IV SA/Wr 803/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 lutego 2022 r. sprawy ze skargi A. T. na Wojewodę Dolnośląskiego w sprawie niewykonania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 maja 2020 r., sygn. akt III SAB/Wr 372/20 I. wymierza Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywnę w kwocie 500 (pięćset) złotych, II. stwierdza bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w wykonaniu wyroku, a bezczynność ta ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 500 (pięćset) złotych, IV. oddala dalej idącą skargę, V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 1 kwietnia 2019 r. do Wojewody Dolnośląskiego wpłynął wniosek A. T. z dnia 17 stycznia 2019 r., obywatela U., o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Polski w celu podjęcia pracy. W dniu 26 lutego 2020 r. strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w załatwieniu wniosku strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 20 maja 2020 r. sygn. akt III SAB/Wr 372/20: I. stwierdził przewlekle prowadzenie postępowania w sprawie z wniosku skarżącego; II. stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznał od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 500 złotych; V. zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrok stał się prawomocny z dniem 14 lipca 2020 r. i wpłynął do organu wraz z aktami sprawy w dniu 28 sierpnia 2020 r. W dniu 4 września 2020 r. organ zwrócił się do strony o podanie numeru konta bankowego. W dniu 16 września 2020 r. strona podała numer konta bankowego i wezwała do wykonania wyroku WSA. Strona ponownie wezwała do wykonania wyroku WSA w dniu 19 października 2020 r. W dniu 5 listopada 2020 r. skierowano do Dyrektora Wydziału Organizacji i Rozwoju pismo w sprawie przekazania zasądzonej sumy i zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 8 grudnia 2020 r. strona wezwała do wykonania wyroku WSA, informując, że punkty IV i V wyroku zostały wykonane, jednak w sprawie nie została wydana decyzja. W dniu 9 grudnia 2020 r. strona nadesłała kolejne dokumenty do akt sprawy. W dniu 10 grudnia 2020 r. strona wniosła o przyśpieszenie postępowania w sprawie. W dniu 15 lutego 2021 r. strona złożyła skargę w trybie art. 227 k.p.a. w związku z brakiem działania organu i wniosła o wydanie decyzji. W dniu 1 kwietnia 2021 r. strona złożyła ponaglenie na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. W dniu 6 kwietnia 2021 r. strona pismem z dnia 30 marca 2021 r. wezwała do wykonania wyroku i wydania decyzji w sprawie. W dniu 1 kwietnia 2021 r. wpłynęła do organu skarga strony z dnia 31 marca 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na niewykonanie wyroku WSA z dnia 20 maja 2020 r. strona wniosła o wymierzenie organowi grzywny, przyznanie stronie sumy pieniężnej w wysokości 10.000 zł oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że brak zezwolenia na pobyt powoduje frustrację i utratę wiary w prawidłowe funkcjonowanie organów administracji publicznej. Strona utraciła nadzieję, że decyzja zostanie wydana. W dniu 12 maja 2021 r. organ wezwał stronę do przedłożenia dokumentów potwierdzających aktualne miejsce zamieszkania i posiadanie ubezpieczenia zdrowotnego oraz do przedłożenia umowy o dzieło. W odpowiedzi na skargę z dnia 12 maja 2021 r. organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej p.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W orzecznictwie i doktrynie podkreśla się (por.: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, WKP 2018), że środki przewidziane w art. 154 p.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. W świetle powyższego przez niewykonanie wyroku należy więc rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z 30.05.2001 r., II SA 2015/00, LEX nr 57180). O niewykonaniu wyroku można zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi (wyrok WSA w Łodzi z 24.05.2017 r., III SA/Łd 278/17, LEX nr 2308594). Cytowany art. 154 § 1 p.p.s.a. formułuje dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. W pierwszej kolejności należy odnotować, że w sprawie spełniony został warunek pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku. W aktach sprawy znajdują się bowiem pisma pełnomocnika skarżącego z dnia 14 października 2020 r. i 30 marca 2021 r., wzywające organ do wykonania wyroku, a tym samym rozpoznania wniosku. Bezspornie również wyrokiem z 20 maja 2020 r., sygn. akt III SAB/Wr 372/20, tutejszy Sąd uwzględnił skargę cudzoziemca na bezczynność organu i zobowiązał organ do załatwienia sprawy z wniosku skarżącego w terminie 30 dni. Jak wynika z akt sprawy administracyjnej, odpis prawomocnego wyroku z dnia 20 maja 2020 r. sygn. akt III SAB/Wr 372/20, wraz z aktami administracyjnymi sprawy, doręczony został organowi w dniu 28 sierpnia 2020 r. (data na prezentacie organu). Od tego dnia zatem rozpoczął bieg termin 30 dni do załatwienia sprawy. Tymczasem organ nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem w terminie wyznaczonym w jego punkcie III. Wykonane zostały tylko punkty IV i V omawianego wyroku. W myśl art. 35 § 5 k.p.a. do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. W rozpoznawanej sprawie brak jest jednak przesłanek do uznania, że takie okoliczności, które obiektywnie mogłyby wydłużyć czas załatwienia przez organ sprawy, zaistniały. W następnej kolejności wskazać należy, że Sąd podziela stanowisko, że w wypadku wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania termin jego wykonania mija z upływem terminu wyznaczonego przez sąd na wydanie aktu lub dokonanie czynności. Wyznaczony przez sąd administracyjny termin do wydania aktu lub podjęcia czynności jest terminem dodatkowym w stosunku do terminu, w jakim sprawa powinna być załatwiona, i nie może ulec przedłużeniu w trybie art. 37 § 2 k.p.a. (Z. Żukowski, Glosa do postanowienia NSA z 12.05.1998 r., IV SA 1317/96, OSP 1999/3, poz. 57). Wskazanie przez sąd w trybie art. 149 p.p.s.a. terminu załatwienia sprawy jest elementem wyroku, zaś przepis art. 37 § 2 k.p.a. nie wyposaża organu w kompetencję do ingerowania i zmiany prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Niewątpliwa w rozpoznawanej sprawie bezczynność organu po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy ma - w ocenie Sądu - charakter rażący zważywszy, że mimo wskazanego przez Sąd 30-dniowego terminu na załatwienie sprawy, przez 8,5 miesiąca organ nie podjął jakiegokolwiek działania w kierunku wykonania punktu III wyroku. Należy podkreślić, że przed wniesieniem skargi na niewykonanie wyroku skierowano do skarżącego jedynie wezwanie z dnia 4 września 2020 r., dotyczące podania numeru konta bankowego. W dniu 5 listopada 2020 r. skierowano do Dyrektora Wydziału Organizacji i Rozwoju pismo w sprawie przekazania zasądzonej sumy i zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżący w piśmie z dnia 8 grudnia 2020 r. potwierdził wykonanie przez organ punktu IV i V wyroku. Jednakże dopiero po wniesieniu przez skarżącego szeregu wezwań do wykonania wyroku, pism o przyśpieszenie postępowania, skarg, ponaglenia i wreszcie skargi do WSA na niewykonanie wyroku organ wezwał stronę w dniu 12 maja 2021 r. do przedłożenia dokumentów potwierdzających aktualne miejsce zamieszkania i posiadanie ubezpieczenia zdrowotnego oraz do przedłożenia umowy o dzieło. Do dnia wydania niniejszego wyroku brak jest informacji od organu, dotyczącej wydania decyzji w sprawie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt. Okoliczności te przesądzają o tym, że bezczynność Wojewody ma charakter rażący. Uznając w związku z powyższym skargę za zasadną, w ramach przysługujących kompetencji, Sąd uwzględnił wniosek skarżącego o wymierzenie organowi grzywny. Wobec uznania bezczynności organu w wykonaniu przedmiotowego wyroku przez Sąd za rażącą, opierając się na przepisach art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a., wymierzył organowi grzywnę, mając na uwadze jej dyscyplinującą funkcję oraz stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy wskazanego w wyroku i okoliczności, w jakich doszło do niezachowania tego terminu. Sąd natomiast częściowo uwzględnił wniosek skarżącego o zasądzenie na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 10.000 zł, przyznając sumę pieniężną w wysokości 500 zł. W skardze żądanie to poparto jedynie ogólnym uzasadnieniem. Skarżący ograniczył się bowiem do wskazania, że brak zezwolenia na pobyt powoduje frustrację i utratę wiary w prawidłowe funkcjonowanie organów administracji publicznej. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się natomiast – a ten pogląd podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie - że zasądzana na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. suma pieniężna poza rolą dyscyplinująco-represyjną, powinna pełnić przede wszystkim również funkcję kompensacyjną, będąc swoistym zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta jej funkcja ma właśnie szczególne znaczenie. Skarżący, uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej, powinien zatem nawiązać do krzywdy wywołanej przewlekłością i przedstawić argumentację uzasadniającą jej zrekompensowanie. Nie wystarczy ogólnie powołać się na samą okoliczność przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana argumentacją strony skarżącej (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 125/18; z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt. I SA/Wa 324/18). Skarga w niniejszej sprawie nie zawierała natomiast w tym zakresie żadnej argumentacji merytorycznej. Nie przedstawiała również jakichkolwiek okoliczności, które przemawiałyby za uwzględnieniem takiegoż wniosku. Należy również mieć na uwadze, że Sąd wymierzył organowi grzywnę w wysokości 500 zł, która dostatecznie, zdaniem Sądu, wypełnia rolę dyscyplinującą na przyszłość. Dodatkowo w tym miejscu należy przytoczyć treść przepisów art. 154 § 1 i 2 p.p.s.a., stanowiących, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (§ 2) Wymierzenie organowi grzywny za niewykonanie przez niego wyroku nie jest więc uzależnione od stwierdzenia rażącego charakteru bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia przez niego postępowania. Jednocześnie wskazać należy, że zgodnie z treścią przepisu art. 154 § 7 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę, może, lecz nie musi, przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną. Sąd w niniejszym przypadku doszedł do przekonania, że z uwagi na upływ czasu po wydaniu wyroku z dnia 20 maja 2020 r. konieczne jest również przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości 500 zł. Dalej idącą skargę Sąd oddalił. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 154 § 1, 2, 6 i 7 oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. Na zasądzoną kwotę kosztów postępowania składa się wpis od skargi 200 zł, koszty zastępstwa procesowego 480 zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa.