IV SA/Wr 640/13
WyrokWSA we Wrocławiu2013-11-28
Skład orzekający: Henryk Ożóg, Mirosława Rozbicka - Ostrowska, Julia Szczygielska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Celnej i Naczelnik Urzędu Celnego podlegali wyłączeniu od orzekania w sprawie dyscyplinarnej funkcjonariusza celnego, którego postępowanie zainicjowali lub w którym posiadali wiedzę o okolicznościach świadczących o niewłaściwym działaniu, a także czy zastąpienie zeznań świadka treścią notatek urzędowych stanowi naruszenie przepisów postępowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Dyrektor Izby Celnej i Naczelnik Urzędu Celnego podlegali wyłączeniu od orzekania w sprawie dyscyplinarnej, ponieważ Dyrektor zainicjował postępowanie i dokonał oceny zachowania funkcjonariusza przed jego wszczęciem, a Naczelnik Urzędu Celnego również posiadał wiedzę o okolicznościach sprawy i negatywnie ocenił działanie funkcjonariusza. Ponadto, zastąpienie zeznań świadka treścią notatek urzędowych stanowi naruszenie przepisów postępowania, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.Stan faktyczny
Funkcjonariusz Służby Celnej M. B. został uznany winnym naruszenia obowiązków służbowych poprzez skierowanie pisma do Wójta Gminy Z. oraz nierzetelne wykonanie polecenia służbowego. Naczelnik Urzędu Celnego wymierzył mu karę pozbawienia stopnia oficerskiego, a Dyrektor Izby Celnej złagodził karę do nagany z ostrzeżeniem. Funkcjonariusz zaskarżył orzeczenia, zarzucając m.in. naruszenie przepisów prawa materialnego, proceduralnego oraz wyłączenie organów od orzekania. WSA we Wrocławiu oddalił skargę, jednak NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. oraz zasad wyłączania organów i zakazu zastępowania zeznań świadka treścią notatek.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne i orzeczenie je poprzedzające; orzeka, że zaskarżone orzeczenia dyscyplinarne nie podlegają wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska, Sędzia NSA Julia Szczygielska, Protokolant starszy referent Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 28 listopada 2013 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia funkcjonariuszowi kary dyscyplinarnej. I. uchyla zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne i orzeczenie je poprzedzające; II. orzeka, że zaskarżone orzeczenia dyscyplinarne nie podlegają wykonaniu.
Naczelnik Urzędu Celnego w L. orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 169 ust. 1 i ust. 5, art. 167 ust. 1 pkt 9 i ust. 4, art. 178 ust. 1, art. 179 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. nr 168, poz. 1323 ze zm.) oraz § 9 rozporządzenia Ministra Finansów w z dnia 11 lutego 2010 r. sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. nr 31, poz. 159) - uznał M. B., eksperta Służby Celnej w stopniu komisarza celnego, winnym tego, że 1) w dniu 2 lutego 2011 r. pełniąc służbę na stanowisku kierownika Oddziału Celnego w Ż. W. naruszył obowiązki służbowe poprzez skierowanie i podpisanie do Wójta Gminy Z. pisma nr [...], przekraczając nadane mu uprawnienia określone w Karcie zakresu obowiązków i uprawnień z dnia 19 stycznia 2010 r. i w Regulaminie organizacyjnym Izby Celnej we Wrocławiu, 2) nierzetelnie wykonał powierzoną mu w dniu 28 stycznia 2011 r. przez Dyrektora Izby Celnej we W. czynność służbową, wykraczając poza polecenie, to jest powiadomił Wójta Gminy Z. o projekcie zmiany czasu pracy Oddziału i zaopiniował te zmiany. Za powyższe przewinienia dyscyplinarne przewidziane odpowiednio w art. 166 pkt 1 i pkt 4 ustawy o Służbie Celnej, organ wymierzył M. B. karę pozbawienia stopnia oficerskiego.
Dyrektor Izby Celnej we W., działając na podstawie art. 437 § 1 i § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks postępowania karnego (Dz. U. nr 89, poz. 555 ze zm.) w związku z art. 187 ustawy o Służbie Celnej, orzeczeniem z dnia [...] września 2011 r. nr [...] - po rozpatrzeniu odwołania M. B. (skarżącego) - zmienił orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] czerwca 2011 r. wymierzając obwinionemu zamiast kary pozbawienia stopnia oficerskiego karę nagany z ostrzeżeniem, tj. karę określoną w art. 167 ust. 1 pkt 3 ustawy o Służbie Celnej.
W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy podał, że organ I instancji ustalił, iż w dniu 28 stycznia 2011 r. odbyła się narada kadry kierowniczej Izby Celnej we W., w trakcie której Dyrektor tej Izby zreferował m. in. przebieg narady odbytej w dniach 25-26 stycznia 2011 r., w Ministerstwie Finansów, na której Szef Służby Celnej zaprezentował statystykę dotyczącą czynności wykonywanych w oddziałach celnych, pracujących w wymiarze ponad ośmiogodzinnym i wskazał na konieczność weryfikacji dotychczasowych godzin pracy Oddziału Celnego w Ż. W.. Z wyjaśnień Dyrektora Izby Celnej we W. wynika, że w tym dniu polecił M.B., aby o planowanej zmianie godzin pracy Oddziału Celnego w Ż. W. poinformował podmioty gospodarcze - klientów tego Oddziału, a ponadto pouczył Kierownika Oddziału, że zmiana wynika z jednoznacznego polecenia Szefa Służby Celnej i nie podlega dyskusji, ani negocjacji. W dniu 2 lutego 2011 r. skarżący - jako kierownik Oddziału Celnego w Ż. W. Urzędu Celnego w L. - wystosował do Wójta Gminy Z. pismo, w którym przedstawił warunki funkcjonowania Oddziału Celnego w Ż. W., ze szczególnym uwzględnieniem korzyści wynikających
z dotychczasowych godzin pracy Oddziału, opierających się na systemie dwuzmianowym. Jednocześnie wskazał, że atrakcyjność Oddziału zostanie ograniczona ze względu na planowane od dnia 1 kwietnia 2011 r. zmiany, gdyż placówka ma pracować jedynie w godzinach 7.00-15.00 przez 5 dni w tygodniu. Jako konsekwencje powyższych zmian podał drastyczny spadek liczby obsługiwanych podmiotów. Nadmienił też, że spowoduje to zmniejszenie ekonomicznych podstaw funkcjonowania Oddziału. Ponadto pokreślił, że "ewentualne zamknięcie placówki doprowadzi do sytuacji, w której część klientów, którym zezwalają na to przepisy prawa unijnego, korzystać będzie z usług niemieckiego urzędu celnego w przygranicznym [...], który otwarty jest od godz. 6 do 22". Pismem z dnia 10 lutego 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego w L. zwrócił się do skarżącego o złożenie wyjaśnień dotyczących podpisania powyższego pisma, bez wymaganego w tym zakresie uprawnienia. W odpowiedzi skarżący powołał się na swe uprawnienia do podpisywania pism kierowanych do terenowych organów samorządowych, które w jego ocenie wynikają z pkt. I.2.26 oraz pkt. II Karty zakresu jego obowiązków i uprawnień. Wskazał ponadto, że w dniu 28 stycznia 2011 r. podczas narady służbowej Dyrektor Izby Celnej zobowiązał go do przekazania informacji o zmianie czasu pracy Oddziału wszystkim jednostkom i instytucjom współpracującym z tą placówką. Przed wysłaniem pisma do Wójta Gminy Z. nie konsultował treści tego wystąpienia z przełożonymi. Był bowiem przekonany, że działa w ramach polecenia Dyrektora Izby we W. z dnia
28 stycznia 2011 r.
W odwołaniu od orzeczenia dyscyplinarnego Naczelnika Urzędu Celnego w L. skarżący zarzucił natomiast błędne i niezgodne ze stanem faktycznym uznanie, że w sprawie doszło do naruszenia art. 122 ustawy, brak dowodów potwierdzających dokonanie zarzucanego czynu, brak obligatoryjnych elementów, które winno zawierać uzasadnienie orzeczenia dyscyplinarnego oraz rażącą niewspółmierność kary
w zestawieniu z zarzucanym przewinieniem.
Zdaniem Dyrektora Izby Celnej we W. powyższe odwołanie tylko
w zakresie kary jest uzasadnione. Rzeczywiście wymierzona celnikowi kara dyscyplinarna jest niewspółmierna do wszystkich okoliczności naruszenia obowiązków służbowych. Uznając ją za zbyt dotkliwą, należało zatem zamiast kary pozbawienia stopnia oficerskiego wymierzyć skarżącemu karę nagany z ostrzeżeniem. W pozostałym zakresie organ, podniesione w odwołaniu zarzuty, uznał za niezasadne. W sprawie bezspornym jest, że skarżący w dniu 2 lutego 2011 r., w trakcie pełnienia służby na stanowisku kierownika Oddziału Celnego, skierował do Wójta Gminy pismo. Czynem tym przekroczył nadane mu uprawnienia określone w Karcie zakresu obowiązków i uprawnień z dnia 19 stycznia 2010 r. oraz w Regulaminie organizacyjnym Izby Celnej, przez co dopuścił się niedopełnienia obowiązków służbowych. Fakt naruszenia obowiązków służbowych, jak i okoliczności tego naruszenia zostały właściwie wykazane przez Naczelnika Urzędu Celnego, który zebrał i rozważył cały materiał dowodowy. Uzasadnił również pod względem faktycznym i prawnym odrzucenie wniosków dowodowych celnika.
Orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej we W. M. B. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W skardze wnosząc o uchylenie orzeczeń organów obu instancji, zarzucił: 1) obrazę przepisów prawa materialnego poprzez błędne i niezgodne ze stanem faktycznym uznanie, że
w sprawie doszło do naruszenia art. 122 pkt 2, art. 166 pkt 1 oraz art. 166 pkt 4 ustawy o Służbie Celnej, tzn. że nieprawidłowo wykonał powierzone mu w dniu 28 stycznia 2011 r. przez Dyrektora Izby Celnej we W. zadania służbowe i wykroczył poza zakres otrzymanego polecenia, 2) złamanie przewidzianego art. 174 k.p.k. zakazu zastępowania zeznań świadka treścią pism, zapisków lub notatek urzędowych poprzez przyjęcie treści wydanego w dniu 28 listopada 2011 r. polecenia wyłącznie na podstawie odręcznej adnotacji Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 16 lutego 2011 r., 3) odrzucenie bez podstawy prawnej, oraz uzasadnienia złożonych wniosków dowodowych zmierzających do wyjaśnienia sprawy, mimo że nie zachodziła żadna z okoliczności wymienionych w art. 170 § 1 pkt 1-5 k.p.k., 4) naruszenie naczelnej zasady postępowania dowodowego określonej w § 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów
z dnia 11 lutego 2010 r. sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych z dnia 11 lutego 2010 r., zgodnie z którą celem postępowania dyscyplinarnego jest zebranie materiału dowodowego i przeprowadzenie czynności dowodowych niezbędnych do wyjaśnienia sprawy; 5) naruszenie podczas postępowania dyscyplinarnego zasady "in dubio pro reo" poprzez nieusunięcie wątpliwości dotyczących treści i okoliczności polecenia wydanego przez Dyrektora Izby Celnej we W. w dniu 28 stycznia 2011 r. oraz dotyczących interpretacji zapisów w Karcie zakresu obowiązków i uprawnień zobowiązujących do utrzymywania współpracy z organami władzy samorządowej i podpisywania pism w tym zakresie; 6) brak obligatoryjnych elementów uzasadnienia orzeczenia dyscyplinarnego, które winno zawierać zgodnie z art. 178 ust. 3 ustawy, tj. wydanie orzeczeń bez odniesienia się do złożonych przez skarżącego wyjaśnień, a także prezentowanych w odwołaniu zarzutów; 6) wydanie orzeczeń dyscyplinarnych przez osoby podlegające wyłączeniu z udziału w sprawie na podstawie art. 40 § 1 pkt 4 oraz art. 41 § 1 k.p.k.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i odpowiadając na postawione w skardze zarzuty.
Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 760/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej "P.p.s.a."), oddalił tę skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędne i niezgodne ze stanem faktycznym uznanie, że w sprawie doszło do naruszenia art. 122 pkt 2, art. 166 pkt 1 i pkt 4 ustawy o Służbie Celnej jest pozbawiony podstaw. Prawidłowo bowiem ustalono, że skarżący jako Kierownik Oddziału Celnego w Ż. W., kierując w dniu 2 lutego 2011 r. do Wójta Gminy pismo, swym działaniem przekroczył posiadane uprawnienia, określone w Karcie zakresu obowiązków i uprawnień z dnia 19 stycznia 2010 r. oraz w Regulaminie organizacyjnym Izby Celnej we W., przez co dopuścił się niedopełnienia obowiązków służbowych (art. 166 pkt 1 i 4 ustawy). Z Karty zakresu obowiązków i uprawnień skarżącego (pkt.1.2.26) wynika bowiem, że ma on obowiązek utrzymywania stałej współpracy z terenowymi organami administracji rządowej i samorządowej oraz jest uprawniony do podpisywania decyzji, postanowień, zaświadczeń w zakresie spraw
prowadzonych w podległej komórce, wynikających z przepisów prawa i Regulaminu organizacyjnego Urzędu. Przedmiotowe pismo nie miało charakteru decyzji, postanowienia lub zaświadczenia wynikającego ze spraw prowadzonych w Oddziale Celnym w Ż. W., lecz stanowiło ocenę zmian organizacyjnych proponowanych przez Szefa Służby Celnej i realizowanych przez Dyrektora Izby Celnej we W.. Nie było ono przy tym wypełnieniem polecenia służbowego, tylko odpowiedzią na wystąpienie z zewnątrz, a do takiego działania skarżący nie posiadał upoważnienia. Dyrektor Izby Celnej we W. w dniu 28 stycznia 2011 r. polecił bowiem skarżącemu, by powiadomił podmioty gospodarcze - klientów Oddziału Celnego
w Ż. W. o planowanej zmianie godzin pracy. Zaznaczył przy tym, że zmiana wynika z jednoznacznego polecenia Szefa Służby Celnej i nie podlega dyskusji-negocjacji. W ocenie Sądu I instancji, postępowanie dyscyplinarne bez wątpienia wykazało przekroczenie uprawnień w związku z nieprawidłowym wykonaniem powierzonej czynności służbowej przez sporządzenie pisma na zlecenie organu samorządu terytorialnego.
Niezasadny, zdaniem Sądu I instancji, jest ponadto zarzut złamania przewidzianego w art.174 k.p.k. zakazu zastępowania zeznań świadka treścią pism, zapisków lub notatek urzędowych, poprzez przyjęcie treści wydanego w dniu
28 stycznia 2011 r. na podstawie odręcznej, datowanej na dzień 16 lutego 2011 r., adnotacji Dyrektora Izby Celnej we W.. Skarżący nie podważał faktu sporządzenia omawianego pisma, pozwalało to zaś na uznanie niecelowości przesłuchania Dyrektora Izby Celnej we W., gdyż okoliczność stanowiąca podstawę rozstrzygnięcia była udowodniona i nie miałaby wpływu na ocenę zachowania skarżącego. Postępowanie karne sądowe od postępowania dyscyplinarnego różni się
w sposób oczywisty faktem, że organy pierwszej, jak i drugiej instancji zawsze wchodzą w posiadanie wiedzy o okolicznościach świadczących o niewłaściwym działaniu podległych jednostek oraz istnieniem stosunku zależności służbowej pomiędzy skarżącym, a organem orzekającym. Nie może to jednak uzasadniać konieczności każdorazowego przesłuchania w charakterze świadków osób posiadających tego typu informacje.
W ocenie Sądu I instancji, w sprawie nie można też uznać, by doszło do naruszenia zasadniczej reguły prawa karnego "in dubio pro reo" wyrażonej w art. 5 § 2 k.p.k. Organy celne bowiem zebrały i należycie rozważyły cały materiał dowodowy, który został zgromadzony w sprawie. Odrzucenie zaś wniosków dowodowych posiadało uzasadnienie zarówno prawne jak i faktyczne. Wnioski te należało bowiem ocenić jako zbędne, bądź niedopuszczalne, gdyż fakty podlegające udowodnieniu, nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy lub dowody były nieprzydatne do stwierdzenia danej okoliczności.
Za niezasadny Sąd I instancji uznał ponadto zarzut dotyczący braku obligatoryjnych elementów uzasadnienia orzeczenia dyscyplinarnego. Orzeczenie to spełnia bowiem wszystkie wymogi określone w ustawie o Służbie Celnej i rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych z dnia 11 lutego 2010 r.
Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia prawa poprzez wydanie orzeczeń dyscyplinarnych przez osoby podlegające wyłączeniu z udziału w sprawie, na podstawie art. 40 § 1 pkt 4 oraz art. 41 § 1 k.p.k. Dyrektor Izby Celnej zlecił tylko właściwemu organowi, jakim był Naczelnik Urzędu Celnego w L., zbadanie sprawy i pozostawił zupełną niezawisłość Naczelnikowi Urzędu Celnego co do oceny czynu, zakresu postępowania i końcowego rozstrzygnięcia sprawy. Oczywistym jest, że naczelnicy urzędów celnych i dyrektorzy izb celnych stają się organami dyscyplinarnymi tylko w określonych sytuacjach, a przed wszczęciem postępowania wyjaśniającego lub dyscyplinarnego wykonują swoje obowiązki w ramach nadzoru służbowego oraz przekazują pomiędzy sobą informacje istotne dla prawidłowego funkcjonowania Służby Celnej.
Istota postępowania w sprawie odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie obowiązków służbowych wymaga precyzyjnego wykazania na czym polega naruszenie obowiązków służbowych. W ocenie Sądu, w sprawie ustalono fakt naruszenia przez skarżącego ciążących na nim obowiązków. Prawidłowo Dyrektor Izby Celnej, oceniając stopień zawinienia oraz okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia obowiązków ciążących na skarżącym, pobudki jego działania, zachowanie przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego, w szczególności dotychczasowy przebieg służby oraz uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy, zwłaszcza te, które mają wpływ na złagodzenie kary na podstawie art. 167 ust. 4 i 6 ustawy o Służbie Celnej, uznał, że orzeczona kara dyscyplinarna nie jest współmierna do wszystkich okoliczności naruszenia obowiązków służbowych i zmienił orzeczenie organu I instancji, wymierzając karę nagany z ostrzeżeniem w miejsce kary pozbawienia stopnia oficerskiego.
W skardze kasacyjnej, pełnomocnik zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: 1. na podstawie art. 174 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 151 P.p.s.a. prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy poprzez:
• niewłaściwe zastosowanie art. 122 pkt 2, 166 pkt 1 i 4 ustawy o Służbie Celnej w związku z § 7 ust. 1 pkt 2, § 12 i § 14 ust. 2 pkt 4 Zarządzenia nr 30 Ministra Finansów w sprawie nadania statutów izbom celnym i urzędom celnym z dnia 29 października 2009 r. w związku z § 4 pkt 1 ppkt 9 i 10, § 6 ust. 6 Regulaminu Izby Celnej we Wrocławiu polegające na przyjęciu przez Sąd, że przeprowadzone, przez organ dyscyplinarny postępowanie wykazało przekroczenie uprawnień z uwagi na nieprawidłowe wykonanie powierzonej czynności służbowej.
• niewłaściwe zastosowanie art. 40 § 1 pkt 4 oraz art. 41 § 1 k.p.k. polegające na przyjęciu przez Sąd, że wydanie orzeczeń dyscyplinarnych przez osoby podlegająca wyłączeniu od udziału w sprawie nie stanowiło rażącego uchybienia przepisów postępowania, pomimo że w wydaniu orzeczeń przez organy dyscyplinarne pierwszej i drugiej instancji brały udział osoby podlegające wyłączeniu od udziału w sprawie, tj.: Dyrektor Izby Celnej we W., który zainicjował postępowanie dyscyplinarne, a jedynym przyjętym przez organy orzekające dowodem, który ma wskazywać na treść wydanego skarżącemu polecenia dotyczącego przekazania poza administrację celną informacji o zmianie czasu pracy Oddziału Celnego w Ż. W., była pisemna adnotacja Dyrektora Izby Celnej datowana na dzień 16 lutego 2011 r.; Dyrektor Izby był jedynym faktycznym świadkiem wydania skarżącemu polecenia o przekazaniu informacji dotyczącej zmian organizacyjnych w Oddziale Celnym w Ż.W. na zewnątrz administracji celnej, natomiast Naczelnik Urzędu Celnego w L., która była faktycznym świadkiem okoliczności, w jakich doszło do przesłania przez skarżącego pisma do Wójta Gminy Z., a ponadto przed wszczęciem postępowania wyjaśniającego, w skierowanej w dniu 10 lutego 2011 r. do skarżącego pocztą elektroniczną wiadomości, dokonała jednoznacznej negatywnej oceny działania skarżącego polegającego na podpisaniu pisma nr [...].
• niewłaściwe zastosowanie art. 174 k.p.k. polegające na przyjęciu przez Sąd, że niepodważenie przez skarżącego faktu sporządzenia przez Dyrektora Izby Celnej we W., datowanej na dzień 16 lutego 2011 r. notatki, pozwalało na uznanie niecelowości przesłuchania w charakterze świadka Dyrektora Izby Celnej we W. i nie stanowiło złamania zakazu zastępowania zeznań świadka treścią pism, zapisków lub notatek urzędowych.
• niewłaściwe zastosowanie art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. polegające na przyjęciu przez Sąd, że odrzucenie wniosku skarżącego o przesłuchanie Dyrektora Izby Celnej we W. mogło nastąpić na podstawie tej normy prawnej, podczas gdy okoliczność, która miała być udowodniona miała decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a art. 170 § 2 k.p.k. nie dopuszcza do oddalenia wniosku na tej podstawie, że dotychczasowe dowody wykazały przeciwieństwo tego, co wnioskodawca zamierzał udowodnić. Ponadto dowód, na którym Sąd się oparł, tj. pisemna notatka Dyrektora Izby Celnej we W. był niedopuszczalny w związku z dyspozycją art. 174 k.p.k., który zabrania zastępowania zeznań świadka treścią pism, zapisków lub notatek urzędowych.
2. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy administracji publicznej w obu instancjach przepisu postępowania, a mianowicie:
• art. 4 k.p.k. nakazującego badanie i uwzględnianie wszelkich okoliczności sprawy przemawiających na korzyść jak i niekorzyść oskarżonego, art. 7 k.p.k. regulującego sposób oceny wiarygodności dowodów i art. 5 § 2 k.p.k. statuującego zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść oskarżonego, co skutkowało przyjęciem błędnego stanu faktycznego polegającego na uznaniu, że Dyrektor Izby Celnej we W. jako pierwszy powziął wiadomość o popełnieniu zarzucanego skarżącemu czynu, gdy tymczasem wiadomość tą powziął jako pierwszy Naczelnik Urzędu Celnego w L.. Na podstawie tak przyjętego ustalenia Sąd błędnie przyjął, że Dyrektor Izby Celnej we W. nie podlegał wyłączeniu od udziału w postępowaniu.
• art. 174 k.p.k. polegające na zastąpieniu dowodu z protokolarnego przesłuchania świadka treścią notatki urzędowej,
• art. 42 ust. 1 i art. 91 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.k. w zw. z art. 338 § 1 i 2 k.p.k. i art. 353 § 1 i 2 k.p.k. poprzez uznanie, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa do obrony skarżącego, a nieprawidłowości jak odrzucenie wniosków dowodowych stanowiły uchybienie niemające wpływu na treść orzeczenia,
• art. 134 i art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nierozpoznanie zarzutu wydania orzeczenia przez Naczelnika Urzędu Celnego w L. podlegającego wyłączeniu z udziału w sprawie na podstawie art. 40 § 1 pkt 4 oraz art. 41 § 1 k.p.k., a także nieodniesienie się do wszystkich kwestii prawnych wymienionych w skardze,
3. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. skarżący zarzucił ponadto naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 poprzez przyjęcie błędnego stanu faktycznego polegającego na uznaniu, że Dyrektor Izby Celnej we W. wydał skarżącemu polecenie by powiadomił podmioty gospodarcze o planowanej zmianie godzin pracy, gdy tymczasem w aktach brak jest dowodu potwierdzającego treść polecenia, a skarżący w postępowaniu dyscyplinarnym zeznał, że Dyrektor Izby Celnej we W. polecił mu przekazać informację o zmianach organizacyjnych Oddziału Celnego w Ż. W. i pozostawił do jego uznania, w jaki sposób przekaże informację o planowanych zmianach. Na podstawie tak przyjętego ustalenia Sąd zaaprobował błędne stanowisko organów polegające na przyjęciu, że skarżący dopuścił się niedopełnienia obowiązków służbowych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor rozwijając podniesione zarzuty, wskazał, że skarżący w toku całego postępowania podnosił, że nie zachodzą żadne przesłanki do uznania, iż nieprawidłowo wykonał powierzone w dniu 28 stycznia 2011 r. zadanie służbowe, wykraczając poza polecenie. Wskazał, że w karcie zakresu obowiązków służbowych zawarte jest upoważnienie dla Kierownika Oddziału Celnego w Ż. W. m.in. do współpracy z organami administracji samorządowej. Oznacza to, że Kierownik Oddziału sporządzając pismo z dnia 2 lutego 2012 r. i działając w zakresie udzielonego przez Naczelnika Urzędu Celnego w L. uprawnienia, nie naruszył prawa. Skarżący kasacyjnie podkreślił, że przyjęcie tezy, iż kierownik oddziału celnego nie może podpisywać pism w zakresie nałożonych na niego obowiązków, prowadzi do absurdalnej konkluzji, że w oddziale nie mogą być prowadzone samodzielnie żadne sprawy dotyczące jego regulaminowych zadań, bowiem w trakcie postępowań celnych konieczne jest kierowanie do stron nie tylko decyzji, postanowień czy wezwań ale także różnego rodzaju pism. Podkreślił, że pismo do Wójta Gminy Z., w którym wskazał pewne niekorzystne dla klientów administracji skutki zmian organizacyjnych, mimo że może podlegać negatywnej ocenie, nie musi wypełniać znamion deliktu dyscyplinarnego. Postępowanie dyscyplinarne nie dostarczyło niezbędnych dowodów co do treści polecenia Dyrektora Izby Celnej we W., podczas gdy w toku tego postępowania powinny być sprawdzone wszystkie wersje. Organy i Sąd tymczasem skoncentrowały się na uzasadnieniu wyłącznie jednej tylko hipotezy.
Skarżący, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., podkreślił, że Sąd I instancji ogólnikowo zaaprobował stanowisko organów, bez wyrażenia własnego stanowiska co do ich prawidłowości w świetle przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie. Sąd nie może tylko ograniczyć się do formalnego stwierdzenia czy zarzuty dotyczące konkretnych uchybień miały miejsce czy nie. Sąd nie może bezkrytycznie przyjmować ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza jeżeli ustalenia te są kwestionowane przez stronę postępowania. Stanowisko sądu co do prawidłowości ustalenia stanu faktycznego w przypadku sporu w tym zakresie powinno zawierać odniesienia do argumentów prezentowanych przez organ jak i skarżącego oraz wyjaśniać dlaczego argumenty jednej ze stron uznaje za prawidłowe a inne nie.
Wyrokiem z dnia 6 września 2013 r., sygn. akt I OSK 1993/12 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania (...).
Stwierdził, iż skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadny jest przede wszystkim zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 141 § 4 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie wyroku sporządza się już po rozstrzygnięciu sprawy i ma ono charakter sprawozdawczy. Z tych względów sama ta czynność nie może wprawdzie wpłynąć na rozstrzygnięcie jako na wynik sprawy, jednakże nie może ulegać wątpliwości, że tylko uzasadnienie spełniające określone ustawą warunki stwarza podstawę do przyjęcia, że będąca powinnością sądu administracyjnego kontrola działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem rzeczywiście miała miejsce i że prowadzone postępowanie sądowe odpowiadało przepisom prawa.
W uzasadnieniu wyroku sądu szczególne miejsce zajmuje wskazanie podstawy rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Powinno ono mieć charakter zwięzły, ale pozwalający na skontrolowanie przez strony postępowania i ewentualnie Naczelny Sąd Administracyjny, czy sąd I instancji nie popełnił błędu w swoim rozumowaniu.
Sprawowana przez wojewódzkie sądy administracyjne kontrola zaskarżonych działań organów administracji publicznej musi polegać na dogłębnej i wszechstronnej analizie stanu faktycznego oraz stanu prawnego wniesionych doń spraw. Sąd pierwszej instancji powinien poddać gruntownej ocenie wszystkie aspekty sprawy, w których są wątpliwości i w których ustalenia organów są odmienne od wniosków i twierdzeń stron postępowania. Treść tych ustaleń musi być następnie zamieszczona w pisemnych motywach wyroku. To z treści uzasadnienia wyroku powinno wynikać, że sąd rzeczywiście przeanalizował wszystkie zarzuty zamieszczone w skardze i wszystkie istotne w sprawie kwestie, konfrontując je z ustaleniami organu i materiałami dowodowymi sprawy. Wszelkie wątpliwości ujawnione oraz nasuwające się na etapie postępowania - niezależnie od tego czy zostały przez skarżącego zasygnalizowane w skardze - muszą być właściwie i jednoznacznie zinterpretowane w uzasadnieniu wyroku, z powołaniem się na konkretne przepisy prawa.
W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że z naruszeniem art. 141 § 4 P.p.s.a., niepozostającym bez wpływu na rezultat kontroli kasacyjnej zaskarżonego orzeczenia, mamy do czynienia między innymi w przypadku takiego uzasadnienia, w którym ocena o zgodności z prawem zaskarżonego aktu formułowana jest bez (gruntownego) odniesienia się do okoliczności konkretnego stanu faktycznego sprawy, albowiem w tego rodzaju sytuacji nie jest możliwe zrekonstruowanie przebiegu operacji logicznej, rezultatem której jest przyjęcie konkretnego kierunku interpretacji i zastosowania konkretnych przepisów prawa w okolicznościach konkretnego stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I GSK 685/09, opubl. baza orzeczeń nsa.gov.pl). Ograniczenie się przez sąd administracyjny w uzasadnieniu wyroku w dużym stopniu do powielenia stanowiska zajętego w sprawie przez organ administracji lub jego prostej akceptacji, nie służy realizacji celów sądowej kontroli administracji publicznej. Jeżeli bowiem skarżący dowodząc swoich racji wspiera je określonym rodzajem argumentacji, to sąd powinien uczynić ją przedmiotem weryfikacji, dając temu stosowny wyraz w dostatecznie szczegółowym uzasadnieniu obejmującym istotne dla rozstrzygnięcia sprawy elementy stanu faktycznego i prawnego. Zaniechanie tej powinności stanowi wadliwość polegającą na niedostatecznym wyjaśnieniu przez sąd administracyjny I instancji stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy, a więc uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 1832/09; wyrok NSA z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt I GSK 1215/09).
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA we Wrocławiu stwierdził, że podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące naruszenia art. 40 § 1 pkt 4 oraz art. 41 § 1 k.p.k. są niezasadne. Skoncentrował się przy tym wyłącznie na przesłankach wyłączenia Dyrektora Izby Celnej we W.. Natomiast w ogóle nie ustosunkował się do zarzutów skarżącego w pozostałym zakresie, a zatem poza jakimikolwiek rozważaniami pozostawił argumenty skarżącego, który konsekwentnie powoływał się na przyczyny wyłączenia od udziału w jego sprawie dyscyplinarnej również osoby pełniącej funkcję Naczelnika Urzędu Celnego w L.
Sąd I instancji ograniczając się do kwestii wyłączenia Dyrektora Izby Celnej we W. i przyjmując, że nie zachodziły takie przesłanki, nie wyjaśnił w sposób wnikliwy i przekonujący swego stanowiska. Poprzestał w istocie na stwierdzeniu, że rola osoby pełniącej tę funkcję sprowadzała się tylko do przekazywania między jednostkami organizacyjnymi informacji o "zaistniałych negatywnych sytuacjach dotyczących Służby Celnej". Dodał ponadto, że: "Trzeba zgodzić się ze stanowiskiem organów celnych, że Dyrektor Izby Celnej zlecił tylko właściwemu organowi, jakim był Naczelnik Urzędu Celnego w L., zbadanie sprawy, o której wiedzę uzyskał wcześniej niż organ I instancji, jednakże pozostawił zupełną niezawisłość Naczelnikowi Urzędu Celnego co do oceny czynu, zakresu postępowania i końcowego rozstrzygnięcia sprawy". Z tych ogólnikowych wywodów nie wynika, na podstawie jakich dowodów Sąd nabrał takiego przekonania, w szczególności nie można mieć pewności, czy zapoznał się on i wnikliwie przeanalizował treść adnotacji poczynionej w dniu 16 lutego 2011 r. przez omawiany organ. W adnotacji tej Dyrektor Izby Celnej we W. stwierdził miedzy innymi, że: "Inicjatywa [...] stanowi przekroczenie jego uprawnień" oraz że "sporządzenie pism o pracy OC/UC na życzenie środowisk zewnętrznych bez wiedzy przełożonych jest nie do przyjęcia". Oznaczać to może, że Dyrektor Izby Celnej we W. przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego w korespondencji kierowanej do Naczelnika Urzędu Celnego w L. dokonał oceny zachowania się skarżącego, kwalifikując je jako naruszenie uprawnień i wskazując, że takie działania są "nie do przyjęcia". Kwestie te powinny być zatem wnikliwie wyjaśnione oraz omówione przez Sąd I instancji, zwłaszcza że tenże Dyrektor Izby Celnej we W. orzekał w przedmiotowym postępowaniu dyscyplinarnym jako organ II instancji. Takich rozważań w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jednak nie zawarto. Niedostatek argumentacji w
sygnalizowanym zakresie oraz nieustosunkowanie się do części zarzutów dotyczących wyłączenia organów nie mogą być sanowane w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W takim przypadku wadliwość pisemnych motywów orzeczenia Sądu I instancji, musi być uznana za naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy.
Zauważyć ponadto należy, że zgodnie z art. 187 ustawy o Służbie Celnej w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 11 ustawy dotyczącym odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Takie odesłanie nie prowadzi do uznania, że postępowanie dyscyplinarne staje się postępowaniem karnym. Oznacza jedynie, że procedura karna ma być stosowana w takim zakresie, jak określił to ustawodawca w ustawie o Służbie Celnej, odpowiednio - tzn. z uwzględnieniem specyfiki postępowania dyscyplinarnego. Celem takiej regulacji nie jest więc nadanie postępowaniu dyscyplinarnemu cech postępowania karnego, lecz zapewnienie osobie obwinionej praw i gwarancji służących zabezpieczeniu jej interesów w postępowaniu dyscyplinarnym. Postępowanie dyscyplinarne - na co zwracał wielokrotnie uwagę Trybunał Konstytucyjny - jest postępowaniem represyjnym, a w takim postępowaniu prawa i gwarancje procesowe stron muszą być szczególnie respektowane. Uwaga ta odnosi się również do kwestii wyłączenia organu z uwagi na interes procesowy obwinionego i obowiązku szczególnie wnikliwego rozważenia konieczności zastosowania tej instytucji w postępowaniu dyscyplinarnym w konkretnej sprawie.
Zastrzeżenia Naczelnego Sądu Administracyjnego budzi ponadto argumentacja Sądu w kwestii wniosków dowodowych składanych przez skarżącego w toku postępowania dyscyplinarnego. W tym zakresie stanowisko WSA we Wrocławiu ogranicza się w istocie do powielenia dość ogólnikowych wywodów organów i przyjęcia za nimi, że wszystkie wnioski były niezasadne bądź niedopuszczalne, gdyż fakty podlegające udowodnieniu nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy lub dowody były nieprzydatne do stwierdzenia danej okoliczności. Sąd dodał ponadto, że wszystkie postanowienia w kwestiach dowodowych zostały uzasadnione pod względem prawnym
i faktycznym. Tym samym Sąd nie zauważył chyba, że fakt, iż wskazane postanowienia
zawierały stosowne uzasadnienie, nie zwalniał organów i Sądu z obowiązku ustosunkowania się do konkretnych zarzutów podnoszonych przez stronę odpowiednio w odwołaniu i skardze sądowej. Postanowienia niezaskarżalne w procedurze dyscyplinarnej podlegają bowiem ocenie przy wydawaniu orzeczeń kończących postępowanie, a w konsekwencji mogą mieć znaczenie także przy sądowej kontroli legalności takich orzeczeń. W rozpoznawanej sprawie istotny może być brak szerszej argumentacji, przede wszystkim, w kwestii wniosku dotyczącego przeprowadzenia dowodu mającego potwierdzać treść i okoliczności wydania skarżącemu w dniu 28 stycznia 2011 r. polecenia służbowego. Przecież nieprawidłowe wykonanie tego polecenia było przedmiotem jednego z zarzutów stawianych skarżącemu. Kwestii tej Sąd I instancji nie nadał należytego znaczenia. Stwierdził jedynie, że skoro skarżący nie podważał faktu sporządzenia "omawianego pisma" (czyli adnotacji z dnia 16 lutego 2011 r.), to należało uznać niecelowość przesłuchania w charakterze świadka Dyrektora Izby Celnej we W. Tymczasem skarżący rzeczywiście nie kwestionował faktu sporządzenia adnotacji przez powyższy organ, miał natomiast zastrzeżenia do jego treści i dlatego domagał się przesłuchania osoby wydającej polecenie w charakterze świadka. Kwestie te wymagały rozważenia w kontekście regulacji zawartej w stosownych przepisach k.p.a. Brak takich argumentów nie pozwala przyjąć, by stanowisko Sądu w omawianym zakresie zostało dostatecznie i wnikliwie uzasadnione w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzut złamania zaskarżonym wyrokiem art. 141 § 4 P.p.s.a. zawiera usprawiedliwione podstawy. Natomiast zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji pozostałych przepisów na obecnym etapie postępowania zakwalifikował jako przedwczesne.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Sąd I instancji zobowiązany będzie uwzględnić powyższe rozważania i przeanalizować wszystkie zarzuty sformułowane we wniesionej doń skardze, a następnie sporządzić uzasadnienie wyroku zgodnie z wymogami przewidzianymi w art.141 § 4 P.p.s.a. /.../.
Rozpatrując ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Stosownie do art. 190 P.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana związana jest wykładnia prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (...). Uzasadnienie wyroku NSA natomiast wskazuje w jakim kierunku wojewódzki sąd administracyjny powinien przeprowadzić ponowne postępowanie (B. Gruszczyński w: P.p.s. Komentarz.II. s.469).
Czyniąc to w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny pierwszorzędną kwestią uczynił to, co skarżący kilkakrotnie podnosił w toku postępowania dyscyplinarnego. Stawiał mianowicie zarzut organom I i II instancji, że podlegały one wyłączeniu w tym postępowaniu, a mimo to orzekały w sprawie. Skarżący zwrócił na to uwagę niedługo po wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, pismem z dnia 14 marca 2011 r. skierowanym do Naczelnika Urzędu Celnego w L., wnosząc o przekazanie akt sprawy Szefowi Służby Celnej "w celu przejęcia przez niego sprawy do dalszego prowadzenia". Motywował to tym, że "świadkami w sprawie zdarzenia będącego przedmiotem postępowania są Naczelnik Urzędu Celnego (UC) w L. i Dyrektor Izby Celnej (IC) we W.".
Nie ulega wątpliwości Sądu orzekającego w tym składzie, że zarzut ten jest zasadny. Należy w tym miejscu mieć na względzie, że w sprawie m.in. istnieje spór o treść polecenia, jakie otrzymać miał skarżący od Dyrektora Izby Celnej we W. w dniu 28 stycznia 2011 r. Dotyczyło ono – najogólniej ujmując, funkcjonowania Oddziału Celnego w Ż. W.. Polecenie to nie zostało wydane na piśmie, a jaka była jego treść bezspornie nie wiadomo. Wprawdzie w aktach sprawy dyscyplinarnej znajduje się obszerna informacji o przebiegu narady, o jakiej mowa w części historycznej uzasadnienie wyroku; odbyła się ona w dniu 28 stycznia 2011 r. i w jej czasie miano wydać to polecenie, ale skarżący w całym toku postępowania dyscyplinarnego i sądowego jego treść kwestionował.
Skarżący, wyjaśnił, że został zobowiązany do przekazania jednostkom i instytucjom informacji o planowanej zmianie czasu pracy OC w Ż. W. (k.11).
Z protokołów przesłuchań obwinionego wynika, że miał tę informację przekazać "jak najszerszemu gronu osób, "otoczeniu". Dyrektor IC wskazał mu, że to "jego sprawa" jak to zrobi więc uznał, że powinien to przekazać "wszystkim zainteresowanym". Treść adnotacji Dyrektora IC na k. 10 akt istotnie od tego odbiega, więc jego przesłuchanie na te okoliczności byłoby jak najbardziej zasadne. Niezależnie od tego istotną rolę w wyjaśnieniu treści polecenia otrzymanego przez skarżącego od Dyrektora IC mogłoby spełnić "odsłuchanie" (o co wnosił skarżący) nagrania z narady w IC we W. w dniu 28 stycznia 2011 r. Na okoliczności sprawy należało też przesłuchać naczelnik UC w L., czego również domagał się obwiniony precyzując te okoliczności.
W związku z tymi okolicznościami osoby te nie mogłyby występować w roli – najpierw świadka, a następnie organu orzekającego w sprawie. Przy tym sytuacja organu odwoławczego jest jeszcze bardziej złożona w tym przedmiocie gdyż Dyrektor Izby Celnej we wspomnianej adnotacji, którą omawia też NSA w motywach swego wniosku, ocenia w gruncie rzeczy zachowanie skarżącego, mimo że postępowanie jeszcze się nie zaczęło (por. zwłaszcza stwierdzenie w adnotacji, że "inicjatywa
P. B. stanowi przekroczenie jego uprawnień (...) sporządzanie pism o pracy OC/UC na życzenie środowisk zewnętrznych bez wiedzy przełożonych jest nie do przyjęcia. Argument o potrzebie utrzymania Agencji Celnych stanowi kolejny przykład utraty poczucia identyfikacji ze Służbą Celną", k. 10 akt. Wniosku tego nie osłabia okoliczność, że organ odwoławczy (Dyrektor Izby Celnej we W.) złagodził karę dyscyplinarną wymierzoną skarżącemu.
Skarżący zwrócił się o wyłączenie obu organów dyscyplinarnych; prowadzący postępowanie w I instancji wystąpił też ze stosownym wnioskiem do Dyrektora Izby Celnej we W. (k. 151-152), ale wnioskowi powyższemu odmówiono (k.153). Jednakże w świetle tego, że Dyrektor Izby Celnej znajduje się w okolicznościach uzasadniających jego wyłączenie odmowa ta nie ma znaczenia prawnego.
Reasumując tę część motywów należy stwierdzić, iż to, że nie wyjaśniono w należyty sposób treści wspomnianego polecenia wydanego skarżącemu, a to kwestia doniosła w tym postępowaniu, stanowiło naruszenie przepisu art. 174 k.p.a. mającego zastosowanie w postępowaniu dyscyplinarnym funkcjonariuszy celnych w związku z art. 187 ustawy o Służbie Celnej. Trafnie skarżący podnosi, że w istocie rzeczy dowody z zeznań osób zostały w jego sprawie zastąpione treścią pism czy adnotacji (wspomniana adnotacja Dyrektora IC, informacja o naradzie IC we W.), a to jest niedopuszczalne w świetle przywołanego unormowania kodeksu postępowania karnego. W dalszym postępowaniu, posądowym, kwestie w nich zamieszczone zatem powinny być wyjaśnione w drodze przesłuchań wymienionych osób, przez inny organ. Rozważenia wymagałoby zastosowanie trybu określonego w art. 170 ustawy o Służbie Celnej, według którego w szczególnie uzasadnionych przypadkach Szef Służby Celnej może przejąć do prowadzenia postępowanie dyscyplinarne oraz wydać orzeczenie w stosunku do funkcjonariuszy pełniących służbę w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej. Po wyjaśnieniu treści spornego polecenia – przy użyciu dostępnych środków dowodowych, wnioskowanych ewentualnie dodatkowo przez skarżącego, należałoby stosownie zakwalifikować zachowanie skarżącego. Oceniając je trzeba mieć na uwadze, że w zakresie czynności skarżący miał m.in. utrzymywanie współpracy z terenowymi organami administracji rządowej i samorządowej. Jeśli więc w piśmie z dnia 2 lutego 2011 r. do Wójta Gminy Z. skarżący informował go o mających nastąpić zmianach organizacyjnych w OC, w Ż. W. to należałoby wyraźnie wskazać dlaczego wykraczało to poza wymieniony w zakresie czynności obowiązek utrzymywania współpracy z ł o a rz i s, nadto czy ograniczenie tego obowiązku ma wyraźne źródło w odrębnym uregulowaniu, czy też zostało wyprowadzone w drodze interpretacji. W takim natomiast przypadku – czy skarżący o takiej interpretacji jego uprawnień i obowiązków wiedział i mógł oraz powinien się do niej dostosować.
Skarżący informował naczelnik UC w L. (k. 11), że podobne pisma pisał i podpisywał je, ale czy tak było, że w podobnych kwestiach organizacyjnych wypowiadał się w pismach kierowanych do organu administracyjnego, na terenie którego funkcjonował OC, tego nie ustalono. Jest istotne czy rzeczywiście skarżący tego rodzaju korespondencję z Wójtem Gminy prowadził, czy zachowała się ona w OC czy też Urzędzie Gminy Z. Przy tym nie zwrócono uwagi dlaczego skarżący tylko do Wójta tej Gminy skierował stosowne pismo pomijając inne instytucje wymieniane w protokole przesłuchania skarżącego (k. 98), co spowodowało, że ten organ został uznany przez skarżącego za jedynego adresata takiej informacji. Wreszcie w tej kwestii należało rozważyć przesłuchanie Wójta Gminy Z. na okoliczności zawarte w piśmie skarżącego, a zwłaszcza, czy o tego rodzaju zmianach organ ten nie powinien być zawiadomiony. Po lekturze akt bowiem można odnieść wrażenie, że skarżący zobowiązany był objąć projektowane zmiany tajemnicą służbową przed miejscowym organem samorządowym. Wójt Gminy mógłby odnieść się i do tego jak z punktu widzenia interesów gminy, gminnej społeczności należałoby ocenić projektowane zmiany i zachowanie w tym względzie skarżącego.
Należy też mieć na względzie, że ewentualne sprzeczności między zeznaniami osób przesłuchanych w sprawie powinny być usunięte w drodze konfrontacji bądź innych dowodów, jeśli takie zostaną ujawnione w postępowaniu dyscyplinarnym, a przyczynią się do wszechstronnego wyjaśnienia, że skarżący jest winien zarzucanego mu przewinienia lub winy w tym nie ponosi. W postępowaniu dyscyplinarnym bowiem okoliczności przewinienia zarzucanego skarżącemu nie powinny budzić wątpliwości, a nie dające się usunąć wątpliwości nie powinny być poczytywane na niekorzyść obwinionego.
Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku. Orzeczenie w pkt 2 wyroku zostało natomiast oparte na podstawie art. 152 tego Prawa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło