IV SAB/Wr 191/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędziowie : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (sprawozdawca), Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant : Aleksandra Markiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi M. N. na bezczynność T. D. S.A. z/s w K. Oddział we W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: I. odrzucić skargę: II. zwrócić M. N. kwotę 100 (słownie: sto ) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Pismem z dnia 18 września 2013 r. M. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność podmiotu: T. D. S.A. Oddział we W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, wnosząc jednocześnie o zobowiązanie wskazanego podmiotu do dokonania czynności udostępnienia informacji. W motywach uzasadnienia przedmiotowej skargi podniósł, że pismem w dniu 19 czerwca 2013 r. zwrócił się do spółki T. D. S.A. Oddział we W. o udostępnienie dokumentów urzędowych "(...) w sprawach z zakresu lokalizacji i budowy napowietrznej sieci elektroenergetycznej, fragment między GPZ K., a GPZ W. Z., w pasie terenu wzdłuż wału przeciwpowodziowego na odcinku od alei P. do ulicy T.(...)". Podniósł, że mimo iż zwracał się do podmiotu zobowiązanego o wyjaśnienie powodów zwłoki w udzieleniu mu żądanej informacji, do dnia złożenia skargi, informacji takiej nie uzyskał. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik T. D. S.A. Oddział we W. wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie w całości. W motywach podniesiono, że w złożonej skardze skarżący określił przeciwnika, jako Oddział Spółki T. D. S.A. we W. i wskazał, jako właściwy do jej rozpatrzenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. W takim stanie rzeczy skarżony podmiot odwołał się do kilku już zapadłych orzeczeń WSA we Wrocławiu, m.in. o sygn. akt: IV SAB/Wr 36/13, którymi sąd, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, oddalał skargi z uzasadnieniem, że stroną postępowania ze skargi na bezczynność w sprawie udzielenia informacji publicznej może być wyłącznie Spółka T. D. S.A. z siedzibą w K., nie zaś jej Oddział, który nie posiada ani zdolności sądowej, ani procesowej. Ponieważ w sytuacji prawnej Oddziału T. D. S.A. we W. nic się nie zmieniło i żadne inne - poza sprawami ze stosunku pracy - kompetencje nie zostały nań delegowane, to znaczy, że w dalszym ciągu brak po jego stronie przymiotu zdolności sądowej, co uzasadnia wnioski o odrzucenie bądź oddalenie skargi. Powyższe oznacza w konsekwencji, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej został przez skarżącego skierowany do podmiotu niewłaściwego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawując tę kontrolę rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawową kwestią, która wymagała wyjaśnienia przez sąd orzekający w niniejszej sprawie było ustalenie, czy podmiot, do której skierowano wniosek o udzielenie informacji, tzn. T. D. S.A. Oddział we W. jest podmiotem zdolnym w znaczeniu prawnym do skutecznego rozpatrzenia sprawy. Zdolność prawną do prowadzenia postępowania administracyjnego, poza organami administracji publicznej, mają także inne podmioty, gdy są powołane z mocy prawa do załatwienia spraw administracyjnych. O właściwości podmiotu do rozpoznania i załatwienia określonej sprawy stanowią przepisy prawne zawarte w ustawach o materialnoprawnym charakterze. W niniejszej sprawie krąg tych podmiotów określa ustawa z dnia 6 czerwca 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.). W myśl art. 4 ust. 1 powołanego aktu prawnego obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są organizacje związkowe i pracodawców reprezentatywne, w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno - Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego (Dz. U. Nr 100, poz. 1080, z późn. zm.). oraz partie polityczne (ust. 2). Statut T. D. S.A. oraz regulamin organizacyjny tej Spółki były wcześniej przedmiotem postępowania dowodowego przeprowadzonego przez WSA we Wrocławiu w związku z rozpoznawanym przezeń tożsamymi przedmiotowo sprawami o sygnaturach IV SAB/Wr: 4/13, 5/13, 8/13, 10/13. Z treści odpowiedzi na skargę jednoznacznie wynika, że do dnia rozprawy w sytuacji prawnej Oddziału T. D. S.A. nic się nie zmieniło więc sąd postanowił dopuścić akta wymienionych postępowań jako dowód w niniejszej sprawie na okoliczność posiadania przez stronę skarżoną przymiotu strony. Ze statutu i regulaminu organizacyjnego T. D. S.A. wynika, że wskazana spółka jest spółką akcyjną z siedzibą w mieście Krakowie, do której stosuje się przepisy ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. nr 94, poz. 1037 ze zm.). W zakresie swojej działalności Spółka może otwierać i prowadzić oddziały, zakłady, biura, przedstawicielstwa i inne jednostki. Z uprawnienia tego Spółka skorzystała. W związku ze wskazanym rozczłonkowaniem organizacji pojawia się problem swoistości konstrukcji podmiotowości prawnej, zarówno w prawie cywilnym (gospodarczym), administracyjnym i w prawie pracy. Analizując problem z punktu prawa administracyjnego należy postawić pytanie, czy oddział przedmiotowej Spółki, kierowany przez właściwy organ ma atrybut podmiotu zobowiązanego (uprawnionego) do rozpoznania skierowanej doń sprawy dotyczącej udzielenia informacji publicznej, a także, czy oddział tej Spółki jest wyposażony w atrybut zdolności sądowej w rozumieniu art. 25 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie sporu związanego z dostępem do żądanej informacji. Nabycie osobowości prawnej przez spółkę akcyjną następuje w świetle art. 12 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodek spółek handlowych z chwilą wpisania do rejestru (tzn. Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego). Żaden z przepisów Kodeksu spółek handlowych nie przyznaje natomiast osobowości prawnej, jak też zdolności sądowej oddziałom spółki akcyjnej mającej siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, i to bez względu na zakres ich samodzielności organizacyjnej czy finansowej. Wskazana regulacja Kodeksu spółek handlowych odnosi się przede wszystkim do unormowania kwestii osobowości (samodzielności) jednostki w sferze stosunków cywilnoprawnych (gospodarczych), nie wykluczając jednak możliwości skutecznego delegowania kompetencji do załatwienia określonych spraw na szczebel oddziału Spółki. Takimi sprawami mogą być m.in. sprawy z zakresu dostępu do informacji publicznej. Z takim przekazaniem (delegowaniem) kompetencji łączyłaby się ewentualna kwestia uznania wewnętrznej jednostki organizacyjnej osoby prawnej za organ administracyjny (w ujęciu funkcjonalnym) właściwy do podejmowania aktów i czynności z zakresu informacji publicznej w stosunku do osób mających podmiotowość administracyjnoprawną. Organ taki, w przypadku złożenia skargi do sądu administracyjnego staje się stroną przeciwną skarżącemu (por. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 85). W świetle treści art. 25 § 1 p.p.s.a. zdolność sądową ma osoba, która dokonuje czynności procesowych przez organy uprawnione do działania w jej imieniu, natomiast w myśl art. 25 § 3 p.p.s.a. zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. O tym, że przekazanie określonej części podmiotowości Spółki na rzecz jej jednostek organizacyjnych jest możliwe świadczy postanowienie § 31 ust. 1 statutu Spółki, zgodnie z którym oddziały Spółki mogą otrzymać status pracodawcy na podstawie uchwały zarządu. W świetle powyższego, status odrębnego pracodawcy w rozmienieniu art. 3 Kodeksu pracy przyznano m.in. Oddziałowi Spółki we Wrocławiu (§ 7 ust. 8 pkt 5 regulaminu organizacyjnego Spółki). Analiza statutu i regulaminu organizacyjnego przedmiotowej Spółki wskazuje, że (poza sprawami z zakresu prawa pracy) takie delegowanie kompetencji we wskazanym obszarze nie nastąpiło. Potwierdza to postanowienie § 23 statutu Spółki, w którym stanowi się, że Zarząd prowadzi sprawy Spółki i reprezentuje ją we wszystkich czynnościach sądowych i pozasądowych, oraz § 5 ust. 1 regulaminu organizacyjnego, zgodnie z którym zarządzanie Spółką należy do kompetencji zarządu. Oznacza to, że w świetle powołanych regulacji łączących kompetencje do prowadzenia i zarządzania sprawami Spółki (w czym mieści się także prowadzenie postępowania w sprawie udostępnienia dotyczących jej informacji) ze strukturą Spółki jako całością, a nie z jej wewnętrznymi jednostkami organizacyjnymi oraz wobec braku w przepisach statutowych postanowień delegujących te kompetencje lub określoną ich część na oddziały wchodzące w skład Spółki brak jest podstaw do kreowania podmiotowości jej wewnętrznych jednostek organizacyjnych w zakresie prowadzenia postępowania w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Potwierdza to pośrednio treść § 26 ust. 1 regulaminu Spółki, który stanowi, że upoważnionymi do udzielania informacji (...) z zakresu działalności Spółki (...) są członkowie zarządu i rzecznik prasowy. Brak jest w konsekwencji podstaw o kreowania przymiotu zdolności sądowej oddziału Spółki. W szczególności nie może być ona wywodzona z faktu przyznania Oddziałowi Spółki we Wrocławiu podmiotowości w sferze z zakresu prawa pracy, z której wynika wyłącznie zdolność sądowa i procesowa w sprawach z zakresu prawa pracy powiązana z podmiotowością w sferze czynności odnoszących się do zatrudniania i zwalniania pracowników oraz podejmowania innych czynności dotyczących stosunku pracy. W tak ujętym obszarze nie mieści się podejmowanie aktów z zakresu informacji publicznej, stanowiące domenę prawa publicznego (administracyjnego). Powyższe prowadzi do wniosku, że tylko przedmiotowa Spółka Akcyjna jeżeli wykonuje zadania publiczne - mogłaby być stroną postępowania ze skargi na bezczynność w sprawie o udzielenie informacji publicznej, a nie jej oddział. W postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2013 r., sygn. I OSK 1634/13 i I OSK 1635/13 (zamieszczone w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) wprost przyjęto, że wobec ustaleń, że Oddział Spółki nie ma zdolności sądowej, skarga podlega odrzuceniu. W związku z tym, ze analiza regulacji prawa materialnego doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej został skierowany do podmiotu niewłaściwego, na podstawie art. 58 §1 pkt 5 w zw. z art. 25 § 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy.