IV SA/Wr 722/15

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. Z. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. Z. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o wskazanej treści postanawia: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 10 lutego 2016 r. oddalił skargę w całości. Wyrok ten wraz z uzasadnieniem sporządzonym na wniosek skarżącego został doręczony skarżącemu w dniu 12 kwietnia 2017 r. (k-37) Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 7 kwietnia 2016 r. pozostawiono bez rozpoznania, zawarty w piśmie skarżącego z dnia 3 marca 2016 r., wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Zarządzenie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu z dnia 13 maja 2016 r. wydanym po rozpoznaniu sprzeciwu od tego zarządzenia referendarza sądowego. Postanowieniem Sądu z dnia 23 czerwca 2016 r. odrzucono wniosek o przywrócenie terminu do odbioru korespondencji. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 28 lipca 2016 r. pozostawiono bez rozpoznania kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa z powodu nieuzupełnienia braku formalnego tego wniosku poprzez jego podpisanie. Zarządzenie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 8 sierpnia 2016 r. i skarżący nie wniósł sprzeciwu od tego zarządzenia. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 5 września 2016 r. stwierdzono, że powyższy wyrok Sądu z dnia 10 lutego 2016 r. stał się prawomocny od dnia 13 maja 2016 r. W dniu 19 grudnia 2016 r. wpłynęło do Sądu pismo skarżącego z dnia 14 grudnia 2016 r., nazwane zażaleniem na zarządzenie "Sądu z dnia 11 maja 2016 r." W piśmie tym skarżący podał także, że wnosi o udzielenie pomocy prawnej, jeżeli by się okazało, że potrzebna jest pomoc wykwalifikowanego prawnika. Tego samego dnia do Sądu wpłynęło również odrębne pismo skarżącego, opatrzone datą 14 grudnia 2016 r. zawierające zażalenie na powyższe postanowienie Sądu z dnia 23 czerwca 2016 r. odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do odbioru korespondencji. Tego samego dnia do Sądu wpłynął także złożony na niepodpisanym urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego i zwolnienie od kosztów sądowych. W rubryce obejmującej zaskarżony organ, skarżący podał WSA we W.. Pismem Sądu z dnia 21 grudnia 2016 r. zwrócono się do skarżącego o podanie jakie zarządzenie kwestionuje w powyższym piśmie z dnia 14 grudnia 2016 r., gdyż w niniejszej sprawie, Sąd w dniu 11 maja 2016 r. nie wydał zarządzenia. Skarżący pismem z dnia 4 stycznia 2017 r., nadanym następnego dnia, napisał, że nie rozumie powyższego wezwania (pisma Sądu) z dnia 21 grudnia 2016 r. (k-103) Postanowieniem Sądu z dnia 11 stycznia 2017 r. odrzucono, zawarte w piśmie skarżącego z dnia 14 grudnia 2016 r., które wpłynęło do Sądu w dniu 19 grudnia 2016 r., zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 23 czerwca 2016 r. odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do odbioru korespondencji. Ponadto w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 28 grudnia 2016 r. do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który wpłynął do Sądu w dniu 19 grudnia 2016 r., poprzez jego podpisanie - skarżący nadesłał, podpisany w dniu 24 stycznia 2017 r., formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Po rozpoznaniu tego wniosku (k-90 i k-110) postanowieniem referendarza sądowego z dnia 21 lutego 2017 r. umorzono postępowanie wszczęte tym wnioskiem z uwagi na to, że postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zostało już prawomocnie zakończone. Pismem z dnia 22 lutego 2017 r. k-124 skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 11 stycznia 2017 r. i dodatkowo (ostanie zdanie pod podpisem) podał, że gdyby się okazało, że potrzebne jest zastępstwo wykwalifikowanego prawnika to prosi o udzielenie pomocy prawnej rady prawnego urzędującego w miejscowości, w której zamieszkuje. Postanowieniem Sądu z dnia 24 lutego 2017 r. odrzucono zażalenie na powyższe postanowienie Sądu z dnia 13 maja 2016 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Pismami z dnia 14 marca 2017 r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 lutego 2017 r. k- 139 i zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 24 lutego 2017 r. k-140. W zażaleniu tym na marginesie dodał, że gdyby się okazało, że potrzebne jest zastępstwo wykwalifikowanego prawnika to prosi o pomoc prawną, a jego sytuacja jest znana sądowi z urzędu, a fakty te nie wymagają dowodu, a sprzeciwie, że wnosi o pomoc prawną i ten wniosek jest zasadny. Ponadto