IV SAB/Wr 330/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia NSA Julia Szczygielska Protokolant asystent sędziego Marcin Jarecki po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 marca 2015 r. sprawy ze skargi Z. K. na bezczynność Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 19 maja 2003 r. o wstrzymanie eksmisji oddala skargę. Z. K. (dalej: skarżący) wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. w przedmiocie rozstrzygnięcia jego wniosku z dnia 19 maja 2003 r. w którym domagał się wstrzymania eksmisji i wznowienia postępowania w sprawie eksmisji w związku niedoręczeniem mu decyzji administracyjnej nr [...]. Według skarżącego lokal przy ulicy [...]we W. nadal należy do używania przez niego na podstawie nie podważonego dożywotnego prawa w postaci decyzji nr [...]. Skarżący wywodził, że w tytule wykonawczym z 30 kwietnia 2003 r. organ zamieścił niedoręczoną decyzję nr 24/99 jako doręczoną, a w związku z powyższym nie wykonał obowiązku wynikającego z art 29 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.), dalej: u.o.p.e.a, sprawdzenia aktu jej doręczenia. Ponadto pomimo tego zarzutu z art. 33 u.o.p.e.a. organ nie wykonał żadnego obowiązku ustawowego wynikającego z art . 34 i art.45 u.o.p.e.a. i nie odstąpił od kolejnych czynności egzekucyjnych. W związku z powyższym skarżący wniósł o zobowiązanie organu do przerwania bezczynności w wyznaczonym mu terminie i rozstrzygnięcie wniosku skarżącego z 19 maja 2003 r. zgodnie z art 34 u.o.p.e.a. Ponadto skarżący wskazał, że organ nadrzędny Prezes W....AM doręczonym mu w dniu 8 września 2014 r. pismem rozstrzygnął że organ nie jest bezczynny. Prezes rozstrzygnął pismem zamiast postanowieniem , o którym mowa w art 34 u.o.p.e.a. , że wniosek z 19 maja 2003 r. rozstrzyga postanowienie z 8 maja 2008 r. na podstawie art 59 § 1 pkt 2 o umorzeniu egzekucji na wskutek uchylenia przez MON postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego z powodu niedoręczenia decyzji nr [...]. Zdaniem skarżącego, tym rozstrzygnięciem Prezes naruszył prawo , które zabrania rozstrzygnięcia z art. 59 u.o.p.e.a. i nakazuje rozstrzygnięcie postanowieniem z art . 34 § 4 u.o.p.e.a. , jeśli podniesiono we wniosku z 19 maja 2003 r. zarzut niedopuszczalności egzekucji z art 33 u.o.p.e.a. z powodu niedoręczonej decyzji nr [...]. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. wniósł o jej oddalenie, podnosząc zarzut uprzedniego wyeliminowania z obrotu prawnego postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dodatkowo organ wyjaśnił , że lokal mieszkalny nr 21 przy ul. Zegadłowicza 39a we W., przydzielił skarżącemu Komendant Garnizonu W. na podstawie imiennego nakazu przydziału osobnej kwatery stałej nr [...]r. Na wniosek skarżącego z dnia 26.08.1993 r. o przyznanie pomocy finansowej z funduszu mieszkaniowego Ministerstwa Obrony Narodowej na budowę domu jednorodzinnego przy ul. [...]we W., szef WRZKB W. przyznał ww. pomoc finansową w formie zaliczkowej (decyzja nr[...]. Ubiegając się o przyznanie przedmiotowej pomocy finansowej, skarżący zobowiązał się do dobrowolnego zwolnienia i przekazania osobnej kwatery stałej nr[...] we W. przy ul. [...]do dyspozycji ówczesnych wojskowych organów kwaterunkowych. Organ podkreślił ,że obowiązek zwolnienia kwatery przez osobę, która otrzymała pomoc finansową na budownictwo mieszkaniowe z funduszu MON, wynikał z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 19 ze zm.), a po wejściu w życie w dniu 1 stycznia 1996 r. przepisów ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 368 ze zm.) z art. 87 ust. 1 tej ustawy . W związku z niedopełnieniem powyższego obowiązku, Oddział Terenowy WAM we W. będący wówczas organem właściwym do wyegzekwowania obowiązku zwolnienia kwatery przez skarżącego, zawiadomił go o wszczęciu postępowania w tej sprawie i wezwał do określenia terminu dobrowolnego zwolnienia kwatery (pismo nr [...]r.) . Skarżący nie zwolnił kwatery stałej, ani nie określił terminu jej zwolnienia. Dyrektor Oddziału Trenowego WAM we W., działając na podstawie art. 13 ust. 4 i art. 42 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, wydał decyzję nr [...]r. nakazującą zwolnienie kwatery i przekazanie jej do dyspozycji Oddziału Terenowego WAM we W.. Po wydaniu powyższej decyzji, Oddział Terenowy WAM we W. nie prowadził w latach 2001-2002 dalszego postępowania, w celu wyegzekwowania obowiązku zwolnienia ww. kwatery przez skarżącego (w związku ze zmianą przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). W dniu 19 maja 2003 r. wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne w celu opróżnienia przez skarżącego przedmiotowej kwatery. Postępowanie to zakończyło się przymusowym opróżnieniem tej kwatery w dniu 20 maja 2003 r. W dniu 19 maja 2003 r. skarżący wystąpił do Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. z wnioskiem "o wstrzymanie eksmisji w dniu 20 maja 2003 r. oraz o wznowienie postępowania w sprawie eksmisji". Dyrektor Oddziału Terenowego WAM we W. pismem z dnia 23 maja 2005 r. nr OT-SM-407-16-3/03 poinformował skarżącego, że argumenty przedstawione w przedmiotowym wniosku nie stanowią w myśl art. 33 u.o.p.e.a . podstawy do wstrzymania postępowania egzekucyjnego, a nadto, że wobec dokonania w dniu 20 maja 2003 r. przymusowego opróżnienia kwatery przy ul. [...]we W., sprawa wstrzymania eksmisji stała się bezprzedmiotowa. Organ dalej wskazał ,że po przymusowym opróżnieniu kwatery w dniu 20 maja 2003 r., lokal mieszkalny nr 21 przy ul.[....]., stanowiący własność Skarbu Państwa - Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, został na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego WAM we W. przydzielony żołnierzowi zawodowemu. W dniu 16 stycznia 2004 r. powyższy lokal mieszkalny stał się jego własnością w następstwie sprzedaży dokonanej na jego rzecz przez Wojskową Agencję Mieszkaniową - Oddział Rejonowy we W.. Postanowieniem z dnia 8 maja 2008 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. umorzył postępowanie egzekucyjne w sprawie przymusowego wykwaterowania skarżącego z lokalu mieszkalnego przy ul. [...]we W.. Minister Obrony Narodowe postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2008 r. utrzymał w mocy powyższe postanowienie. Na postanowienie Ministra Obrony Narodowej Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie , który - w wyniku doprecyzowania przez skarżącego treści skargi - wyłączył do odrębnych postępowań: 1. Skargę na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w zakresie wniosku z dnia 19 maja 2003r. o wstrzymanie czynności egzekucyjnych (sygn. akt II SAB/Wa 168/08); 2. Skargę na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w zakresie wniosku z dnia 20 marca 2008r o uchylenie czynności egzekucyjnych (sygn. akt II SAB/Wa 16/09); 3. Skargę na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w zakresie wniosku z dnia 20 maja 2008r. w sprawie wykupu zajmowanej kwatery lub wypłatę odprawy mieszkaniowej (sygn. akt II SAB/Wa 17/09). Wyrokami z dnia 5 czerwca 2009 r. we wszystkich tych sprawach Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2004 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – (zwanej dalej p.p.s.a)., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd administracyjny zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa - art. 149 p.p.s.a. W tym zakresie stwierdzić należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym w prawie terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (por. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze "Lexis Nexis", Warszawa 2005, str. 86). Wniesienie skargi na bezczynność organu jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu , mimo istnienia ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Innymi słowy bezczynność organu administracyjnego można najogólniej określić jako taki stan rzeczy, w którym zawisła przed organem sprawa nie została załatwiona, mimo upływu przewidzianych w przepisach prawa terminów, a organ nie podejmuje w tym zakresie żadnych działań. Przechodząc od tych ogólnych uwag do realiów badanej sprawy stwierdzić należy, że przedmiotem skargi jest bezczynność organu w rozpoznaniu jego wniosku z dnia 19 maja 2003r. o wstrzymanie egzekucji w dniu 20 maja 2003r. Z materiału aktowego badanej sprawy wynika, że przed zainicjowaniem postępowania sądowoadministracyjnego skarżący wyczerpał tryb zażaleniowy , o którym mowa w art.37 k.p.a. , o czym świadczy pismo Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...], będące odpowiedzią na pismo strony z dnia 14 sierpnia 2014r. , w którym wnioskował " o spowodowanie przerwania 11-letniej bezczynności organu egzekucyjnego przez wydanie na wniosek z dnia 19 .05.2003r. postanowienia o zawieszeniu wszelkich czynności egzekucyjnych , począwszy od dnia 19.05.2003r." Materiał aktowy wskazuje na to ,że Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej - Oddziału Terenowego we W. pismem z dnia [....]zawiadomił stronę o tym ,że jej argumenty nie stanowią w myśl art.33 u.o.p.e.a. podstawy do wstrzymania postępowania administracyjnego , zaś podniesiony zarzut niedoręczenia decyzji nr 24/99 o zarządzonym przekwaterowaniu nie znajduje potwierdzenia w aktach lokalowych. Wspomniana decyzja została doręczona L. K. przez pracownika OT WAM we W.. Jednocześnie tym samym pismem zawiadomiono stronę, że wobec dokonania opróżnienia w dniu [...]kwatery przy ul. [...]we W. , sprawa wstrzymania egzekucji jest bezprzedmiotowa. Następnie postanowieniem z [...]wydanym na podstawie przepisów art. 17 § 1 i art. 59 § 1 pkt 2 i § 4 u.o.p.e.a. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we W. umorzył wszczęte w dniu 19 maja 2003r. postępowanie egzekucyjne w sprawie przymusowego wykwaterowania Z. K. z lokalu mieszkalnego przy ul. [...]we W. wraz ze wszystkimi zamieszkałymi w tym lokalu osobami. Z uzasadnienia powyższego postanowienia wynika, że decyzja Dyrektora Oddziału Terenowego WAM we W. Nr [...]z dnia [...]stwierdzająca obowiązek zwolnienia kwatery przy ul. [...]we W. , nie została doręczona stronie , a zatem nie została wprowadzona do obrotu. W związku z tym organ końcowo stwierdził ,że zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.o.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się , jeżeli obowiązek nie jest wymagalny , został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Ministra Obrony Narodowej z 1 sierpnia 2008r. Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w zakresie jego wniosku z dnia 19 maja 2003r. o wstrzymanie czynności egzekucyjnych , zarejestrowaną pod sygn. akt II SAB/Wa 168/08 , w której wyrokiem z dnia 5 czerwca 2009r. oddalono skargę. W świetle powyższych , ujawnionych okoliczności sprawy nie ma podstaw do przyjęcia ,że organ egzekucyjny ,będący jednocześnie wierzycielem pozostaje w bezczynności w zakresie załatwienia przedmiotowego wniosku. Przede wszystkim wskazać należy, że wobec umorzenia postępowania egzekucyjnego postanowieniem z dnia 8 maja 2008r. , wniosek o wstrzymanie egzekucji jest bezprzedmiotowy , skoro organ zastosował dalej idące rozstrzygnięcie w postaci umorzenia postępowania egzekucyjnego. Tej okoliczności nie kwestionował sam skarżący przyznając ,że w momencie wszczęcia postępowania sądowo-administracyjnego w niniejszej sprawie , nie toczyło się już postępowanie egzekucyjne, którego dotyczył wniosek z dnia 19 maja 2003r. Wypada w tym miejscu przypomnieć, że sąd administracyjny badając zasadność skargi na bezczynność organu zobowiązany jest uwzględnić stan sprawy istniejący w dniu wyrokowania , zaś uwzględnienie skargi na bezczynność powiązane jest ze zobowiązaniem organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności . W realiach badanej sprawy na dzień rozpoznawania jej przez sąd administracyjny nie istniał stan bezczynności . Wydanie bowiem przez organ postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w sprawie , w której złożono skargę na bezczynność , wyłącza możliwość uwzględnienia tej skargi , nawet wówczas , gdy takie postanowienie podjęte zostało z naruszeniem terminu przewidzianego do jego wydania. Natomiast analiza treści zarzutów skargi oraz pism procesowych skarżącego dowodzi tego ,że w istocie rzeczy osią sporu nie jest sam sposób załatwienia sprawy przez organ poprzez umorzenie postepowania egzekucyjnego ,lecz wskazanie prawidłowej – według skarżącego – podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego . Zdaniem skarżącego taką właściwą podstawą powinien stanowić art. 34 § 4 u.o.p.e.a. , który przewiduje wydania postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów , a jeżeli są uzasadnione , postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego . Tymczasem zastosowaną przez organ postawę prawną wydanego w tej sprawie postanowienia z dnia 8 maja 2008r. stanowił przepis art. 59 § 1 pkt 2 i § 4 u.o.p.e.a. , stanowiący o obowiązku umorzenia postępowania egzekucyjnego w przypadku , gdy obowiązek nie jest wymagalny , został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Zgodnie z art. 59 § 5 u.o.p.e.a. na postanowienie w sprawie umorzenia postepowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi nie będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. A zatem zwalczanie prawidłowości zastosowanej przez organ podstawy prawnej do wydania określonego aktu administracyjnego może odbywać się tylko przy zastosowaniu środków zaskarżenia w administracyjnym toku instancji oraz postępowaniu sądowoadministracyjnym , z których to instrumentów procesowych skarżący już skorzystał . W każdym bądź razie skarga na bezczynność nie może być środkiem służącym weryfikacji podstawy prawnej podjętego przez organ postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego . Reasumując powyższe , Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. stwierdził ,że skarga przedstawia się jako niezasadna , co obligowało go do oddalenie skargi na podstawie art.151 p.p.s.a.