I OSK 1947/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Bożena Popowska (spr.) Sędzia del. NSA Jerzy Krupiński Protokolant: specjalista Edyta Pacewicz po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 marca 2015 r. sygn. akt IV SA/Wr 736/14 w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 736/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Wnioskiem z 1 kwietnia 2014 r. K. S. (zwana dalej stroną, wnioskodawczynią lub skarżącą) wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności, odzieży, obuwia, opału, środków czystości, łóżka, lodówki, kuchenki elektrycznej oraz ogrzewanie wody i mieszkania. Strona oświadczyła, że nie miała dochodów ani w miesiącu marcu ani w kwietniu 2014 r., zaś ośrodek pomocy społecznej zwleka nadmiernie z przyznaniem środków do życia i w okresie luty - maj 2014 r. żadna pomoc nie została jej przyznana (oświadczenia z 30 maja 2014 r.). W wyniku przeprowadzonej w dniu 28 kwietnia 2014 r. aktualizacji wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawczyni zamieszkuje wraz z matką oraz trójką rodzeństwa w trzypokojowym mieszkaniu komunalnym, prowadząc samodzielne gospodarstwo domowe. Strona jest osobą bezrobotną - poszukującą pracy, niezarejestrowaną w urzędzie zatrudnienia oraz nie posiada żadnych dochodów. Oceniając sytuację materialną skarżącej organ stwierdził, że ma ona przyznane prawo do stypendium socjalnego w wysokości 2.650 złotych, którego nie można jej przekazać z uwagi na błędny numer rachunku bankowego. Jak wynika z pisma Prodziekana Wydziału [...] z 6 maja 2014 r. oraz dołączonych do niego dokumentów, podjęte przez uczelnię próby skontaktowania się z wnioskodawczynią w celu skorygowania numeru rachunku bankowego okazały się nieskuteczne. Skarżąca w wyjaśnieniach złożonych w dniu 30 maja 2014 r. wskazała, że uczelnia nie poinformowała jej na piśmie zarówno o fakcie przyznania stypendium socjalnego jak i o czynnościach, których powinna dokonać, aby przyznane świadczenie mogło zostać jej wypłacone. Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Prezydent Ś. , działając m.in. na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4, art. 7, art. 8, art. 39, art. 107 ust. 5b ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm., zwanej dalej w skrócie u.p.s.), odmówił skarżącej przyznania zasiłku celowego we wskazanym zakresie. W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób i rodzin uprawnionych w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia oraz integracji społecznej. Świadczona pomoc nie powinna jednakże przybierać postaci stałego i jedynego źródła utrzymania dla osób o nią występujących. Poza przesłankami przyznania pomocy społecznej wymienionymi w art. 7 u.p.s., oraz po spełnieniu odpowiedniego kryterium dochodowego osoba uprawniona winna jest jeszcze do współdziałania w rozwiązaniu swojej sytuacji życiowej poprzez gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym a także przejawianie inicjatywy zmierzającej do wykorzystania własnych możliwości i uprawnień. W ocenie organu pierwszej instancji, okoliczność, że wnioskodawczyni nie podjęła wystarczających starań w celu otrzymania stypendium socjalnego w wysokości 2.650 złotych stanowi o braku po jej stronie woli rozwiązania swojej trudnej sytuacji materialnej przy wykorzystaniu istniejących możliwości i posiadanych uprawnień. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z [...] lipca 2014 r. nr [...] utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy uznał, że zebrany materiał dowodowy wskazuje, iż wnioskodawczyni w istocie nie współdziałała w rozwiązaniu swojej sytuacji finansowej oraz nie wykorzystała własnych uprawnień, zasobów i możliwości do poprawy swojego poziomu życia. Kolegium zauważyło, że skarżąca przejawiała bierną postawę w stosunku do możliwości otrzymania środków finansowych pochodzących z przyznanego jej stypendium socjalnego. Pomimo wiedzy na temat nieprawidłowego numeru rachunku bankowego, na które świadczenie zostało nieskuteczne przekazane, przez ponad dwa miesiące od daty informacji przesłanej jej na podany adres e-maila w dniu 27 kwietnia 2014 r. strona nie podjęła starań w celu otrzymania należnych jej środków finansowych, pomimo tego, że nie posiadała w tym okresie żadnych środków do życia. Organ odwoławczy zaznaczył również, że skarżąca jako osoba młoda i zdrowa, nie wykorzystuje w pełni możliwości związanych ze znalezieniem zatrudnienia, czy chociażby skorzystania z oferty aktywizacyjnej urzędu pracy, w którym - w dniu sporządzenia wywiadu środowiskowego - nie była jeszcze zarejestrowana. Kolegium odniosło się również do zarzutu nieprawidłowego sposobu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego stwierdzając, że organ zasiłkowy nie ma obowiązku ustalania terminu wywiadu, albowiem obowiązujące w tym zakresie przepisy wskazują jedynie na okres w jakim musi on zostać przeprowadzony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wniosła o uchylenie opisanej wyżej decyzji Kolegium oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, z uwagi na naruszenie przez te organy przepisów art. 9, art. 10 § 1, art. 12 § 2, art. 35 § 2 i 3 k.p.a., art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 2, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 11 ust. 3, art. 15 , art. 16 ust. 1 i 2, art. 17 ust. 1 pkt 4 i 5, art. 38 ust. 1, art. 39 ust. 1, art. 39a ust. 1, art. 45 ust. 2 i 3, art. 100 ust. 1, art. 106 ust. 3, art. 108 ust. 1, art. 119 ust. 1 i 2, art. 147 ust. 7 u.p.s., § 2 ust. 1 - 5 oraz § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 712). W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stwierdził, że rozstrzygnięcia organów administracji publicznej zostały wydane na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego oraz przy zastosowaniu właściwych przepisów prawa. Sąd zauważył, że wynikająca z art. 2 ust. 1 u.p.s. zasada subsydiarności wyraża spoczywającą na jednostce powinność pełnego wykorzystania własnych zasobów, możliwości oraz uprawnień w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej. Jeżeli jednostka nie uczyni zadość owej powinności, to brak jest po jej stronie podstawowej przesłanki do udzielenia wsparcia z pomocy społecznej. Wsparcie jednostka może otrzymać dopiero wówczas, gdy wykorzysta, po pierwsze swoje uprawnienia, po drugie własne zasoby i możliwości, przez które należy rozumieć nie tylko sytuację materialną, ale również właściwości psychofizyczne, kwalifikacje zawodowe, aktywność jednostki w rozwiązywaniu własnych i rodzinnych problemów oraz jej gotowość współdziałania w tym celu z innymi. Z materiału zgromadzonego w aktach postępowania wynika, że skarżąca oczekuje wyłącznie przyznania jej środków finansowych w pełni pokrywających jej aktualne oraz przyszłe potrzeby nie przejawiając jednakże przy tym postawy zmierzającej do samodzielnej poprawy swojej sytuacji bytowej. Celem pomocy społecznej w żadnym wypadku nie może być stałe i nieograniczone subsydiowanie osoby bądź rodziny, która co prawda znalazła się w sytuacji wymagającej wsparcia, lecz nie podejmuje dalszych, samodzielnych starań zmierzających do poprawienia stanu, w którym się aktualnie znajduje. Skarżąca podejmując studia wyższe oraz ubiegając się o przyznanie stypendium socjalnego powinna zachować należytą staranność, aby pomoc o którą się ubiegała dotarła do niej w jak najkrótszym czasie i bez zbędnych problemów. Bezspornie decyzją z [...] marca 2014 r. skarżącej zostało przyznane stypendium socjalne za okres od 1 października 2013 r. do 28 lutego 2014 r. w wysokości miesięcznej 530 złotych. Uczelnia wyższa, której studentką była skarżąca, niezwłocznie podjęła próbę wypłacenia jej środków finansowych w łącznej kwocie 2.650,00 złotych za pomocą przelewu, a gdy to okazało się niemożliwe usiłowała skontaktować się ze skarżącą za pośrednictwem podanego adresu e-mail o wyjaśnienie tej kwestii (e-mail z 27 marca 2014 r.). Ostatecznie kwota stypendium socjalnego została stronie przekazania w drodze przekazu pocztowego. Słusznie zatem organy administracji publicznej stwierdziły, że skarżąca pomimo tego, że korzystała z komunikacji elektronicznej, nie zareagowała w żaden sposób na możliwość otrzymania znacznego wsparcia finansowego i polepszenia tym samym swojej sytuacji bytowej. Opisana sytuacja - wbrew twierdzeniom skarżącej - mogła zostać przez organy wzięta pod uwagę jednakże nie z punktu widzenia spełniania kryterium dochodowego, lecz podejmowanych przez stronę działań zmierzających do poprawienia swojej sytuacji bytowej. W ocenie Sądu, drugą okolicznością mającą wpływ na odmowę przyznania świadczenia z pomocy społecznej był brak aktywności skarżącej ukierunkowany na podjęcie zatrudnienia. Strona, na dzień przeprowadzenia wywiadu środowiskowego tj. 28 kwietnia 2014 r., była osoba bezrobotną, niezarejestrowaną w urzędzie pracy, przy czym z jej dopisku wynikało, że zamierzała zarejestrować się dnia następnego. W dacie wydania zakwestionowanego rozstrzygnięcia skarżąca od 14 maja 2014 r. była zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Z kolei, w treści skargi strona stwierdziła, że w dalszym ciągu jest osobą bezrobotną, ale wyrejestrowaną z powiatowego urzędu pracy. Kolegium uznając zatem, że skarżąca nie podjęła starań w celu znalezienia zatrudnienia, opierało się na stanie faktycznym odzwierciedlającym rzeczywistą sytuację skarżącej na rynku pracy. Niewątpliwie strona, będąca osobą w wieku produkcyjnym oraz cechująca się - jak sama twierdzi - dobrym stanem zdrowia, powinna dążyć do znalezienia zatrudnienia, dzięki któremu poprawiłaby swoją trudną sytuację życiową i zdobyła fundusze przynajmniej na część koniecznych potrzeb, o których zaspokojenie wnioskowała. Skarżąca jednakże, aż do momentu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, nie podjęła starań zmierzających do zarejestrowania się w państwowym wykazie osób poszukujących zatrudnienia, co w oczywisty sposób utrudniło jej pozyskanie pracy. Ponadto poprzez brak rejestracji pozbawiła się również możliwości skorzystania z oferowanych przez publiczne służby zatrudnienia instrumentów aktywizacji zawodowej takich jak staże, szkolenia bądź szeroko pojęte doradztwo zawodowe, które niewątpliwie mogły poprawić jej pozycję na rynku pracy. W ocenie Sądu, zasadnym więc było stwierdzenie, że po stronie skarżącej brak było woli współdziałania w rozwiązaniu jej sytuacji życiowej poprzez niepodjęcie starań w celu wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości, które zostały opisane powyżej. Stąd słusznie organy wywiodły, że istniały uzasadnione podstawy do zastosowania w niniejszej sprawie art. 11 ust. 2 u.p.s. i orzeczenia o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia z pomocy społecznej. Z powyższych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła K. S. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania oraz przyznanie pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Wobec zaskarżonego orzeczenia sformułowano następujące zarzuty: I. naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: 1. art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 P.u.s.a. oraz w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., polegające na bezpodstawnym oddaleniu skargi na skutek przyjęcia przez Sąd, iż organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły zaistniały w sprawie stan faktyczny, tj. iż skarżąca nie była uprawniona do otrzymania zasiłku z uwagi na brak współdziałania z pracownikiem socjalnym, 2. art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 P.u.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 10 § 1, i art. 79 § 1 i 2 K.p.a. polegających na bezpodstawnym oddaleniu skargi na skutek przyjęcia przez Sąd, iż organ administracji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, mimo naruszenia podstawowych zasad postępowania (w tym prawa strony do brania czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów), co miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, ponieważ doprowadziło do nieustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w sprawie, 3. art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 P.u.s.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. polegających na bezpodstawnym oddaleniu skargi na skutek przyjęcia przez Sąd, iż organ administracji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, mimo iż organ nie zebrał materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, ponieważ nie przeprowadził wszystkich możliwych dowodów na okoliczność rzeczywistego stopnia współdziałania skarżącej z organami pomocowymi, a tym samym wydał decyzję w oparciu o niepełny materiał dowodowy, wskutek czego nieprawidłowo ustalono stan faktyczny, 4. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze; II. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 2, art. 4 w zw. z art. 11 ust. 2 i art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., poprzez błędne zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że pomimo stwierdzenia bezsprzecznie niezbędnej potrzeby bytowej skarżącej i posiadania w tej mierze stosownych środków przez organ pomocy społecznej, mógł on odmówić przyznania zasiłku powołując się na brak współdziałania skarżącej, w sytuacji, gdy art. 11 ust. 2 tej ustawy nie przewiduje takiej sankcji w sposób obligatoryjny, zaś z materiału dowodowego nie tylko nie wynika, aby skarżąca przejawiała brak współdziałania i brak jest podstaw do przyjęcia złej woli po jej stronie, ale co więcej organ pomocy społecznej nie podjął działań zmierzających do wykorzystania innych możliwych w sytuacji skarżącej rozwiązań przez ustawę pomocową, w tym kontraktu socjalnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, określoną w art. 183 § 2 wymienionej ustawy. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności, a zatem Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznawał skargę kasacyjną w jej granicach. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie zasługują na uwzględnienie. Argumentacja uzasadniająca te zarzuty sprowadza się do zakwestionowania zaaprobowanych przez Sąd pierwszej instancji dokonanych przez organ ustaleń, jak i ich oceny, w kwestii dotyczącej stwierdzenia faktu niewypełnienia przez skarżącą obowiązku współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że organy orzekające nie dopuściły się naruszeń przepisów postępowania, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stan faktyczny i jego ocena wskazuje, że w postępowaniu administracyjnym zgromadzono materiał dowodowy w zakresie wystarczającym dla oceny zasadności odmowy przyznania skarżącej zasiłku celowego. Brak jest podstaw do uznania, iż Sąd I instancji naruszył art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 1 § P.u.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 79 § 1 i 2 i art. 80 § 1 K.p.a. Również zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. jest bezzasadny, gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku - wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie - spełnia wymogi, o których mowa w powyższym przepisie. Zawiera ono podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz wyczerpujące, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyjaśnienie przyczyn oddalenia skargi wniesionej przez K. S.. Brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy przez WSA we Wrocławiu, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku tegoż sądu oraz nie pozbawia Naczelnego Sądu Administracyjnego możliwości skontrolowania zaskarżonego orzeczenia w zakresie, który wyznaczony został granicami wniesionego środka zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela także podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 3 ust. 2, art. 4 w zw. z art. 11 ust. 2 i art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszcza się szerokie granice uznania organów administracyjnych w stosowaniu art. 11 ust. 2 u.p.s. Koresponduje on bowiem z treścią art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, wedle którego "Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości", art. 3 ust. 2, stanowiącego że "Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem" i zwłaszcza art. 4 tej ustawy, wedle którego "Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej". Intencją norm prawnych zawartych w tych przepisach jest to, aby pomoc społeczna trafiała do osób jej istotnie potrzebujących, wykazujących aktywność zmierzającą do wyjścia ze stanu wymagającego tej pomocy, czynnie współpracujących z organami administracji w tym celu. Z brzmienia przepisów art. 11 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 2 i art. 4 u.p.s. wynika zatem jednoznacznie, że na środki z pomocy społecznej nie powinny liczyć osoby, które nie chcą w istocie przezwyciężyć swojej trudnej sytuacji życiowej, i nie podejmują działań zmierzających do usamodzielnienia się oraz zintegrowania ze społeczeństwem - przez możliwie aktywną postawę i czynną współpracę z organami (pracownikami) administracji publicznej wykonującej zadania z zakresu pomocy społecznej. Przepis art. 11 ust. 2 u.p.s. wymaga od adresata tej pomocy zachowania czynnej postawy, aktywności w podejmowaniu działań mających na celu wyjście ze stanu, w którym wymaga on tej pomocy oraz współpracy z organami pomocowymi. Pomoc społeczna nie może bowiem służyć utrwaleniu tego stanu trudności życiowych, co do zasady powinna być ona możliwie krótkotrwała, a w świetle art. 3 ust. 1 cytowanej ustawy, na adresacie pomocy ciąży główny ciężar pokonania tych trudności. Innymi słowy, intencją ustawodawcy było, aby pomoc społeczna służąca wszak przezwyciężeniu trudnych sytuacji życiowych była kierowana do osób, które wykazują realną wolę wyjścia z tych sytuacji. Przedstawiona wykładnia koresponduje z dotychczasowymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jak zauważono w wyroku z dnia 11 września 2007 r., sygn. I OSK 1864/06 (LEX nr 496315), za wystarczającą podstawę do odmowy przyznania świadczenia można przyjąć odmowę podjęcia pracy, nieskorzystanie z oferty pracy, mimo posiadanego zawodu i możliwości zatrudnienia, permanentne korzystanie ze świadczeń, przy jednoczesnym braku jakiejkolwiek udziału strony w likwidowaniu własnych problemów materialnych. Osoby i rodziny powinny bowiem przezwyciężać trudne sytuacje życiowe wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Dopiero niemożność samodzielnego ich pokonania stanowi przesłankę włączania się instytucji państwa. Pomoc społeczna ma bowiem charakter uzupełniający. Z kolei zakres tej pomocy uzależniony jest od możliwości organu administracyjnego i usprawiedliwionych podstawowych potrzeb strony. Ustawa o pomocy społecznej jest ukierunkowana na udzielanie wsparcia osobom rzeczywiście go potrzebującym i w odpowiedniej formie oraz rozmiarze. Nie dopuszcza zatem wykorzystywania środków społecznych przez osoby, które mają możliwość zaspokojenia zasadniczych potrzeb życiowych z własnych środków, nie czynią tego jednak z własnej woli i wyboru (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2007 r., sygn. I OSK 1851/06, LEX nr 467103). W istocie organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2008 r., sygn. I OSK 1511/07, LEX nr 489093). Brak aktywności ze strony wnioskodawcy uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia świadczenia (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2009 r" sygn. I OSK 554/09, LEX nr 588795). Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie podejmuje we własnym zakresie żadnych starań, aby wyjść z trudnej sytuacji materialnej w jakiej się znajduje. Przede wszystkim, jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, wnioskodawczyni będąca osobą młodą i zdrową powinna dążyć do znalezienia zatrudnienia, dzięki któremu poprawiłaby swoją trudną sytuację życiową i zdobyła fundusze przynajmniej na część koniecznych potrzeb, o których zaspokojenie wnioskowała. Jednakże, aż do momentu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego skarżąca nie zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Rejestracja w urzędzie pracy i uzyskanie statusu bezrobotnego niewątpliwie zaś zwiększyłyby szansę znalezienia przez nią zatrudnienia. Urzędy pracy dysponują bowiem szerokim wachlarzem instytucji służących szeroko pojętej aktywizacji zawodowej. Są to m. in. poradnictwo zawodowe i informacja zawodowa, organizacja szkoleń, informowanie bezrobotnych i poszukujących pracy o aktualnej sytuacji i przewidywanych zmianach na lokalnym rynku pracy, a także inicjowanie i organizowanie kontaktów bezrobotnych i poszukujących pracy z pracodawcami. Nie można również pominąć, iż skarżąca nie podjęła starań w celu otrzymania należnych jej środków z tytułu stypendium socjalnego przyznanego w marcu 2014 r. w kwocie 2.650 zł. Przez ponad dwa miesiące nie wskazała pracownikom [...] numeru rachunku bankowego, na który należało przekazać powyższe środki, pomimo iż pozyskanie tak znacznej kwoty znacznie poprawiłoby jej sytuację materialną. Jak już wyżej wskazano, celem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie na koszt podatnika osób i ich rodzin, które nie chcą podjąć trudu wyjścia z ciężkiej sytuacji materialnej. Dlatego też osoba, która wnosi o przyznanie jej pieniędzy publicznych - w postaci np. zasiłków celowych - na zaspokojenie własnych potrzeb ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, a jeżeli tego obowiązku nie wykona lub wykona go nienależycie, to braknie podstawowej przesłanki udzielenia pomocy społecznej. Przesłanka ta jest spełniona dopiero wówczas, gdy osoba ta nie jest w stanie (z uwagi na chorobę, bezradność lub inne przyczyny) skorzystać z własnych uprawnień, zasobów i możliwości. Zaniechanie przez wnioskodawczynię podjęcia działań zmierzających do poprawienia sytuacji materialnej mogło więc spowodować negatywne rozpatrzenie wniosku, mimo spełnienia kryterium dochodowego warunkującego przyznanie zasiłku celowego. W okolicznościach tej sprawy Sąd Wojewódzki prawidłowo przyjął, że taka postawa skarżącej uzasadniała odmowę przyznania świadczenia na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.