IV SA/Wr 667/14

Ewa Orłowska – starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata, ustanowionego z urzędu, Ł. O. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przyznania dodatku mieszkaniowego postanawia: odmówić przyznania od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu adwokatowi, ustanowionemu z urzędu, kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu sporządzenia i wniesienia, pismem z dnia 26 sierpnia 2015 r., skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 10 lutego 2015 r. oddalił skargę. Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2015 r. sygn. akt I OZ 580/15 w pkt 1 sentencji uchylono postanowienie Sądu z dnia 23 marca 2015 r., a w pkt 2 sentencji przywrócono stronie skarżącej termin do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku Sądu z dnia 10 lutego 2015 r. Wyro ten wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej w dniu 6 lipca 2015 r. k- 76. Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 3 sierpnia 2015 r. przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu (pkt I sentencji). Okręgowa Rada Adwokacka pismem z dnia 10 sierpnia 2015 r. wyznaczyła pełnomocnika z urzędu adwokata Ł. O. Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 19 sierpnia 2015 r. sprostowano powyższe postanowienie referendarza sądowego z dnia 3 sierpnia 2015 r. Pełnomocnik z urzędu pismem z dnia 26 sierpnia 2015 r., sporządził skargę kasacyjną od powyższego wyroku Sądu. Skarga ta zawiera wniosek o zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu (k- 106, str. nr 3 skargi kasacyjnej). Odrębnym pismem, opatrzonym tą samą datą, pełnomocnik z urzędu sporządził wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wspomnianej skargi kasacyjnej, który został przywrócony postanowieniem Sądu z dnia 2 września 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 3000/15, wydanym na rozprawie, oddalił skargę kasacyjną k- 135. W uzasadnieniu tego postanowienia NSA wskazał, że nie orzekł o kosztach pomocy prawnej świadczonej z urzędu, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa, przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261. Z protokołu rozprawy przed NSA wynika, że nikt się nie stawił. Pismem z dnia 11 sierpnia 2017 r. adresowanym do NSA skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przesłanie jej wyroku NSA wraz z uzasadnieniem, a odrębnym pismem, z dnia 17 sierpnia 2017 r., pełnomocnik z urzędu również wystąpił do NSA z wnioskiem przesłanie wyroku NSA wraz z uzasadnieniem. Pismem NSA z dnia 8 listopada 2017 r. przesłano odpis wyroku NSA: stronie skarżącej, pełnomocnikowi z urzędu i organowi. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega zawarty w skardze kasacyjnej wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Z dniem 2 listopada 2016 r. weszło w życie nowe rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1714). Skoro ustawodawca w § 22 nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, wskazał, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego nowego rozporządzenia (czyli przed dniem 2 listopada 2016 r.) należy stosować przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, to w niniejszej sprawie, w której Sąd I instancji wydał wyrok w dniu 10 lutego 2015 r., a więc przed wejściem w życie tego nowego rozporządzenia (2 listopada 2016 r.) należy do postępowania w II instancji - toczącego się od momentu wydania powyższego wyroku, obejmującego sporządzenie pismem z dnia 26 sierpnia 2015 r. skargi kasacyjnej – stosować przepisy dotychczasowe, czyli przepisy dotychczasowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.; dalej dotychczasowe rozporządzenie), które utraciło moc z dniem 1 stycznia 2016 r. Z dniem 2 listopada 2016 r., na podstawie przepisu § 23 tego nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r., utraciło moc poprzednie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 1801), którego przepis § 23 także stanowił, że sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia (1 stycznia 2016 r.), stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Przepis § 19 cytowanego wyżej dotychczasowego rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r., znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie, stanowił zaś, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 – 5 oraz 2) niezbędne udokumentowane wydatki adwokata. Natomiast § 20 tego dotychczasowego rozporządzenia stanowił, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Z przepisu tego wynika, że wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie kosztów z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu powinien zawierać oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Jednocześnie z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wydanego w okresie obowiązywania poprzedniego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 z późn. zm.) wynika, że brak powyższego oświadczenia wywołuje skutki materialnoprawne polegające na utracie prawa do wynagrodzenia i nie stosuje się do niego trybu uzupełnienia braków, o jakim mowa w art. 49 p.p.s.a. (por.m.in. postanowienia NSA z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt I OZ 1001/14, z dnia 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 759/14. Podzielić należy ugruntowany w orzecznictwie pogląd, wyrażony przez Sąd Najwyższy i sądy administracyjne (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 października 1998 r., sygn. akt II CKN 687/98, opubl. OSNC z 1999 r. nr 3, poz. 63; wyrok NSA W-wa z dnia 21 czerwca 2006 r., sygn. akt II FSK 862/05, niepubl oraz np. post. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 2 sierpnia 2016 r., II SA/Op 298/16 (LEX nr 2087015)), w którym przyjęto, że "złożenie wskazanego oświadczenia, stanowi konieczną przesłankę warunkującą przyznanie pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu stosownego wynagrodzenia. Przedmiotowe oświadczenie stanowi bowiem podstawę do ustalenia, że opłaty za czynności adwokackie nie zostały zapłacone w całości lub w części. Pozwala tym samym określić zakres, w jakim wynagrodzenie za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy powinno zostać pokryte przez Skarb Państwa. Faktu, że opłaty za czynności adwokackie nie zostały zapłacone w całości lub w części nie można wywodzić z treści żądania zawartego we wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej". W rozpoznawanym obecnie wniosku pełnomocnik z urzędu zawarł żądanie o treści: "zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu". Treść tego żądania w zakresie dotyczącym "kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu" nie zastępuje zatem wymaganego jednoznacznego oświadczenia pełnomocnika, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. W tej sytuacji, skoro rozpoznawany w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, zawarty na stronie nr 3 skargi kasacyjnej, nie zawiera oświadczenia wymaganego w przepisie § 20 dotychczasowego rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r., należało odmówić przyznania wynagrodzenia. Dodać trzeba, iż wymagane oświadczenie nie zostało również zawarte w pozostałej treści skargi kasacyjnej ani też w treści wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, jak również w treści pisma z dnia 17 sierpnia 2017 r. o przesłanie pełnomocnikowi wyroku NSA wraz z uzasadnieniem. . Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 20 dotychczasowego rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, orzeczono jak w sentencji.