w dniu 22 lutego 2016 r. do akt innej sprawy sądowej skarżącego o sygn. akt IV SA/wr 215/16 wpłynął złożony na urzędowym formularzu wniosek (k-43 sygn. akt IV SA/Wr 215/16) o zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie radcy prawnego, w którym skarżący podał pięć sygnatur akt sprawy, w tym także sygnaturę akt niniejszej sprawy. Formularz ten został złożony w odpowiedzi na pismo referendarza sądowego z dnia 24 stycznia 2017 r. sporządzone w sprawach o sygn. akt IV SA/Wr 215/16, IV SA/Wr 216/16 i IV SA/Wr 217/16) wzywające skarżącego do złożenia, w wymienionych trzech sprawach, wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu. Formularz ten został skutecznie wniesiony tylko w pierwszej z podanych spraw, czyli w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 215/16, bo do każdej z tych trzech spraw przesłano skarżącemu do wypełnienia odrębny formularz. Zatem powyższe pismo referendarza sądowego z dnia 24 stycznia 2017 r. nie dotyczyło niniejszej sprawy. Postanowieniem Sądu z dnia 10 kwietnia 2017 r. utrzymano w mocy powyższe postanowieniem referendarza sądowego z dnia 21 lutego 2017 r. umarzające postępowanie wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, który wpłynął do Sądu w dniu 19 grudnia 2017 r. i został uzupełniony w dniu 24 stycznia 2017 r. - z uwagi na to, że postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zostało już prawomocnie zakończone. Pismem referendarza sądowego z dnia "13 marca 2017 r." (w piśmie tym podano błędna datę wydania, gdyż zostało ono wydane 13 kwietnia 2017 r.) poinformowano skarżącego, że na urzędowym formularzu, złożonym osobiście w Sądzie w dniu 22 lutego 2017 r. podał pięć sygnatur akt sprawy tj. w sprawy o sygn. akt IV SA/Wr 215/16, IV SA/Wr 722/15, IV SA/Wr 216/16, IV SA/Wr 217/16, III SA/Wr 943/16 i że formularz ten w Wydziale IV został skutecznie wniesiony tylko w pierwszej sprawie, tj. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 215/16. Natomiast w pozostałych sprawach w Wydziale IV o sygn. akt IV SA/Wr 216/16 i IV SA/Wr 217/16 wniosek o przyznanie prawa pomocy zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 1 marca 2017 r. został pozostawiony bez rozpoznania. Ponadto w piśmie tym wskazano, że wniosek o prawo pomocy powinien zostać złożony w każdej sprawie sądowej na odrębnym formularzu i jeżeli intencją skarżącego było złożenie w dniu 22 lutego 2017 r. wniosku o prawo pomocy również w niniejszej sprawie to w tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przesyła skarżącemu w niniejszej sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 722/15 urzędowy formularz wniosku PPF o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w celu wypełnienia, podpisania i przesłania do Sądu. Pismo to skarżący odebrał w dniu 4 maja 2017 r. Skarżący nie złożył wniosku o przyznanie prawa pomocy na odrębnym urzędowym formularzu, lecz dnia 10 maja 2017 r. nadał w urzędzie pocztowym pismo, opatrzone tą sama datą, w którym podał pięć sygnatur akt sprawy w tym, sygnaturę niniejszej sprawy, czyli IV SA/Wr 722/15 i w którym wskazał, że w związku z wezwaniem Sądu datowanym na dzień "13 marca 2017 r." zawierającym informacje, że w każdej sprawie sądowej wniosek o pomoc prawną należy złożyć do każdej sprawy oddzielnie – informacja ta nie była poparta żadną podstawa prawną i w związku z tym uprzejmie prosi o podanie podstawy prawnej tego żądania. Dodał, że jego sytuacja jest znana sądowi z urzędu i na podstawie danych o majątku Sąd zwalniał go z kosztów i przyznawał pomoc prawna z urzędu. Ponadto odrębnym pismem z dnia 10 maja 2017 r. k-162 skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 10 kwietnia 2017 r. i w zażaleniu tym na marginesie dodał, że gdyby się okazało, że potrzebne jest zastępstwo wykwalifikowanego prawnika to prosi o pomoc prawną, a jego sytuacja jest znana sądowi z urzędu, a fakty te nie wymagają dowodu. Postanowieniem Sądu z dnia 25 maja 2017 r. odrzucono zażalenie skarżącego z dnia 10 maja 2017 r. na postanowienie Sądu z dnia 10 kwietnia 2017 r. o utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 lutego 2017 r. umarzającego postepowanie wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Przepis art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.) stanowi, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W myśl art. 258 § 1 pkt 7 p.p.s.a. do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Mimo, iż skarżący w niniejszej w odpowiedzi na pismo referendarza sądowego z dnia "13 marca 2017 r." (prawidłowa data jego wydania to 13 