IV SA/Wr 770/13
WyrokWSA we Wrocławiu2014-03-13
Skład orzekający: Jolanta Sikorska, Julia Szczygielska, Wanda Wiatkowska-Ilków
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rezygnacja ze statusu osoby bezrobotnej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką może być uznana za rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, uzasadniającą przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że rezygnacja ze statusu osoby bezrobotnej nie jest równoznaczna z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustawa w art. 3 pkt 22 definiuje pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w sposób wyczerpujący, nie obejmując statusu osoby bezrobotnej. Brak jest zatem spełnienia kluczowego warunku do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, jakim jest rezygnacja z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego E. R., która sprawowała stałą opiekę nad swoją matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca podnosiła, że od stycznia 2011 r. sprawuje opiekę i w związku z tym zrezygnowała ze statusu osoby bezrobotnej. Organy administracji uznały, że skarżąca nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ponieważ jej ostatnie zatrudnienie zakończyło się przed uzyskaniem przez matkę orzeczenia o niepełnosprawności, a rezygnacja ze statusu bezrobotnego nie jest równoznaczna z rezygnacją z pracy zarobkowej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę E. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędziowie sędzia NSA Julia Szczygielska, sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Protokolant Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 marca 2014 r. sprawy ze skargi E. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w części i odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr SKO [...] po rozpatrzeniu odwołania E. R. od decyzji Nr [...] wydanej przez działającego z upoważnienia Burmistrza G., Kierownika Komórki Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia [...] czerwca 2013 r. w sprawie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności C. R., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1971 ze zm.) – dalej k.p.a., art. 8, art. 16a, 24 ustawy z dnia 18 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (DZ.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), uchyliło zaskarżoną decyzję w części początkowego terminu, od którego odmówiono przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego tj. "od dnia 7 czerwca 2013 r." i orzekało w ten sposób, że odmawia przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego od 1 czerwca 2013 r., w pozostałej części decyzję utrzymuje w mocy.
W uzasadnieniu organ podał, że zaskarżoną decyzją [...] wydaną przez działającego z upoważnienia Burmistrza G., Kierownika Komórki Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia [...] czerwca 2013 r. odmówiono wnioskodawczyni przyznania od dnia [...] czerwca 2013 r. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, tj. matką z powodu pobierania świadczenia pielęgnacyjnego do 30 czerwca 2013 r., oraz odmówiono przyznania od 1 lipca 2013 r. specjalnego zasiłku opiekuńczego z powodu niespełnienia przesłanek ustawowych.
Od ww. decyzji odwołała się wnioskodawczyni. Zarzuciła decyzji naruszenie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że nie spełnia przesłanek ustawowych do otrzymania świadczenia w sytuacji gdy od stycznia 2011 r. sprawuje stałą opiekę nad matką. Podała, że od grudnia 2008 r. do stycznia 2011 r. była zarejestrowana jako osoba bezrobotna i od dnia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego była zarejestrowana jako osoba bezrobotna i zrezygnowała ze statusu osoby bezrobotnej z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad matką. Zarzuciła też naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez nie podjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, nieuwzględnienie słusznego interesu strony, naruszenia art. 8 k.p.a. wyrażającego zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz ich kultury prawnej polegające na pozbawieniu skarżącej prawa do świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Strona wniosła o uchylenie decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznania stronie wnioskowanego świadczenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając powyższe odwołanie, wskazując na art. 138 k.p.a. i wynikającą z niego zasadę dwuinstancyjności stwierdziło, że organ obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Realizując tę zasadę dokonało następujących ustaleń stanu faktycznego.
W dniu 7 czerwca 2013 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w G. wpłynął wniosek skarżącej o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką. Rodzina wnioskodawczyni składa się z dwóch osób: strony i jej matki. Dochód rodziny strony w 2011 r. wyniósł w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie 484,58 zł. Matka wnioskodawcy orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] listopada 2010 r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, niepełnosprawność datuje się od 15 października 2010 r.
Zgodnie z treścią art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 4 – 9 stosuje się odpowiednio. Organ przytoczył też treść ust. 3 – 8 art. 16a wymienionej ustawy.
