IV SAB/Wr 241/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 marca 2022 r. sprawy ze skargi W. G. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego we Wrocławiu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. oddala skargę w całości; II. przyznaje na rzecz adwokata Ł. M. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, w tym 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Pismem z dnia 6 listopada 2020 r. W. G. wniósł skargę na bezczynność organów władzy publicznej, tj. odmowy wydania informacji publicznej przez Prezesa Sądu Okręgowego we Wrocławiu. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego we Wrocławiu wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że dwoma wnioskami z dnia 16 lipca 2020 r., które zostały zarejestrowane przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu pod sygnaturami A-061-272/20 oraz A-061-273/20 Skarżący zwrócił się o udostępnienie informacji publicznej. W pierwszym wniosku wnioskodawca domagał się udostępnienia kserokopii wszystkich postanowień w sprawie udzielenia przerwy w karze pozbawienia wolności skazanych w okresie od dnia 1 lipca 2017 r. do 16 lipca 2020 r., jakie wydał (w wymienionym okresie) sędzia Sądu Okręgowego we Wrocławiu w V Wydziale Penitencjarnym Jerzy Nowiński. W drugim z wniosków wnioskodawca wystąpił o kserokopię wszystkich postanowień w sprawie udzielenia przerwy w karze pozbawienia wolności skazanych w okresie od dnia 1 lipca 2017 r. do 16 lipca 2020 r., jakie wydał (w wymienionym okresie) Sędzia Sądu Okręgowego we Wrocławiu w V Wydziale Penitencjarnym W. F. W odpowiedzi na pierwszy wniosek, pismem z dnia 12 sierpnia 2020 r. organ przesłał wnioskodawcy 7 postanowień wraz z uzasadnieniami wydanymi we wskazanym zakresie informując, że we wskazanym we wniosku okresie sędzia Sądu Okręgowego J. N. wydał 42 postanowienia o udzieleniu przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności, a anonimizacja tak znacznej ilości orzeczeń powoduje, że informacja w powyższym zakresie ma charakter informacji publicznej przetworzonej. W odpowiedzi na drugi wniosek, pismem z tego samego dnia organ przesłał wnioskodawcy 5 postanowień wraz z uzasadnieniami wydanymi we wskazanym zakresie informując jednocześnie, że w podanym we wniosku okresie sędzia Sądu Okręgowego W. F. wydał 76 postanowień o udzieleniu przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności, a anonimizacja tak znacznej ilości orzeczeń powoduje, że informacja w powyższym zakresie ma charakter informacji publicznej przetworzonej. W obu pismach, w związku z zakwalifikowaniem żądanej informacji jako informacji przetworzonej, organ wezwał zainteresowanego o wykazanie (w terminie 14 dni), że uzyskanie wnioskowanej informacji uzasadnione jest szczególnym interesem publicznym. Odpowiadając na to wezwanie, pismami z dnia 31 sierpnia 2020 r., wnioskodawca zwrócił się o przekazanie mu pozostałych postanowień wydanych przez obu wskazanych sędziów Sądu Okręgowego. Decyzją z dnia 10 września 2020 r., wydaną po rozpatrzeniu obu wniosków Strony z dnia 16 lipca 2020 r., Prezes Sądu Okręgowego we Wrocławiu odmówił udostępnienia wnioskodawcy informacji publicznej w zakresie: 1) kserokopii postanowień w sprawie udzielenia przerwy w karze pozbawienia wolności skazanych w okresie od dnia 1 lipca 2017 r. do 16 lipca 2020 r., jakie wydał (w wymienionym okresie) sędzia Sądu Okręgowego we Wrocławiu w V Wydziale Penitencjarnym J. N., za wyjątkiem tych udostępnionych (sygn. akt: V Kow 48/20/pr, V Kow 76/18/pr, V Kow 206/18/pr, V Kow 614/17/pr, V Kow 76/19/pr, V Kow 300/19/pr, V Kow 437/18/pr) 2) kserokopii postanowień w sprawie udzielenia przerwy w karze pozbawienia wolności skazanych w okresie od dnia 1 lipca 2017 r. do 16 lipca 2020 r., jakie wydał (w wymienionym okresie) sędzia Sądu Okręgowego we Wrocławiu w V Wydziale Penitencjarnym W. F., za wyjątkiem tych udostępnionych (sygn. akt: V Kow 414/20/pr, V Kow 316/19/pr, V Kow 360/18/pr, V Kow 547/18/pr, V Kow 642/17/pr). Decyzją z dnia 7 października 2020 r. Prezes Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezesa Sądu Okręgowego we Wrocławiu. Dalej organ wywodził, że z treści pisma Strony datowanego na dzień 8 marca 2021 r. wyjaśniała ona, że powodem żądania informacji jest ustalanie z jakich powodów Sąd udzielił przerw w dobywaniu kary, gdyż Stronę dyskryminowano za każdy razie. Ta motywacja wnioskodawcy, zdaniem organu wskazuje, że działa on wyłączenie we własnej sprawie, co wyklucza publiczny charakter żądanych informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać trzeba, że w sprawie dotyczącej tożsamego problemu wypowiedział się już Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 12 października 2021 r. o sygn. akt IV SAB/Wr 6/21. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela przyjęty w ww. orzeczeniu podgląd, przyjmując w całości jego argumentację. Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 – 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 239, dalej: p.p.s.a.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Redakcja powołanego przepisu nie pozostawia wątpliwości odnośnie do tego, że stosując art. 149 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. a contrario, sąd może oddalić skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania jedynie w przypadku stwierdzenia, że na dzień wniesienia skargi organ nie pozostawał w bezczynności lub przewlekłości (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu z wyroku z dnia 22 maja 2019 r., IV SAB/Wr 51/19; analogicznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 10 maja 2019 r., II SAB/Sz 13/19 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA). Taka wykładnia omawianej normy jest następstwem niewątpliwego założenia ustawodawcy, który skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego traktuje przede wszystkim jako środek dyscyplinujący organy, służący załatwieniu sprawy w formie prawem przewidzianej. W konsekwencji, jak trafnie zauważa Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1795/17, dostępny w CBOSA), sąd będzie zobligowany oddalić skargę wówczas, gdy sprawę załatwiono jeszcze przed wniesieniem skargi, jako że celem stwierdzenia bezczynności organu jest przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienia sprawy. Wskazać należy, że przez załatwienie sprawy należy rozumieć wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, albo w inny sposób kończącej sprawę w danej instancji. Wymaga dodania, że omawiane zagadnienie stanowiło przedmiot pogłębionych rozważań w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 (dostępna w CBOSA), w której Sąd ten analizował przedstawione mu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne o treści: "Czy wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu postępowania i wydaniu ostatecznej decyzji stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi?" Jak czytamy w tej uchwale, uwzględniając treść art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. i zawarte w nich definicje bezczynności i przewlekłości, przyjąć trzeba, że skarga na bezczynność jest skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów, treść przepisu art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. nie uprawnia do wniosku, że dopuszczalne jest merytoryczne orzekanie przez sąd w sprawie ze skargi na bezczynność, złożonej w dacie, gdy kwestionowane postępowanie zostało zakończone. Termin "w każdym czasie", którym posłużył się ustawodawca w przepisie art. 53 § 2b p.p.s.a, a który jest właściwy do wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, musi być postrzegany w aspekcie trwającego w dacie składania skargi i naruszającego czas załatwienia sprawy stanu postępowania administracyjnego, co prowadzi do wniosku, że możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność, z przyczyn związanych z prawną konstrukcją i istotą bezczynności, obejmuje przedział czasowy od zaistnienia stanu bezczynności "oprotestowanego" wniesionym ponagleniem aż do załatwienia sprawy, której bezczynność dotyczy (por. P. Dobosz, Milczenie i bezczynność w prawie administracyjnym, Kraków 2011, str. 326). Stwierdzenie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że organ dopuścił się bezczynności następuje w wyniku uwzględnienia skargi na bezczynność, której przedmiot, jak już była o tym wcześniej mowa, określony jest zdefiniowanym w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. stanem bezczynności, istniejącym w dacie wniesienia skargi i zakwestionowanym ponagleniem. Z tego powodu należy przyjąć, że ocena zasadności skargi na bezczynność może być dokonana jedynie na dzień wniesienia skargi (por. T. Woś [w] T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M Romańska; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, komentarz, 6 wyd., str. 876; A. Kabat [w] B. Dauter, A. Kabat. M. Niezgódka- Medek; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. 7, str. 490). Stanowisko przedstawione we wspomnianej uchwale, w której Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując przedstawione mu zagadnienie prawne ostatecznie przyjął, że "wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" zachowuje aktualność także na kanwie rozstrzyganej sprawy, przy uwzględnieniu pewnej specyfiki związanej z realizacją prawa dostępu do informacji publicznej, której wyrazem jest m.in. brak wymogu ponaglenia jako warunku dopuszczalności skargi na bezczynność. Kierując się przedstawionymi uwagami natury ogólnej, w realiach stanu faktycznego rozstrzyganej sprawy należy dostrzec, że skargę na bezczynność strona wniosła w listopadzie 2020 r., a zatem już po wydaniu i doręczeniu jej decyzji Prezesa Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 10 września 2020 r. o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Mając na uwadze, że część żądanych przez stronę informacji publicznych została jej udostępniona (okoliczność niesporna) a co do pozostałego zakresu informacji publicznej organ wypowiedział się w procesowej formie decyzji, w sprawie należało przyjąć, że na dzień wniesienia skargi nie można zarzucać organowi bezczynności w związku z realizacją obu wniosków z dnia 16 lipca 2020 r. Uzupełniająco należy dodać, że w postępowaniu sądowym wyznaczonym granicami skargi na bezczynność (repertorium SAB), Sąd nie mógł odnieść się do zgodności z prawem wydanych decyzji. Rola Sądu sprowadzała się bowiem w tym przypadku jedynie do oceny, czy na dzień wniesienia skargi, organ pozostawał w stanie bezczynności, rozumianej jako niezałatwienie sprawy w terminie, czy też nie. Wobec faktu, że postępowanie w sprawie zostało zakończone przed wniesieniem skargi, skargę taką należało oddalić po myśli art. 151 p.p.s.a. Końcowo należy dodać, że Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone we wspomnianej uchwale, iż trafności poglądu, że skarga na bezczynność nie przysługuje po zakończeniu postępowania administracyjnego nie można skutecznie podważać w powołaniu na zagwarantowane w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawo każdego do sądu, albowiem celem każdej skargi na bezczynność jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Zawarte w punkcie II wyroku orzeczenie o przyznaniu wynagrodzenia dla pełnomocnika strony wyznaczonego z urzędu znajduje swoje umocowanie prawne w treści art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 2, § 4 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 18).