kwietnia 2017 r.) – pismem z dnia 10 maja 2017 r. nie odpowiedział w sposób jednoznaczny, czy jego intencją było złożenie także w niniejszej sprawie na urzędowym formularzu z dnia 22 lutego 2017 r. znajdującym się w aktach sprawy o sygn. IV SA/Wr 215/16 (k-43 sygn. akt IV SA/Wr 215/16) wniosku o przyznanie prawa pomocy i nie przesłał wypełnionego urzędowego formularza, którego druk został dołączony do tego pisma, to jednak treść pisma z dnia 10 maja 2017 r., w którym skarżący domaga się podania podstawy prawnej obowiązku złożenia wniosku prawo pomocy na odrębnym formularzu wskazuje, iż intencją skarżącego było złożenie wniosku prawo pomocy także w niniejszej sprawie zważywszy, że w innych pismach złożonych w niniejszej sprawie od dnia 22 lutego 2017 r. k- 124 (zażalenie z dnia 22 lutego 2017 r.), k- 140 (zażalenie z dnia 14 marca 2017 r. ), k- 162 (zażalenie z dnia 10 maja 2017 r.) skarżący podał, że gdyby się okazało, że potrzebne jest zastępstwo wykwalifikowanego prawnika to prosi o pomoc prawną, a jego sytuacja jest znana sądowi z urzędu, a fakty te nie wymagają dowodu. Całokształ tych okoliczności świadczy o tym, że intencją skarżącego było złożenie w dniu 22 lutego 2017 r. jak i we wspomnianych zażaleniach wniosku o prawo pomocy również w niniejszej sprawie. Prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania (art. 243 § 1 ustawy). Prawo pomocy polegające na zwolnieniu od kosztów sądowych oraz ustanowieniu profesjonalnego pełnomocnika ma na celu umożliwienie stronie dochodzenia swoich praw w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jak też realizację zasady czynnego udziału strony w tym postępowaniu, gdy jej sytuacja finansowa nie pozwala w pełni skorzystać z przysługujących uprawnień. Inaczej mówiąc, chodzi o zapewnienie stronie konstytucyjnego prawa do sądu bez względu na jej sytuację majątkową. Z powołanego art. 243 §1 p.p.s.a. wynika, że ustawodawca w sposób wyraźny określił ramy czasowe do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przez określenie "tok postępowania" zawarte w art. 243 §1 p.p.s.a. należy rozumieć tok postępowania sądowoadministracyjnego od chwili jego wszczęcia do prawomocnego zakończenia. Zatem stwierdzenie prawomocności orzeczenia kończącego postępowanie oznacza, że sprawa sądowoadministracyjna nie jest już sprawą rozpoznawaną przez sąd. Wyjątek stanowi sytuacja, w której strona składa wniosek o przyznanie prawa pomocy po uprawomocnieniu się orzeczenia, występując jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia od tego orzeczenia (por. post. NSA z dnia 5 października 2016 r. sygn. akt II OZ 1003/16). W niniejszej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2016 r. oddalający skargę w całości stał się prawomocny z dniem 13 maja 2016 r. (k-10). W tej sytuacji skoro postępowanie sądowe w niniejszej sprawie już się prawomocnie zakończyło, to rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonego po prawomocnym zakończeniu postępowania, stało się zbędne, a postępowanie wszczęte tym wnioskiem podlega umorzeniu na podstawie art. 249a p.p.s.a. Na marginesie wskazać należy, iż obowiązek złożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu wynika z treści powołanego wyżej art. 252 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Potwierdza to także orzecznictwo sądowe, w którym przyjęto, że skoro prawo pomocy zależy do wniosku strony, a ta zgodnie z treścią art. 252 § 2 p.p.s.a. ma obowiązek złożenia wniosku na urzędowym formularzu, to niezależnie od ilości toczących się postępowań z udziałem strony i złożonych w ich trakcie wniosków o przyznanie prawa pomocy, w każdym z nich wniosek taki powinien być złożony na odrębnym formularzu, choćby w każdym z tych wniosków informacje w nich zawarte były identyczne. Uchybienie temu obowiązkowi, szczególnie po wezwaniu do jego dopełnienia przez sąd, przed którym sprawa się toczy, skutkować musi zastosowaniem art. 257 p.p.s.a. - pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Również powoływanie się na pozytywny dla wnioskodawcy wynik rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w innej sprawie nie może stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w danej sprawie (por. post. NSA z dnia 28 stycznia 2011 r. sygn. akt II GZ 38/11, LEX nr 743169). Ponadto skarżący jest w niniejszej sprawie zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit "b" p.p.s.a., z którego wynika, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 249a, art. 239 pkt 1 lit "b", art. 243 § 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.