IV SA/Wr 736/14

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku radcy prawnego, ustanowionego z urzędu, R. W. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu radcy prawnemu, ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej i udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w wysokości 180 zł, podwyższone o stawkę podatku VAT w kwocie 41,40 zł, czyli ogółem 221,40 zł. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 22 października 2014 r. przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Dnia 3 listopada 2014 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła pełnomocnika z urzędu radcę prawnego R. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 19 marca 2015 r. oddalił skargę na wskazaną w sentencji decyzję. W wyroku tym zasądzono na rzecz pełnomocnika wynagrodzenie wraz z podatkiem VAT za udział w postępowaniu przed sądem I instancji w wysokości 295,20 zł. Pismem z dnia 15 maja 2015 r. pełnomocnik z urzędu sporządził skargę kasacyjną od wspomnianego wyroku Sądu. Skarga ta zawiera o wniosek zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu powiększonych o podatek VAT i oświadczenie, że opłaty z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie zostały opłacone w całości ani w części. Skarga kasacyjna od wspomnianego wyroku Sądu została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrokiem z dnia 21 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 1947/15. Z protokołu rozprawy przed NSA wynika, że stawił się na niej radca prawny R. W. działający z substytucji wyżej wymienionego radcy prawnego ustanowionego z urzędu, która sporządził i wniósł skargę kasacyjną. Pełnomocnik substytucyjny na rozprawie tej złożył pełnomocnictwo substytucyjne z dnia 19 lipca 2016 r. Z protokołu tego wynika również, że pełnomocnik substytucyjny oświadczył, iż popiera skargę kasacyjną, zarzuty i wnioski w niej zawarte. Wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej, w tym o zasądzenie zwrotu kosztów. Następnie pismem z dnia 25 lipca 2016 r. (data wpływu do Sądu 1 sierpnia 2016 r.) pełnomocnik ustanowiony z urzędu złożył kolejny wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych wraz z oświadczeniem, że nie zostały one opłacone w całości ani w części w postępowaniu wywołanym skargę kasacyjną, która została rozpoznana opisanym wyżej wyrokiem NSA z dnia 21 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 1947/15. Pismem z dnia 14 października 2016 r. pełnomocnik z urzędu ponowił wniosek z dnia 25 lipca 2016 r. dotyczący zasądzenia wynagrodzenia w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną. Wniosek ten zawiera również oświadczenie, że wynagrodzenie nie zostało opłacone w całości ani w części. Wniosek ten wpłynął do Sadu w dniu 20 października 2016 r. wraz z kolejnym pismem pełnomocnika, opatrzonym datą "25 lipca 2016 r", w którym pełnomocnik ten złożył kolejny wniosek dotyczący zasądzenia wynagrodzenia w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną. Wniosek ten zawiera również oświadczenie, że wynagrodzenie nie zostało opłacone w całości ani w części. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega zatem wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zawarty w skardze kasacyjnej oraz w powyższych pismach z dnia 25 lipca 2016 r. (k-92) i w pismach, które wpłynęły do Sądu w dniu 20 października 2016 r. opatrzonych przez pełnomocnika datami 14 października 2016 r. (k-94) i 25 lipca 2016 r. (k-95). Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu reguluje w niniejszej sprawie dotychczasowe rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.); dalej; dotychczasowe rozporządzenie. W rozpoznawanej sprawie wyrok Sądu I instancji został wydany w dniu 19 marca 2015 r., zaś skarga kasacyjna został nadana w urzędzie pocztowym w dniu 23 maja 2015 r. Z dniem 2 listopada 2016 r. weszło w życie nowe rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1715). Skoro ustawodawca w § 22 nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, wskazał, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego nowego rozporządzenia (czyli przed dniem 2 listopada 2016 r.) należy stosować przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, to w niniejszej sprawie, w której Sąd I instancji wydał wyrok w dniu 19 marca 2015 r., a więc przed wejściem w życie nowego rozporządzenia (2 listopada 2016 r.) należy stosować do rozpoczętego postępowania w kolejnej instancji, toczącego się od momentu wydania tego wyroku, aż do czasu zakończenia postępowania w tej kolejnej (drugiej) instancji przepisy dotychczasowego rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. Podobna reguła został zawarta w § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. 1805), które na podstawie przepisu § 23 nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. utraciło moc z dniem 2 listopada 2016 r. Przepis § 15 dotychczasowego rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 i 4 oraz 2) niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. Zgodnie z § 16 rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Z treści § 14 ust. 2 pkt 2 lit " a " dotychczasowego rozporządzenia wynika, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienia skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed NSA 75 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli sprawy nie prowadził ten sam adwokat w drugiej instancji – 100 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została sporządzona przez pełnomocnika z urzędu, a pełnomocnik substytucyjny wziął udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i na rozprawie tej poparł zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty i wnioski, w tym wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Udzielenie substytucji powoduje, że substytuta i stronę łączy taki sam stosunek, jaki łączy stronę z pełnomocnikiem, ale nie uchyla kompetencji pełnomocnika, co oznacza że od chwili udzielenia substytucji strona ma dwóch lub więcej równoprawnych pełnomocników (wyrok SN z dnia 13 lutego 2004 r. sygn. akt IV CK 269/02, LEX nr 151640 ). Podkreślić należy, że z treści przytoczonego wyżej przepisu art. 250 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków przysługuje wyłącznie wyznaczonemu radcy prawnemu. Natomiast wyznaczonym radcą prawnym jest, w rozumieniu art. 253 tej ustawy, radca prawny, który został wyznaczony przez właściwą radę okręgowej izby radców prawnych. Zatem wynagrodzenie (opłaty) za czynności z zakresu pomocy prawnej udzielonej z urzędu zasądza się na rzecz pełnomocnika z urzędu, wyznaczonego przez Radę, również wtedy, gdy czynności te zostały wykonane przez pełnomocnika substytucyjnego. W niniejszej zaś sprawie Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła dla strony skarżącej pełnomocnika z urzędu radcę prawnego R. W., który złożył powyższe wnioski o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej na jego rzecz w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną. W kwestii zasądzenia powyższych kosztów zastosowanie znajduje powołany wyżej przepis § 14 ust. 2 pkt 2 lit " a " rozporządzenia z którego wynika, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed NSA 75 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli sprawy nie prowadził ten sam adwokat w drugiej instancji – 100 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Stawka minimalna za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed NSA wynosi w niniejszej sprawie 75 % stawki minimalnej określonej w § 14 ust. 2 pkt 1 lit "c", wynoszącej 240 zł, co stanowi kwotę 180 zł (240 x75%=180), ponieważ radca prawna ustanowiony z urzędu brał również udział w postępowaniu sądowym w I instancji. Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia, w sprawach w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Stawka podatku od towarów i usług wynosi zaś 23% (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm.). Mając powyższe na uwadze, należało przyznać na rzecz radcy prawnemu ustanowionej z urzędu, wyznaczonemu w niniejszej sprawie przez właściwą okręgową izbę radców prawnych, wynagrodzenie za udzieloną z urzędu pomoc prawną obejmującą sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej i udział w rozprawie przed NSA w kwocie 221,40 zł (180 zł wynagrodzenie + 23% podatku VAT 41,40 = 221,40 zł). Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit "a" i pkt 1 lit "c" oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.