IV SAB/Wr 486/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi: L. T. reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego: M. T. na przewlekłe prowadzenie postepowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w sprawie wniosku L. T. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego M. T. o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Jak wynikało z akt sprawy w dniu 8 grudnia 2021 r. Skarżący wystąpił o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. W dniu 18 stycznia 2022 r. Skarżący uzupełnił dokumentację oraz stawił się w siedzibie organu. Pismem z dnia 18 stycznia 2022 r. organ powiadomił Skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie ustalając termin jego zakończenia na dzień 18 października 2022 r. W dniu 3 i 26 października 2022 r. Skarżący wnioskował o sprawdzenie stanu rozpoznania sprawy, zaznaczając, że postępowanie toczy się już 10 miesięcy. W dniu 6 lipca 2023 r. organ podjął czynności w zakresie pozyskania informacji granicznej, uzyskując w dniu 11 lipca 2023 r. informację zwrotną. Pismami z dnia 28 lipca i 23 listopada 2023 r. Skarżący ponownie zwrócił się o informację dotyczącą statusu sprawy, pismem z dnia 2 listopada 2023 r. poinformował o zmianie adresu. W dniu 26 marca 2024 r. Skarżący wniósł ponaglenie, które zawiadomieniem z dnia 29 maja 2024 r. organ pozostawił bez rozpoznania. W dniu 18 maja 2024 r. Skarżący wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w zakresie procedowania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Wnioskował o stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie "udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy"; przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz Skarżącego kwoty 2.000 zł; zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz zobowiązanie organu do wydania decyzji będącej odpowiedzią na wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie miesiąca. W uzasadnieniu skargi wskazał, że w dniu 28 grudnia 2021 r. złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, a skargę poprzedził ponagleniem. Wskazując na terminy rozpoznawania spraw zarzucał ich przekroczenie, co narusza zasadę szybkości postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że sposób prowadzenia sprawy nie wynika ze złej woli pracowników organu administracji, ale jest skutkiem napływu dużej ilości wniosków. Nadto organ powołał się na zapisy art. 100c i art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2023 r., poz. 103 ze zm., dalej: ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy), wywodząc, że zawiesiły one do dnia 30 czerwca 2024 r. bieg terminów na rozpoznanie sprawy, co wyklucza orzeczenie bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, co nakazywało jej oddalenie. Na wstępie odnotowania wymaga, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Dokonując oceny postępowania organu w zakreślonych granicach trzeba wskazać, że terminy załatwiania spraw regulują przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.). W art. 35 k.p.a. ustawodawca wskazał m.in., że sprawy winny być załatwiane bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od wszczęcia postępowania, a sprawy szczególnie skomplikowane - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy. Z tego okresu ustawodawca wyłączył terminy przewidziane w przepisach dla dokonania określonych czynności, okresy zawieszenia postępowania, trwania mediacji, opóźnień leżących po stronie wnioskodawcy lub niezależne od organu administracji. Jednocześnie w § 4 ww. normy wskazał, że przepisy szczególne mogą określać inne terminy załatwienia spraw. Taką szczególną normę stanowią regulacje art. 210 w zw. z art. 223 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2020 r., poz. 35 ze zm., dalej ustawa o cudzoziemcach). Odnotowania bowiem wymaga, że wbrew argumentacji skargi wniosek dotyczył udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, a nie zezwolenia na pobyt czasowy. Zgodnie z treścią wskazanych regulacji w brzmieniu obowiązującym w dacie składania wniosku: postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały powinno zakończyć się nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia jego wszczęcia, a postępowanie odwoławcze - w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania (art. 210). Zgodnie zaś z art. 223 ww. ustawy do udzielenia lub cofnięcia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE stosuje się przepisy art. 202 oraz art. 206-210. Przepisy te uległy zmianie na mocy nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2022r. poz. 91, dalej "ustawa zmieniająca"), co nastąpiło z dniem 29 stycznia 2022 r. Na podstawie dokonanej zmiany w ustawie o cudzoziemcach m.in. zmianie uległy terminy rozpoznania spraw o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, pobyt