwierdzających sprawowanie wyłącznej lub naprzemiennej opieki nad dzieckiem. Dokumentami takimi mogą być: postanowienie zabezpieczające miejsce pobytu dziecka wydane przez sąd w trakcie sądowego postępowania rozwodowego albo o separację, które jest wiążące od momentu jego uprawomocnienia się do dnia uprawomocnienia się wyroku rozwodowego albo orzekającego separację; ugoda zawarta przez rodziców przed mediatorem, a następnie zatwierdzona przez sąd w drodze postanowienia; plan wychowawczy, który stanowi część wyroku rozwodowego lub orzekającego separację. W przypadku złożenia wniosku o świadczenie wychowawcze przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka albo opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie to przyznaje się i wypłaca temu z rodziców, który faktycznie sprawuje nad dzieckiem opiekę. Prezes ZUS podkreślił że wnioskodawca nie odpowiedział na wezwanie do przedłożenia dokumentów potwierdzających osobistą lub naprzemienną opiekę nad dziećmi lub, w przypadku braku takich dokumentów, oświadczenia wskazującego jak sprawowana jest opieka nad dzieckiem. Zgodnie natomiast z art. 23 ust. 2 ustawy wypłata świadczenia wychowawczego podlega wstrzymaniu, jeżeli osoba otrzymująca to świadczenie odmówiła udzielenia lub nie udzieliła w wyznaczonym terminie wyjaśnień co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. Ponadto Prezes ZUS powtórzył, że zgodnie z wyrokiem rozwodowym władza rodzicielska nad dzieckiem została powierzona obojgu rodzicom, natomiast miejsce zamieszkania dziecka zostało ustalone w każdorazowym miejscu zamieszkania matki. Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy, w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Niemniej w przypadku wnioskodawcy nie można zastosować ww. przepisu ponieważ zakres i charakter kontaktów z dzieckiem nie wskazuje na sprawowanie opieki naprzemiennej.
W skardze od tej decyzji wnioskodawca wskazał, że "przy zasądzonym wymiarze opieki nad dzieckiem" wynika że w przeważającym zakresie ją sprawuje. Zakwestionował również zobowiązanie do zwrotu wypłaconych świadczeń.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie skarżący wnosił i wywodził jak w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) i art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz.143; dalej: p.p.s.a.), sądowa kontrola legalności polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy co do zasady nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Kontrola legalności przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie doprowadziła zaś do wniosku, że zaskarżona decyzja Prezesa ZUS jak i poprzedzająca ją decyzja ZUS naruszają przepisy prawa procesowego oraz materialnego w stopniu w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy a przez to nie mogą zostać utrzymane w obrocie prawnym.
Podstawą prawną ww. decyzji były przepisy wspomnianej ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (dalej: ustawa).
Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 ustawy). Z kolei na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a.
Zgodnie z art. 22 ustawy, w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 stosuje się.
Istotne dla sprawy jest ponadto brzmienie art. 5 ust. 2a ustawy według którego, w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.
W sprawie poddanej kontroli sądowej bezsporne jest to, że skarżącemu przyznano świadczenie wychowawcze na okres świadczeniowy 2023/2024 w pełnej wysokości. Bezsporne jest również to, że z wnioskiem o przyznanie świadczenia wystąpiła następnie matka dziecka. W związku zaistniałą sytuacją organ podjął czynności procesowe w celu ustalenia kto sprawuje opiekę, których pokłosiem było wspomniane wyżej – skierowane do obojga rodziców - wezwanie z 26 lipca 2023 r. do dostarczenia dokumentów potwierdzających sprawowanie wyłącznej lub naprzemiennej opieki nad dzieckiem.
Jak wynika z motywów decyzji ZUS z 11 grudnia 2023 r. o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego przyznanego skarżącemu organ przyjął wyłączne sprawowanie opieki nad dzieckiem przez matkę dziecka. Takie stanowisko zostało zaakceptowane przez Prezesa ZUS w zaskarżonej decyzji z 12 września 2025 r.
Tymczasem zarówno w odwołaniu jak i w rozpatrywanej skardze ojciec dziecka konsekwentnie powoływał fakt sprawowania opieki w porównywalnym wymiarze jaki wykonuje jego matka. Innymi słowy skarżący wywodził fakt istnienia w przedmiotowej sprawie opieki naprzemiennej o której mowa w ww. art. 5 ust. 2a ustawy.
Sąd wskazuje, że w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której rodzice dziecka są rozwiedzeni. Przy tym zgodnie z treścią wyroku rozwodowego wykonanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią córką powierzono obojgu rodzicom, ustalając iż miejscem zamieszkania małoletniej będzie każdorazowe miejsce zamieszkania matki. Wyrok ten zatem nie przewiduje opieki naprzemiennej. Niemniej zasługuje na akceptację pogląd, że orzekanie o zakresie opieki naprzemiennej dopuszczalne jest nie tylko w drodze orzeczenia sądu, ale także na podstawie ugody, zawartej przez strony przed sądem i przez sąd aprobowanej (zob. wyroki NSA z 20 września 2019 r., I OSK 61/18 oraz z 21 listopada 2023 r., I OSK 129/22).
Tymczasem organy obu instancji pominęły treść przedłożonego przez matkę dziecka (na wezwanie z 26 lipca 2023 r.) protokołu rozprawy z 11 kwietnia 2019 r. przed Sądem Rejonowym dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu II Wydział Rodzinny i Nieletnich w sprawie o ustalenie kontaktów m.in. z małoletnią. W toku tej rozprawy rodzice dziecka zawarli przed Sądem ugodę mocą której w sposób szczegółowy ustalili zakres kontaktów ojca z córką (zob. pkt I-VII ugody).
ZUS nie uwzględnił tej ugody odnosząc się w swoich rozważaniach jedynie do treści wspomnianego wyroku rozwodowego. Z kolei Prezes ZUS jedynie blankietowo stwierdził, że w przypadku wnioskodawcy nie można zastosować art. 5 ust. 2a ustawy ponieważ zakres i charakter kontaktów z dzieckiem nie wskazuje na sprawowanie opieki naprzemiennej.
Co istotne, w rozpatrywanym odwołaniu od decyzji ZUS wnioskodawca chociaż nie powołał wprost wspomnianej ugody z 11 kwietnia 2019 r. to jednak odniósł się do okoliczności sposobu ustalenia kontaktów z dzieckiem.
Nie budzi natomiast wątpliwości Sądu, że samodzielne ustalanie przez organy charakteru zapisów zawartych w wyroku rozwodowym a także w ugodzie dla zobrazowania i wyłożenia treści pojęcia "opieka naprzemienna" jest dopuszczalne, o ile nie następuje wbrew orzeczeniu sądu powszechnego bądź zrównanej z nim ugody, a jednocześnie spełniało cele zakładane w ustawie dla tej instytucji (zob. wyrok NSA z 20 września 2019 r., I OSK 61/18).
W szczególności - w ocenie Sądu - treść ugody w przedmiocie ustalenia kontaktów z dzieckiem może uzasadniać przyjęcie w danym konkretnym przypadku sprawy zaistnienie opieki naprzemiennej (zob. wyroki z 7 grudnia 2022 r., I OSK 279/22 oraz z 28 stycznia 2026 r., I OSK 2529/24).
Tak jak już wspomniano okoliczność ta została przez organy obu instancji pominięta. Warto zaznaczyć, że w sytuacji, gdy odnośne orzeczenie sądu powszechnego nie zawiera expressis verbis zwrotu o "opiece naprzemiennej", rzeczą organu administracji rozstrzygającego konkretną sprawę o świadczenie wychowawcze jest samodzielne zinterpretowanie postanowień zawartych w tym orzeczeniu, dla ustalenia, czy opieka naprzemienna została w nim w istocie orzeczona. Należy przy tym wziąć pod uwagę, że opiekę naprzemienną w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci konstytuują trzy elementy: (i) rodzice dziecka powinni być rozwiedzeni, w separacji lub żyć w rozłączeniu; (ii) w przedmiocie opieki winno zapaść orzeczenie sądu; (iii) opieka nim orzeczona winna cechować się naprzemiennością (por. postanowienie NSA z 8 listopada 2021 r., I OPS 1/21).
Jeśli idzie o znamię "naprzemienności" opieki, to chodzi tutaj o sytuację zmieniających się kolejno okresów opieki sprawowanej przez każdego z rodziców, które mają nie tylko się powtarzać, ale być ponadto "porównywalne". Istotą opieki naprzemiennej jest zatem cykliczne zamieszkiwanie dziecka na zmianę u obojga rodziców. Cechuje ją zatem porównywalny podział obowiązków pomiędzy rodzicami w zakresie sprawowania opieki nad dzieckiem, które zamieszkuje i koncentruje swoje sprawy życiowe na zmianę u obojga rodziców.
Wbrew stanowisku organów opieki naprzemiennej nie można utożsamiać z ustaleniem w wyroku rozwodowym miejsca pobytu, czy zamieszkania dziecka u jednego z rodziców. Takie rozstrzygnięcie związane jest bowiem nie tyle z opieką, co z celami ewidencyjnymi i normą z art. 28 k.c., zgodnie z którą można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. Zresztą niemożliwe byłoby orzeczenie o dwóch miejsca zamieszkania dziecka.
Tym samym, jeszcze raz wypada nadmienić, że o opiece naprzemiennej można mówić w sytuacji, gdy w wyroku czy postanowieniu sądu dotyczącym władzy rodzicielskiej nad dzieckiem rozstrzygnięto o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem, choćby nie zostało w nich użyte sformułowanie "opieka naprzemienna". Z kolei uregulowanie kontaktów z dzieckiem w ugodzie przed sądem choć nie jest zależne od powierzenia władzy rodzicielskiej, w przypadku opieki naprzemiennej jest formą jej powierzenia i ich częstotliwość ma wpływ na ustalenie, czy opieka rodzica nad dzieckiem spełnia wymogi pieczy naprzemiennej.
Co również istotne, opieka naprzemienna może w szczególności polegać tym że dziecko - zgodnie ze z góry określonym harmonogramem - będzie przebywać na przemian, w równych albo zbliżonych okresach, u każdego z rodziców. Przy tym nie jest wymagane aby te okresy były identyczne. Wystarczy że ich proporcja pozwala na przyjęcie, że wolą rodziców w istocie był porównywalny podział obowiązków w zakresie sprawowania opieki nad dzieckiem (por. uzasadnienie wyroku WSA w Poznaniu z 28 stycznia 2022 r., IV SA/Po 911/21 a także powołane w nim orzecznictwo oraz literatura).
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że w niniejszej sprawie uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego przyznanego skarżącemu bez rozważenia możliwości uwzględnienia – w spornym okresie – sprawowania przez niego opieki naprzemiennej w oparciu o treść ugody z 11 kwietnia 2019 r. było co najmniej przedwczesne.
Zadaniem organów było bowiem dokonanie wszechstronnej analizy wspomnianej ugody – w szczególności pod kątem ustalonego w niej czasu sprawowania kontaktów - oraz ustalenie jaki jest ich charakter, co w konsekwencji pozwoli ocenić, czy jest to opieka naprzemienna w rozumieniu art. 5 ust. 2a ustawy. Brak takiej analizy nie może być bowiem sanowany przez Sąd. Sądowa kontrola prawidłowości rozstrzygnięcia organu obejmuje badanie zarówno poprawności interpretacji i zastosowania norm prawnych, jak i poprawności przeprowadzonych czynności procesowych oraz dokonanej przez organ oceny zebranego materiału dowodowego, która winna znaleźć właściwe odzwierciedlenie w jego właściwym uzasadnieniu. Sąd administracyjny nie dokonuje bowiem własnych ustaleń w sprawie, ale poddaje ocenie poprawność ustaleń poczynionych przez organ. To zaś sprawia, że treść rozstrzygnięcia bez kompletnego uzasadnienia nie poddaje się kontroli Sądu pod względem jego zgodności z przepisami prawa. Przejście do porządku dziennego nad ewentualnymi mankamentami procesowymi uzasadnienia aktu indywidualnego oznaczałoby, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie stawiałby się w roli kolejnej "trzeciej instancji" merytorycznie rozpatrującej sprawę.
Tym samym Sąd uznał, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem dyspozycji art. 107 § 3 K.p.a., w związku z art. 5 ust. 2a ustawy. Jednocześnie – tak jak zaznaczono na wstępie - stwierdzone naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ZUS oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS.
Sąd dostrzega, że skarżący kwestionował również obowiązek zwrotu świadczenia zgodnie z pouczeniem w decyzji ZUS. Niemniej podkreślić należy że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Z kolei granice niniejszej sprawy zostały wyznaczone przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia, które dotyczyło uchylenia prawa do świadczenia. Stąd brak jest podstaw, aby Sąd w jakikolwiek sposób wypowiadał się na temat kwestii jego zwrotu.
Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło