IV SAB/Wr 6/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Sędziowie Asesor WSA Aneta Brzezińska Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi R. T. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Świdnica w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 28 października 2024 r. I. zobowiązuje Wójta Gminy Świdnica do załatwienia punktu 1 i punktu 2 wniosku skarżącego z dnia 28 października 2024 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza, że Wójt Gminy Świdnica dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu punktu 1 i punktu 2 wniosku skarżącego, a bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala dalej idącą skargę; IV. zasądza od Wójta Gminy Świdnica na rzecz skarżącego R. T. kwotę 100 zł (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 28 października 2024 r. R. T. zwrócił się do Wójta Gminy Świdnica o udostępnienie za pośrednictwem poczty tradycyjnej informacji publicznej w następującym zakresie: 1. czy Gmina Świdnica jest wśród samorządów, w których będzie tworzone jedno z 49 głównych Centrów Integracji dla Cudzoziemców (CIC), które mają powstać na wniosek rządu ze wsparciem środków unijnych? 2. czy Gmina Świdnica ma zamiar przekazania lub przekazała nieruchomość ze swoich zasobów pod budowę CIC w celu przygotowania infrastruktury dla masowego przyjmowania imigrantów, których UE od 2026 roku będzie lokować w Polsce oraz tych z tak zwanych pushback’ów? 3. w przypadku braku na dzień dzisiejszy podjętych jakichkolwiek działań i zobowiązań przez Gminę Świdnica w sprawach wymienionych wyżej, jakie stanowisko posiada Gmina na temat budowy na terenie Gminy CIC. Jeżeli administracja rządowa wyjdzie z propozycją budowy CIC na terenie Gminy w celu zagospodarowania migrantów rozdzielanych na podstawie paktu migracyjnego, jakie kroki podejmie zarząd gminy w tej kwestii? Czy władze Gminy zgodzą się za otrzymane fundusze do przygotowania CIC czy kategorycznie odmówią budowy CIC? 4. czy władze Gminy są za ogólnopolskim referendum w sprawie nielegalnej migracji? Jakie jest stanowisko i odpowiedź Gminy na pytanie: Czy jesteś za odrzuceniem przymusowego przyjmowania nielegalnych migrantów? W piśmie z dnia 20 listopada 2024 r. Wójt Gminy Świdnica poinformował wnioskodawcę, że zakres wnioskowanych informacji nie dotyczy spraw publicznych, o których mowa w art. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Informacja publiczna powinna bowiem istnieć w formie utrwalonej w chwili złożenia wniosku, a więc odnosić się do istniejącego już stanu rzeczy, do czynności już dokonanych przez podmiot zobowiązany i tylko w takiej formie może być udostępniona. Natomiast wniosek nie może służyć wytworzeniu takiej informacji . Tak więc wniosek zawierający pytania o zdarzenia przyszłe lub takie, które jeszcze nie nastąpiły, należy zakwalifikować jako niedotyczący informacji publicznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 listopada 2024 r. na bezczynność i nieuzasadnioną przewlekłość w załatwieniu sprawy przez Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, skarżący wyjaśnił, że złożył wnioski o udzielenie informacji publicznej w sprawie tworzenia CIC w pięciu jednostkach samorządu terytorialnego. W wymaganym terminie otrzymał informacje dotyczące pytania 1 i 2 od czterech instytucji. Skarżony organ jako jedyny nie odpowiedział na wniosek w ustawowym terminie. Skarżący oczekuje więc, że Gmina zrewiduje swoją odpowiedź. Ponadto skarżący wyjaśnił, że pytania numer 3 i 4 miały mieć pierwotnie charakter uzasadnienia i osobistego manifestu wobec sprowadzania migrantów. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o oddalenie skargi i wyjaśnił, że pismem z dnia 20 listopada 2024 r. Gmina udzieliła w formie pisemnej odpowiedzi na zadane pytania i skierowała przesyłkę pocztową za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Nietrafne zatem było złożenie przez skarżącego ponaglenia w dniu 25 listopada 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 335 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.), kontrola – o której mowa powyżej – obejmuje m. in. orzekanie w sprawie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Jak wynika zaś z art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Do takich zaś spraw należy postępowanie prowadzone w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Podstawą oceny zasadności skargi na bezczynność zawsze będzie stan faktyczny istniejący w dacie orzekania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt II OSK 1591/13 oraz z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2331/13, dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpatrywanej sprawie zaskarżeniu podlegała bezczynność i przewlekłość związana z udostępnieniem informacji publicznej. Jak wynika z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej u.d.i.p.), każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych tym aktem prawnym. Stosownie zaś do treści art. 2 ust. 1 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, który wprowadza w tym zakresie pewne ograniczenia związane z ochroną informacji niejawnych oraz innych tajemnic ustawowo chronionych, a także ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. W myśl art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Do wymienionego katalogu zaliczają się w szczególności organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). Przepisy powołanej ustawy nakładają na podmioty dysponujące informacjami publicznymi obowiązek ich udostępnienia bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku, gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w czternastodniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Mając powyższe regulacje na uwadze należy podkreślić, że w toku oceny zasadności skargi w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej sąd administracyjny zobowiązany jest do ustalenia, czy podmiot, do którego skierowano wniosek był zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, czy dane, o które wnioskowała strona skarżąca, miały charakter informacji publicznej oraz czy żądanie wnioskodawcy zostało rozpatrzone w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami tj. w formie i w terminie wynikających z regulacji ustawowej. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że Wójt Gminy – jako podmiot, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. – zobowiązany jest do udostępniania informacji publicznych. Odpowiadając na wniosek skarżącego z dnia 28 października 2024 r., Wójt Gminy w piśmie z dnia 20 listopada 2024 r. stwierdził, że żądana przez skarżącego informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., ponieważ wniosek zawiera pytania o zdarzenia przyszłe lub takie, które jeszcze nie nastąpiły. Natomiast skarżący wniósł o zobowiązanie organu do udostępnienia mu żądanej informacji na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej wskazując, że cztery inne organy udzieliły mu informacji, czy na terenie ich działalności będzie tworzone Centrów Integracji Cudzoziemców. Pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca przybliżył w art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.d.i.p., wskazując, że informacją taką jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Ustawodawca określając pojęcie informacji publicznej odwołał się do kategorii sprawy publicznej. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami orzecznictwa, informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. W szczególności walor informacji publicznej będą posiadały informacje o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o majątku, którym dysponują (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.), o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., w tym trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p.), o majątku publicznym, w tym o majątku jednostek samorządu terytorialnego (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p.) oraz dane publiczne, w tym informacja o stanie państwa, samorządów i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. d u.d.i.p.). W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, iż katalog informacji publicznych wymienionych w art. 6 u.d.i.p. ma otwarty charakter i wymienia jedynie przykładowe kategorie danych, które stanowią informację publiczną (por m.in. wyrok z 4 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2223/14). Podkreśla się przy tym, że aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, to musi odnosić się do sfery faktów (czyli do istniejącego już stanu rzeczy oraz do czynności dokonanych już przez organ władzy publicznej), a nie do sfery przypuszczeń, bądź informacji, których organ nie wytworzył, nie jest w ich posiadaniu lub zdarzeń przyszłych (vide: wyrok NSA z 24 marca 2022 r. sygn. akt III OSK 1187/21 – wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na: https://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Nie stanowią informacji publicznej zdarzenia przyszłe i hipotetyczne. Żądana od organu informacja publiczna powinna istnieć w formie utrwalonej w chwili złożenia wniosku, a więc odnosić się do istniejącego stanu rzeczy, do czynności już przez organ dokonanych i tylko w takiej sytuacji może być ona udostępniona. Wniosek nie może służyć wytworzeniu nowej informacji, wniosek zawierający pytania o zdarzenia przyszłe lub takie, które jeszcze nie nastąpiły, należy zakwalifikować jako niedotyczący informacji publicznej. W ocenie Sądu, oczekiwana przez stronę w punkcie 1 wniosku informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p. W punkcie 1 wniosku skarżący wnioskuje o odpowiedź, czy Gmina jest wśród samorządów, w których będzie tworzone jedno z 49 głównych CIC. Skarżący zapytuje więc o istniejący stan rzeczy, a więc czy Gmina została wytypowana lub zgłosiła się do programu budowy na jej terenie jednego z CIC. Jak wskazuje skarżący inne organy udzieliły na to pytanie odpowiedzi: "organ nie aplikował w naborze dotyczącym tworzenia CIC" lub "organ nie jest w kręgu jednostek, które zostały włączone w działania, o których mowa we wniosku". Nie można zgodzić się z organem, że wnioskodawca pyta o zdarzenia przyszłe, które jeszcze nie nastąpiły. Pytanie skarżącego dotyczy bowiem udziału Gminy w programie/ naborze budowy CIC. Również oczekiwana przez stronę w punkcie 2 wniosku informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p. W punkcie 2 wniosku skarżący wnioskuje m. in. o odpowiedź, czy Gmina przekazała nieruchomość ze swoich zasobów pod budowę CIC. Nie można zgodzić się z organem, że wnioskodawca pyta o zdarzenia przyszłe, które jeszcze nie nastąpiły. Pytanie skarżącego dotyczy bowiem ewentualnego zadysponowania majątkiem gminnym na rzecz budowy CIC. Żądane przez skarżącego informacje to informacje o funkcjonowaniu podmiotu oraz o majątku jednostki samorządu terytorialnego i sposobie jego dysponowania (art. 6 ust. 1 pkt 3 oraz pkt 5 lit. c u.d.i.p.). Należy zauważyć, że organ w żaden sposób nie wyjaśnił, z jakich względów jego zdaniem żądana informacja dotyczy jedynie zdarzeń przyszłych i nie stanowi informacji publicznej. Organ w odpowiedzi z dnia 20 listopada 2024 r. ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że żądana we wniosku informacja nie stanowi informacji publicznej, nie podając przekonującej argumentacji w tym zakresie. Uniemożliwia to Sądowi ocenę motywów, jakimi kierował się organ, zajmując przytoczone stanowisko. Natomiast w odpowiedzi na skargę organ wskazuje, że otrzymał wniosek z szeregiem zapytań o planowane tworzenie CIC. Jak już powyżej wyjaśniono, pytania w pkt 1 i pkt 2 wniosku dotyczą ewentualnie podjętych już działań organu w zakresie zgłoszenia swojego akcesu do programu budowy CIC oraz przekazania na ten cel nieruchomości ze swojego majątku. W związku z powyższym Sąd zobowiązał Wójta Gminy do załatwienia punktu 1 i punktu 2 wniosku skarżącego z dnia 28 października 2024 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt I sentencji wyroku). Sąd uznał, że Wójt Gminy dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu punktu 1 i punktu 2 wniosku skarżącego i bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt II sentencji wyroku). O rażącym naruszeniu prawa mówimy przede wszystkim, jeżeli bezczynność jest wynikiem lekceważącego traktowania przez organ swoich obowiązków. Sąd nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa, albowiem udzielenie niepoprawnej odpowiedzi na wniosek z dnia 28 października 2024 r. nie nastąpiło z powodu złej woli organu, ale wynikało z błędnej interpretacji przez organ przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Należy natomiast zgodzić się z organem, że informacje żądane w punkcie 3 i punkcie 4 wniosku nie mają charakteru informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p. Pytania zawarte w punkcie 3 wniosku o stanowisko Gminy na temat ewentualnej budowy w przyszłości na terenie Gminy CIC, o kroki jakie podejmie Gmina w sytuacji otrzymania propozycji rządowej w zakresie budowy CIC oraz wyrażenia zgody przez Gminę na budowę CIC w przypadku otrzymania funduszy na ten cel dotyczą ewentualnego zachowania się władz Gminy w przypadku zdarzeń przyszłych i hipotetycznych. Również zawarte w punkcie 4 wniosku pytania o stanowisko Gminy w sprawie ewentualnej organizacji ogólnopolskiego referendum w sprawie nielegalnej migracji oraz poglądu władz Gminy w kwestii przyjmowania nielegalnych migrantów nie dotyczą sfery faktów, do istniejącego już stanu rzeczy oraz do czynności dokonanych już przez organ władzy publicznej, ale dotyczą ewentualnych zdarzeń przyszłych, które nie musza wystąpić. Zresztą sam skarżący wskazał w skardze, że "pytania nr 3 i 4 zamieszczone we wniosku o udostępnienie informacji publicznej miały mieć pierwotnie charakter uzasadnienia i osobistego manifestu" w kwestii migracji. Sąd nie dopatrzył się również przewlekłości w działaniu organu, albowiem odpowiedź organu, chociaż nieprawidłowa, została udzielona z nieznacznym przekroczeniem ustawowego terminu, tj. po upływie około 3 tygodni od daty otrzymania wniosku. Nie każde bowiem przekroczenie terminu skutkuje powstaniem przewlekłości ze strony organu. Wobec powyższego skarga w zakresie punktu 3 i punktu 4 wniosku oraz w zakresie przewlekłości organu została oddalona (pkt III sentencji). O należnych skarżącemu kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. w pkt IV sentencji wyroku (wpis od skargi - 100 zł).