Organ stwierdził, że dochód w rodzinie strony i matki strony nie przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 16a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazał, że w okresie do 30 czerwca 2013 r. stronie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane decyzją Nr [...]z dnia [...] stycznia 2011 r. Zgodnie z art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. c ustawy przesłanką wyłączającą prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego jest posiadanie przez osobę ubiegającą się o to świadczenie, świadczenia pielęgnacyjnego. Z tego względu do 30 czerwca 2013 r. stronie nie przysługuje prawo do wnioskowanego świadczenia.
Natomiast aby strona od 1 lipca 2013 r. otrzymała świadczenie pielęgnacyjne powinna spełnić przesłankę polegającą na rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Matka strony orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia 29 listopada 2010 r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności podano, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 15 października 2010 r. Z akt sprawy wynika, że ostatnim miejscem zatrudnienia strony był [...]sp. z o.o. gdzie pracowała od 5 sierpnia 2008 r. do dnia 20 grudnia 2008 r. Natomiast skoro niepełnosprawność matki strony datuje się od 15 października 2010 r. czyli dwa lata po utracie przez stronę zatrudnienia to oznacza, że strona nie zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką albowiem nie istnieje związek czasowy pomiędzy terminem utraty zatrudnienia, a uzyskaniem stopnia niepełnosprawności. Podany przez stronę fakt rezygnacji ze statusu osoby bezrobotnej z powodu sprawowania opieki nad matką nie stanowi podstawy do ustalenia związku między opieką nad matką a rezygnacją z zatrudnienia ponieważ w myśl art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zatrudnienie lub inna praca zarobkowa oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Tak więc rezygnacja ze statusu osoby bezrobotnej nie jest rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i nie ma wpływu na ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Podobne stanowisko zajął w wyroku z dnia 9 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie sygn. akt II SA/Ol 498/13.
Z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14 – 16 i art. 17.
Powyższy przepis wskazuje początek okresu, na który można przyznać specjalny zasiłek opiekuńczy i jest to początek miesiąca, w którym wpłynął wniosek w rozpatrywanym przypadku 1 czerwca 2013 r. Skoro więc świadczenie przyznaje się od tej daty, konsekwentnie należy odmówić przyznania świadczenia też od tej daty. Dlatego też nieuzasadniona jest odmowa przyznania stronie wnioskowanego świadczenia przez organ I instancji od złożenia wniosku czyli od 7 czerwca 2013 r. Organ powinien odmówić świadczenia od 1 czerwca 2013 r. Z tego względu Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 ust. 1 pkt 2 k.p.a. w tym zakresie uchyliło decyzję i orzekło co do początkowego terminu odmowy przyznania świadczenia.
Skargę na powyższą decyzję złożyła wnioskodawczyni.
Na podstawie art. 57 § 1 pkt. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1) naruszenie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że nie spełnia przesłanek ustawowych do otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy od stycznia 2011 r. sprawuje stałą opiekę nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności – matką – i w związku z tym od stycznia 2011 r. nie podejmuje zatrudnienia;
2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na niezasadnym ustaleniu, że rezygnacja ze statusu osoby bezrobotnej z powodu sprawowania opieki nad matką nie stanowi podstawy do ustalenia związku między opieką nad matką a rezygnacją z zatrudnienia;
3) naruszenie art. 7 k.p.a. polegające na niepodjęciu wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy oraz na nieuwzględnieniu słusznego interesu skarżącej;
4) naruszenie art. 8 k.p.a. wyrażającego zasadę pogłębienia zaufania obywateli do organów Państwa oraz ich kultury prawnej, polegające na pozbawieniu prawa do świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności – matką, w sytuacji, kiedy taka opieka jest konieczna (matka ma prawie 91 lat i wymaga pomocy w zwykłych codziennych czynnościach dnia codziennego) i faktycznie sprawowana przez skarżącą od dnia 1 stycznia 2011 r., co wyczerpuje kryteria ustawowe wynikające z ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż z tego powodu nie podejmuje zatrudnienia.
W związku z powyższym wniosła – na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wydanej w sprawie SKO [...] w dniu [...] sierpnia 2013 r. oraz uchylenie decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Głuszycy Nr [...] z dnia 21 czerwca 2013 r. przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.
Uzasadniając przedstawione zarzuty i wnioski podała, że stanowisko organu II instancji narusza jej prawa. Od stycznia 2011 r. sprawuje opiekę nad matką. W związku z tą okolicznością na podstawie decyzji z dnia 10 stycznia 2011 r. przyznano jej świadczenie pielęgnacyjne, które pobierała do 30 czerwca 2013 r.
Wskazała, że w okresie od grudnia 2008 r. do stycznia 2011 r. była zarejestrowana w Urzędzie Miejskim w G. jako osoba bezrobotna. Ze statusu osoby bezrobotnej zrezygnowała właśnie z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką.
Wskazała na wyroki sądów administracyjnych, które według skarżącej w podobnej sytuacji faktycznej w jakiej pozostaje skarżąca uznały, że osoba rezygnująca ze statusu osoby bezrobotnej wypełnia przesłankę rezygnacji z pracy zarobkowej.
Zauważyła też, że ustawodawca w przepisie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w jego aktualnym brzmieniu wiąże okoliczności rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z faktem konieczności sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie wprowadzając aktualnej czy też obecnej rezygnacji z zatrudnienia.
Podała, że specjalny zasiłek opiekuńczy ma na celu między innymi rekompensatę dla osób, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez Państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku musiałoby ono wywiązać się z obowiązku opieki nad swoim obywatelem. Skarżąca jako córka jest osobą zobowiązaną do alimentacji na rzecz swojej niepełnosprawnej matki. Sprawowania opieki nad matką w jej przypadku – jak i w stanie faktycznym przedstawionym w cytowanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi – opieka taka nie da się pogodzić z pracą zawodową.
Przywołała także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 11 czerwca 2013 r. wydany w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 463/13, LEX nr 1343998, którego teza brzmi: Faktyczne sprawowanie opieki, niemożliwe do pogodzenia z pracą zarobkową, daje podstawy do ustalenia, iż została spełniona przesłanka wymagana na podstawie art. 16a ust. 1 u.ś.r. do uznania, że strona zrezygnowała z zatrudnienia.
Ostatecznie stwierdziła, iż należy uznać, że spełnia ustawowe przesłanki do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Zarzuciła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie przyjęło, że rezygnacja ze statusu osoby bezrobotnej z powodu sprawowania opieki nad matką nie stanowi podstawy do ustalenia związku między opieką nad matką a rezygnacją z zatrudnienia. Wskazała, że w doktrynie podkreśla się, że rezygnację z zatrudnienia, należy odnieść także do rezygnacji z podjęcia zatrudnienia oraz do rezygnacji ze statusu osoby bezrobotnej.
Podkreśliła, że naruszony został także art. 8 k.p.a. mający wyrażać zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz ich kultury prawnej. W ocenie skarżącej polega to na pozbawieniu jej prawa do świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, tj. matką, w sytuacji, kiedy taka opieka jest konieczna (matka ma prawie 91 lat) i faktycznie sprawowana przez skarżącą od dnia 01 stycznia 2011 r., co wyczerpuje kryteria ustawowe wynikające z ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż z tego powodu nie podejmuje zatrudnienia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając ten wniosek przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Akt administracyjny jest niezgodny z prawem o ile przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego. Wówczas to Sąd w oparciu o art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. może w zależności od okoliczności uchylić zaskarżoną decyzję, stwierdzić jej nieważność lub uznać, że została wydana z naruszeniem prawa.
Jednakże zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrola Sądu oparta na wskazanych wyżej przepisach daje podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 16a § 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Istotą niniejszej sprawy jest to, czy skarżąca spełniła warunek rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Stwierdzenie braku tej okoliczności stanowiło przesłankę do odmowy przyznania świadczenia przez organ II instancji.
Na marginesie należy zauważyć, że z niespornego stanu faktycznego wynika, iż skarżąca spełnia kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 16a ust. 1 i 3, zaś matka, nad którą chce sprawować opiekę posiada niezbędne orzeczenie lekarskie. Skarżąca jest osobą zobowiązaną do alimentacji, w myśl kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Wracając do zasadniczego wątku – braku jednego z warunków uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego – rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej należy zauważyć, że z treści art. 16a ust. 1 ustawy wynika, że powinna istnieć bliskość czasowa trzech zdarzeń: konieczność opieki, rezygnacji z zatrudnienia i podjęcia starań o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Tymczasem z akt administracyjnych wynika, że skarżąca decyzją Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia [...] stycznia 2011 r. otrzymała od dnia 1 stycznia 2011 r. na czas nieograniczony świadczenie pielęgnacyjne. Skarżąca była ostatnio zatrudniona od 5 sierpnia 2008 r. do 20 grudnia 2008 r. Jak podaje od grudnia 2008 r. do stycznia 2011 r. była zarejestrowana w Urzędzie Miejskim w G. jako osoba bezrobotna. Twierdziła, że zrezygnowała ze statusu osoby bezrobotnej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką.
Przyjmując, nawet że oświadczenie powyższe odpowiada prawdzie to należy uznać, że ten fakt nie może mieć istotnego znaczenia dla sprawy.
Powołany wyżej art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi bowiem wyraźnie, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobie, która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności.
Definicję pojęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zawiera art. 3 ust. 22 powołanej ustawy. Według tego przepisu oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenia usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkowska w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.
Według Sądu skoro ustawa wyjaśnia określone pojęcia zawarte w jej przepisach nieuprawniona jest interpretacja inna niż to wynika z brzmienia przepisu. Przepis jest jasny, w sposób zamknięty określa jakie sytuacje należy uznać za zatrudnienie lub pracę zarobkową. Zadaniem słowniczka zawartego w przepisach wstępnych ustawy o świadczeniach rodzinnych jest aby, określone w dalszych przypisach aktu prawnego instytucje interpretować zgodnie z przyjętym znaczeniem.
Dlatego nieuprawniona jest interpretacja skarżącej, że rezygnacja ze statusu osoby bezrobotnej jest rezygnacją w znaczeniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Poza sporem jest, że powołany art. 3 pkt 22 nie wymienia statusu osoby bezrobotnej jako zatrudnienia lub pracy zarobkowej. Znaczenie tych pojęć jest samo w sobie zaprzeczeniem statusu osoby bezrobotnej.
Zatem należy uznać, że bezpośrednio przed złożeniem wniosku, który jest przedmiotem rozpoznania – w dniu 7 czerwca 2013 r. skarżąca nie pracowała, opiekowała się matką.
Nie doszło zatem do rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Zatem zgodzić się należy z organem II instancji, że we wskazanych okolicznościach brak jest podstaw do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, a tym samym uznać, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Odpowiadając zaś na dalsze zarzuty skargi Sąd podkreśla, wskazując na powołany na wstępie rozważań art. 1 ustawy o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 p.p.s.a., że Sąd bada czy akty administracyjne są zgodne z prawem i nie może stosować zasad współżycia społecznego ani zasad zabezpieczenia społecznego. Organy nie mogą orzekać sprzecznie z prawem, takie działanie nie może być podstawą do formułowania zarzutu naruszenia zasady zaufania obywatela do organu.
We wskazanych okolicznościach organy nie naruszyły również art. 7 k.p.a. Stan faktyczny niezbędny do rozważenia istnienia przesłanek z art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych został wyjaśniony. Wnioskodawczyni przyznała, że pracowała do grudnia 2008 r., później do 10 stycznia 2011 r. była zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Niepełnosprawność natomiast datuje się od 15 października 2010 r.
Na marginesie Sąd zauważa, że poprzednia decyzja - z dnia 10 stycznia 2011 r. według której skarżąca otrzymała zasiłek pielęgnacyjny oparta była na art. 17 ustawy, który w brzmieniu do 31 grudnia 2012 r. dawał możliwość przyznania tego świadczenia osobie, która rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub pracy zarobkowej. Obecnie obowiązujący art. 16a omawianej ustawy jako jeden z warunków przyznania świadczenia wymienia rezygnację z pracy zarobkowej lub zatrudnienia.
Sąd zauważa też, że postanowieniem z dnia 12 grudnia 2013 r. Sygn. akt II SA/Po 1026/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym następującej treści: "Czy art. 16 a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego świadczenia opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie lego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?"
Zgodnie z art. 145 a k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzeknie o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, skargę o wznowienie postępowania w takim przypadku wnosi się w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Podobne rozwiązanie przewiduje art. 272 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 oraz 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło