IV SA/Wr 722/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Radom Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 marca 2022 r. sprawy ze skargi W. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 17 sierpnia 2021 r. nr HP.906.15.2020.JB w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi jest decyzja Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 17 sierpnia 2021 r. nr HP.906.15.2020.JB, utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Wałbrzychu z dnia 6 lutego 2020 r. nr I-13/20 w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej – nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi – nowotwór układu krwiotwórczego - chłoniak nieziarniczy rozlany u R. P. Organ pierwszej instancji ustalił, że zainteresowany zatrudniony był w Z. S. A. w W. (obecnie: W. S. A. w W.): - w Z. w okresie: - od 29 września 1961 r. do 26 października 1964 r. jako uczeń szkoły przyzakładowej (praktyczna nauka zawodu ślusarza w warsztatach mechanicznych), - od 27 października 1964 r. do 23 kwietnia 1966 r. odbywał służbę wojskową, - od 24 kwietnia 1966 r. do 30 marca 1979 r. jako ślusarz i ślusarz remontowy urządzeń hutniczych w brygadzie piecowni i piecosortowni (naprawa i konserwacja maszyn i urządzeń piecosortowni i sortowni podczas ruchu, awarii i postoju), - od 1 kwietnia 1979 r. do 28 lutego 1983 r. jako ślusarz remontowy urządzeń hutniczych w brygadzie węglopochodnych (naprawa i konserwacja maszyn i urządzeń w oddziale węglopochodnych podczas ruchu, awarii i postoju), - w Z.1 w okresie: - od 1 marca 1984 r. do 25 czerwca 2000 r. jako ślusarz remontowy wózków jezdniowych (od 1 września 1987 r. jako ślusarz-brygadzista brygady remontowej wózków jezdniowych, naprawa, a później nadzorowanie naprawy wózków w warsztacie mechanicznym i w miejscu awarii na terenie wszystkich zakładów). Od 28 grudnia 1999 r. do 25 czerwca 2000 r. zainteresowany przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, od 2000 r. przebywał na rencie, a od 2005 r. na emeryturze. W dniu 20 czerwca 2020 r. zainteresowany zmarł. Organ pierwszej instancji powołał charakterystykę narażenia zawodowego zainteresowanego z dnia 12 czerwca 2000 r., w której zakład pracy wskazał, że w okresie od 1966 r. do 1984 r. zainteresowany narażony był na szkodliwe oddziaływanie zapylenia, fenolu, amoniaku, benzenu, substancji smolistych oraz surowego gazu koksowniczego. Na stanowiskach pracy, zajmowanych przez zainteresowanego prowadzone były jedynie pomiary hałasu oraz zapylenia, natomiast nie były prowadzone pomiary czynników chemicznych oraz czynników rakotwórczych, w tym benzenu. W wyniku przeprowadzonych w październiku 2019 r. oględzin w zakładzie pracy ustalono, że obecnie nie istnieją stanowiska pracy zajmowane przez zainteresowanego, bowiem obowiązki te są realizowane przez inną spółkę. Organ pierwszej instancji przyjął, że zainteresowany pozostawał w kontakcie z czynnikami szkodliwymi dla zdrowia w trakcie zatrudnienia w okresie od 1961 r. do 1964 r. oraz od 1966 r. do 1984 r., ponieważ charakter jego czynności powodował czasowe przebywanie w obszarze stanowisk produkcyjnych, na których występowały czynniki rakotwórcze, w tym benzen. Natomiast w okresie od 1984 r. do 2000 r. zainteresowany pracował w kontakcie z benzenem, wytwarzanym w procesie technologicznym produkcji koksu, w tym w trakcie przeprowadzania prac remontowych wózków spalinowych, zabrudzonych pozostałościami po odpadach z oddziału węglopochodnych. Według organu łączny okres pracy w kontakcie z czynnikiem rakotwórczym, tj. benzenem wyniósł 33 lata i 9 miesięcy (od 29 września 1961 r. do 26 października 1964 r. oraz od 24 kwietnia 1966 r. do 27 grudnia 1999 r.). Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu – Oddział w Wałbrzychu w orzeczeniu z dnia 20 grudnia 2019 r. nr 155/2019 rozpoznał u zainteresowanego chorobę zawodową: nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi – nowotwór układu krwiotwórczego – chłoniak nieziarniczy rozlany. Wobec powyższego organ pierwszej instancji stwierdził z przeważającym prawdopodobieństwem, że istnieją podstawy do uznania u zainteresowanego choroby zawodowej: nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi – nowotwór układu krwiotwórczego – chłoniak nieziarniczy rozlany. W odwołaniu W. wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając naruszenie art. 2351 i art. 2352 K.p. oraz art. 7, art. 7a, art. 75 § 2, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Zakład pracy wskazał, że kwestionuje ustalenia organu odnośnie wieloletniego narażenia zawodowego zainteresowanego w trakcie pracy zawodowej, ponieważ ustalenia te zostały poczynione w oparciu o wyniki oględzin w zakładzie pracy, które znalazły wyraz w protokole oględzin z dnia 15 października 2019 r. Jednakże strona odmówiła podpisania protokołu oględzin, przez co nie można domniemywać zgodności ustaleń organu ze stanem faktycznym. Niezbędne zatem było wskazanie dowodów, odnoszących się do ustalonych faktów. W szczególności nie określono, w jaki sposób ustalono opisy prac wykonywanych na poszczególnych stanowiskach przez pracownika. Z charakterystyki narażenia zawodowego z dnia 12 czerwca 2000 r. nie można wysnuć wniosku o istnieniu narażenia na benzen w całym okresie zatrudnienia. Na Oddziale Węglowni kontakt z benzenem mają tylko pracownicy zatrudnieni na niektórych, konkretnych stanowiskach. Decyzją z dnia 23 czerwca 2020 r. nr HP.906.15.2020.JB Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził nieważność decyzji z dnia 23 czerwca 2020 r., wskazując że pracownik zmarł 3 dni przed wydaniem przez organ odwoławczy decyzji i decyzja ta została skierowana do osoby, która nie miała już statusu strony. Organ zobowiązany jest do ustalenia kręgu podmiotów uprawnionych do występowania w sprawie w miejsce zmarłego oraz do prowadzenia postępowania z ich udziałem. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy decyzją z dnia 17 sierpnia 2021 r. nr HP.906.15.2020.JB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję (decyzja została skierowana do żony zmarłego pracownika). Organ odwoławczy wyjaśnił, że Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem zaklasyfikowała benzen do grupy związków o udowodnionym działaniu rakotwórczym u ludzi (grupa 1A), ponieważ po narażeniu przewlekłym działa on hematotoksycznie, prowadząc do różnego typu białaczek. Za narząd krytyczny w przypadku narażenia na benzen uznaje się szpik kostny. Ryzyko wystąpienia białaczki u ludzi w wyniku ekspozycji inhalacyjnej wzrasta wraz z wydłużeniem czasu ekspozycji i wzrostem stężenia benzenu. Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy wydał orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu u zainteresowanego choroby zawodowej. Zatem warunek rozpoznania klinicznego schorzenia ujętego w wykazie chorób zawodowych został spełniony. Zebrany materiał dowodowy w sposób wystarczający wskazuje na pracę w narażeniu zawodowym na czynniki rakotwórcze, a bez znaczenia jest czy ta praca była wykonywana stale lub tylko okresowo w narażeniu oraz czy narażenie to było bezpośrednie czy pośrednie, gdyż nawet sam jednorazowy kontakt z czynnikiem rakotwórczym mógł potencjalnie zaindukować rozwój choroby. Natomiast do wystąpienia "kontaktu" nie jest niezbędne ustalenie, czy czynnik ten osiągnął taki poziom, że stwarza ryzyko szkodliwego oddziaływania na organizm ludzki. Również warunek istnienia związku między wykonywaną pracą (narażeniem zawodowym) a rozpoznanym schorzeniem należy uznać za spełniony. U zainteresowanego narażenie na benzen występowało od 1961 r. do końca 1999 r., a przewlekłą białaczkę limfatyczną (chłoniaka limfocytowego) rozpoznano w 2016 r. Wydane przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą orzeczenie lekarskie w sposób przekonujący uzasadnia rozpoznanie choroby zawodowej u zainteresowanego. Kwestionowanie narażenia zawodowego na benzen przez zakład pracy nie może być kontrargumentem dla prawidłowo wydanego orzeczenia lekarskiego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu W. wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie: - art. 2351 i art. 2352 K.p. przez jego nieprawidłowe zastosowanie w sytuacji, gdy na obecnym etapie sprawy nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że choroba pracownika została spowodowana narażeniem zawodowym, - art. 7 w związku z art. 140 k.p.a. przez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i jego niewyjaśnienie, t.j. okoliczności pracy w kontakcie z czynnikiem rakotwórczym, jakim jest benzen, - art. 80 w związku z art. 7 w związku z art. 140 k.p.a. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i uznanie, że łączny czas ekspozycji pracownika na benzen wyniósł 33 lata i 7 miesięcy, - art. 107 § 3 k.p.a. przez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji dowodów, na których organ oparł ustalenie, że zainteresowany pracował w kontakcie z benzenem, a łączny czas ekspozycji wyniósł 33 lata i 7 miesięcy. Strona skarżąca zauważyła, że według organu pierwszej instancji pracownik pozostawał "w kontakcie" z benzenem, natomiast organ odwoławczy wskazuje na "ekspozycję na czynniki szkodliwe" (ogólnie bez wyszczególnienia benzenu). Długość odziaływania czynników szkodliwych w obu decyzjach różni się o 2 miesiące, mimo że w decyzji DPWIS lata 1961 – 1964 (26 miesięcy) nie zostały zaliczone do okresu narażenia zawodowego. Natomiast orzeczenie lekarskie opiera się na opisie przebiegu pracy dokonanym przez PPIS, a kwestionowanym przez stronę skarżącą. Zweryfikowana powinna zostać kwestia kontaktu pracownika z benzenem w trakcie wykonywania pracy. W odpowiedzi na skargę Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kodeks pracy w art. 2351 stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Stosownie do art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia m. in. sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. Na podstawie powyższej delegacji ustawowej Rada Ministrów wydała w dniu 30 czerwca 2009 r. rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367). Uregulowania tego rozporządzenia stały się podstawą rozstrzygnięć organów inspekcji sanitarnej. Przepis § 2 rozporządzenia stanowi, że wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia. Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia, o której mowa w § 5 ust. 2, to jest m. in. do poradni chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy. Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie przepisów ustawy o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednostce orzeczniczej (§ 5 ust. 1). Następnie lekarz tej jednostki na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Co istotne, jeżeli zakres informacji zawartych w wymienionej dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, właściwego państwowego inspektora sanitarnego lub pracownika (§ 6 ust. 5 rozporządzenia). Pracownik (i tylko pracownik, nie zaś pracodawca), badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1 rozporządzenia). Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Stosownie do § 8 ust. 2 rozporządzenia, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna uznania, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. To inspektor sanitarny decyduje o wyborze sposobu uzupełnienia materiału dowodowego przez podjęcie wymienionych w tym przepisie czynności. Przepis ten nie wprowadza zatem hierarchii dowodów przez przyznanie prymatu jednej czynności dowodowej nad inną. Orzeczenie lekarskie wydaje się m. in. na podstawie oceny narażenia zawodowego. Ocenę narażenia zawodowego przeprowadza: w związku z podejrzeniem choroby zawodowej – lekarz, który sprawuje profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie (§ 6 ust. 3 pkt 1), w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej – lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej (§ 6 ust 3 pkt 2), a w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – właściwy inspektor sanitarny (§ 6 ust. 3 pkt 3). Narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do czynników o działaniu rakotwórczym – substancje chemiczne, ich mieszaniny, czynniki lub procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym określone w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy oraz pierwotną lokalizację nowotworu i okres latencji (§ 6 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia). Ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 Kodeksu pracy, przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na postawie art. 2981 Kodeksu pracy, przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeżeli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego (§ 6 ust. 4 rozporządzenia). W świetle wskazanych przepisów, wydając decyzję w przedmiocie choroby zawodowej, organy inspekcji sanitarnej mają na względzie, czy spełnionych zostało kilka pozytywnych elementów jednocześnie, tj. rozpoznana choroba musi znaleźć się w wykazie chorób zawodowych, musi być stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową, a wyniki oceny warunków pracy pozwalać na stwierdzenie bezpośrednie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że spowodowana została narażeniem zawodowym. Wystąpienie wszystkich tych elementów uzasadnia wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Organ orzekający wydaje decyzję, kierując się opiniami medycznymi zawartymi w orzeczeniach lekarskich, o których mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia. Orzeczenie to jest szczególnym rodzajem dowodu, który w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ma charakter opinii biegłego. Powinno zatem być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego (patrz: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 marca 1994 r., sygn. akt SA/Wr 147/94, publ.: Prokuratura i Prawo 1995/2/53 oraz z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 1200/98, publ.: LEX nr 45833). W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że organ inspekcji sanitarnej nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia chorego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, publ. CBOSA i powołane w nim orzecznictwo). Natomiast sąd administracyjny, kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować dokonane przez niego ustalenia faktyczne, co prowadzi do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. z powodu wydania w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza, lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk. Nie będąc zatem uprawnionym do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08 dostępne w CBOSA), Sąd uznał, że organy sanitarne, opierając się na stanowisku zajętym przez uprawnionego lekarza, zgodnie z prawem rozstrzygnęły sprawę. W karcie charakterystyki gazu koksowniczego zakład pracy wskazał, że w skład gazu koksowniczego wchodzi benzen, sklasyfikowany jako rakotwórczy kat. 1A. Natomiast w karcie charakterystyki benzolu koksowniczego zakład pracy wskazał, że w jego skład wchodzi benzen, sklasyfikowany jako rakotwórczy kat. 1A. W karcie oceny narażenia zawodowego z dnia 15 października 2019 r. stwierdzono, że zainteresowany pracownik zatrudniony na stanowisku ślusarza i ślusarza remontowego maszyn i urządzeń narażony był na szkodliwe działanie benzenu. Podczas zatrudnienia w Z. pracownik wykonywał pracę na terenie centralnego warsztatu oraz w latach 1966 – 1979 na terenie wszystkich oddziałów produkcyjnych, a w latach 1979 – 1984 wyłącznie na terenie oddziału węglopochodnych. Natomiast podczas zatrudnienia w Z.1 w latach 1984 – 1999 pracownik wykonywał naprawy i konserwację wszystkich układów wózków transportowych. W razie konieczności pracownik wykonywał naprawy wózków transportowych na terenie oddziałów produkcyjnych Z.1, w tym wózków typu Koleby pozostając w kontakcie z wózkami zabrudzonymi pozostałościami po odpadach z oddziału węglopochodnych. Jak słusznie stwierdzono, charakter czynności wykonywanych przez pracownika powodował czasowe przebywanie w obszarze stanowisk produkcyjnych, na których występują czynniki rakotwórcze, w tym benzen. Prace remontowe i konserwacyjne wykonywane przez zainteresowanego były prowadzone na oddziałach będących w ruchu, równolegle do procesu produkcji koksu, co powodowało pozostawanie pracowników przemieszczających się przez oddziały produkcyjne i wykonujących prace remontowe i konserwacyjne w kontakcie z benzenem. Pracownik pozostawał w kontakcie z czynnikami szkodliwymi dla zdrowia, w tym z czynnikiem rakotwórczym, także w trakcie naprawy wózków spalinowych zabrudzonych pozostałościami po odpadach z oddziału węglopochodnych. Powyższa ocena narażenia zawodowego oparta została na ustaleniach poczynionych przez organ pierwszej instancji, w szczególności w zakresie czynności faktycznie wykonywanych przez pracownika w trakcie zatrudnienia. Również strona skarżąca w charakterystyce narażenia zawodowego z dnia 12 czerwca 2000 r. nr [...] podała, że zainteresowany pracując w latach 1966 do 1984 r. w brygadach remontowych piecowni i piecosortowni oraz węglopochodnych w Z. narażony był na szkodliwe oddziaływanie zapylenia, fenolu, amoniaku, benzenu, substancji smolistych oraz surowego gazu koksowniczego. Zgodnie z pomiarem z dnia 3 stycznia 1983 r. na oddziale węglopochodnych stężenie benzeny wynosiło od 4,0 do 78,4 mg/m3 przy NDS = 30 mb/m3. Jak zaznaczono, na stanowisku ślusarza remontowego wózków jezdniowych w warsztacie pomiarów nie prowadzi się. Wskazany materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza narażenie zawodowe pracownika na benzen, składnik surowego gazu koksowniczego. Natomiast strona skarżąca wprawdzie neguje ustalenia organów w zakresie narażenia zawodowego pracownika, jednakże nie przedstawia dowodów potwierdzających jej stanowisko w sprawie. Orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej u uczestnika postępowania zostało wydane przez Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu Oddział w Wałbrzychu w dniu 20 grudnia 2019 r. W orzeczeniu lekarskim wskazano, że według Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi do wystąpienia kontaktu z czynnikiem o działaniu rakotwórczym nie jest niezbędne ustalenie czy czynnik ten osiągnął taki poziom, że stwarza ryzyko szkodliwego oddziaływania na organizm ludzki. Przez prace w kontakcie rozumie się prace, przy których występuje możliwość narażenia inhalacyjnego i/lub bezpośredniego działania czynnika o działaniu rakotwórczym na skórę, bez względu na stężenie czynnika chemicznego w powietrzu i stosowane środki ochrony indywidualnej lub ochrony zbiorowej. Międzynarodowa Agencja Badań nad rakiem (IARC) określa 4 substancje i narażenia zawodowe, jako czynniki przyczynowe białaczki, rozpatrywanej w kontekście choroby zawodowej, wymienionej w pozycji 17 pkt 3 wykazu – benzen, tlenek etylenu, przemysł gumowy i przemysł obuwniczy. Pracownik w trakcie pracy miał kontakt z surowym gazem koksowniczym, który zawiera benzen, tj. czynnik rakotwórczy należący do kategorii 1A oraz mający związek z etiologią rozpoznanej choroby. Uwagę zwraca również długi czas narażenia zawodowego i czas od początku narażenia do wystąpienia objawów chorobowych – okres latencji. W opinii zaznaczono, że pacjent nigdy nie palił papierosów. Uznano, że okres latencji jest wystarczający do rozwoju choroby nowotworowej, ponieważ pracownik w narażeniu zawodowym pracował od maja 1966 do grudnia 1999 (ponad 33 lata), a chorobę rozpoznano w latach 2015 – 2016. Należy stwierdzić, że organy sanitarne dokonały wnikliwej oceny materiału dowodowego, w tym orzeczenia lekarskiego. Orzeczenie lekarskie spełnia wszelkie wymogi proceduralne, nie budzi wątpliwości i nie zawiera sprzeczności, jest logiczne i spójne, jednoznaczne i obiektywne, w sposób zrozumiały dla stron i orzekających organów wyjaśnia poczynione rozpoznanie i przedstawia wystarczająco metodologię przeprowadzonych badań. Wydane zostało na podstawie oceny narażenia zawodowego oraz dostępnej dokumentacji medycznej i przeprowadzonych badań medycznych. W postępowaniu prowadzonym przez lekarzy orzeczników dotyczącym rozpoznania lub wykluczenia choroby zawodowej, którego przedmiotem jest przeprowadzenie stosownych badań lekarskich i ocena stanu zdrowia pracownika, wymagane są wiadomości specjalne (wiedza medyczna), którymi nie dysponuje ani pracodawca ani też organ inspekcji sanitarnej i sąd orzekający w sprawie. Z tych względów o zakresie przeprowadzanych badań medycznych decyduje lekarz orzecznik, posiadający wiedzę medyczną. To uprawniona jednostka diagnostyczno – orzecznicza ocenia, czy dysponuje pełnym materiałem pozwalającym na wydanie orzeczenia w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej. Bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 2351 i art. 2352 K.p. przez ich zastosowanie, ponieważ organy wykazały, że co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem choroba pracownika została spowodowana narażeniem zawodowym. Nieuzasadnione są również zarzuty naruszenia art. 7, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., bowiem organy dokonały prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i wykazały co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana długoletnim narażeniem pracownika na działanie czynnika rakotwórczego - benzen. Organy prawidłowo ustaliły też łączny czas narażenia zawodowego pracownika (ponad 33 lata). Wobec tego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku.