IV SA/Wr 692/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant specjalista Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 21 lipca 2015 r. sprawy ze skargi Z. R. w przedmiocie wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie zakończonej postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 419/14 oddala skargę. Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2014 r. w sprawie sygn. akt IV SA/Wr 419/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę Z. R., dalej także skarżący, na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 9 kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Powyższe postanowienie uzyskało walor prawomocności od dnia 22 lipca 2014 r. Pismem z dnia 5 września 2014 r. skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie zakończonej ww. postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 czerwca 2014 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 419/14 z tym uzasadnieniem, że w związku z postępowaniem dopuszczono się przestępstwa, a istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia, gdyż popełnione przestępstwo jest oczywiste i wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia ludzkiego. Jednocześnie w skardze skarżący zawarł wniosek o "przywrócenie ewentualnego terminu ze względu na nieporadność prawną strony", który należy odkodować jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. W kolejnym zdaniu oświadczył jednak, że jego zdaniem wniosek (skargę - dod. Sądu) złożył w terminie. Pismem z dnia 7 listopada 2014 r. wezwano skarżącego do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych skargi o wznowienie postępowania sądowego przez wskazanie, na której z ustawowych podstaw określonych w art. 271- 274 p.p.s.a. (z podaniem treści tych przepisów) skarżący opiera swoją skargę o wznowienie postępowania z jednoczesnym uprawdopodobnieniem okoliczności stwierdzających dopuszczalność wznowienia (art. 280 § 2 p.p.s.a.). W odpowiedzi w piśmie z dnia 3 grudnia 2014 r. skarżący podał, że domaga się wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego ze względu na to, że został pozbawiony możności działania i przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania nie ustała. Został pozbawiony możności działania bowiem "orzeczenie wydał sąd na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym, co w ocenie skarżącego uniemożliwia prawidłową ocenę sytuacji i narusza główną doktrynę praworządnego państwa prawa, iż strona postępowania ma prawo wnosić sprostowania i przytaczać okoliczności faktyczne i prawne aż do zamknięcia sprawy przez przewodniczącego dla uzasadnienia swoich roszczeń." Domaga się również wznowienia postępowania z powodu przestępstwa, które jego zdaniem miało wpływ na treść orzeczenia i wznowienie postępowania jest niezbędne dla usunięcia niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia. Skarżący podał, że "w sprawie ze względów oczywistych nie może zapaść wyrok, gdyż osoby te chronione są przez totalitarne państwo i nie podlegają sądom karnym". Podał, że przestępstwem, które miało wpływ na treść orzeczenia jest m. in. wymuszenie podpisania kontraktu socjalnego przez Prezydenta W. bez gwarancji środków na jego realizację; wydanie decyzji przez SKO w dniach 29.10.2012 r. i 30.01.2013 r., którymi stwierdzono nieważność decyzji Prezydenta W. z 10.10.2012 r. i 07.01.2014 r.; wydanie postanowienia z dnia 14 maja 2013 r. o odmowie wszczęcia postepowania w trybie art. 156 k.p.a. przez skład Kolegium, w którym brał udział członek R. R., który także brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji z 29.10.2012 r. i 30.001.2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. nie zajęło stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucję wznowienia postępowania regulują przepisy działu VII ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze. zm.), dalej p.p.s.a. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a., w przypadkach przewidzianych w tym dziale można żądać wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem, na podstawach określonych w art. 271 - 273 p.p.s.a., przy czym podstawę wznowienia mogą stanowić tylko przesłanki wymienione w przepisach w art. 271 - 273 p.p.s.a. Nadto, do skargi o wznowienie postępowania stosuje się, na mocy art. 276 p.p.s.a., odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli inaczej nie stanowią przepisy o wznowieniu. Od strony formalnej, skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (art. 46 w związku z art. 276 p.p.s.a.), a ponadto zawierać, stosownie do art. 279 p.p.s.a., oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. Podanie podstawy wznowienia następuje przez powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271 - 273 p.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie. Uzasadnienie podstawy wznowienia winno polegać na dokładnym określeniu zarówno okoliczności wskazujących na istnienie powołanej podstawy wznowienia, jak i wpływu tychże okoliczności na rozstrzygnięcie. Zgodnie z art. 277 p.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania należy wnieść w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Natomiast, w sytuacjach określonych w art. 272 § 1 i § 3 p.p.s.a., skargę winno się wnieść w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego. Powyższe wymogi pozwalają na określenie zakresu, podstaw i dopuszczalności wznowienia, co służy realizacji art. 280 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, a w razie braku jednego z tych wymagań sąd odrzuca wniosek. Badanie, o którym mowa w przywołanym przepisie następuje w pierwszym etapie postępowania i nie dotyczy oceny zasadności skargi o wznowienie. Dopiero bowiem skarga wniesiona w terminie i oparta na ustawowej przesłance wznowienia zobowiązuje sąd do skierowania sprawy na rozprawę, celem jej merytorycznego rozpatrzenia w ramach drugiego etapu postępowania. Mając na uwadze wskazane wyżej wymagania formalne skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego Sąd dokonał wstępnego badania przedmiotowej skargi pod względem spełnienia przez nią powyższych wymogów. W związku z tym, że złożona w niniejszej sprawie skarga o wznowienie postępowania nie zawierała uzasadnienia wskazanej podstawy wznowienia, Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi przez wskazanie, na której z ustawowych podstaw określonych w art. 271- 274 p.p.s.a. (z podaniem treści tych przepisów) opiera swoją skargę o wznowienie postępowania z jednoczesnym uprawdopodobnieniem okoliczności stwierdzających dopuszczalność wznowienia (art. 280 § 2 p.p.s.a.). W odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z dnia 3 grudnia 2014 r. skarżący podał, że domaga się wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego ze względu na to, że został pozbawiony możności działania i przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania nie ustała. Został pozbawiony możności działania bowiem "orzeczenie wydał sąd na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym, co w ocenie skarżącego uniemożliwia prawidłową ocenę sytuacji i narusza główną doktrynę praworządnego państwa prawa, iż strona postępowania ma prawo wnosić sprostowania i przytaczać okoliczności faktyczne i prawne aż do zamknięcia sprawy przez przewodniczącego dla uzasadnienia swoich roszczeń." Domaga się również wznowienia postępowania z powodu przestępstwa, które jego zdaniem miało wpływ na treść orzeczenia i wznowienie postępowania jest niezbędne dla usunięcia niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia. Skarżący podał, że "w sprawie ze względów oczywistych nie może zapaść wyrok, gdyż osoby te chronione są przez totalitarne państwo i nie podlegają sądom karnym". Podał, że przestępstwem, które miało wpływ na treść orzeczenia jest m. in. wymuszenie podpisania kontraktu socjalnego przez Prezydenta W. bez gwarancji środków na jego realizację; wydanie decyzji przez SKO w dniach 29.10.2012 r. i 30.001.2013 r., którymi stwierdzono nieważność decyzji Prezydenta W. z 10.10.2012 r. i 07.01.2014 r.; wydanie postanowienia z dnia 14 maja 2013 r. o odmowie wszczęcia postepowania w trybie art. 156 k.p.a. przez skład Kolegium, w którym brał udział członek R. R., który brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji z 29.10.2012 r. i 30.01.2013 r. Po uzupełnieniu przez skarżącego w zakreślonym terminie skargi o wznowienie postępowania przez wskazanie podstaw skargi o wznowienie postępowania oraz stwierdzeniu, że skarga została wniesiona w terminie, o jakim mowa w art. 277 p.p.s.a. od prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego, Sąd przystąpił do oceny merytorycznej skargi o wznowienie postępowania. W ocenie Sądu, wniesiona w niniejszej sprawie skarga o wznowienie postępowania nie ma uzasadnionych podstaw. Jako podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 419/14, którym Sąd ten odrzucił skargę skarżącego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 9 kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, skarżący powołał podstawę wskazaną w art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a., można żądać wznowienia na tej podstawie, że orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa. W myśl art. 274 p.p.s.a., z powodu przestępstwa można żądać wznowienia jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. Zgodnie z utrwalonymi poglądami orzecznictwa i doktryny, zwrot "orzeczenie uzyskane za pomocą przestępstwa" oznacza, że wznowienie postępowania jest dopuszczalne w razie popełnienia zbrodni lub występku. Zauważyć jednak należy, że z powodu przestępstwa można żądać wznowienia postępowania jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte (np. z powodu śmierci oskarżonego) lub zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów (np. na podstawie przepisów ustawy amnestyjnej). W powyższych przypadkach rzeczą sądu jest ustalenie i ocena, czy przestępstwo zostało popełnione. Wyrok stwierdzający popełnienie przestępstwa powinien być prawomocny, gdyż tylko taki wyrok daje gwarancję trwałości podstawy wznowienia postępowania. Do skargi o wznowienie postępowania powinien zostać dołączony odpis tego wyroku lub co najmniej wskazana sygnatura akt sprawy karnej. Wznowienie postępowania bez ustalenia popełnienia przestępstwa wyrokiem skazującym jest możliwe również w przypadkach, gdy postępowanie karne nie może się czasowo toczyć wobec istnienia przeszkód powodujących konieczność jego zawieszenia - np. gdy nie można ująć oskarżonego lub nie może on brać udziału w postępowaniu z powodu choroby psychicznej. W takich przypadkach przyjęcie odmiennego stanowiska nie dawałoby żadnej gwarancji, że wznowienie postępowania będzie kiedykolwiek możliwe (patrz: Hanna Knysiak – Molczyk: Komentarz do art. 274 p.p.s.a., Lex). Mając na względzie z jednej strony wyżej powołane przepisy p.p.s.a. oraz ich wykładnię, z drugiej zaś powołane w skardze okoliczności mające uzasadniać wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 czerwca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 419/14 stwierdzić należy, że okoliczności te nie spełniają wymogów art. 273 § 1 pkt 2 i art. 274 p.p.s.a. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że orzeczenie wydane w sprawie tut. Sądu sygn. akt IV SA/Wr 419/14 zostało uzyskane za pomocą przestępstwa. Nie ma także podstaw do przyjęcia, że postępowanie karne nie może być wszczęte. Nie został bowiem wydany jakikolwiek wyrok karny mający związek ze sprawą sygn. akt IV SA/Wr 419/14. Nie ma także jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że zostało popełnione przestępstwo mające jakikolwiek związek z ww. sprawą oraz, że postępowanie karne nie może być wszczęte. Niezasadna jest także druga z powoływanych przez skarżącego podstaw wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie sygn. akt IV SA/Wr 419/14 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W ramach podstawy wznowienia określonego w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. skarżący podał, że został pozbawiony możności działania i przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania nie ustała. Podniósł, że został pozbawiony możności działania bowiem "orzeczenie wydał sąd na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym, co w ocenie skarżącego uniemożliwia prawidłową ocenę sytuacji i narusza główną doktrynę praworządnego państwa prawa, iż strona postępowania ma prawo wnosić sprostowania i przytaczać okoliczności faktyczne i prawne aż do zamknięcia sprawy przez przewodniczącego dla uzasadnienia swoich roszczeń." Wskazać należy, że zgodnie z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. W niniejszej sprawie brak jest jakichkolwiek postaw do przyjęcia, że skarżący został pozbawiony możności działania. Przez "pozbawienie strony możności działania" należy rozumieć pozbawienie strony możliwości obrony swych praw na skutek naruszenia obowiązujących przepisów prawa. Aby dowieść wystąpienia tej przesłanki wznowienia postępowania, należy zatem wykazać związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem prawa a pozbawieniem strony możności działania (por. szerzej K. Sobieralski, Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, Kraków 2003, s. 216-217). Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 26.05.2014 r. sygn. I SA/Gl 220/14 (Lex nr 1522232): "Aby doszło do wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: a) w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, b) strona została pozbawiona możności działania oraz c) bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa." W wyroku z dnia 28.02.2013 r. sygn. II GSK 1695/12 (Lex nr 1587471) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Z treści art. 271 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że wskazana tam przyczyna nieważności postępowania skutkuje uchyleniem prawomocnego orzeczenia bez względu na to, czy miała ona wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zawsze konieczne jest natomiast wykazanie, że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem możliwości działania. O pozbawieniu możności działania można mówić, gdy stronie nie dano w ogóle możliwości działania i z przyczyny leżącej poza nią nie mogła ona w ogóle wziąć udziału w sprawie. W innych przypadkach ewentualnie zachodzić może tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia już wznowienia postępowania sądowego. Jeżeli w sprawie w ogóle nie doszło do uchybień procesowych, które pozbawiłyby osobę zainteresowaną możliwości podejmowania wszelkich dozwolonych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej czynności procesowych, to zainteresowana strona nie może domagać się skutecznie wznowienia postępowania sądowego, gdyż w takiej sytuacji nie może być w ogóle mowy o pozbawieniu jej możności działania w omawianym znaczeniu." W niniejszej sprawie skarżący nie wskazał, które przepisy postępowania zostały naruszone w sprawie sygn. akt IV SA/Wr 419/14 oraz nie wykazał istnienia związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem prawa a pozbawieniem możności działania. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że w ww. sprawie sygn. akt IV SA/Wr 419/14 Sąd nie naruszył żadnych przepisów postępowania mogących uzasadniać wznowienie postępowania na tej podstawie prawnej. W sprawie sygn. akt IV SA/Wr 419/14 postanowieniem z dnia 11 czerwca 2014 r., wydanym na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę skarżącego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 9 kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym, o czym stanowi § 3 tego przepisu prawa. Zasadą jest, że sąd administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów, co wynika z art. 16 § 1 p.p.s.a. W składzie jednoosobowym sądy administracyjne orzekają na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej (por. np. art. 22 § 2). Zgodnie z art. 16 p.p.s.a.: "§ 1. Sąd administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów, z zastrzeżeniem § 2 i 3, chyba że ustawa stanowi inaczej. § 2. Sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym orzeka w składzie jednego sędziego, chyba że ustawa stanowi inaczej. § 3. Zarządzenia poza rozprawą wydaje przewodniczący." W sprawie sygn. akt IV SA/Wr 419/14 Sąd orzekał zgodnie z ww. przepisami prawa na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. W takiej sytuacji sąd nie zawiadamia o terminie posiedzenia niejawnego stron postępowania. W niczym zatem Sąd ten nie naruszył też procesowych praw skarżącego. W tej sytuacji wniesiona w niniejszej sprawie skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie sygn. akt IV SA/Wr 419/14 zakończonej prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 czerwca 2014 r. o odrzuceniu skargi skarżącego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 9 kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a.