IV SA/Wr 827/12

WyrokWSA we Wrocławiu2013-07-18

Skład orzekający: Alojzy Wyszkowski, Lidia Serwiniowska, Julia Szczygielska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje na każde dziecko urodzone podczas jednego porodu, czy też tylko jeden dodatek przysługuje niezależnie od liczby dzieci?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje w wysokości 400 zł miesięcznie, niezależnie od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu. Wykładnia gramatyczna i historyczna przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w szczególności art. 10, nie wskazuje na możliwość przyznania dodatku na każde dziecko w przypadku porodu mnogiego. Jedynym skutkiem prawnym urodzenia więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu jest wydłużenie okresu pobierania dodatku do 36 miesięcy.
Stan faktyczny
Skarżąca kwestionowała decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych. Spór dotyczył wysokości dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Skarżąca uważała, że dodatek powinien być przyznany na każde z trojga dzieci urodzonych podczas jednego porodu, podczas gdy organ przyznał jeden dodatek na wszystkie dzieci. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego i Konwencji o Prawach Dziecka.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę. Przyznano radcy prawnemu kwotę tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Sędziowie : Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Sędzia NSA Julia Szczygielska Protokolant : Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 lipca 2013 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przyznania świadczeń rodzinnych I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu K. P. – K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 ( słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23% podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. W., dalej: skarżąca, od decyzji nr [...] wydanej przez działającego z upoważnienia Wójta Gminy K., Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy K. z dnia 8 października 2012 r. w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych na K. W., M. W., J. W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 ust. 2, ust. 2 pkt 1, art. 5 ust. 1, ust. 3, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 8 pkt 2, pkt 4a, pkt 5, art. 10, art,12a, art.13 i art. 23 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej: ustawa, utrzymano w mocy decyzję organu I instancji. W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że decyzją organu I instancji przyznano skarżącej zasiłki rodzinne na troje dzieci, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na J. W. oraz dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na troje dzieci na okres od dnia 1 listopada 2012 r. do dnia 31 października 2013 r. Od decyzji tej skarżąca odwołała się w ustawowym terminie. Zdaniem skarżącej z uwagi na to, że ustawa nie zawiera wskazania, że dodatek podczas korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje tylko na jedno dziecko urodzone podczas jednego porodu dodatki te powinny być kumulowane czyli przysługiwać na każde z dzieci. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że w dniu 22 września 2012 r. skarżąca złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej Gminy K. wniosek o ustalenie prawa do zasiłków rodzinnych na M., K., J. W., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na J. W., do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na M., K., J. W. Decyzją organu I instancji przyznano stronie wnioskowane świadczenia z tym, że dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystanie z urlopu wychowawczego przyznano jeden na troje dzieci w wysokości 400 zł miesięcznie na okres od dnia 1 listopada 2012 r. do dnia 31 października 2013 r. Strona nie zgadza się z częścią decyzji dotyczącą wysokości przyznanego świadczenia z tytułu dodatku do zasiłku rodzinnego w związku z opieką nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Strona uważa, że powinna otrzymać po 400 zł na każde dziecko. Zdaniem Kolegium, stronie przysługują świadczenia rodzinne ponieważ dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy wyniósł 585,96 zł i przekroczył kryterium dochodowe o kwotę niższą od najniższego zasiłku wynoszącego 77 zł (539 zł + 77zł = 616 zł). Tak więc zgodnie z art. 5 ust. 1 ust. 3, art. 12a ustawy, stronie przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego na każde z dzieci i dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na trzecie dziecko. Natomiast wbrew twierdzeniu strony dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje na wszystkie dzieci w wysokości 400 zł miesięcznie. Dalej wskazano, że zgodnie z art. 10 ustawy, dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres: 1)24 miesięcy kalendarzowych; 2)36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu; 3)72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dodatek przysługuje w wysokości 400 zł miesięcznie. Dodatek przysługujący za niepełne miesiące kalendarzowe wypłaca się w wysokości 1/30 dodatku miesięcznego za każdy dzień. Kwotę dodatku przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę. W przypadku równoczesnego korzystania z urlopu wychowawczego przez oboje rodziców lub opiekunów prawnych dziecka przysługuje jeden dodatek. Dodatek nie przysługuje osobie, o której mowa w ust. 1, jeżeli: 1) uchylony, 2) bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawała w stosunku pracy przez okres krótszy niż 6 miesięcy, 3) podjęła lub kontynuuje zatrudnienie lub inną pracę zarobkowa, która uniemożliwia sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego; 4) dziecko zostało umieszczone w placówce zapewniającej całodobową opiekę, tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem dziecka przebywającego w zakładzie opieki zdrowotnej, oraz w innych przypadkach zaprzestania sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem; 5) w okresie urlopu wychowawczego korzysta z zasiłku macierzyńskiego. Obywatelom państw członkowskich Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego do okresu zatrudnienia wymaganego do nabycia prawa do dodatku zalicza się okres zatrudnienia na terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego. W przepisie tym uregulowane zostały zatem przesłanki przyznania dodatku wychowawczego do zasiłku rodzinnego i okres wypłaty tego świadczenia. Wysokość tego dodatku określa art. 10 ust. 2 i wynosi on 400 zł miesięcznie. Ustawodawca wyróżnił trzy okresy przysługiwania dodatku wychowawczego: podstawowy- trwający nie dłużej niż 24 miesiące; związany ze sprawowaniem opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu - nie dłużej niż 36 miesięcy; / związany ze sprawowaniem opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności nie dłużej niż 72 miesięcy kalendarzowych (art. 10 ust. 1 pkt 1-3 ustawy). W ocenie organu odwoławczego wysokość świadczenia nie została uzależniona od innych wydarzeń, w tym: ilości urodzonych podczas jednego porodu dzieci, ilości wychowywanych dzieci, stanu ich zdrowia, okresu pobierania zasiłku - w każdym wypadku kształtuje się na poziomie 400 zł. Niezależnie od sytuacji, przyznany do zasiłku rodzinnego dodatek wychowawczy - z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego wynosi 400 zł (art. 10 ust. 2 ustawy). Pogląd taki został przedstawiony również w komentarzu do art. 10 ustawy zawartego w książce "Świadczenia rodzinne - komentarz Renata Babińska - Górecka i Monika Lewandowicz-Machnikowska str. 153". Zdaniem autorek tego komentarza wielkość dodatku wynosi 400 zł miesięcznie i nie jest uzależniona od liczby dzieci, nad którymi sprawowana jest opieka w okresie korzystania z urlopu wychowawczego ani od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu. Matka opiekująca się więcej niż jednym dzieckiem otrzymuje tylko jeden dodatek. Stanowisko takie zdaniem Kolegium Odwoławczego wynika z literalnego brzmienia art. 10 ust. 2 ustawy, w którym mowa jest wyraźnie o tym, że dodatek przysługuje w wysokości 400 zł miesięcznie. Z przepisu tego nie wynika, aby w przypadku gdy podczas jednego porodu urodziło się więcej niż jedno dziecko dodatek przysługiwał na każde dziecko tj. np. na troje dzieci (3 x 400 zł). Ustawodawca nie uregulował takiej sytuacji z czego wynika, że dodatek ten zawsze wynosi 400 zł, niezależnie ile dzieci urodzi się podczas porodu. Z przepisu art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy wynika jedynie, że w sytuacji gdy osoba uprawniona do urlopu wychowawczego sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu to okres pobierania tego dodatku ulega wydłużeniu z 24 miesięcy do 36 miesięcy. Tak więc ustawodawca uznał, że przedłużenie okresu pobierania dodatku o 12 miesięcy jest jedynym skutkiem prawnym sprawowania przez osobę uprawnioną do urlopu wychowawczego opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu. Ustawodawca nie uregulował natomiast w ustawie aby sytuacja taka uprawniała do pobierania dodatku rodzinnego na wszystkie dzieci urodzone podczas jednego porodu. Zdaniem Kolegium, gdyby ustawodawca chciał w ustawie powiązać prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z liczbą dzieci i przyznać dodatek dla każdego dziecka, na które przyznano zasiłek rodzinny to taką regulację wprost umieściłby w przepisach tej ustawy. Wynika to m.in. z treści art. 9 ust. 4 ustawy gdzie postanowiono, że w przypadku wystąpienia o przysposobienie więcej niż jednego dziecka lub urodzenia więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu dodatek z tytułu urodzenia dziecka przysługuje na każde dziecko. Takiej regulacji nie zawiera art. 10 ustawy. Podobnie w przepisie art. 11a ust.3 ustawy postanowiono, że dodatek z tytułu samotnego wychowania dziecka przysługuje w wysokości 170 zł miesięcznie na dziecko, nie więcej jednak niż 340 zł na wszystkie dzieci. Oznacza to, że ustawodawca uregulował, że dodatek ten może przysługiwać tylko na dwoje dzieci . Natomiast w art. 12a ust. 2 ustawy określono, że dodatek z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej przysługuje na trzecie i na następne dzieci uprawnione do zasiłku rodzinnego. Podkreślono, że podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. akt. IV SA/Wr 149/12. W skardze na powyższą decyzję do sądu administracyjnego skarżąca zarzuciła, że narusza ona prawo materialne: a) art. 8 pkt. 2 w zw. z art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy poprzez twierdzenie, iż urodzenie więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu uprawnia wyłącznie do jednego dodatku wychowawczego w wysokości 400 zł na wszystkie dzieci, gdy tymczasem cytowana ustawa nie zawiera takiego wskazania i nie wprowadza żadnego ograniczenia, b) art. 3 ust. 1 Konwencji o Prawach Dziecka poprzez pozbawienie M. W. i K.W. środków, które im przysługują z mocy prawa. Zarzuciła także naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Stawiając powyższe zarzuty wniosła o przyznanie jej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego również na córki M.W. i K. W. w kwocie 400 zł na każde dziecko. W motywach podała m.in., że zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy dodatki wychowawcze winny być przyznane na każde dziecko z ciąży mnogiej. Ustawa, w szczególności art. 10 ust. 1 i 2 nie zawiera wskazania, że dodatek podczas korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje tylko na jedno z dzieci. Zarzuciła, że przedstawiona przez SKO interpretacja prowadzi do niedopuszczalnych skutków i pozbawia jej rodzinę wsparcia dla zaspokojenia jej podstawowych potrzeb. W rodzinach wielodzietnych, w których dzieci nie urodziły się podczas jednego porodu, na każde z dzieci osobie uprawnionej przysługiwałby odrębny dodatek wychowawczy w wysokości 400 zł. Dalej stwierdziła, że zgodnie z art. 3 ust. 1 Konwencji o Prawach Dziecka (Dz. U. 120/91/526, zm.2/00/11) we wszystkich działaniach dotyczących dzieci podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną będzie najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka. Art. 3. zobowiązuje państwa-strony do działania na rzecz zapewnienia dziecku w takim stopniu ochrony i opieki, w jakim jest to konieczne dla jego dobra, mając na względzie prawa i obowiązki rodziców dziecka, opiekunów prawnych lub innych osób prawnie za nie odpowiedzialnych. Przyznanie jednego dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego do trzech zasiłków rodzinnych prowadzi do nierównego traktowania rodzin wielodzietnych i pozbawia rodzinę wsparcia do zaspokojenia podstawowych potrzeb. W dalszej części skargi skarżąca zakwestionowała prawidłowość interpretacji przepisów ustawy dokonanej przez organ odwoławczy, wywodząc, że przysługuje jej dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad pozostałymi dziećmi. Decyzję uznała za krzywdzącą, a interpretację organu, za niespełniającą funkcji zaopatrzeniowej. Powołała się na wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. Akt IV SA/Po 848/07, zgodnie z którym, związanie dodatku wychowawczego (art. 10 ust. 1 i 2 ustawy) z zasiłkiem rodzinnym, przyznawanym na każde dziecko uprawnia do poglądu, że na gruncie ustawy – przy uwzględnieniu rezultatów wykładni językowej, systemowej i celowościowej – dodatek ów przysługuje do każdego zasiłku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowił przepis art. 10 ustawy. Stanowi on, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres: 1) 24 miesięcy kalendarzowych; 2) 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu; 3) 72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawnością (ust. 1). Dodatek przysługuje w wysokości 400 zł miesięcznie (ust. 2). Dodatek przysługujący za niepełne miesiące kalendarzowe wypłaca się w wysokości 1/30 dodatku miesięcznego za każdy dzień. Kwotę dodatku przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę (ust. 3). W przypadku równoczesnego korzystania z urlopu wychowawczego przez oboje rodziców lub opiekunów prawnych dziecka przysługuje dodatek (ust. 4). Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w wypadku porodu mnogiego obejmującego więcej niż jedno dziecko, rodzicom (matce lub ojcu) przysługuje jeden dodatek z tytułu opieki nad dziećmi w okresie korzystania z urlopu wychowawczego czy też przysługuje on na każde z narodzonych dzieci. Zdaniem składu orzekającego w analizowanej sprawie matce lub ojcu przysługuje jeden dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego niezależnie od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu. Na rzecz powyższego wniosku przemawia wykładnia gramatyczna i historyczna. Uzasadniając zajęte w sprawie stanowisko Sąd wskazuje, że w rozważanym zakresie w pełni podzielił pogląd wyrażony w wyroku tut. Sądu z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 149/12, publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo skonstatowało, że z interpretacji art. 10 ustawy wprost wynika, że niezależnie od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu, stanu ich zdrowia, okresu pobierania zasiłku, wysokość rozważanego dodatku została ukształtowana na jednolitym poziomie wynoszącym 400 zł. Wskazany kierunek wykładni umacnia porównanie analizowanego unormowania z innymi przepisami ustawy regulującymi zasady i przesłanki ustalenia wysokości pozostałych dodatków do zasiłków rodzinnych. I tak ustawodawca wyraźnie stanowi, że w przypadku dodatku z tytułu urodzenia dziecka, jeżeli podczas jednego porodu urodziło się więcej niż jedno dziecko, dodatek (w wysokości 1000 zł) przysługuje na każde dziecko (art. 9 ust. 4). Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje w wysokości 170 zł miesięcznie na dziecko, nie więcej jednak niż 340 zł na wszystkie dzieci (art. 12a ust. 3). Dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej przysługuje w wysokości 80 zł miesięcznie na trzecie i na następne dzieci uprawnione do zasiłku rodzinnego (art. 12a ust. 2). Dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka przysługuje miesięcznie w wysokość 60 zł na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku życia, 80 zł miesięcznie na dziecko powyżej 5 roku życia do ukończenia 24 roku życia (art. 13 ust. 2). Dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przysługuje raz w roku (...) w wysokości 100 zł na dziecko (art. 14 ust. 2). Nie ulega wątpliwości, że ustawa ustanawia ogólną zasadę prawa osób uprawnionych do otrzymania świadczeń rodzinnych, w tym zasiłków rodzinnych oraz dodatków do zasiłków rodzinnych. Konstrukcja art. 8 ustawy oznacza, że objęte nim dodatki nie są świadczeniami samodzielnymi, lecz są wypłacone łącznie z zasiłkiem rodzinnym, ale na zasadach i warunkach oraz w wysokości przewidzianych w unormowaniach regulujących instytucje, poszczególnych, konkretnych dodatków. Są to normy o charakterze przepisów szczególnych, które mają pierwszeństwo stosowania w stosunku do zasad ogólnych ustawy. Oznacza to, że gdyby zamiarem ustawodawcy było przyznanie praw do dodatku – w okresie korzystania z urlopu wychowawczego z tytułu opieki nad wszystkimi dziećmi urodzonymi podczas jednego porodu – to dałby temu wyraz posługując się zwrotami normatywnymi opisującymi zasady ustalania ilości i wysokości innych dodatków do zasiłku rodzinnego. Prawo do kilku dodatków, przysługujących na każde z dzieci urodzonych podczas jednego porodu musiałoby być wyraźnie przewidziane w ustawie. Ustalając ten dodatek w jednej sztywnej kwocie 400 zł, uniezależniono jego wysokość od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu. Kryterium liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu ma natomiast znaczenie przy ustalaniu okresu przysługiwania tego dodatku, który wynosi 36 miesięcy kalendarzowych. Oznacza to, że ustawodawca uznał, że w wypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu forma szczególnego wsparcia władzy publicznej nad taką rodziną przybiera postać istotnego wydłużenia czasu pobierania rozważanego dodatku, a nie zwielokrotnienia jego wysokości. Dotyczy to także przypadku sprawowania opieki nad dzieckiem lub dziećmi legitymującymi się orzeczeniem o niepełnosprawności. Wsparcie władzy polega na wydłużeniu okresu pobierania dodatku do 72 miesięcy kalendarzowych przy czym dodatek wynosi 400 zł, niezależnie od liczby niepełnosprawnych dzieci poddanych pieczy rodziców. Przedstawioną interpretację wzmacnia wykładnia historyczna. Analizowany przepis art. 10 ustawy treściowo i koncepcyjnie nawiązuje wprost do rozporządzeń Rady Ministrów: z dnia 17 lipca 1981 r. w sprawie urlopów wychowawczych (Dz. U. z 1990 r. nr 76, poz. 454 ze zm.) i z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie urlopów i zasiłków wychowawczych (Dz. U. nr 63, poz. 277 ze zm.). Stanowiły one, że zasiłek wychowawczy (zastąpiony obecnie dodatkiem z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego) przysługiwał: 1) nie dłużej niż przez okres 24 miesięcy kalendarzowych, 2) nie dłużej niż przez okres 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli pracownica sprawowała opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym przy jednym porodzie, 3) nie dłużej niż przez okres 72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli pracownica sprawowała opiekę nad dzieckiem niepełnosprawnym. Na tle przytoczonego brzmienia normatywnego było poza sporem, że w razie sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym przy jednym porodzie osobie uprawnionej wypłacano tylko jeden zasiłek wychowawczy, przez okres do 36 miesięcy (por. A. Michalska, T. Radziński, Urlopy wychowawcze, Warszawa 1983 r., s. 46,47). Potwierdzał to art. 30a ust. 1 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (Dz. U. z 1998 r., nr 102, poz. 651 ze zm.), który stanowił, że uprawnionemu wypłaca się tylko jeden zasiłek wychowawczy. Przedstawione względy wynikające z wykładni gramatycznej i historycznej wskazują, że u podstaw obecnych oraz poprzedzających je unormowań w sprawie świadczeń (zasiłków, następnie dodatków wychowawczych) leżała podobna koncepcja regulacyjna, co wzmacnia przyjęty kierunek interpretacji rozwiązań obowiązujących. W związku z tym można jednak postawić pytanie o dopuszczalność uchylenia przedstawionej interpretacji w drodze wykładni celowościowej, na którą m.in. powołuje się skarżąca w treści skargi. Należy zauważyć, że wybór metody wykładni przepisów nie należy do sfery swobodnego uznania interpretatora. Zgodnie z panującym poglądem nauki teorii prawa, jako podstawową przyjmuje się kategorię językowych dyrektyw interpretacyjnych. Dopiero w razie wątpliwości co do możliwych znaczeń tekstu prawnego należy odwołać się do innych dyrektyw, np. funkcjonalnych. Wykładnia funkcjonalna polega na wyborze tego spośród możliwych na gruncie wykładni językowej wariantów normy, która ma najsilniejsze uzasadnienie aksjologiczne, w przypadku, gdy wyniki wykładni językowej nie prowadzą do jednoznacznych ustaleń. Inaczej mówiąc, nie jest dopuszczalne przełamanie językowo jednoznacznego sensu zwrotu prawnego. Podobnie w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2006 r. (OSNP 2007 r., nr 3-4, poz. 37) wskazano, że - znaczenie językowe powinno wyznaczać granice wykładni (...). Wymagają tego względy pewności i bezpieczeństwa prawnego. W rozważanej sytuacji przypadek takiej wieloznaczności nie zachodzi. Przepis art. 10 ustawy, na tle brzmienia jej innych unormowań w sensie językowym nie budzi wątpliwości. Wskazane uregulowania stanowią realizację obowiązków państwa, wyrażonych w art. 71 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w myśl których Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Matka przed i po urodzeniu dziecka ma prawo do szczególnej pomocy władz publicznych, której zakres określa ustawa. Należy nadmienić, że ustawa o świadczeniach rodzinnych jest tylko jednym ze składników całego sytemu przepisów realizujących wskazaną wyżej zasadę konstytucyjną. Poza nią, zasadę tę wypełniają konkretną treścią normatywną m.in. przepisy prawa pracy, prawa podatkowego, prawa pomocy społecznej, instytucje prawa socjalnego wsparcia (np. przepisy o dodatkach mieszkaniowych) i in., które należy traktować jako całość. Uwzględniając powyższe Sąd nie podzielił argumentów skargi jak również motywów wyroku WSA w Poznaniu z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt IV SA/Po 848/07 i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Orzeczenie zawarte w punkcie II sentencji oparto na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" i § 2 ust. 3 rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło