IV SAB/Wr 408/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis po rozpoznaniu w dniu 22 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy ze skargi T. M. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu w przedmiocie załatwienia odwołania postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 19 marca 2025 r., zatytułowanym "ponaglenie", T. M. (dalej: skarżący) wniósł skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: organ) w przedmiocie załatwienia odwołania wniesionego przez skarżącego do organu od decyzji, działającego z upoważnienia Wójta Gminy Kłodzko, Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy Kłodzko (dalej: organ I instancji) z dnia 14 stycznia 2025 r. nr OPSGK.RŚPS.4208.26odm.2024 odmawiającej przyznania skarżącemu zasiłku powodziowego oraz zwiększenia wysokości zasiłku powodziowego o kwotę 1000 zł brutto jednorazowo z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zużycia energii elektrycznej lub paliwa niezbędnych do osuszania pomieszczeń zajmowanych przez rodzinę. W nadesłanych przez organ aktach administracyjnych sprawy brak było wniesionego przez skarżącego ponaglenia na niezałatwienie w terminie wniesionego odwołania od decyzji organu I instancji. W treści odpowiedzi na skargę organ oświadczył, że skarżący nie wniósł ponaglenia. W wykonaniu zarządzenia z dnia 20 czerwca 2025 r., pismami Sądu z dnia 23 czerwca 2025 r. skarżący został wezwany do: 1) ustosunkowania się do treści odpowiedzi na skargę, w tym w zakresie okoliczności niezłożenia ponaglenia na niezałatwienie przez organ odwołania od decyzji organu I instancji; 2) złożenia oświadczenia, czy wniesiona w dniu 19 marca 2025 r. skarga (zatytułowana "ponaglenie") została poprzedzona ponagleniem skierowanym do organu, zaś w przypadku odpowiedzi twierdzącej, do nadesłania dowodu wniesienia ponaglenia do organu. Na wykonanie w/w wezwań zakreślono skarżącemu termin 7 dni od dnia ich doręczenia, pod rygorem rozpoznania sprawy na podstawie akt sprawy. Z dokumentów Urzędowego Poświadczenia Doręczenia (UPD - Identyfikator Poświadczenia: ePUAP-UPD163189499 i ePUAP-UPD163191264) wynika, że w/w wezwania doręczono skarżącemu na jego adres do doręczeń elektronicznych w dniu 26 czerwca 2025 r. Skarżący w zakreślonym terminie nie zareagował na wezwania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Przez dopuszczalność skargi należy rozumieć zarówno jej przesłanki przedmiotowe, a więc określenie od jakiego rodzaju form działalności organów administracji publicznej przysługuje skarga, jak i dopuszczalność skargi w zakresie podmiotowym, to jest określenie, jakim podmiotom przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Z kolei warunkami formalnymi skutecznego wniesienia skargi są: złożenie skargi od aktu objętego zakresem właściwości rzeczowej sądu, wniesienie jej po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli przysługiwały one skarżącemu w postępowaniu przed organem oraz wniesienie skargi przez podmiot, któremu przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z nich prowadzi do stwierdzenia niedopuszczalności skargi, a w konsekwencji do jej odrzucenia bez merytorycznego rozpoznania sprawy. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy zaś rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia - taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Ponadto zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z powyższych regulacji prawnych wynika, że droga sądowa jest dopuszczalna dopiero po wyczerpaniu możliwości załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego. Ponadto na gruncie art. 35 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.), organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 2). Zgodnie zaś z art. 37 § 1 k.p.a. strona ma prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w powyższym przepisie (bezczynność), bądź kiedy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Tym samym złożenie skargi na bezczynność, czy też przewlekłość organu jest możliwe dopiero po wniesieniu (odrębnego) ponaglenia z art. 37 k.p.a. na niezałatwienie sprawy. W sprawie, pismo skarżącego z dnia 19 marca 2025 r., nazwane "ponagleniem", organ przekazał do Sądu jako skargę. W ten sposób też pismo to, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 18 kwietnia 2025 r., zostało zakwalifikowane - jako skarga na bezczynność organu w przedmiocie załatwienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Skierowane do skarżącego wezwanie Sądu do złożenia oświadczenia, czy w/w skarga na bezczynność organu w przedmiocie załatwienia odwołania od decyzji organu I instancji została poprzedzona skierowanym do organu ponagleniem oraz, w przypadku odpowiedzi twierdzącej, do nadesłania dowodu wniesienia takiego ponaglenia, pozostały bez odpowiedzi. Również treść nadesłanych przez organ akt administracyjnych sprawy nie pozwala na przyjęcie, że skarga została poprzedzona złożeniem ponaglenia. Niezasadnym byłoby potraktowanie wniesionej w dniu 19 marca 2025 r. skargi jako jednoczesnego ponaglenia. Dostrzeżenia wymaga, że w przepisach p.p.s.a. ani k.p.a. nie określono terminu na wniesienie ponaglenia na bezczynność organu, ani też terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na tę bezczynność. Jednak jak wyjaśniono w orzecznictwie, złożenie przez stronę ponaglenia stanowi warunek skutecznego wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania lub niezałatwienie sprawy w terminie, wniesienie skargi jest bowiem dopuszczalne po wyczerpaniu trybu przewidzianego w art. 37 k.p.a. (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej można wnieść po wniesieniu przez stronę ponaglenia zgodnie z k.p.a. Złożenie skargi przed rozpoznaniem ponaglenia jest skuteczne. Strona nie musi więc oczekiwać na rozpoznanie ponaglenia przez właściwy organ, wystarczy, że takie ponaglenie zostanie wniesione. Należy jednak zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zasadnie przyjmuje się, że ponaglenie nie może być wniesione w tym samym dniu, co sama skarga (tak, m.in. w: postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 17 lipca 2025 r. - sygn. akt I SAB/Op 32/25; postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 czerwca 2025 r. - sygn. akt III SAB/Gl 79/25; postanowieniu Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 kwietnia 2024 r. - sygn. akt IV SAB/Po 41/24). Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na słuszność takiej tezy wprost wskazuje sformułowanie "po wniesieniu ponaglenia", albowiem oznacza ono, że ustawodawca założył pewną sekwencję czasową dokonywania czynności procesowych. Skoro przepisy p.p.s.a. (podobnie zresztą jak k.p.a.) nie posługują się przy określaniu terminów systemem godzinowym czy minutowym, a odwołują się do dni, tygodni, miesięcy i lat, to należy uznać, że zwrot, że skargę na bezczynność "można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia", należy rozumieć w ten sposób, że skuteczne wniesienie skargi może nastąpić najwcześniej w dniu następnym po wystąpieniu z ponagleniem (tak w: postanowieniu WSA w Krakowie z dnia 21 czerwca 2021 r., sygn. akt II SAB/Kr 59/21; postanowieniu WSA w Krakowie z dnia 24 października 2022 r., sygn. akt III SAB/Kr 80/22). Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł, że dopuszczenie możliwości jednoczesnego wnoszenia skargi na bezczynność i ponaglenia podważałoby bowiem racjonalność ustawodawcy, który wprowadzając do k.p.a. instytucję ponaglenia, wyposażył stronę w dodatkowy instrument mający na celu dyscyplinowanie organów administracji w zakresie sprawności i szybkości załatwienia sprawy. Ponaglenie nie może być postrzegane wyłącznie jako środek warunkujący dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Należy uwzględnić, że ratio legis wprowadzenia wymogu uprzedniego wyczerpania środka w postaci ponaglenia było zapewnienie kontroli terminowości w postępowaniu administracyjnym z jednoczesnym ograniczeniem obciążania sądu sprawami, które mogą być załatwione przez organy administracji. Oczywiście sposób załatwienia ponaglenia przez właściwy organ nie ma żadnego znaczenia dla oceny dopuszczalności skargi na bezczynność organu (zob. postanowienie NSA: z dnia 20 stycznia 2022 r. - sygn. akt II OSK 2772/21 i z dnia 29 czerwca 2023 r. - sygn. akt I OSK 1062/23). Mając powyższe na uwadze - wobec braku ponaglenia w aktach administracyjnych sprawy i niewykazania przez skarżącego, że ponaglenie zostało wniesione - Sąd odrzucił skargę, uznając ją za niedopuszczalną na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Kierując się wskazaną argumentacją, Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.