IV SAB/Wr 369/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 września 2024 r. sprawy ze skargi O. S. na przewlekłe prowadzenie postepowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej oddala skargę w całości. Wnioskiem z dnia 20 września 2022 r. (data wpływu do organu) O. S. (obywatel U., dalej również: strona, skarżący), działając poprzez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpił do Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ) o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Pismem datowanym na ten sam dzień organ poinformował skarżącego, że wszczęte na jego wniosek postępowanie administracyjne w sprawie zostanie zakończone w terminie 6 miesięcy, który to termin biegnie od wskazanych w piśmie zdarzeń. Poinformował również, że w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminu na załatwienie sprawy nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawierzeniu na ten okres. Wezwał również skarżącego do nadesłania szeregu dokumentów niezbędnych do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej takich jak: 1) potwierdzenie posiadania przez skarżącego aktualnego ubezpieczenia zdrowotnego; 2) zaświadczenie dokumentujące historię odprowadzanych składek na ubezpieczenia społeczne; 3) oświadczenie o liczbie osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym; 4) potwierdzenie posiadania stabilnego i regularnego źródła dochodu; 5) dowody na legalny i nieprzerwany co najmniej 5-letni pobyt na terytorium RP bezpośrednio przed złożeniem wniosku; 6) zaświadczenie z urzędu skarbowego o niezaleganiu z zapłatą podatków; 7) pisemne oświadczenia dotyczącego podróży i pobytów strony poza terytorium RP w okresie 5 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku; 8) potwierdzenie znajomości języka polskiego - w terminie 30 dni, o ile ww. dokumenty nie zostały już dostarczone do organu. Pismem z dnia 26 października 2022 r. i z dnia 12 stycznia 2023 r. Wojewoda wdrożył procedurę z art. 207 ust. 1 i 2 w związku z art. 223 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2024 r. poz. 769). Pismami z dnia 21 lutego 2023 r., 27 września 2023 r., 23 listopada 2023 r. i 4 kwietnia 2024 r. skarżący wniósł ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. W dniu 8 kwietnia 2024 r., do Wojewody wpłynęła skarga strony, działającej przez profesjonalnego pełnomocnika, na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę postępowania z wniosku strony z dnia 20 września 2022 r. Zarzucając naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy strona wniosła o: 1) stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłości prowadzenia postępowania z wniosku strony o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej; 2) stwierdzenie, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zobowiązanie Wojewody do wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku, 4) przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 15 000 zł na podstawie art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.); 5) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm prawem przepisanych. Uzasadniając skargę strona wskazała, że od momentu złożenia wniosku do dnia wniesienia skargi upłynęło 19 miesięcy, w czasie których organ nie podjął wystarczających czynności w sprawie, czym naruszył art. 35 § 3 k.p.a. dopuszczając się przewlekłego prowadzenia postępowania. Od wielu miesięcy była ignorowana przez organ i nie otrzymywała żadnej korespondencji w sprawie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odwołał się do zapisów ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830, dalej: ustawa zmieniająca z dnia 8 kwietnia 2022 r.) oraz ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 185, dalej: ustawa zmieniająca z dnia 13 stycznia 2023 r.). Mocą tych ustaw do ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 167, dalej: ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy) zostały wprowadzone odpowiednio art. 100c i art. 100d wstrzymujące rozpoczęcie biegu terminów i zawieszające bieg rozpoczętych terminów dotyczących załatwiania spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców. Organ wyjaśnił, że w oparciu o powyższe przepisy w okresie od dnia 15 kwietnia 2022 r. nie stosuje się przepisów o bezczynności organu, w tym czasie organowi prowadzącemu postępowanie nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się do niego sum pieniężnych za niewydanie rozstrzygnięć w terminach. Zaniechania organu w tym okresie nie mogą być podstawą wywodzenia środków prawnych w zakresie bezczynności czy przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Przywołane okoliczności prawne uchylają zasadność zarzutów i wniosków skargi. Na poparcie swoich twierdzeń organ przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22, z którego wynika, że art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy mają zastosowanie do każdego cudzoziemca. Ponadto organ wskazał, że dłuższe terminy załatwiania spraw dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców są wynikiem dużej ilości wniosków o udzielenie zezwoleń pobytowych, wpływających do organu i rozpoznawanych według kolejności wpływu, oraz trudności w uzupełnianiu braków kadrowych w Dolnośląskim Urzędzie Wojewódzkim. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (...) (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). W tym przypadku przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działania w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Dokonując zatem oceny postępowania organu w niniejszej sprawie w kontekście sprawności procedowania w sprawie wszczętej wnioskiem skarżącego trzeba wskazać, że terminy załatwiania spraw regulują przepisy k.p.a. W art. 35 k.p.a. ustawodawca wskazał m.in., że sprawy winny być załatwiane bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od wszczęcia postępowania, a sprawy szczególnie skomplikowane - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy. Z tego okresu ustawodawca wyłączył terminy przewidziane w przepisach dla dokonania określonych czynności, okresy zawieszenia postępowania, trwania mediacji, opóźnień leżących po stronie wnioskodawcy lub niezależne od organu administracji. Jednocześnie w § 4 ww. normy wskazał, że przepisy szczególne mogą określać inne terminy załatwienia spraw. Taką szczególną normę stanowią przepisy art. 210 ust. 1 i 2 w związku z art. 223 ustawy o cudzoziemcach. Zgodnie z powołanymi regulacjami, decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej wydaje się w terminie 6 miesięcy (ust. 1). Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a, upłynął bezskutecznie (ust. 2). W świetle przedstawionych zasad ocena sprawności działania organu musi być dokonywana z uwzględnieniem regulacji obowiązujących w dacie złożenia wniosku i terminach zastrzeżonych na jego rozpoznanie. W tym kontekście słusznie wskazuje organ na regulacje wprowadzone od dnia 15 kwietnia 2022 r. na mocy ustawy zmieniającej z dnia 8 kwietnia 2022 r. Zgodnie z zapisem art. 1 pkt 44 ww. ustawy do zapisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wprowadzono regulację art. 100c. Zgodnie z jej brzmieniem w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres (ust. 1). Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne (ust. 2). W okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (ust. 3). Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (ust. 4). Na mocy kolejnej zmiany ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy - ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 185, dalej: ustawa zmieniająca z dnia 13 stycznia 2023 r.) - wprowadzono obowiązującą od dnia 1 stycznia 2023 r. regulację art. 100d, powtarzającą zapisy art. 100c, która wydłużyła wstrzymanie oraz zawieszenie biegu terminów na rozpoznanie ww. spraw do dnia 24 sierpnia 2023 r. (art. 1 pkt 32 ww. ustawy). Kolejne zmiany ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy: 1) ustawa z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1088, dalej: ustawa zmieniająca z dnia 14 kwietnia 2023 r.) w art. 12 pkt 5; 2) ustawa z dnia 9 lutego 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 232, dalej: ustawa zmieniająca z dnia 9 lutego 2024 r.) w art. 1 pkt 1; 3) ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 854, dalej: ustawa zmieniająca z dnia 15 maja 2024 r.) w art. 1 pkt 3 - wydłużyły okres braku biegu i wstrzymania terminu rozpoznania spraw m.in. w zakresie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej odpowiednio do dnia 4 marca 2024 r., 30 czerwca 2024 r. i 30 września 2025 r. Na tej podstawie bieg terminu rozpoznania wniosku skarżącego, złożonego w dniu 20 września 2022 r., od dnia 15 kwietnia 2022 r. do dnia 30 września 2025 r. nie rozpoczyna się, co uchyla zarzut przewlekłości organu. Oznacza to, że terminy na rozpoznanie sprawy z wniosku skarżącego o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej nie rozpoczęły biegu na mocy powołanych przepisów, co wyklucza możliwość stwierdzenia przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Skoro nie biegnie ustawowy termin załatwienia sprawy, nie sposób uznać, że w sprawie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania, a tym samym nie można zatem postawić organowi takiego zarzutu. Jednocześnie nie ulega wątpliwości, że strona objęta jest wskazaną regulacją ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, gdyż zgodnie z art. 1 ust. 3 pkt 5 tej ustawy określa ona również szczególne zasady przedłużania okresów legalnego pobytu obywateli Ukrainy oraz wydanych im przez organy polskie dokumentów dotyczących uprawnień w zakresie wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W art. 42 ww. ustawy wskazano, że jeżeli ostatni dzień okresu ważności zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego obywatelowi Ukrainy przypada w okresie od dnia 24 lutego 2022 r., okres ważności tego zezwolenia ulega przedłużeniu z mocy prawa do dnia 31 grudnia 2022 r. (ust. 5). Zgodnie zaś z art. 42 ust. 5a ww. ustawy - wprowadzonym w dniu 1 stycznia 2023 r mocą art. 1 pkt 21 lit. c ustawy zmieniającej z dnia 13 stycznia 2023 r. - jeżeli ostatni dzień okresu ważności zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego obywatelowi Ukrainy przypada w okresie od dnia 24 lutego 2022 r., okres ważności tego zezwolenia ulega przedłużeniu z mocy prawa do dnia 24 sierpnia 2023 r. Okres ten został przedłużony do dnia 4 marca 2024 r., kolejno do 30 czerwca 2024 r., a następnie do 30 września 2025 r. mocą odpowiednio art. 12 pkt 5 ustawy zmieniającej z dnia 14 kwietnia 2023 r. (wejście w życia w dniu 27 czerwca 2023 r.), art. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej z dnia 9 lutego 2024 r. (wejście w życiu w dniu 22 lutego 2024 r.) oraz art. 1 pkt 3 ustawy zmieniającej z dnia 15 maja 2024 r. (wejście w życie w dniu 1 lipca 2024 r.). Jak wynika z akt sprawy, skarżący posiada decyzję z dnia 4 marca 2020 r. nr SOC-LPI.6151.1.5186.2017.DMO udzielającą stronie zezwolenia na pobyt czasowy do dnia 4 marca 2022 r., a zatem objęty jest regulacją ww. zapisów ustawy. Skarżący jest zatem objęty ochroną wynikającą z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy ze wszystkimi tego konsekwencjami, także wynikającymi z art. 100c i art. 100d wstrzymującymi rozpoczęcie biegu terminu i zawieszającymi terminy rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Jak bowiem wynika z akt sprawy, Strona wniosek złożyła w dniu 20 września 2022 r., w dacie obowiązywania ww. zmienionych (w zakresie terminu rozpoznania spraw przez organ) regulacji ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, zaś termin na rozpoznanie jej wniosku nie upłynął w dniu wejścia w życie regulacji ustawy zmieniającej z dnia 8 kwietnia 2022 r. (tj. w dniu 15 kwietnia 2022 r.), ustawy zmieniającej z dnia 13 stycznia 2023 r. (tj. w dniu 1 stycznia 2023 r.), ustawy zmieniającej z dnia 14 kwietnia 2023 r. (tj. w dniu 27 czerwca 2023 r.), ustawy zmieniającej z dnia 9 lutego 2024 r. (tj. w dniu 22 lutego 2024 r.) i ustawy zmieniającej z dnia 15 maja 2024 r. (tj. w dniu 1 lipca 2024 r.). Ponadto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono stanowisko, że art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy mają zastosowanie nie tylko do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy, w tym zwłaszcza opuszczającymi terytorium tego państwa w związku wojną, ale także do wszystkich innych cudzoziemców. W powołanych przepisach mówi się bowiem o "cudzoziemcu", a nie "obywatelu Ukrainy". Lege non distinguente, przepisy te dotyczą każdego cudzoziemca, czyli osoby, która nie posiada obywatelstwa polskiego. Trzeba też wskazać na szeroki zakres spraw, których dotyczą przepisy art. 100c i 100d ustawy pomocowej. Znaczna część tych spraw nie ma jakiegokolwiek związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną (np. zezwolenia na pobyt stały, nie wspominając już o postępowaniach dotyczących cofnięcia posiadanych już zezwoleń). Ponadto należy wskazać, że powołane przepisy zawierają szereg rozwiązań w sposób istotny ograniczających prawa cudzoziemców, w tym ich prawa do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie. Na gruncie interpretacji tych przepisów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony został pogląd wskazujący na brak powodów do racjonalnego uzasadnienia tezy, że ustawa pomocowa wprowadza rozwiązania pogarszające sytuację prawną wyłącznie tej grupy cudzoziemców, tj. obywateli Ukrainy opuszczających terytorium tego państwa w związku wojną (wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22). Zauważyć trzeba, że w odniesieniu do wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE jednym z warunków udzielenia takiego zezwolenia jest - zgodnie z art. 211 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach - legalny i nieprzerwany pobyt na terytorium RP co najmniej przez 5 lat bezpośrednio przed złożeniem wniosku. Jeśli zatem przyjąć, że przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy dotyczą wyłącznie osób przybyłych do Polski w związku z działaniami wojennymi w Ukrainie, to żadna z tych osób nie byłaby uprawniona do skutecznego złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, co prowadziłoby do wniosku, że przepisy art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. c wymienionej ustawy są bezprzedmiotowe. Objęcie zakresem wskazanych unormowań ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy cudzoziemców, którzy z natury rzeczy nie mogą być osobami, o których mowa w art. 2 ust. 1 i 2 tej ustawy, świadczy o jasnym zamiarze ustawodawcy objęcia zakresem także art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. c tej ustawy nie tylko osób przybyłych na terytorium RP w związku z konfliktem zbrojnym na Ukrainie, a wszystkich cudzoziemców ubiegających się o udzielenie zezwolenia na pobyt, zgodnie z literalnym brzmieniem tego przepisu. W świetle opisanych okoliczności nie można przyjąć, że organ naruszył terminy rozpoznania sprawy, ich bieg bowiem w odniesieniu do skarżącego nie rozpoczyna się od dnia 15 kwietnia 2022 r. i w dacie złożenia skargi oraz w dacie orzekania stan ten nie ustał. Okoliczność ta skutkuje uznaniem bezzasadności zgłaszanych przez stronę zarzutów i oddaleniem jej skargi, co ma umocowanie w art. 151 p.p.s.a. Oczywiście, okoliczność zawieszenia i wstrzymania biegu terminów nie zwalnia organu od załatwiania sprawy. Oznacza to tylko, że strona nie może z ewentualnych opóźnień organu w tym przedmiocie wywodzić konsekwencji prawnych wobec organu. Końcowo Sąd stwierdza, że był uprawniony do merytorycznego rozpoznania skargi, pomimo zapisów wskazanych w art. 100c ust. 4 oraz 100d ust. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Podstawę takiego uprawnienia Sąd wywodzi z art. 45 Konstytucji RP w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP zawierającego zakaz zamykania drogi sądowej do dochodzenia naruszonych praw. Oznacza to konieczność zagwarantowania dostępu do sądu w sprawach, których przedmiotem jest ochrona konstytucyjnych wolności lub praw. W sprawach, które nie dotyczą bezpośrednio ochrony praw konstytucyjnych, prawo do sądu może zostać ograniczone, o ile dopuszczają to klauzule limitacyjne z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zgodnie z ww. zapisem ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. W opinii Sądu żadna z tych okoliczności stanowiącej podstawę wyłączenia ochrony prawnej nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Przytoczone powyżej okoliczności uzasadniają oddalenie skargi, co nastąpiło na podstawie art. 151 p.p.s.a.