stały, rezydenta długoterminowego UE oraz przepisy przejściowe regulujące bieg terminów w odniesieniu do spraw w toku. Zgodnie z brzmieniem nowych regulacji: do udzielenia lub cofnięcia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE stosuje się przepisy art. 202, art. 203 ust. 2a i 2b oraz art. 206-210 (art. 223 ustawy o cudzoziemcach). Decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały wydaje się w terminie 6 miesięcy (art. 210 ust. 1 ww. ustawy). Jednocześnie na mocy przepisów przejściowych, wprowadzonych na mocy ustawy zmieniającej, w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy mają zastosowanie przepisy art. 7 ust. 3, art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4, art. 112a, art. 203 ust. 2a i 2b oraz art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Fakt ten w sposób istotny wpływa na ocenę istnienia przewlekłości w rozpoznawanej sprawie, a to z uwagi na kolejne przepisy wpływające na tok prowadzenia postępowania, chodzi o zapisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Zgodnie z brzmieniem pierwszego z nich w okresie do dnia 31 grudnia 2023 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres (ust. 1). Przepis ten obowiązuje od dnia 15 kwietnia 2022 r. (art. 33 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 830). Kolejna z powołanych regulacji – art. 100d wprowadzona na mocy ustawy z dnia 9 lutego 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 232 ze zm.) przedłużyła termin zawieszenia opisanych postępowań do dnia 30 czerwca 2024 r. (art. 1 pkt 1 ww. ustawy). Zestawiając przywołane regulacje prawne wskazania wymaga, że w dniu wejścia w życie przepisów zmieniających terminy rozpoznania spraw o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, tj. 29 stycznia 2022 r. sprawa wszczęta wnioskiem Skarżącego z dnia 18 grudnia 2021 r. była w toku, a trzymiesięczny termin na jej rozpoznanie jeszcze nie upłynął. Wskazana zmiana legislacyjna wydłużyła ten termin do sześciu miesięcy, a zatem zgodnie z nowymi regulacjami upłynąłby on z dniem 18 czerwca 2022 r. Wcześniej jednak, na mocy powołanej ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. zmieniającej przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy ustawodawca zawiesił bieg terminów rozpoznawania tych wniosków i stan zawieszenia obowiązywał także w dacie wniesienia skargi. Zatem w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można postawić organowi zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania. Takie orzeczenie może zapaść w sytuacji, gdy organ prowadzący postępowanie prowadzi je dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy i nie występują okoliczności mające wpływ na bieg terminów procedowania, o których mowa w art. 35 § 5 k.p.a. Regulacja ta wyłącza z biegu terminów załatwienia sprawy m.in. okresy opóźnień z przyczyn niezależnych od organu oraz także okresów zawieszenia postępowania. Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy trzeba wskazać, że na mocy powołanych przepisów zmieniających ustawę o cudzoziemcach termin na rozpoznanie sprawy został wydłużony do sześciu miesięcy, co dowodzi, że materia objęta postępowaniem wymaga szczególnej analizy, a zatem dłuższego niż w odniesieniu do innych postępowań okresu procedowania. W rozpoznawanej sprawie postępowanie zostało wszczęte wnioskiem Strony w dniu 18 grudnia 2021 r. Po jego wpływie do organu w dniu 18 stycznia 2022 r. Skarżący uzupełnił pewne braki formalne, i jakkolwiek w aktach sprawy brak informacji, czy uczynił to osobiście, czy też na wezwanie organu, to jednak nie ma to znaczenia dla sprawy, gdyż dane te wymagały analizy. W tej samej dacie organ poinformował także Stronę o terminie zakończenia postępowania, który wyznaczył na dzień 18 października 2022 r. Dla sprawy znaczenie ma również okoliczność, że w dniu 22 lutego 2022 r. zmieniła się sytuacja w kraju w sposób bezpośredni i istotny wpływając na obowiązki organu, co było następstwem konfliktu zbrojnego w Ukrainie. W rezultacie miało to wpływ na sprawność procedowania wykluczając zawinione działanie organu w tym zakresie. Konsekwencją tych wydarzeń było późniejsze, wskazane na wstępie rozważań, zawieszenie biegu terminów rozpoznania sprawy. Zatem w realiach rozpoznawanej sprawy pomimo pewnej w przerwy w aktywności organu rozpoznającego sprawę nie sposób postawić zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania, gdyż od dnia 22 lutego 2022 r. w sposób istotny zmieniły się okoliczności sprawy i możliwości organu w zakresie sprawnego procedowania, co usankcjonowano zawieszeniem biegu terminów na rozpoznanie sprawy na mocy powoływanej ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 830). Mając powyższe na uwadze skargę Strony na przewlekłe prowadzenie postępowania należało oddalić w całości, co ma umocowanie w art. 151 p.p.s.a.