IV SA/Wr 86/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca) Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi C. K. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku I. oddala skargę w całości; II. przyznaje adwokatowi S. W. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 23 % podatku VAT, tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Starosta L. (dalej jako Starosta lub organ I instancji) decyzjami z dnia [...] października 2014 r. uznał C. K. (dalej jako strona lub skarżący) za osobę bezrobotną, przyznając mu jednocześnie zasiłek dla bezrobotnych od dnia zarejestrowania, tj. 8 października 2014 r. w wysokości: 997,40 zł brutto miesięcznie w okresie pierwszych 90 dni posiadania prawa do zasiłku oraz 783,20 zł brutto miesięcznie w okresie kolejnych dni posiadania prawa do zasiłku. W związku z powzięciem informacji o przyznaniu stronie prawa do emerytury od dnia 1 lutego 2014 r., Starosta pozbawił skarżącego statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku od momentu rejestracji (decyzja z dnia [...] sierpnia 2015 r.), a następnie orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku z Funduszu Pracy za okres od dnia 8 października 2014 r. do dnia 31 lipca 2015 r. w łącznej kwocie 8.336,90 zł (decyzja z dnia [...] października 2015 r.). Z ostatnim z wymienionych rozstrzygnięć nie zgodził się skarżący, który – pismem z dnia 9 listopada 2015 r. – wniósł odwołanie do Wojewody D. (dalej jako Wojewoda, organ odwoławczy lub organ II instancji), zawierając w jego treści żądanie "wstrzymania" wszczętego z urzędu postępowania w sprawie zwrotu pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Skarżący podkreślił, że ZUS podjął wypłatę należnej mu emerytury dopiero od dnia 1 sierpnia 2015 r., a nie od 1 lutego 2014 r. W ocenie skarżącego takie działanie było krzywdzące, dlatego też zainicjował postępowanie odwoławcze przed Sądem Okręgowym w L., gdzie pierwsze czynności procesowe z jego udziałem miały nastąpić w dniu 4 grudnia 2015 r. Wojewoda postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], działając na podstawie art. 98 § 1 i art. 101 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej k.p.a.), zawiesił na wiosek strony postępowanie w sprawie, jednocześnie pouczając ją, że jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Organ II instancji pismem z dnia 11 lipca 2018 r., nr [...], powołując się na art. 98 § 1 k.p.a., poinformował skarżącego, że jeżeli w wymaganym terminie, tj. do dnia 20 grudnia 2018 r., nie złoży wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania to zostanie ono umorzone. Organ odwoławczy, wobec braku stosownego wniosku ze strony skarżącego,, decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 oraz art. 98 § 2 k.p.a., umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że prowadzone postępowanie zostało zawieszone na wniosek skarżącego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r., doręczonym stronie w dniu 21 grudnia 2015 r. W okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania skarżący nie zwrócił się jednak z żądaniem jego podjęcie Dlatego też – w ocenie organu odwoławczego – należało uznać, że strona wycofała wniesione odwołanie, a postępowanie prowadzone w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu. Strona pismem z dnia 29 stycznia 2018 r. zaskarżyła do tut. Sądu w całości decyzję organu II instancji podnosząc, że w okresie pobierania zasiłku dla osób bezrobotnych nie było jej jednocześnie wypłacane świadczenie emerytalne. W przekonaniu strony nie doszło zatem do pobrania nienależnego świadczenia, a w związku z czym wydana w tym zakresie decyzja organu pierwszej instancji była niezgodna ze stanem faktycznym i prawnym. Skarżący wskazał ponadto, że w jego sytuacji obowiązkiem organu było wydanie decyzji o zaliczeniu pobranego zasiłku na poczet świadczenia ZUS, a nie żądanie jego zwrotu. Z tych przyczyn skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozpoznanie odwołania, a także o stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji. Pełnomocnik skarżącego z urzędu w piśmie procesowym z dnia 6 czerwca 2019 r., złożonego w tym też dniu do akt sprawy na rozprawie, w całości podtrzymał złożoną skargę , a nadto wskazał na naruszenie przez organ II instancji art. 98 § 2 k.p.a. i art. 6 k.p.a. przez brak dostatecznego pouczenia o skutkach zawieszenia postepowania i wadliwe doręczenie pouczenia w tym zakresie, gdyż skarżący dalej mieszka w tym samym miejscu, jednak w jego miejscowości zostały nadane nazwy ulic, a zatem zmieniła się również numeracja budynków. Dodatkowo pełnomocnik skarżącego podniósł zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 100 k.p.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., bowiem rzeczywistą przesłanką zawieszenia postępowania było oczekiwanie na wyrok sądu w zakresie prawa do emerytury. Pełnomocnik strony zarzucił w tym względzie, iż Wojewoda nie podjął w tym zakresie żadnych czynności do usunięcia przesłanek zawieszenia postępowania. Zdaniem pełnomocnika strony organ II instancji naruszył ponadto art. 105 § 2 k.p.a. w zw. z art. 99 k.p.a. przez umorzenie postepowania, mimo braku w tym zakresie wniosku strony, a także przez brak rozważenia, czy umorzenie postępowania nie jest sprzeczne z interesem społecznym., gdyż spowodowało brak merytorycznej kontroli orzeczenia wydanego przez Starostę w dniu 29 października 2015 r. Na marginesie pełnomocnik skarżącego wskazał, że organ winien rozpoznać wniosek strony o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty z dnia [...] października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. zwanej dalej u.p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.). Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie trzeba zauważyć, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie w istocie rzeczy nie było rozstrzygnięcie merytoryczne, nakładające na stronę obowiązek zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla osób bezrobotnych, lecz decyzja o charakterze czysto procesowym. Oznaczało to, że mogła być ona skontrolowana wyłącznie pod kątem dopuszczalności umorzenia prowadzonego postępowania administracyjnego, nie zaś zasadności uznania pobranego zasiłku za świadczenie nienależne. Podniesione zatem w tym względzie przez skarżącego zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie. Przechodząc do istoty sprawy należy wskazać, że postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. organ II instancji zawiesił toczące się przed nim postępowanie na zawarty w odwołaniu wniosek strony, przywołując jako podstawę art. 98 § 1 i art. 101 k.p.a. Brak jest zatem w tej sytuacji jakichkolwiek przesłanek do przyjęcia tezy pełnomocnika skarżącego, iż rzeczywistą podstawą zawieszenia postępowania był art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i kwestia podjęcia zawieszonego uzasadnienia uzależniona była od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, tj. wyroku sądu powszechnego w przedmiocie prawa do emerytury. Zdaniem Sądu brak jest również podstaw do uznania za zasadne zarzutów naruszenia art. 105 § 2 k.p.a. w zw. z art. 99 k.p.a. i to zarówno w kontekście braku wniosku o umorzenie postępowania, jak też nierozważenia kwestii, czy umorzenie postępowania nie jest sprzeczne z interesem społecznym, gdyż mamy tu oczywiście do czynienia z inną podstawą zawieszenia. Wyraźnie należy przypomnieć, iż zgodnie z art. 98 § 2 k.p.a., jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania, do którego doszło na wniosek strony, żadna ze stron nie zwróci się o jego podjęcie, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. W niniejszej sprawie skarżący, w okresie trzech lat liczonych od wydaniu przywołanego postanowienia, czy nawet – jak przyjął to organ odwoławczy – jego doręczenia, w żaden sposób nie wyraził chęci podjęcia zawieszonego postępowania. Mimo, że o takiej możliwości był pouczony dwukrotnie: pierwszy raz w treści uzasadnienia postanowienia z dnia [...] grudnia 2015 r., drugi raz zaś zawiadomieniem z dnia 11 lipca 2018 r., wysłanym na podany przez stronę adres korespondencyjny i pozostawionym w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Ustosunkowując się w tym miejscu do podniesionego przez pełnomocnika skarżącego zarzutu wadliwego doręczenia drugiego z pouczeń to po pierwsze należy zauważyć, iż organ nie miał takiego obowiązku "przypominania" stronie o upływającym terminie do podjęcia stosownych działań, a po drugie to na stronie, w myśl art. 41 § 1 k.p.a., ciążył obowiązek zawiadomienia organu o każdej zmianie swojego adresu, w tym także polegającej na nadaniu nazwy dotychczas bezimiennej ulicy i określeniu nowego numeru porządkowego budynku mieszkalnego. Stąd też organ odwoławczy zasadnie stwierdził, że w niniejszej sprawie ziściły się przesłanki do przyjęcia żądania wszczęcia postępowania odwoławczego za wycofane. W takiej zaś sytuacji postępowanie to stało się bezprzedmiotowe i jako takie podlegało umorzeniu na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 1180/11, z dnia 17 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2734/1 oraz z dnia 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1692/14). Na zakończenie podnieść można, iż w tej samej dacie, tj. 29 stycznia 2019 r., w której strona wniosła skargę, został przez nią złożony wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji pierwszoinstancyjnej. Jednakże jednoczesność tej czynności oraz fakt, że podanie zostało skierowane do organu niewłaściwego w sprawie nie stanowiły przesłanki do zawieszenia postępowania sądowego na zasadzie art. 56 u.p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi. W przedmiocie wynagrodzenia adwokata ustanowionego w ramach pomocy prawnej orzeczono zgodnie z art. 250 § 1 i art. 205 § 2 u.p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1714 ze zm.).