IV SAB/Wr 534/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, po rozpoznaniu w Wydziale IV w dniu 5 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. C. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego i dodatku dyferencyjnego I. stwierdza bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w ustaleniu prawa do świadczenia wychowawczego i dodatku dyferencyjnego za okres zasiłkowy 2019/2021 i 2021/2022; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę Dolnośląskiego do rozpoznania wniosku strony o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko M. B. za okres od 7 grudnia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. IV. w pozostałym zakresie umarza postępowanie w przedmiocie zobowiązania do załatwienia sprawy. W skardze z dnia 5 kwietnia 2022 r. skarżąca D. C. zarzuciła Wojewodzie Dolnośląskiemu bezczynność w sprawie dotyczącej przyznania świadczenia wychowawczego 500+ oraz dodatku dyferencyjnego. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że 2 lutego 2021 r. złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze na dwoje małoletnich dzieci. W dniu 4 marca 2021 r. strona otrzymała informację o przekazaniu jej wniosku do Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu. Od tego czasu nikt ze skarżącą się nie kontaktował. Mimo upływów terminów z kodeksu postępowania administracyjnego, strona nie otrzymała odpowiedzi na swój wniosek. Dodatkowo strona podniosła, że nie dostała zwrotu za dodatek dyferencyjny za okres od września 2019 r. do listopada 2020 r, na dziecko – K. B. oraz za okres od grudnia 2020 r. do marca 2021 r. na dzieci – K. B. i M. B. Jak zaznaczyła, w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Kłodzku przedłożyła decyzję odmawiającą przyznania świadczeń z instytucji c., w dniach 30 czerwca i 16 września 2021 r. dokumenty te zostały przesłane do Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu. Wskazując na powyższe strona wniosła o: 1. zobowiązanie organu do dokonania czynności w określonym terminie; 2. stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski (dalej: Wojewoda) wniósł o oddalenie skargi. Przedstawiając stan faktyczny sprawy wskazał, że w dniu 1 lipca 2019 r. strona złożyła W Ośrodku Pomocy Społecznej Gminy Kłodzko wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na K. B. na okres zasiłkowy 2019/2021 r. W związku z oświadczeniem strony, że nikt z rodziny nie przebywa za granicą, Wójt Gminy Kłodzko wydał w dniu 22 lipca 2019 r. informację przyznającą świadczenie wychowawcze na wskazane we wniosku dziecko na okres zasiłkowy 2019/2021 r. Następnie, w dniu 12 września 2019 r., na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy pastwa w wychowywaniu dzieci )Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 ze zm.) wniosek ten został przekazany do Wojewody Dolnośląskiego celem ustalenia, czy w sprawie maja zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W związku z ustaleniem, że mąż wnioskodawczyni od 1 lutego 2018 r. pracuje na terenie R., postanowieniem z dnia 2 marca 2019 r. Wojewoda ustalił, że względem wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021 mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od 1 lipca 2019 r. do 31 maja 2021 r. W dniu 19 marca 2020 r. Wojewodzie została przekazana decyzja Wójta Gminy Kłodzko z dnia 13 marca 2020 r. o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – K. B. w okresie od dnia 1 lipca 2019 r. do 31 maja 2021 r. Następnie, w dniu 23 marca 2020 r. zostały wydane informacje (nr [...]/[...]/[...] i nr [...]/[...]/[...]), którymi rozstrzygnięto uprawnienia wnioskodawczyni do świadczenia wychowawczego na okres od 1 lipca 2019 r. do 31 maja 2021 r. Jak dalej wyjaśniał Wojewoda w odpowiedzi na skargę, w dniu 23 grudnia 2020 r. strona złożyła w Gminnym Ośrodku Pomocy wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na urodzone 7 grudnia 2020 dziecko, tj. M. B. na okres zasiłkowy 2019/2021. Wniosek ten w dniu 22 stycznia 2021 r. został przekazany do Wojewody celem ustalenia, czy w sprawie maja zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W dniu 26 lutego 2021 r. została wydana informacja rozstrzygająca uprawnienia do świadczenia wychowawczego na dziecko – M. B. na okres od 7 grudnia 2020 do 31 maja 2021 r. Tym samym, postępowania w sprawach skarżącej zostały zakończone, jednak w dniach – 6 lipca 2021 r. i 17 września 2021 r. do Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego wpłynęły czeskie decyzje odmawiające wnioskodawczyni świadczeń na dzieci – K. B. i M. B. Jak wskazał również Wojewoda w dalszej części odpowiedzi na skargę, w dniu 2 lutego 2021 r. strona złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci – K. B. i M. B. na okres zasiłkowy 2021/2022. Wniosek ten w dniu 8 mara 2021 r. został przekazany do Wojewody celem ustalenia, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W dniu 6 kwietnia 2022 r. Wojewoda wydał: - informację nr [...]/[...], którą wyrównano świadczenie wychowawcze do kwoty 500 zł na dziecko – K. B. na okres zasiłkowy 2019/2021 (w związku z wydaniem decyzji odmownej w R.); - informację nr [...]/[...], którą wyrównano świadczenie wychowawcze do kwoty 500 zł na dziecko – M. B. na okres zasiłkowy 2019/2021 (w związku z wydaniem decyzji odmownej w R.); - informację nr [...]/[...]), którą przyznano świadczenie wychowawcze na dzieci – K. B. i M. B. na okres od dnia 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r. W nawiązaniu do zarzutów skargi Wojewoda stwierdził, ze choć sprawy z wniosku na okres zasiłkowy 2019/2021 i 2021/2022 zostały załatwione później niż wynika to z przepisów prawa, to brak jest podstaw do stwierdzenia, ze przekroczenie terminu pozbawione było racjonalnego uzasadnienia. W nawiązaniu do powyższej argumentacji Wojewoda wskazał na znaczne obciążenie sprawami oraz problemy kadrowe urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Uwzględniając skargę na bezczynność, sąd – stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. – zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, co wynika z art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pojęcie bezczynności definiuje art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej k.p.a.), stanowiąc, że jest to sytuacja, w której nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Ten ostatni zapis stanowi, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Przy czym stosownie do § 2 ww. przepisu obowiązek ten ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. W art. 35 k.p.a. ustawodawca wskazał terminy rozpoznania spraw, stanowiąc m.in., że sprawy winny być załatwiane bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od wszczęcia postępowania, a sprawy szczególnie skomplikowane - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy. Z tego okresu ustawodawca wyłączył terminy przewidziane w przepisach dla dokonania określonych czynności, okresy zawieszenia postępowania, trwania mediacji, opóźnień leżący po stronie wnioskodawcy lub niezależne od organu administracji (art. 35 § 5 k.p.a.). Z tych zapisów jednoznacznie wynika, że sprawa winna być rozpoznana w terminie miesiąca, zaś skomplikowana zamknięta po upływie dwóch miesięcy. Istotny jest również zapis art. 12 k.p.a. statuujący zasadę szybkości postępowania organów administracji, mają one działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia. Powołane przepisy jednoznacznie wskazują zasady prawne, ramy czasowe i procedurę rozpoznawania wniosku strony. Nie ma tu miejsca na jakiekolwiek uznanie, ocena dochowania terminu (rozpoznana sprawy sprawności działania czyli bezczynności) jest uwarunkowana okolicznościami podanymi w powołanych przepisach, z uwzględnieniem art. 35 § 5 k.p.a. Zatem z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli organ nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Badanie skargi na bezczynność sprowadza się więc do oceny czy w okolicznościach danej sprawy, w zakreślonych ramach czasowych, podjęto czynności dla których postępowanie jest prowadzone. Celem skargi na bezczynność jest zaś doprowadzenie do załatwienia sprawy. Tezy te są utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2936/16; z dnia 21 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1296/17 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt III SAB/Po 41/18 wszystkie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Z akt administracyjnych analizowanej sprawy oraz z argumentacji organu przedstawionej w odpowiedzi na skargę wynika, że strona w sumie złożyła trzy wnioski o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, z czego dwa zostały złożone na okres zasiłkowy 2019/2021 a jeden na okres zasiłkowy 2021/2022. W dniu 1 lipca 2019 r. strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – K. B. na okres zasiłkowy 2019/2021 r. W dniu 23 grudnia 2020 r. strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko urodzone 7 grudnia 2020 r. – M. B., na okres zasiłkowy 2019/2021 r. W dniu 2 lutego 2021 r. strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci – K. B. i M. B., na okres zasiłkowy 2021/2022r. Wszystkie trzy wnioski zostały przekazane do Wojewody Dolnośląskiego celem ustalenia, czy mają do nich zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W sprawie z wniosku strony o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – K. B., na okres zasiłkowy 2019/2021 zostały wydane w dniu 23 marca 2020 r. informacje, którymi rozstrzygnięto o uprawnieniu do świadczenia wychowawczego na to dziecko na okres od 1 lipca 2019 r. do 31 maja 2021 r. Informacją o numerze [...]/[...] zostało przyznane prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko – K. B. na okres od 1 lipca 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r. Informacją o numerze [...]/[...] zostało przyznane prawo do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego na dziecko – K. B. na okres od 1 września 2019 r. do 31 maja 2021 r. W sprawie z wniosku strony o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – M. B., na okres zasiłkowy 2019/2021, została wydana w dniu 26 lutego 2021 r. informacja rozstrzygająca o uprawnieniu do świadczenia wychowawczego na okres od 7 grudnia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. oraz od 1 stycznia 2021 r. do 31 maja 2021 r. W sprawie z wniosku strony o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci – K. B. i M. B., na okres zasiłkowy 2021/2022, Wojewoda otrzymał ten wniosek w dniu 21 marca 2021 r. Informację na mocy której przyznano stronie świadczenie wychowawcze w formie dodatku dyferencyjnego na K. B. i M. B. na okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r. Wojewoda wydał w dniu 6 kwietnia 2022 r., co nastąpiło już po skardze do sądu administracyjnego (informacje wcześniej wymienione zostały wydane przed skargą), a przy tym po upływie 12 miesięcy od dnia przekazania tego wniosku. Odliczając dwumiesięczny termin, jaki organ ma na załatwienie sprawy, stan bezczynności w tym przypadku wynosił około 10 miesięcy. Jak wynika z akt sprawy, także w dniu 6 kwietnia 2022 r. organ wydał informacje o wyrównaniu kwot świadczeń, przyznanych poprzednimi informacjami, co miało związek z przedłożonymi przez stronę decyzjami odmowymi wydanymi przez R. Na mocy informacji nr [...]/[...] wyrównano świadczenie wychowawcze do kwoty 500 zł na dziecko – K. B. na okres zasiłkowy 2019/2021. Na mocy informacji nr [...]/[...], wyrównano świadczenie wychowawcze do kwoty 500 zł na dziecko – M. B. na okres zasiłkowy 2019/2021 (w związku z wydaniem decyzji odmownej w R.). Co przy tym ważne, obie informacje o wyrównaniu świadczenia wychowawczego zostały wydane już po skardze (która wpłynęła do organu w dniu 5 kwietnia 2022 r.), a przy tym po upływie około dziewięciu miesięcy od dnia przedłożenia przez stronę decyzji odmownych wydanych przez R. W okolicznościach faktycznych sprawy trzeba jednocześnie dostrzec, że nie została wydana informacja o świadczeniu wyrównawczym z wniosku z dnia 23 grudnia 2020 r. na dziecko – M. B. na okres od 7 grudnia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. Jak nadto wynika z akt sprawy, również w dniu 6 kwietnia 2022 r. została wydana informacja o przyznaniu świadczenia wychowawczego na dzieci: K. B. i M. B., na okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r. Kierując się przedstawioną argumentacją, Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził bezczynność Wojewody w odniesieniu do wniosków złożonych na okres zasiłkowy 2019/2021 i 2021/2022. Zgodnie z normą z art. 149 § 1a p.p.s.a. Sad zobowiązany był orzec o charakterze stwierdzonej bezczynności. W ocenie Sądu, stwierdzona bezczynność ma charakter rażącego naruszenia prawa, o czym świadczy kilkukrotne przekroczeniem przez organ terminów ustawowych przewidzianych na załatwienie sprawy, przy braku okoliczności usprawiedliwiających taki stan rzeczy. Informacje o wyrównaniu świadczeń wyrównawczych na okres zasiłkowy 2019/2021 r. zostały wydane po blisko dziewięciu miesiącach od dnia dysponowania przez organ informacją o wydaniu przez R. decyzji odmownych. Informacja o świadczeniu wyrównawczym na dziecko – M. B. na okres od 7 grudnia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. w ogóle nie została wydana, pomimo że organ w dniu 6 lipca 2021 r. otrzymał decyzję odmowną R. Z kolei, informacja o przyznaniu świadczenia wychowawczego z wniosku na okres zasiłkowy 2021/2022 na dzieci K. B. i M. B. została wydana po około jedenastu miesiącach (już po odliczeniu dwóch miesięcy jakie organ ma na załatwienie sprawy) od dnia przekazania tego wniosku Wojewodzie celem ustalenia, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (wniosek strony z dnia 2 lutego 2021 r. został przekazany Wojewodzie w dniu 8 marca 2021 r., natomiast informacja o przyznaniu świadczenia wychowawczego została wydana w dniu 6 kwietnia 2022 r.). Mając na uwadze, że po wniesieniu skargi Wojewoda wydał informacje: o wyrównaniu świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021 (na K. B. na okres: od 1 czerwca 2021 r. do 30 września 2021 r. oraz od 1 października 2021 r. do 31 maja 2022 r. i na M. B. na okres: od stycznia 2021 r. do 31 maja 2021 r. oraz od 1 czerwca 2021 r. do 30 września 2021 r. i od 1 października 2021 r. do 31 maja 2022 r.) oraz o przyznaniu świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego na okres zasiłkowy 2021/2021 (na dwoje dzieci: K. B. i M. B. na okres od dnia 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r.), Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył w tym zakresie postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy, o czym orzeczono jak w punkcie IV sentencji wyroku. Mając na uwadze, że w sprawie organ nie wydał informacji o wyrównaniu świadczenia wychowawczego na dziecko – M. B. na okres od 7 grudnia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. (w aktach sprawy znajduje się jedynie informacja z dnia 26 lutego 2021 r. o przyznaniu świadczenia w formie dodatku dyferencyjnego na ten okres) Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Wojewodę do załatwienia wniosku w tym zakresie w terminie 30 dni, o czym orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku.